url
stringlengths 25
203
| title
stringclasses 245
values | content
stringlengths 331
50k
| detected_lang
stringclasses 1
value | word_count
int64 34
14.9k
| source
stringclasses 1
value | crawled_at
stringdate 2025-12-26 20:14:05
2025-12-27 02:44:35
|
|---|---|---|---|---|---|---|
https://magbikolkita.com/aw-ta-nagkarastahan/pan-de-regla-nagsuriyaw-an-daraga/#
|
Pan de regla: nagsuriyaw an daraga | Magbikol Kita
|
Saturday, December 27, , 7:24am
# Pan de regla: nagsuriyaw an daraga
Published on Sunday, August 23, , 7:04pm
by [Niles Jordan Breis]( "Posts by Niles Jordan Breis") \| [Aw, Ta Nagkarastahan?](
Sa Paco sa Manila, anggot su daragang tindera sakuya ta pigtuturo ko sa eskaparate an tinapay asin an sabi ko: “Yan nga po. Pabili nga po ng _regla_.”
Syempre, pinahalipot ko na an _pan de regla_ kaya an sabi ko na saná… _regla_. Siisay man bayâ na tindera an mauugma kun may solteritong mabutwa sa panaderya, tapos magsasabing mabakal ki regla?
Sa Albay, midbid nganing pan de regla an naunabing tinapay na may pulang _filling_ na masiramon lalo kun mainit pa. Pig-apod man ining _maligaya_ na sa _sexualized_ na suba kan mga tambay samuya kaidto, maugma daa kaya an babaying may regla ta an buót sabihon bako syang bados. Takuton daa kayang dai magregla itong mga babayi na mga matibayon minaaraki—su mga pigsabing dai pa ngani daa naglilinaw su ihi, bados na naman. Sa Paco ngani, arog sa iba pang lugar sa Manila asin sa Southern Luzon, _kalihim_ an apod ninda sa _pan de regla_.
_Kalihim_ man an aram na apod kan daragang tindera asin nagkurahaw na baga ta usmak daa ako asin nagpatanid na sako. Ipa-pulis daa ako pag dai ako naghali. Rumdom ko sa Tabaco kaidto, asin ngani hanggan ngunyan, mabentahon pa an _pan de regla_ sa mga panaderya arog kan Little Sis buda Albaniel alagad bidahon kaidtong mga dekada ’80 an Mayon Bakery asin Allied Bakery.
An Mayon asin an Allied parehong pagsadiri kaidto nin mga purong Intsik na nag-aragom man daa nin mga Bikolanang Chinoy. Kumplikado man an mga istorya kan buhay-buhay ninda alagad dai maininigar na sa pagtalubo kan lokal na ekonomiya kan Tabaco kaidto, parte man an mga nasabing panaderya. An pagtubod kaidto kan mga Intsik samo: an gabos na negosyo, nagpupuon sa kun ano an ilalaag sa tulak.
Pirmi akong gutom kan sadit pa ako sa Tabaco ta mala ataman saná ako kaya limitado an pagkakan. O mas tama gayod na sabihon na sa sobrang kapagalan ko sa trabaho sa harong asin sa tindahan bilang houseboy, mayo na akong ganang magkakan kaya sabi ni Ba, su matabang Intsik na manager kan Mayon Bakery, malungsi daa ako asin risang marhay na kulang sa pagkaon. Padabaon ako ni Ba ta Grade 1 pa saná, mata na ako alas-tres nin aga asin nagkukua nin mga duwang kahon nin tinapay na ititinda min amay bago pa magralaugan sa eskwela buda opisina. An tiyaon ko kaya an may pinakadakulang sari-sari store kaito sa Barangay Cormidal.
Sa hirak ni Ba kaidto sako, tatawan nya ako nin dagdag na tinapay asin saro sa gustuhon ko an _pan de regla_. Sisiguraduhon nya na maubos ko tulos su tinao nya ta pag dinara ko pa samo, baad daa sahutan pa ako na nagkimpit ki tinapay hali duman sa mga dara-dara ko.
Ulukon kaito si Ba pag nahihiling nyang hakug-hakog ako nin _pan de regla_. Paiinumon nya akong tubig asin isusubol na humali na ta baad hanapon na ako kan tiyaon ko.
.
.
Sarong premyadong parasurat si Niles Jordan Breis. Guminana na sya sa Palanca, Premio Arejola, Gawad Obrang Literaturang Bikol, asin sa Premio Valledor. Gikan sya sa Tabaco, Albay. Sya an representante kan Southern Luzon sa NCCA National Committee on Literary Arts.
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan
|
bik
| 928
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:24:29.369Z
|
https://magbikolkita.com/?p=932
|
Dai ka magparamuda, diputa ka | Magbikol Kita
|
Saturday, December 27, , 7:24am
# Dai ka magparamuda, diputa ka
Published on Saturday, August 15, , 9:10pm
by [Niles Jordan Breis]( "Posts by Niles Jordan Breis") \| [Aw, Ta Nagkarastahan?](
Diputa o deputa o pag binilog mo pa… hijo de puta o yudiputa.
An sabi kan primahon kong taga-Manila na matibayon magtaram ki Bikol dawa dai lamang sya nagdakula o nakaistar sa Bicol: “Paramudahun kamo, Noy. Grabehon an mga ngimot nindo.”
Taga-Camarines Sur an tiyaon ko, an ina kan primahon kong makaulok man ta iyo, pag nagbi-Bikol ngani, su suanoy o sa gurang nanggad na mga taramon. Daog pa ako, sabihon pang sa Tabaco, Albay, ako nagdakula puon kan dinara ako duman na umboy pa saná. Hayskul ako kaidto kan nagkamidbidan kaming magpinsan, kairiba su iba pang mga primuhon na sa halipot na bakasyon sa Paco sa Manila, puro murudahan an nagkadarangog. Sabi pa kan primahon ko, sa kada istorya o paulok mi, pirmi daang may naiinot na…
Lintian.
Bulining patak.
Parot lamang.
Ata su hayop.
Garo kastang parot.
Linina dipungal.
Deputa.
Diputa.
Yudiputa.
Iyo, nasupog ako sa primahon ko ta bata tultol sya asin relihiyoso. Malihis pa an halabang panahon na masasabutan nya an bagay na ini: na dawa puro muda an puon minsan kan sarong Bikolanong nag-iistorya, sarong karaw o suba o paulok o ordinaryong expression man an mismong pagmuda. Maraot man nanggad sa pandangog—Bikolano o bako alagad nakakasabot-Bikol—alagad an totoo minsan, kun siisay pa ngani su mga paramudahon, sinda pa lugod su mga karinyoso o mga mapinadabaon sa kapwa o sa sadiring pamilya o mga magurang.
Rumdom ko man kaidto sa Albay, kan usuhon pa an circus o karnabal na nagdadayo pag fiesta, pirming parte kan pasali-sa-entablado an pig-apod na entremes asin pirmi man igwa nin duwang bidahon na karakter: su Loncho, na maski dai pa nagtataram, talagang makaulukon na paghilngon asin su Alazon na makauyamon ta sobrang hambugon. Su Loncho an komedyante na kada istorya o pigtaram nya, minapuon pirmi sa muda kaya pig-aakusasaran sya kan Alazon. Para ki Alazon, maraot na tawo daa si Loncho ta paramudahon alagad pagkatapos kan bilog na pasaling entremes, su Loncho palan an tunay na malinig asin matinabang sa kapwa. Sa ngunyan, kadakul na lonchos sa mga inuman kan mga tambay na mga maragsipon minamuruda alagad mabubuot na tawo.
Alagad totoo kaya. Kumplikado an mga Bikolano arog kan iba pang Pinoy. Sa Bikol, halimbawa, pwedeng nasa sarong sentence o magkairibang pigtataram an “Buli ni Ina” asin an “Viva La Virgen! Viva!” pag kapistahan kan Penafrancia. Ata ta nakakamuda pa maski nasa prusisyon na. Saludo man ako sa mga Bikolanong malikay na marhay sa gabos na pigluluwas kan saindang mga ngimot. Aram ko, dakol sainda an natuod na sana duman sa mga paramuda.
Iba man an muda ni Duterte. Para sa iba,mas makulog kisa makaulok.
.
Sarong premyadong parasurat si Niles Jordan Breis. Guminana na sya sa Palanca, Premio Arejola, Gawad Obrang Literaturang Bikol, asin sa Premio Valledor. Gikan sya sa Tabaco, Albay. Sya an representante kan Southern Luzon sa NCCA National Committee on Literary Arts.
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan
|
bik
| 881
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:24:29.369Z
|
https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/1025
|
{"id":,"date":"T19:04:29","date_gmt":"T11:04:29","guid":{"rendered":"http:\/\/magbikolkita.com\/?p="},"modified":"T17:28:05","modified_gmt":"T09:28:05","slug":"pan-de-regla-nagsuriyaw-an-daraga","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/magbikolkita.com\/aw-ta-nagkarastahan\/pan-de-regla-nagsuriyaw-an-daraga\/","title":{"rendered":"Pan de regla: nagsuriyaw an daraga"},"content":{"rendered":"\n<p>Sa Paco sa Manila, anggot su daragang tindera sakuya ta pigtuturo ko sa eskaparate an tinapay asin an sabi ko: &#;Yan nga po. Pabili nga po ng <em>regla<\/em>.&#;<\/p>\n\n\n\n<p>Syempre, pinahalipot ko na an <em>pan de regla<\/em> kaya an sabi ko na san\u00e1&#; <em>regla<\/em>. Siisay man bay\u00e2 na tindera an mauugma kun may solteritong mabutwa sa panaderya, tapos magsasabing mabakal ki regla?<\/p>\n\n\n\n<p>Sa Albay, midbid nganing pan de regla an naunabing tinapay na may pulang <em>filling<\/em> na masiramon lalo kun mainit pa. Pig-apod man ining <em>maligaya<\/em> na sa <em>sexualized<\/em> na suba kan mga tambay samuya kaidto, maugma daa kaya an babaying may regla ta an bu\u00f3t sabihon bako syang bados. Takuton daa kayang dai magregla itong mga babayi na mga matibayon minaaraki\usu mga pigsabing dai pa ngani daa naglilinaw su ihi, bados na naman. Sa Paco ngani, arog sa iba pang lugar sa Manila asin sa Southern Luzon, <em>kalihim<\/em> an apod ninda sa <em>pan de regla<\/em>.<\/p>\n\n\n\n<p><em>Kalihim<\/em> man an aram na apod kan daragang tindera asin nagkurahaw na baga ta usmak daa ako asin nagpatanid na sako. Ipa-pulis daa ako pag dai ako naghali. Rumdom ko sa Tabaco kaidto, asin ngani hanggan ngunyan, mabentahon pa an <em>pan de regla<\/em> sa mga panaderya arog kan Little Sis buda Albaniel alagad bidahon kaidtong mga dekada &#;80 an Mayon Bakery asin Allied Bakery.<\/p>\n\n\n\n<p>An Mayon asin an Allied parehong pagsadiri kaidto nin mga purong Intsik na nag-aragom man daa nin mga Bikolanang Chinoy. Kumplikado man an mga istorya kan buhay-buhay ninda alagad dai maininigar na sa pagtalubo kan lokal na ekonomiya kan Tabaco kaidto, parte man an mga nasabing panaderya. An pagtubod kaidto kan mga Intsik samo: an gabos na negosyo, nagpupuon sa kun ano an ilalaag sa tulak.<\/p>\n\n\n\n<p>Pirmi akong gutom kan sadit pa ako sa Tabaco ta mala ataman san\u00e1 ako kaya limitado an pagkakan. O mas tama gayod na sabihon na sa sobrang kapagalan ko sa trabaho sa harong asin sa tindahan bilang houseboy, mayo na akong ganang magkakan kaya sabi ni Ba, su matabang Intsik na manager kan Mayon Bakery, malungsi daa ako asin risang marhay na kulang sa pagkaon. Padabaon ako ni Ba ta Grade 1 pa san\u00e1, mata na ako alas-tres nin aga asin nagkukua nin mga duwang kahon nin tinapay na ititinda min amay bago pa magralaugan sa eskwela buda opisina. An tiyaon ko kaya an may pinakadakulang sari-sari store kaito sa Barangay Cormidal.<\/p>\n\n\n\n<p>Sa hirak ni Ba kaidto sako, tatawan nya ako nin dagdag na tinapay asin saro sa gustuhon ko an <em>pan de regla<\/em>. Sisiguraduhon nya na maubos ko tulos su tinao nya ta pag dinara ko pa samo, baad daa sahutan pa ako na nagkimpit ki tinapay hali duman sa mga dara-dara ko.<\/p>\n\n\n\n<p>Ulukon kaito si Ba pag nahihiling nyang hakug-hakog ako nin <em>pan de regla<\/em>. Paiinumon nya akong tubig asin isusubol na humali na ta baad hanapon na ako kan tiyaon ko.<\/p>\n\n\n\n<p style=\"color:#ffffff\" class=\"has-text-color\">.<\/p>\n\n\n\n<p style=\"color:#ffffff\" class=\"has-text-color\">.<\/p>\n\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sa Paco sa Manila, anggot su daragang tindera sakuya ta pigtuturo ko sa eskaparate an tinapay asin an sabi ko: &#;Yan nga po. Pabili nga po ng regla.&#; Syempre, pinahalipot ko na an pan de regla kaya an sabi ko na san\u00e1&#; regla. Siisay man bay\u00e2 na tindera an mauugma kun may solteritong mabutwa sa […]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"off","_et_pb_old_content":"<!-- wp:paragraph -->\n<p>Sa Paco sa Manila, anggot su daragang tindera sakuya ta pigtuturo ko sa eskaparate an tinapay asin an sabi ko: \"Yan nga po. Pabili nga po ng <em>regla<\/em>.\"<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Syempre, pinahalipot ko na an <em>pan de regla<\/em> kaya an sabi ko na san\u00e1... <em>regla<\/em>. Siisay man bay\u00e2 na tindera an mauugma kun may solteritong mabutwa sa panaderya, tapos magsasabing mabakal ki regla?<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Sa Albay, midbid nganing pan de regla an naunabing tinapay na may pulang <em>filling<\/em> na masiramon lalo kun mainit pa. Pig-apod man ining <em>maligaya<\/em> na sa <em>sexualized<\/em> na suba kan mga tambay samuya kaidto, maugma daa kaya an babaying may regla ta an bu\u00f3t sabihon bako syang bados. Takuton daa kayang dai magregla itong mga babayi na mga matibayon minaaraki\usu mga pigsabing dai pa ngani daa naglilinaw su ihi, bados na naman. Sa Paco ngani, arog sa iba pang lugar sa Manila asin sa Southern Luzon, <em>kalihim<\/em> an apod ninda sa <em>pan de regla<\/em>.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><em>Kalihim<\/em> man an aram na apod kan daragang tindera asin nagkurahaw na baga ta usmak daa ako asin nagpatanid na sako. Ipa-pulis daa ako pag dai ako naghali. Rumdom ko sa Tabaco kaidto, asin ngani hanggan ngunyan, mabentahon pa an <em>pan de regla<\/em> sa mga panaderya arog kan Little Sis buda Albaniel alagad bidahon kaidtong mga dekada '80 an Mayon Bakery asin Allied Bakery.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>An Mayon asin an Allied parehong pagsadiri kaidto nin mga purong Intsik na nag-aragom man daa nin mga Bikolanang Chinoy. Kumplikado man an mga istorya kan buhay-buhay ninda alagad dai maininigar na sa pagtalubo kan lokal na ekonomiya kan Tabaco kaidto, parte man an mga nasabing panaderya. An pagtubod kaidto kan mga Intsik samo: an gabos na negosyo, nagpupuon sa kun ano an ilalaag sa tulak.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Pirmi akong gutom kan sadit pa ako sa Tabaco ta mala ataman san\u00e1 ako kaya limitado an pagkakan. O mas tama gayod na sabihon na sa sobrang kapagalan ko sa trabaho sa harong asin sa tindahan bilang houseboy, mayo na akong ganang magkakan kaya sabi ni Ba, su matabang Intsik na manager kan Mayon Bakery, malungsi daa ako asin risang marhay na kulang sa pagkaon. Padabaon ako ni Ba ta Grade 1 pa san\u00e1, mata na ako alas-tres nin aga asin nagkukua nin mga duwang kahon nin tinapay na ititinda min amay bago pa magralaugan sa eskwela buda opisina. An tiyaon ko kaya an may pinakadakulang sari-sari store kaito sa Barangay Cormidal.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Sa hirak ni Ba kaidto sako, tatawan nya ako nin dagdag na tinapay asin saro sa gustuhon ko an <em>pan de regla<\/em>. Sisiguraduhon nya na maubos ko tulos su tinao nya ta pag dinara ko pa samo,\u00a0baad daa sahutan pa ako na nagkimpit ki tinapay hali duman sa mga dara-dara ko.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Ulukon kaito si Ba pag nahihiling nyang hakug-hakog ako nin <em>pan de regla<\/em>. Paiinumon nya akong tubig asin isusubol na humali na ta baad hanapon na ako kan tiyaon ko.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph {\"customTextColor\":\"#ffffff\"} -->\n<p style=\"color:#ffffff\" class=\"has-text-color\">.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:block {\"ref\":945} \/-->","_et_gb_content_width":""},"categories":[38],"tags":[214,481,69,47,478,49,480,78,477,479],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Pan de regla: nagsuriyaw an daraga | Magbikol Kita<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/magbikolkita.com\/aw-ta-nagkarastahan\/pan-de-regla-nagsuriyaw-an-daraga\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Pan de regla: nagsuriyaw an daraga | Magbikol Kita\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Sa Paco sa Manila, anggot su daragang tindera sakuya ta pigtuturo ko sa eskaparate an tinapay asin an sabi ko: &#;Yan nga po. Pabili nga po ng regla.&#; Syempre, pinahalipot ko na an pan de regla kaya an sabi ko na san\u00e1&#; regla. Siisay man bay\u00e2 na tindera an mauugma kun may solteritong mabutwa sa […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/magbikolkita.com\/aw-ta-nagkarastahan\/pan-de-regla-nagsuriyaw-an-daraga\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Magbikol Kita\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/magbikolkita\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"T11:04:29+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"T09:28:05+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-content\/uploads\/\/12\/MKidentity.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@magbikolkita\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@magbikolkita\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\">\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"2 minutes\">\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#organization\",\"name\":\"Magbikol Kita\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/\",\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/magbikolkita\/\",\"https:\/\/www.instagram.com\/magbikolkita\/\",\"https:\/\/www.youtube.com\/magbikolkita\/\",\"https:\/\/twitter.com\/magbikolkita\"],\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#logo\",\"inLanguage\":\"en\",\"url\":\"\",\"caption\":\"Magbikol Kita\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#logo\"}},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#website\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/\",\"name\":\"Magbikol Kita\",\"description\":\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/?s={search_term_string}\",\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"en\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/aw-ta-nagkarastahan\/pan-de-regla-nagsuriyaw-an-daraga\/#webpage\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/aw-ta-nagkarastahan\/pan-de-regla-nagsuriyaw-an-daraga\/\",\"name\":\"Pan de regla: nagsuriyaw an daraga | Magbikol Kita\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#website\"},\"datePublished\":\"T11:04:29+00:00\",\"dateModified\":\"T09:28:05+00:00\",\"inLanguage\":\"en\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/magbikolkita.com\/aw-ta-nagkarastahan\/pan-de-regla-nagsuriyaw-an-daraga\/\"]}]},{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/aw-ta-nagkarastahan\/pan-de-regla-nagsuriyaw-an-daraga\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/aw-ta-nagkarastahan\/pan-de-regla-nagsuriyaw-an-daraga\/#webpage\"},\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#\/schema\/person\/5f7eebaf053ac96d6f1cb8\"},\"headline\":\"Pan de regla: nagsuriyaw an daraga\",\"datePublished\":\"T11:04:29+00:00\",\"dateModified\":\"T09:28:05+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/aw-ta-nagkarastahan\/pan-de-regla-nagsuriyaw-an-daraga\/#webpage\"},\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#organization\"},\"keywords\":\"Aw Ta Nagkarastahan,Bakery,Bicol,BIkol,Bread,Magbikol Kita,Manila,Niles Jordan Breis,Pan de regla,Tabaco City\",\"articleSection\":\"Aw, Ta Nagkarastahan?\",\"inLanguage\":\"en\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/magbikolkita.com\/aw-ta-nagkarastahan\/pan-de-regla-nagsuriyaw-an-daraga\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#\/schema\/person\/5f7eebaf053ac96d6f1cb8\",\"name\":\"Niles Jordan Breis\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#personlogo\",\"inLanguage\":\"en\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-content\/uploads\/\/12\/07-NilesB.jpg\",\"caption\":\"Niles Jordan Breis\"},\"description\":\"Sarong premyadong parasurat si Niles Jordan Breis. Guminana na sya sa Palanca, Premio Arejola, Gawad Obrang Literaturang Bikol, asin sa Premio Valledor. Gikan sya sa Tabaco, Albay. Sya an representante kan Southern Luzon sa NCCA National Committee on Literary Arts.\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/"}],"collection":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post="}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/\/revisions\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent="}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post="},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post="}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
|
bik
| 1,276
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:24:29.369Z
|
|
https://magbikolkita.com/?p=1309
|
Parakayò sa gadan | Magbikol Kita
|
Saturday, December 27, , 7:22am
Published on Sunday, September 13, , 6:49pm
by [Niles Jordan Breis]( "Posts by Niles Jordan Breis") \| [Aw, Ta Nagkarastahan?](
Isus! Ata, Isus sa kausmakan garo an sasabihon kan iba pag nadangog ngani an _parakayò sa gadan_.
Kan aki pa kami sa Tabaco, duwa man sana an syertong matatampaling ka kan mga gurang pag sinarawod mo an: 1) inayot ako, 2) parakayo sa gadan. Pag sinabi daa kaya kan aki na inayot sya, garo na man sana sya nilupigan o ni-rape. Sa Quezon-Tagalog, ang buót sabihon kan “iniyot”—o kinantot. An tiyaon ko, dawa maisog, midbid man sya na matibayon sa mga eksaktong tataramon. Pag sinuntok ka, sinuntok ka. Habo nya ki inayot.
Mas haboon kan tiyaon ko kan pinausong ‘parakayo sa gadan.’ Luminakop kaidto an kararawan na ‘parakayo sa gadan’ kan kasagsagan pa kan mga _linemen_ sa orihinal na planta kan ilaw sa Tabaco. An tindahan mi, nasa hampang mismo kan dating planta kan ilaw, asin may inuman kami sa banggi na matawuhon pirmi ta mala ngani su mga trabahador kan planta, yaraon samo nagkakarakan buda nag-iirinom. Pag may dayo o kun sisay man na dai tatao mag-Bikol, haros arog kaini an pangyari lalo pag Amerikano an kaulay:
Amerikano: So howdya say “The food is delicious in Bikol?”
Bikolanong _lineman_: Oh… it’s “Parakayo sa gadan.”
Tapos,dai talaga minaulok su kada lineman hanggan dai nakahali su Kano. Grabeng biridahan pag mayo na su kinarawan asin mababaritaan na saná sa irinuman man giraray na su Amerikanong tinuruan nin kabuahan, huto baga ta sinapak kan waitress na sinabihan kan Kano nin “Hey you, ‘parakayo sa gadan.’ Delicious food!”
An dai man saná masubahan kan mga taga-planta kan ilaw, idto mismong mga suldados kaidto, su mga pig-apod na CAFGU na pag minalas-minalas, maski udtong mainiton sa sentro… ibaragtakan kan mga NPA na dai mo aram kun sain harali. Idto su panahon na pag gadan, gadan talaga, asin ta mala 10 taon pa saná an nakaagi kan matapos an Martial Law, ordinaryo man kaidto na kada aldaw, may gadan na suldados o may gadan na NPA.
Sa Bicol University Tabaco Campus na dating midbid sa apod na Bicol University College of Fisheries o simpleng Fisheries, dakulon kaidtong magagayon na scholars hali pang Iriga asin mga banwaan sa Partido Area. Paborito man kan mga _linemen_ na pagparasubahan idtong mga soltero nindang pag-iriba na mga dai daa nakakataram pag minaaragi na su mga taga-Camsur na daraga kan Fisheries. An karantyawan antos banggi, sa irinuman na naman. Hirak man daa kan mga torpe—mauugma na saná daa na magin mga ‘parakayo sa gadan.’
Kan sakristan pa ako, nakapurot ako kaidto sa likod kan simbahan mi ki lumaon na _variorum_. An kumpletong titulo tanda ko pa— _Cum Notis Variorum_ sa Latin na an buót sabihon “Mga Notasyon Manungod sa Nagkapirang Tawo”.
Sarong libro an variorum na yaon su bilog na gibo o tema kan nagsurat asin kairiba man su bilog na mga notasyon, anotasyon, gabos na notes kun baga o mga dagdag na paliwanag sa sentral na tema kan libro. Manungod sa kagadanan su napurot kong variorum asin sa likod kan nasabing libro, may surat-kamot na ‘Parakayo sa Gadan’.
.
Sarong premyadong parasurat si Niles Jordan Breis. Guminana na sya sa Palanca, Premio Arejola, Gawad Obrang Literaturang Bikol, asin sa Premio Valledor. Gikan sya sa Tabaco, Albay. Sya an representante kan Southern Luzon sa NCCA National Committee on Literary Arts.
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan
|
bik
| 940
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:24:29.369Z
|
https://magbikolkita.com/sa-balyong-kudal/pandemya-paglaom/#respond
|
Pandemya, pagláom | Magbikol Kita
|
Saturday, December 27, , 7:20am
Published on Sunday, August 09, , 3:48pm
by [Nephtaly Botor]( "Posts by Nephtaly Botor") \| [Sa Balyong Kudal](
Paglaog kan Agosto, naglaog man sa labing syen-mil an kaso nin CoViD19 na nailista sa bilog na nasyon. Sa perspektiba kan ordinaryong namamanwaan na nagpupurbar pangatamanan an saiyang sadiri asin pamilya sa paagi kan paghanaw nin kamot, paggamit nin mask, asin pag-utob sa physical distancing, bakong magayon sa pagmati na sa tahaw kan paghinguwang magsunod sa mga regulasyon, garo mayong epekto an indibidwal na paghiro sa kadakulaan kan problemang dapat solusyunan. Mapagal an mga adaptasyon asin akomodasyon na ginigibo para maglikay, pero mas mapagal pag-atid-atidon an pabugsok na dalan na linalakdangan. Alagad, gamit an lente kan sikolohiya, pwedeng magkaigwa nin bagong perspektibo sa mga pinag-aagihan asin maghurup-hurop sa mga bagong kahaputan sa tahaw kan pandemya.
Sa saiyang librong _The Psychology of Pandemics,_ naghiras si Steven Taylor ) nin mga anekdota gikan sa mga nakaaging pandemya tanganing tukaron an mga katakod na konseptong sikolohikal. Mantang binabasa ko an haralipot na mga istorya, naisip ko na sa tahaw kan ipinagkaiba kan sosyudad kaidto saka ngunyan, may mga aspekto kan pagdanas sa pandemya an nagdanay.
Inot, dai nagbabago an sikolohikal na reaksyon kan kadaklan. Yaon an takot, hadit, kawaran nin tiwala, na dara kan kawaran nin kasiguraduhan asin pagbaba kan kakayahan na kontrolon an sitwasyon. Sa sarong banda, an takot o hadit pwedeng motibasyon para mag-ingat. Alagad, kun sobra, nagkakawsa nin pagkaparalisa asin kawaran nin kakayahan na gibuhon an mga esensyal na aktibidad sa arualdaw. Sa ibang sitwasyon pa, pwedeng magdulot nin mas malalang kundisyon sikolohikal. An kawaran nin tiwala man, pwedeng magtulod na dai magpasipara. Alagad, kun sobra, pwedeng magkawsa nin negatibong epekto sa relasyon sa kapwa.
Ikaduwa, dai nagbago an epekto kan pandemya sa mga imprastrakturang pansosyudad. Nagbababa an kakayahan kan mga sistemang pan-edukasyon, pansalud, asin pan-ekonomiya na mantiniron an saindang integridad tanganing suportahan an pangangaipo kan banwaan. Sa tahaw kan pandemya, normal na maapektuhan an mga proseso kan mga insitusyon na ini. Alagad, yaon man giraray an linalaúman na magpadagos sinda sa pagtao nin serbisyo sa mga namamanwaan.
Ikatulo, yaon an pagkawara kan kakayahan kan mga pamilya na sustiniron an pan-arualdaw na pangangaipo dara kan epekto kan pandemya sa hanapbuhay. Puon kaidto sagkod ngunyan, an inot na tinatamaan kan negatibong epekto kan pandemya iyo an mga tawong nasa pagtios. Importante ini ta an pinansyal na sitwasyon pwedeng makaapekto sa kakayahan na mag-utob sa mga _protective measures_ urog na kun an mga ini nangangaipo nin kwarta—arog na saná kan pagbakal nin disinfectant asin face mask—o nakakaulang sa pag- _access_ sa mas _basic_ na pangangaipo—arog kan pagtinir sa harong sa tahaw kan pangangaipong magtrabaho tanganing may pambakal kakanon.
Dakol pagkakapareho an ekspiryensya ta sa CoViD19 ngunyan sa nangyari sa mga tawo kaidto. An hapot: kun arog palan kaini, na sa kasaysayan kan kinaban dakol na an inagihan na pandemya, tano ta garo dai pa kita nanggad handa? Halawig an diskusyon sa hapot na ini pero ang gusto kong pag-isipan ta ngunyan iyo an konsepto kan _hope_ o pagláom—ta sa kadakol na pwede tang kuanan kusog, saro ini sa pwede tang pangaputan.
May iba-ibang teorya manungnod sa _hope,_ pero sunô ko an konsepto ni C. R. Snyder ) sa saiyang librong _The Psychology of Hope._ Sa halipot na tataramon, an _hope_ para kay Snyder iyo an kumbinasyon kan _willpower (agency)/_ kusog nin pagsarig asin _waypower (pathway)/_ kusog-isip na planuhon an dalan pasiring sa sarong katuyuhan. Sa mga pag-adal nadiskubre na halangkaw an lebel kan pagláom kan mga taong makusog an pagsarig na an sarong masakit o kumplikadong sitwasyon temporaryo saná. Makusog an saindang pagmawot na pakarhayon an sitwasyon. Halangkaw man an paglaom kan mga tawong may dedikasyon na pag-isipan an mga istratehiya na pwedeng gibuhon tanganing mapakarhay an sitwasyon. Sa tahaw kan mga ini, yaon an paghuna na an mga taong naglaláom may malinaw na imahen kun ano an puturong linalauman ninda.
Sa tahaw kan pandemyang ini, naglaláom kita gabos na magkakaigwa nin medikal na solusyon an _health crisis_ na ini. Naglaláom kita na makakabalik kita sa mga dating aktibidad na nakakarahay satuya asin naglaláom man na bayaanan na an mga gawi-gawi na dai nakakatabang.
Dahil aram ta na an pandemya may epekto sa sikolohiya kan tao, naglaláom kita na dapat may mga programa sa baskog-isip na nakaantabay para sa mga tawo sa komunidad, na significanteng parte kan mga serbisyong pansalúd. Dahil aram ta na an pandemya may epekto sa relasyon ta sa iba, naglaláom kita na parte kan mga kampanya sa tahaw kan pandemya iyo an pagpakusog sa espiritu nin komunidad asin pagtinarabangtabangan—an pagbalangibog sa mensahe na, sa mga arog kaining panahon, an pag-utob sa mga _protective measures_ bako sanáng responsibilidad sa sadiri kundi responsibilidad ta sa iba.
Dahil aram ta na an pandemya pwedeng makaapekto sa mga imprastrakturang pansosyudad, naglaláom kita sa responsabilidad kan mga institusyon na panginutan an mga programang makakatabang para makabalik sa normal an paghiro kan mga tao sa komunidad. Naglalaom kita sa obligasyon ninda na magsirbing marhay na pangarugan asin episyenteng tagatao nin impormasyon sa mga tao. Asin naglaláom kita na sinda magmamaigot na mag-andam para sa mga maaarabot na aldaw.
Dahil aram ta na an mga dai inaasahan na pangyayari pwedeng makaapekto sa mga proseso kan satuyang pamilya lalo na sa aspektong sosyoekonomiko, naglaláom kita na magtarabangtabang sa pagpreparar kan satuyang sadiri sa mga susunod na agyat na pwede tang atubangon. Naglaláom man kita sa padagos na pag-adbokasiya para magin patas an mga polisiya asin programa sa satuyang nasyon na makakapagpataas sa kakayahan kan mga pamilyang nasa pagtios na pauswagon man an saindang mga sadiri.
Sa ekolohikal na paghiling, importanteng manudan ta na an satuyang naiisip asin namamatian bilang indibidwal dai pwedeng isuhay sa kabilugan kan eksperiyensa sa satuyang pamilya asin banwaan. Kun kaya, an kapangganahan sa pandemya dai pwedeng iasa saná sa indibidwal na espwerso kan mga namamanwaan kundi sa sistematiko asin sararong paghiro kan kagabsan.
Sa ngaran nin pagláom, sana mapagtarabangan tang pakusugon an satuyang pagsarig, pagmawot, asin plano sa pagbilog nin sarong komunidad na igwa nin mapag-ataman asin _enabling_ na kapalibutan kun sain madali asin posible sa gabos an pag-iwas sa impeksyon asin pagpapakusog kan salúd.
.
Si Nephtaly Botor sarong taga-Naga na ngunyan nagtutukdo sa Departamento ng Pag-aaral ng Pagpapaunlad Pantao at Pampamilya, Kolehiyo ng Ekolohiyang Pantao, sa Unibersidad ng Pilipinas Los Baños. Sya man an Education and Training Director kan Balik Kalipay Center for Psychosocial Response, Inc., . An saiyang interes nakapokus sa family and community counseling, mental health and psychosocial support, family resilience, asin gender and sexuality. Bisitahon an saiyang website na o mag-email sa .
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan
|
bik
| 1,474
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:24:29.369Z
|
https://magbikolkita.com/aw-ta-nagkarastahan/parakayo-sa-gadan/#respond
|
Parakayò sa gadan | Magbikol Kita
|
Saturday, December 27, , 7:22am
Published on Sunday, September 13, , 6:49pm
by [Niles Jordan Breis]( "Posts by Niles Jordan Breis") \| [Aw, Ta Nagkarastahan?](
Isus! Ata, Isus sa kausmakan garo an sasabihon kan iba pag nadangog ngani an _parakayò sa gadan_.
Kan aki pa kami sa Tabaco, duwa man sana an syertong matatampaling ka kan mga gurang pag sinarawod mo an: 1) inayot ako, 2) parakayo sa gadan. Pag sinabi daa kaya kan aki na inayot sya, garo na man sana sya nilupigan o ni-rape. Sa Quezon-Tagalog, ang buót sabihon kan “iniyot”—o kinantot. An tiyaon ko, dawa maisog, midbid man sya na matibayon sa mga eksaktong tataramon. Pag sinuntok ka, sinuntok ka. Habo nya ki inayot.
Mas haboon kan tiyaon ko kan pinausong ‘parakayo sa gadan.’ Luminakop kaidto an kararawan na ‘parakayo sa gadan’ kan kasagsagan pa kan mga _linemen_ sa orihinal na planta kan ilaw sa Tabaco. An tindahan mi, nasa hampang mismo kan dating planta kan ilaw, asin may inuman kami sa banggi na matawuhon pirmi ta mala ngani su mga trabahador kan planta, yaraon samo nagkakarakan buda nag-iirinom. Pag may dayo o kun sisay man na dai tatao mag-Bikol, haros arog kaini an pangyari lalo pag Amerikano an kaulay:
Amerikano: So howdya say “The food is delicious in Bikol?”
Bikolanong _lineman_: Oh… it’s “Parakayo sa gadan.”
Tapos,dai talaga minaulok su kada lineman hanggan dai nakahali su Kano. Grabeng biridahan pag mayo na su kinarawan asin mababaritaan na saná sa irinuman man giraray na su Amerikanong tinuruan nin kabuahan, huto baga ta sinapak kan waitress na sinabihan kan Kano nin “Hey you, ‘parakayo sa gadan.’ Delicious food!”
An dai man saná masubahan kan mga taga-planta kan ilaw, idto mismong mga suldados kaidto, su mga pig-apod na CAFGU na pag minalas-minalas, maski udtong mainiton sa sentro… ibaragtakan kan mga NPA na dai mo aram kun sain harali. Idto su panahon na pag gadan, gadan talaga, asin ta mala 10 taon pa saná an nakaagi kan matapos an Martial Law, ordinaryo man kaidto na kada aldaw, may gadan na suldados o may gadan na NPA.
Sa Bicol University Tabaco Campus na dating midbid sa apod na Bicol University College of Fisheries o simpleng Fisheries, dakulon kaidtong magagayon na scholars hali pang Iriga asin mga banwaan sa Partido Area. Paborito man kan mga _linemen_ na pagparasubahan idtong mga soltero nindang pag-iriba na mga dai daa nakakataram pag minaaragi na su mga taga-Camsur na daraga kan Fisheries. An karantyawan antos banggi, sa irinuman na naman. Hirak man daa kan mga torpe—mauugma na saná daa na magin mga ‘parakayo sa gadan.’
Kan sakristan pa ako, nakapurot ako kaidto sa likod kan simbahan mi ki lumaon na _variorum_. An kumpletong titulo tanda ko pa— _Cum Notis Variorum_ sa Latin na an buót sabihon “Mga Notasyon Manungod sa Nagkapirang Tawo”.
Sarong libro an variorum na yaon su bilog na gibo o tema kan nagsurat asin kairiba man su bilog na mga notasyon, anotasyon, gabos na notes kun baga o mga dagdag na paliwanag sa sentral na tema kan libro. Manungod sa kagadanan su napurot kong variorum asin sa likod kan nasabing libro, may surat-kamot na ‘Parakayo sa Gadan’.
.
Sarong premyadong parasurat si Niles Jordan Breis. Guminana na sya sa Palanca, Premio Arejola, Gawad Obrang Literaturang Bikol, asin sa Premio Valledor. Gikan sya sa Tabaco, Albay. Sya an representante kan Southern Luzon sa NCCA National Committee on Literary Arts.
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan
|
bik
| 940
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:24:29.369Z
|
https://magbikolkita.com/category/aw-ta-nagkarastahan/#
|
Magbikol Kita | Aw, Ta Nagkarastahan?
|
Saturday, December 27, , 7:22am
# [Aw, Ta Nagkarastahan?](
Sarong premyadong parasurat si Niles Jordan Breis. Guminana na sya sa Palanca, Premio Arejola, Gawad Obrang Literaturang Bikol, asin sa Premio Valledor. Gikan sya sa Tabaco, Albay. Sya an representante kan Southern Luzon sa NCCA National Committee on Literary Arts.
## [Parakayò sa gadan](
by [Niles Jordan Breis]( "Posts by Niles Jordan Breis") \| [Aw, Ta Nagkarastahan?](
Isus! Ata, Isus sa kausmakan garo an sasabihon kan iba pag nadangog ngani an parakayò sa gadan. Kan aki pa kami sa Tabaco, duwa man sana an syertong matatampaling ka kan mga gurang pag sinarawod mo an: 1) inayot ako, 2)...
## [Makagirabuhon na Perdon](
by [Niles Jordan Breis]( "Posts by Niles Jordan Breis") \| [Aw, Ta Nagkarastahan?](
Inabot ko pa kaidto su Perdon na piggigibo sa mag-agahon. Mga alas tres asin matatakot ka talaga ta malà, madiklom pa, tapos bigla na sanang may mga garo naghaharaya sa pagkanta. Minasirip ako kaidto sa bintana ming jalousies asin garo puro nagraralakaw na anino sana...
## [Pan de regla: nagsuriyaw an daraga](
by [Niles Jordan Breis]( "Posts by Niles Jordan Breis") \| [Aw, Ta Nagkarastahan?](
Sa Paco sa Manila, anggot su daragang tindera sakuya ta pigtuturo ko sa eskaparate an tinapay asin an sabi ko: "Yan nga po. Pabili nga po ng regla." Syempre, pinahalipot ko na an pan de regla kaya an sabi ko na saná... regla. Siisay man bayâ na tindera an mauugma kun...
## [Dai ka magparamuda, diputa ka](
by [Niles Jordan Breis]( "Posts by Niles Jordan Breis") \| [Aw, Ta Nagkarastahan?](
Diputa o deputa o pag binilog mo pa... hijo de puta o yudiputa. An sabi kan primahon kong taga-Manila na matibayon magtaram ki Bikol dawa dai lamang sya nagdakula o nakaistar sa Bicol:...
## [Bulitas nin kaugmahan](
by [Niles Jordan Breis]( "Posts by Niles Jordan Breis") \| [Aw, Ta Nagkarastahan?](
Nakahiling na kamo nin bulitas? Aw, sa paghuna ko su iba saindo... iyo na, urog su may mga agom na may bulitas mismo. An bulitas na nasa o nakahaplog o purupot sa pisot. Ay, halat. Anong pisot? Ano an hamag na an... sa aki? Pag durudakula na an dara-dara, lapit na...
## [Bawal mamuot kun yaon sa Caramoan?](
by [Niles Jordan Breis]( "Posts by Niles Jordan Breis") \| [Aw, Ta Nagkarastahan?](
An sabi kaidto sako kan sarong tiyaon kong bokalison: "Ay, ate! Usmakon kan aki ka. Dai mo pag-isipon na ilusyunan an daragitang kataning mi ta primahon mo pa an." Buot sabihon, sing-aki ko pa daa. Pinsan. Kadugo. Kaya, bawal mamiday kaidtong mga dekada '90 kan an...
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan
|
bik
| 755
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:24:29.369Z
|
https://magbikolkita.com/aw-ta-nagkarastahan/pan-de-regla-nagsuriyaw-an-daraga/#respond
|
Pan de regla: nagsuriyaw an daraga | Magbikol Kita
|
Saturday, December 27, , 7:24am
# Pan de regla: nagsuriyaw an daraga
Published on Sunday, August 23, , 7:04pm
by [Niles Jordan Breis]( "Posts by Niles Jordan Breis") \| [Aw, Ta Nagkarastahan?](
Sa Paco sa Manila, anggot su daragang tindera sakuya ta pigtuturo ko sa eskaparate an tinapay asin an sabi ko: “Yan nga po. Pabili nga po ng _regla_.”
Syempre, pinahalipot ko na an _pan de regla_ kaya an sabi ko na saná… _regla_. Siisay man bayâ na tindera an mauugma kun may solteritong mabutwa sa panaderya, tapos magsasabing mabakal ki regla?
Sa Albay, midbid nganing pan de regla an naunabing tinapay na may pulang _filling_ na masiramon lalo kun mainit pa. Pig-apod man ining _maligaya_ na sa _sexualized_ na suba kan mga tambay samuya kaidto, maugma daa kaya an babaying may regla ta an buót sabihon bako syang bados. Takuton daa kayang dai magregla itong mga babayi na mga matibayon minaaraki—su mga pigsabing dai pa ngani daa naglilinaw su ihi, bados na naman. Sa Paco ngani, arog sa iba pang lugar sa Manila asin sa Southern Luzon, _kalihim_ an apod ninda sa _pan de regla_.
_Kalihim_ man an aram na apod kan daragang tindera asin nagkurahaw na baga ta usmak daa ako asin nagpatanid na sako. Ipa-pulis daa ako pag dai ako naghali. Rumdom ko sa Tabaco kaidto, asin ngani hanggan ngunyan, mabentahon pa an _pan de regla_ sa mga panaderya arog kan Little Sis buda Albaniel alagad bidahon kaidtong mga dekada ’80 an Mayon Bakery asin Allied Bakery.
An Mayon asin an Allied parehong pagsadiri kaidto nin mga purong Intsik na nag-aragom man daa nin mga Bikolanang Chinoy. Kumplikado man an mga istorya kan buhay-buhay ninda alagad dai maininigar na sa pagtalubo kan lokal na ekonomiya kan Tabaco kaidto, parte man an mga nasabing panaderya. An pagtubod kaidto kan mga Intsik samo: an gabos na negosyo, nagpupuon sa kun ano an ilalaag sa tulak.
Pirmi akong gutom kan sadit pa ako sa Tabaco ta mala ataman saná ako kaya limitado an pagkakan. O mas tama gayod na sabihon na sa sobrang kapagalan ko sa trabaho sa harong asin sa tindahan bilang houseboy, mayo na akong ganang magkakan kaya sabi ni Ba, su matabang Intsik na manager kan Mayon Bakery, malungsi daa ako asin risang marhay na kulang sa pagkaon. Padabaon ako ni Ba ta Grade 1 pa saná, mata na ako alas-tres nin aga asin nagkukua nin mga duwang kahon nin tinapay na ititinda min amay bago pa magralaugan sa eskwela buda opisina. An tiyaon ko kaya an may pinakadakulang sari-sari store kaito sa Barangay Cormidal.
Sa hirak ni Ba kaidto sako, tatawan nya ako nin dagdag na tinapay asin saro sa gustuhon ko an _pan de regla_. Sisiguraduhon nya na maubos ko tulos su tinao nya ta pag dinara ko pa samo, baad daa sahutan pa ako na nagkimpit ki tinapay hali duman sa mga dara-dara ko.
Ulukon kaito si Ba pag nahihiling nyang hakug-hakog ako nin _pan de regla_. Paiinumon nya akong tubig asin isusubol na humali na ta baad hanapon na ako kan tiyaon ko.
.
.
Sarong premyadong parasurat si Niles Jordan Breis. Guminana na sya sa Palanca, Premio Arejola, Gawad Obrang Literaturang Bikol, asin sa Premio Valledor. Gikan sya sa Tabaco, Albay. Sya an representante kan Southern Luzon sa NCCA National Committee on Literary Arts.
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan
|
bik
| 928
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:24:29.369Z
|
https://magbikolkita.com/aw-ta-nagkarastahan/parakayo-sa-gadan/#
|
Parakayò sa gadan | Magbikol Kita
|
Saturday, December 27, , 7:22am
Published on Sunday, September 13, , 6:49pm
by [Niles Jordan Breis]( "Posts by Niles Jordan Breis") \| [Aw, Ta Nagkarastahan?](
Isus! Ata, Isus sa kausmakan garo an sasabihon kan iba pag nadangog ngani an _parakayò sa gadan_.
Kan aki pa kami sa Tabaco, duwa man sana an syertong matatampaling ka kan mga gurang pag sinarawod mo an: 1) inayot ako, 2) parakayo sa gadan. Pag sinabi daa kaya kan aki na inayot sya, garo na man sana sya nilupigan o ni-rape. Sa Quezon-Tagalog, ang buót sabihon kan “iniyot”—o kinantot. An tiyaon ko, dawa maisog, midbid man sya na matibayon sa mga eksaktong tataramon. Pag sinuntok ka, sinuntok ka. Habo nya ki inayot.
Mas haboon kan tiyaon ko kan pinausong ‘parakayo sa gadan.’ Luminakop kaidto an kararawan na ‘parakayo sa gadan’ kan kasagsagan pa kan mga _linemen_ sa orihinal na planta kan ilaw sa Tabaco. An tindahan mi, nasa hampang mismo kan dating planta kan ilaw, asin may inuman kami sa banggi na matawuhon pirmi ta mala ngani su mga trabahador kan planta, yaraon samo nagkakarakan buda nag-iirinom. Pag may dayo o kun sisay man na dai tatao mag-Bikol, haros arog kaini an pangyari lalo pag Amerikano an kaulay:
Amerikano: So howdya say “The food is delicious in Bikol?”
Bikolanong _lineman_: Oh… it’s “Parakayo sa gadan.”
Tapos,dai talaga minaulok su kada lineman hanggan dai nakahali su Kano. Grabeng biridahan pag mayo na su kinarawan asin mababaritaan na saná sa irinuman man giraray na su Amerikanong tinuruan nin kabuahan, huto baga ta sinapak kan waitress na sinabihan kan Kano nin “Hey you, ‘parakayo sa gadan.’ Delicious food!”
An dai man saná masubahan kan mga taga-planta kan ilaw, idto mismong mga suldados kaidto, su mga pig-apod na CAFGU na pag minalas-minalas, maski udtong mainiton sa sentro… ibaragtakan kan mga NPA na dai mo aram kun sain harali. Idto su panahon na pag gadan, gadan talaga, asin ta mala 10 taon pa saná an nakaagi kan matapos an Martial Law, ordinaryo man kaidto na kada aldaw, may gadan na suldados o may gadan na NPA.
Sa Bicol University Tabaco Campus na dating midbid sa apod na Bicol University College of Fisheries o simpleng Fisheries, dakulon kaidtong magagayon na scholars hali pang Iriga asin mga banwaan sa Partido Area. Paborito man kan mga _linemen_ na pagparasubahan idtong mga soltero nindang pag-iriba na mga dai daa nakakataram pag minaaragi na su mga taga-Camsur na daraga kan Fisheries. An karantyawan antos banggi, sa irinuman na naman. Hirak man daa kan mga torpe—mauugma na saná daa na magin mga ‘parakayo sa gadan.’
Kan sakristan pa ako, nakapurot ako kaidto sa likod kan simbahan mi ki lumaon na _variorum_. An kumpletong titulo tanda ko pa— _Cum Notis Variorum_ sa Latin na an buót sabihon “Mga Notasyon Manungod sa Nagkapirang Tawo”.
Sarong libro an variorum na yaon su bilog na gibo o tema kan nagsurat asin kairiba man su bilog na mga notasyon, anotasyon, gabos na notes kun baga o mga dagdag na paliwanag sa sentral na tema kan libro. Manungod sa kagadanan su napurot kong variorum asin sa likod kan nasabing libro, may surat-kamot na ‘Parakayo sa Gadan’.
.
Sarong premyadong parasurat si Niles Jordan Breis. Guminana na sya sa Palanca, Premio Arejola, Gawad Obrang Literaturang Bikol, asin sa Premio Valledor. Gikan sya sa Tabaco, Albay. Sya an representante kan Southern Luzon sa NCCA National Committee on Literary Arts.
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan
|
bik
| 940
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:24:29.369Z
|
https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/649
|
{"id":649,"date":"T02:15:24","date_gmt":"T18:15:24","guid":{"rendered":"http:\/\/magbikolkita.com\/?p=649"},"modified":"T10:58:00","modified_gmt":"T02:58:00","slug":"migrasyon-baskog-isip-asin-pangataman-sa-sadiri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/magbikolkita.com\/sa-balyong-kudal\/migrasyon-baskog-isip-asin-pangataman-sa-sadiri\/","title":{"rendered":"Migrasyon, baskog-isip, asin pangataman sa sadiri"},"content":{"rendered":"\n<p>Kan sarong semana, nagtao ako nin webinar sa sarong unibersidad na inatindiran nin mga paratukdo asin administrador. An tema kan webinar: saykososyal na interbensyon para sa mga aki asin pamilya sa tahaw nin pandemya. <\/p>\n\n\n\n<p>Dakul magagayon na hapot kan open forum na, pero saro sa nagtatak sako iyo an manungod sa isyu kan mga migrante asin kan saindang pamilya sa panahon nin COVID-19. <\/p>\n\n\n\n<p><strong>Migrasyon asin Baskog-Isip<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Harani sa bu\u00f3t ko an migrasyon bilang sarong penomena. Magsasarong dekada na an nakaagi kan ako nagluwas nasyon para magtrabaho sa United Arab Emirates. Apat na taon akong nakipagsapalaran duman: inot bilang sarong psychometrician sa human resource consultancy, dangan bilang sarong counselor sa international school. Kan , nagpuli ako sa Pilipinas para magklase giraray.<\/p>\n\n\n\n<p>Halipot an apat na taon para masabi kong batikan ako sa ekspiryensya bilang sarong Overseas Filipino Worker (OFW). Alagad, sayod ini para maihiras ko kun anu-ano an mga isyung inaatubang kan sarong OFW sa aspeto nin baskog-isip. <\/p>\n\n\n\n<p>May duwang lado an area of concern kan mga migrante. Inaatubang ninda an mga hamon sa saindang nasyon na pinagtatrababuhan <em>(host country)<\/em> mantang iniisip man an kamugtakan kan saindang pamilya sa saindang nasyon na ginikanan <em>(home country)<\/em>. <\/p>\n\n\n\n<p>Sa nasyon na pinagtatrabahuhan, dakulang adjustment urog na kun iba an lenggwaheng gamit asin kung an kultura lain sa nakatudan. Yaon man an stress asin ansyedad na dara kan reyalidad na sinda dayo san\u00e1 asin mas pinapaburan an mga lokal sa manlainlain na dimensyon kan pagbuhay urog na sa trabaho. Minsan nakakamati din nin diskriminasyon an mga dayong migrante dahil sa rasang kinakabilangan. May impluwensya an klase kan trabaho sa kalidad kan buhay <em>(quality of life)<\/em> ninda. Igwang mga OFW na marhay an benepisyo asin sweldo; igwa man na nagtitikapo dahil sa kadikit sana an nakukua. Urog na ngunyan sa panahon nin pandemya, dakol sa mga OFW an naapektuhan an mga trabaho. Igwang mga migrante na marhay an istaran; igwa man na suruksukan san\u00e1 sa sadit na kwarto. May mga OFW man na nakakamati nin kamunduan asin hadit dara kan pagigin harayo sa pamilya. <\/p>\n\n\n\n<p>Mantang inaatubang an mga nasambit na agyat, dai mahahali sa mga migrante na isipon an kundisyon kan saindang mga nawalat na paryentes. Mawot ninda na regular makapagpadara nin kwarta na panggastos kan saindang pamilya, kaya nahahandal kun may mga remalaso sa hanapbuhay. Nagsosolo-solo sinda sa panahon na may hilang o kamatian. Kun may mga dai pagkakairintindihan sa laog kan harong, halangkaw an lebel kan stress nin huli ta dai tulos sinda makaresponde kaya nakakamati nin kawaran-kakayahan <em>(powerlessness)<\/em>. Minsan kawsa man nin kahaditan an mga huringhuding asin bareta na nakakaabot sainda manungod sa sitwasyon sa Pilipinas. <\/p>\n\n\n\n<p><strong>Baskog-Isip asin Pangataman sa Sadiri<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Sa tahaw kan mga isyung inaatubang ninda, anu-ano an mga istratehiyang pwedeng purbaran para mapakusog an baskog-isip asin pangataman an sadiri <em>(self care)<\/em> kan mga migrante asin kan saindang pamilya? <\/p>\n\n\n\n<p>1. Marhay kun sinda igwang mga amigo o amiga na masirbing support system ninda. Mga tawong pigtitiwalaan na pwedeng makaulay o hagadan tabang.<\/p>\n\n\n\n<p>2. Makakatabang kun mapartisipar sinda sa mga aktibidad na recreational na ikakaugma ninda, arog kan isports, <em>creative activities<\/em>, asin iba pa.<\/p>\n\n\n\n<p>3. Kun sinda may mga <em>religious practices<\/em>, makakatabang kun maiseselebrar ninda ini dawa sa pribado o kaiba an mga tawong may siring man na pagtubod.<\/p>\n\n\n\n<p>4. Importante an pagrereserba nin oras sa pagpahingalo sa luwas kan trabaho. Kaiba kaini an pagturog nin tama sa oras asin balansyadong pagkakan.<\/p>\n\n\n\n<p>5. Kun makakatabang, mantiniron an komunikasyon sa saindang pamilya digdi sa Pilipinas sa paagi ni pag-apod o paggamit nin mga teknolohiya siring kan <em>social media <\/em>o<em> video conferencing<\/em>.<\/p>\n\n\n\n<p>6. Kun may mga okasyon arog kan birthday, anibersaryo, o pyesta, pwede ining iselebrar gamit man an mga <em>social media technologies<\/em> para makabali man an kapamilya na nasa abroad.<\/p>\n\n\n\n<p>7. Purbaran an mga ehersisyong pampakalma <em>(relaxation exercise)<\/em> arog kan hararom asin kontroladong paghangos <em>(deep and controlled breathing)<\/em> asin mga <em>self-soothing exercises<\/em> arog kan pagdangog nin musika, pagkakan nin masiram asin masustansya, pagpamasahe, paghiling nin magayagayang kapalibutan.<\/p>\n\n\n\n<p>8. Kun halangkawon an stress, ansyedad, o kamunduan na namamatian na dai na kayang solusyunan kan sadiri o kan mga kairiba, dai masupog magrani sa mga propesyunal sa baskog-isip <em>(mental health professional)<\/em> arog kan mga <em>counselor<\/em>, sikolohista, o <em>psychiatrist<\/em>. Sa panahon nin pandemya, an mga propesyunal na ini padagos na nagseserbisyo sa paagi nin <em>telecounseling <\/em>o<em> telemedicine<\/em>.<\/p>\n\n\n\n<p>An mga nasambit pwedeng makatabang sa pagpaurog kan baskog-isip bako san\u00e1 kan mga migrante kundi pati kan saindang pamilya, o sisay man na nagmamawot pangatamanan an sadiri. Maninigong paghurup-hurupan na an lambang saro may kakusugan nin isip asin bu\u00f3t na pwedeng gamiton para atubangon an mga problema sa buhay. Alagad, kun mag-abot an oras na dai ta na kinakaya an mga sirkumstansya, bakong kaluyahan an paghagad tabang kundi sarong senyales nin kusog.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-color\" style=\"color:#ffffff\">.<\/p>\n\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kan sarong semana, nagtao ako nin webinar sa sarong unibersidad na inatindiran nin mga paratukdo asin administrador. An tema kan webinar: saykososyal na interbensyon para sa mga aki asin pamilya sa tahaw nin pandemya. Dakul magagayon na hapot kan open forum na, pero saro sa nagtatak sako iyo an manungod sa isyu kan mga migrante […]<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"off","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":""},"categories":[36],"tags":[231,225,69,47,49,89,226,86,61,228,224,227,230],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Migrasyon, baskog-isip, asin pangataman sa sadiri | Magbikol Kita<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/magbikolkita.com\/sa-balyong-kudal\/migrasyon-baskog-isip-asin-pangataman-sa-sadiri\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Migrasyon, baskog-isip, asin pangataman sa sadiri | Magbikol Kita\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Kan sarong semana, nagtao ako nin webinar sa sarong unibersidad na inatindiran nin mga paratukdo asin administrador. An tema kan webinar: saykososyal na interbensyon para sa mga aki asin pamilya sa tahaw nin pandemya. Dakul magagayon na hapot kan open forum na, pero saro sa nagtatak sako iyo an manungod sa isyu kan mga migrante […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/magbikolkita.com\/sa-balyong-kudal\/migrasyon-baskog-isip-asin-pangataman-sa-sadiri\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Magbikol Kita\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/magbikolkita\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"T18:15:24+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"T02:58:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-content\/uploads\/\/12\/MKidentity.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@magbikolkita\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@magbikolkita\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\">\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"3 minutes\">\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#organization\",\"name\":\"Magbikol Kita\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/\",\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/magbikolkita\/\",\"https:\/\/www.instagram.com\/magbikolkita\/\",\"https:\/\/www.youtube.com\/magbikolkita\/\",\"https:\/\/twitter.com\/magbikolkita\"],\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#logo\",\"inLanguage\":\"en\",\"url\":\"\",\"caption\":\"Magbikol Kita\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#logo\"}},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#website\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/\",\"name\":\"Magbikol Kita\",\"description\":\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/?s={search_term_string}\",\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"en\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/sa-balyong-kudal\/migrasyon-baskog-isip-asin-pangataman-sa-sadiri\/#webpage\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/sa-balyong-kudal\/migrasyon-baskog-isip-asin-pangataman-sa-sadiri\/\",\"name\":\"Migrasyon, baskog-isip, asin pangataman sa sadiri | Magbikol Kita\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#website\"},\"datePublished\":\"T18:15:24+00:00\",\"dateModified\":\"T02:58:00+00:00\",\"inLanguage\":\"en\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/magbikolkita.com\/sa-balyong-kudal\/migrasyon-baskog-isip-asin-pangataman-sa-sadiri\/\"]}]},{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/sa-balyong-kudal\/migrasyon-baskog-isip-asin-pangataman-sa-sadiri\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/sa-balyong-kudal\/migrasyon-baskog-isip-asin-pangataman-sa-sadiri\/#webpage\"},\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#\/schema\/person\/e82cac6a05a57ee601d7adfeb31d\"},\"headline\":\"Migrasyon, baskog-isip, asin pangataman sa sadiri\",\"datePublished\":\"T18:15:24+00:00\",\"dateModified\":\"T02:58:00+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/sa-balyong-kudal\/migrasyon-baskog-isip-asin-pangataman-sa-sadiri\/#webpage\"},\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#organization\"},\"keywords\":\"Anxiety,Baskog Isip,Bicol,BIkol,Magbikol Kita,Mental Health,Migration,Nephtaly Botor,OFW,Overseas Filipino Workers,Sa Balyong Kudal,Self Care,Stress\",\"articleSection\":\"Sa Balyong Kudal\",\"inLanguage\":\"en\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/magbikolkita.com\/sa-balyong-kudal\/migrasyon-baskog-isip-asin-pangataman-sa-sadiri\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#\/schema\/person\/e82cac6a05a57ee601d7adfeb31d\",\"name\":\"Nephtaly Botor\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#personlogo\",\"inLanguage\":\"en\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-content\/uploads\/\/12\/08-NephB.jpg\",\"caption\":\"Nephtaly Botor\"},\"description\":\"Si Nephtaly Botor sarong taga-Naga na ngunyan nagtutukdo sa Departamento ng Pag-aaral ng Pagpapaunlad Pantao at Pampamilya, Kolehiyo ng Ekolohiyang Pantao, sa Unibersidad ng Pilipinas Los Ba\\u00f1os. Sya man an Education and Training Director kan Balik Kalipay Center for Psychosocial Response, Inc., . An saiyang interes nakapokus sa family and community counseling, mental health and psychosocial support, family resilience, asin gender and sexuality. Bisitahon an saiyang website na https:\/\/pinoypsych.org o mag-email sa .\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/649"}],"collection":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=649"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/649\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/649\/revisions\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=649"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=649"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=649"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
|
bik
| 1,088
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:24:29.369Z
|
|
https://magbikolkita.com/?p=203
|
Sikolohiya/Baskog-Isip: Pagpamidbid | Magbikol Kita
|
Saturday, December 27, , 7:21am
# Sikolohiya/Baskog-Isip: Pagpamidbid
Published on Thursday, July 09, , 7:42am
by [Nephtaly Botor]( "Posts by Nephtaly Botor") \| [Sa Balyong Kudal](
_An lambang saro naghuhuna na an kasagkuran kan saindang panànaw iyo man an kasagkuran kan kinaban. (“Every man takes the limits of his own field of vision for the limits of the world.”)._― Arthur Schopenhauer, Studies in Pessimism: The Essays
Gabos kita nag-agi sa pagka-aki. Kun babalikan ta an panahon kan kita sadit pa, marurumduman ta idtong mga aga na pagkamata may oras magtukaw-tukaw sa balkon para magtuninong mantang naghihigop nin kape. Idtong dakulon pa an oras para magkawat sa natad o makipagdingkilan sa mga tugang, na an padumanan daing untok na harakatak. Idtong nali kita sa mga bagay, hararom an kuryusidad, asin pahà sa manunudan. Idtong nagpapantasya kita kun ano bayâ an nasa _balyong kudal_, an pagmati kan gurang na nagtatrabaho—mahali sa harong pagka-aga, tapos mauli banggi na. Idtong maliwanag asin hararom an satuyang pagtubod sa paglaom asin sa pagreyalisar kan satong mga pangaturugan. Iyo baga si mga panahon—kaidto.
Alagad, ngunyan na kita may idad na, namamatian ta na si mga pighuhuna-huna ta saná kaidto o si mga dai ta lamang hinuna na aatubangon ta sa luwas kan satuyang natad. Sa arualdaw na pagkabuhay, bihira nang magtuninong para maghurup-hurop sa mga agi-agi ta sa bilog na maghapon naglalayog an isip sa dakol na mga bagay. Pagkamata sa aga, kapot tulos an _cellphone_, urog na sa mga panahon na ini, ta makikibareta kun ano na an nangyayari sa nasyon o kaya ririparuhon an email ta tibaad may kaipuhan asikasuhon sa trabaho. An oras pigbibilang ta sa kadakulaan kan mga responsabilidad—sa harong, sa trabaho, sa komunidad—daing lugar ang pag-untok, urog na an pagkawat. Sa nag-aapaw na dagat nin impormasyon, napapàdukan na kita sa mga bagay na nadadangog o nahihiling, asin dagdag na gabat an pagsarà kun arin an kaipuhan, arin an dai.
Kun uugkuron, sa kadaklan, iba nanggad an itsura kan kinaban sa duwang parte kan kudal: kadto asin ngunyan, pagkaaki asin pagkagurang, mga bagay na aram asin dai aram, mga paglaom/pangiturugan asin reyalidad. An iba swabe si pagbalyo. An iba sinasakitan. An iba habo pang bayaan an natad ta maugma pa sa kinakamugtakan o kayâ takot pa sa kakaabtan. An marhay sana ta sa tahaw kan gabos, igwa nin pag-ultanan: momento kun sain pinakadanay an kapangyarihan na magdesisyon asin hinguwahon na maghimo para sa napagdesisyunan. An pag-ultanan na dawa may kapurisawan, ta tibaad baga magbagsak, saro pa man na oportunidad para mag-uswag.
Sa parteng ini kan istorya naglalaog an papel kan _sikolohiya_—disiplina nin pag-adal na manungod sa gawi-gawi, isip, asin buót nin tawo. Bilang disiplina, an sikolohiya nakakatabang sa pag-analisar kan satuyang mga intensyon, motibasyon, paglaom, o kinatatakutan. Ini sarong syensya huli ta may mga proseso asin mga metodong ginagamit tanganing klaruhon an mga konseptong inaadalan. Ini man sarong praktika dahil an mga nanunùdan gikan sa mga pagsaliksik o research na ginagamit tanganing magbilog nin mga istratehiya asin programa na makakatabang sa pagkamidbid bako saná sa mga pangyayari sa satuyang palibot kundi pati na sa satuyang sadiri. Ginagamit man an mga kaaraman sa sikolohiya tanganing pakusugon an sadiri dangan paurugon an maginhawang pagbuhay-buhay kan mga indibidwal, mga pamilya, asin mga komunidad.
Manlainlain an mga sanga kan sikolohiya. May sikolohiya nin pag-uswag(developmental psychology) na dapít sa mga agi-agi nin tawo puon sa saiyang pagkaaki sagkod sa saiyang paggurang. May sikolohiya nin pagkatawo (personality psychology) na dapít sa mga aspektong nakakaimpluwensya sa pagbilog kan satuyang karakter asin personalidad, na kapareho o lain man sa lambang saro. May sikolohiyang pansosyudad (social psychology) na dapít sa gawi-gawi nin tawo sa konteksto nin mga grupo, organisasyon, asin komunidad. May sikolohiya nin kapalibutan (environmental psychology) na manungod sa relasyon kan tawo sa saiyang kapalibutan asin an epekto kan ekolohiya sa sikolohiya kan tao. May sikolohiya nin salud (health psychology) na dapít sa mga bagay na nakakatabang tanganing pataason an lebel kan kabaskugan kan satuyang hawak, isip, asin buot. May sikolohiya nin pag-atamano pagmangno (psychology of care/psychotherapy) na dapít sa manlainlain na mga perspektiba asin paagi nin pagtabang sa mga tawong nadidipisilan. Asin, saro sa mga bagong paghiro sa disiplina iyo an positibong sikolohiya (positive psychology) na dapít sa kabansayan, kakusugan, asin karahayan nin tawo asin pagkabuhay. Dakol pang ibang mga sanga an sikolohiya na interesanteng pag-ulayan.
An lambang sanga kan sikolohiya may kanya-kanyang katuyuhan susog sa natura kan mga pag-konsepto asin metodong ginagamit ninda. Alagad, an mga obhetong ini nagkakanurumpungan sa sarong katuyuhan: _baskog-isip_(mental health) _._ Susog sa World Health Organization (WHO), an baskog-isip bako saná an kawaran nin hilang sa isip kundi an presensya nin kaginhawahan, kun sain an sarong indibidwal nagagamit an saiyang mga potensyal asin kakayahan dangan nagagampanan an saiyang mga responsabilidad sa sadiri, sa pamilya, asin sa komunidad.
Sa kontemporanyong panahon, nagkukusog an mga paghiro dapít sa baskog-isip. Tinutulod ini kan pangangaipo nin tawo na atamanon an sadiri sa tahaw kan maribok asin dipisil na kapalibutan. Mantang nagigimata kita sa importansya kan baskog-isip, nadudukhayan ta na halangkaw palan an kaso kan mga klinikal na kondisyon arog kan depresyon asin ansyedad (anxiety) na nangangaipo nin propesyunal na tabang. Nagigi kitang marigmat sa sitwasyon kan satuyang mga kapamilya, katrabaho, amigo o amiga. Alagad sa hiling ko, saro pa sa nagtutulod sa mga paghiro iyo an paglaom—an tiwala na dawa natatànaw ta an kasakitan asin pagtios na nakakaapekto sa satuyang isip asin buot, naglalaom kitang bako ini an kasagkuran. Nagsasarig kita na may kapangyarihan kitang pakarhayon an satuyang ekolohiya—panluwas asin panlaog—asin may kakayahan kitang tabangan bako lang an sadiri kundi an iba.
**“Sa Balyong Kudal”**
Sa kolum na ini tutukaron ta an manlainlain na isyu, diskurso, konsepto, proseso, asin perspektiba sa sikolohiya asin baskog-isip. Kan pinaghuhurup-hurupan ko an kolum na ini, sarong imahen, sarong metapora, an naglaog sa isip ko: _pagbalyo sa pag-ultanan—_ pagbalyo sa kudal, pagdalhog hali sa pampang pasiring sa katubigan. Sa gabos na bagay na manungod sa baskog-isip, dakulang parte an pagdesisyon, kun sain magkaakbay an kaaraman asin pagtubod. Sa satuyang pagbalyo sa kudal dai ta perpektong masasabi an magiging dalagan kan satong pagbaklay, dai ta sigurado an aatubangon, alagad may mga bagay asin sirkumstansya na pwede tang impluwensyahan.
Sa mga masurunod na luwas kan kolum na ini ibanan nindo ako sa pagbalyo sa pag-ultanan. Lugod sa mga pag-uulayan ta, mas magin masarig an satuyang pagtubod na sa tabang nin sikolohiya, kaya tang pagbaskugon an satuyang mga sadiri asin an mga tawong mahalaga satuya. An kaaraman subuot kapangyarihan, kayâ magbalyo kita pasiring sa natad nin kaaraman.
.
Si Nephtaly Botor sarong taga-Naga na ngunyan nagtutukdo sa Departamento ng Pag-aaral ng Pagpapaunlad Pantao at Pampamilya, Kolehiyo ng Ekolohiyang Pantao, sa Unibersidad ng Pilipinas Los Baños. Sya man an Education and Training Director kan Balik Kalipay Center for Psychosocial Response, Inc., . An saiyang interes nakapokus sa family and community counseling, mental health and psychosocial support, family resilience, asin gender and sexuality. Bisitahon an saiyang website na o mag-email sa .
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan
|
bik
| 1,528
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:24:29.370Z
|
https://magbikolkita.com/sa-balyong-kudal/pandemya-paglaom/#
|
Pandemya, pagláom | Magbikol Kita
|
Saturday, December 27, , 7:20am
Published on Sunday, August 09, , 3:48pm
by [Nephtaly Botor]( "Posts by Nephtaly Botor") \| [Sa Balyong Kudal](
Paglaog kan Agosto, naglaog man sa labing syen-mil an kaso nin CoViD19 na nailista sa bilog na nasyon. Sa perspektiba kan ordinaryong namamanwaan na nagpupurbar pangatamanan an saiyang sadiri asin pamilya sa paagi kan paghanaw nin kamot, paggamit nin mask, asin pag-utob sa physical distancing, bakong magayon sa pagmati na sa tahaw kan paghinguwang magsunod sa mga regulasyon, garo mayong epekto an indibidwal na paghiro sa kadakulaan kan problemang dapat solusyunan. Mapagal an mga adaptasyon asin akomodasyon na ginigibo para maglikay, pero mas mapagal pag-atid-atidon an pabugsok na dalan na linalakdangan. Alagad, gamit an lente kan sikolohiya, pwedeng magkaigwa nin bagong perspektibo sa mga pinag-aagihan asin maghurup-hurop sa mga bagong kahaputan sa tahaw kan pandemya.
Sa saiyang librong _The Psychology of Pandemics,_ naghiras si Steven Taylor ) nin mga anekdota gikan sa mga nakaaging pandemya tanganing tukaron an mga katakod na konseptong sikolohikal. Mantang binabasa ko an haralipot na mga istorya, naisip ko na sa tahaw kan ipinagkaiba kan sosyudad kaidto saka ngunyan, may mga aspekto kan pagdanas sa pandemya an nagdanay.
Inot, dai nagbabago an sikolohikal na reaksyon kan kadaklan. Yaon an takot, hadit, kawaran nin tiwala, na dara kan kawaran nin kasiguraduhan asin pagbaba kan kakayahan na kontrolon an sitwasyon. Sa sarong banda, an takot o hadit pwedeng motibasyon para mag-ingat. Alagad, kun sobra, nagkakawsa nin pagkaparalisa asin kawaran nin kakayahan na gibuhon an mga esensyal na aktibidad sa arualdaw. Sa ibang sitwasyon pa, pwedeng magdulot nin mas malalang kundisyon sikolohikal. An kawaran nin tiwala man, pwedeng magtulod na dai magpasipara. Alagad, kun sobra, pwedeng magkawsa nin negatibong epekto sa relasyon sa kapwa.
Ikaduwa, dai nagbago an epekto kan pandemya sa mga imprastrakturang pansosyudad. Nagbababa an kakayahan kan mga sistemang pan-edukasyon, pansalud, asin pan-ekonomiya na mantiniron an saindang integridad tanganing suportahan an pangangaipo kan banwaan. Sa tahaw kan pandemya, normal na maapektuhan an mga proseso kan mga insitusyon na ini. Alagad, yaon man giraray an linalaúman na magpadagos sinda sa pagtao nin serbisyo sa mga namamanwaan.
Ikatulo, yaon an pagkawara kan kakayahan kan mga pamilya na sustiniron an pan-arualdaw na pangangaipo dara kan epekto kan pandemya sa hanapbuhay. Puon kaidto sagkod ngunyan, an inot na tinatamaan kan negatibong epekto kan pandemya iyo an mga tawong nasa pagtios. Importante ini ta an pinansyal na sitwasyon pwedeng makaapekto sa kakayahan na mag-utob sa mga _protective measures_ urog na kun an mga ini nangangaipo nin kwarta—arog na saná kan pagbakal nin disinfectant asin face mask—o nakakaulang sa pag- _access_ sa mas _basic_ na pangangaipo—arog kan pagtinir sa harong sa tahaw kan pangangaipong magtrabaho tanganing may pambakal kakanon.
Dakol pagkakapareho an ekspiryensya ta sa CoViD19 ngunyan sa nangyari sa mga tawo kaidto. An hapot: kun arog palan kaini, na sa kasaysayan kan kinaban dakol na an inagihan na pandemya, tano ta garo dai pa kita nanggad handa? Halawig an diskusyon sa hapot na ini pero ang gusto kong pag-isipan ta ngunyan iyo an konsepto kan _hope_ o pagláom—ta sa kadakol na pwede tang kuanan kusog, saro ini sa pwede tang pangaputan.
May iba-ibang teorya manungnod sa _hope,_ pero sunô ko an konsepto ni C. R. Snyder ) sa saiyang librong _The Psychology of Hope._ Sa halipot na tataramon, an _hope_ para kay Snyder iyo an kumbinasyon kan _willpower (agency)/_ kusog nin pagsarig asin _waypower (pathway)/_ kusog-isip na planuhon an dalan pasiring sa sarong katuyuhan. Sa mga pag-adal nadiskubre na halangkaw an lebel kan pagláom kan mga taong makusog an pagsarig na an sarong masakit o kumplikadong sitwasyon temporaryo saná. Makusog an saindang pagmawot na pakarhayon an sitwasyon. Halangkaw man an paglaom kan mga tawong may dedikasyon na pag-isipan an mga istratehiya na pwedeng gibuhon tanganing mapakarhay an sitwasyon. Sa tahaw kan mga ini, yaon an paghuna na an mga taong naglaláom may malinaw na imahen kun ano an puturong linalauman ninda.
Sa tahaw kan pandemyang ini, naglaláom kita gabos na magkakaigwa nin medikal na solusyon an _health crisis_ na ini. Naglaláom kita na makakabalik kita sa mga dating aktibidad na nakakarahay satuya asin naglaláom man na bayaanan na an mga gawi-gawi na dai nakakatabang.
Dahil aram ta na an pandemya may epekto sa sikolohiya kan tao, naglaláom kita na dapat may mga programa sa baskog-isip na nakaantabay para sa mga tawo sa komunidad, na significanteng parte kan mga serbisyong pansalúd. Dahil aram ta na an pandemya may epekto sa relasyon ta sa iba, naglaláom kita na parte kan mga kampanya sa tahaw kan pandemya iyo an pagpakusog sa espiritu nin komunidad asin pagtinarabangtabangan—an pagbalangibog sa mensahe na, sa mga arog kaining panahon, an pag-utob sa mga _protective measures_ bako sanáng responsibilidad sa sadiri kundi responsibilidad ta sa iba.
Dahil aram ta na an pandemya pwedeng makaapekto sa mga imprastrakturang pansosyudad, naglaláom kita sa responsabilidad kan mga institusyon na panginutan an mga programang makakatabang para makabalik sa normal an paghiro kan mga tao sa komunidad. Naglalaom kita sa obligasyon ninda na magsirbing marhay na pangarugan asin episyenteng tagatao nin impormasyon sa mga tao. Asin naglaláom kita na sinda magmamaigot na mag-andam para sa mga maaarabot na aldaw.
Dahil aram ta na an mga dai inaasahan na pangyayari pwedeng makaapekto sa mga proseso kan satuyang pamilya lalo na sa aspektong sosyoekonomiko, naglaláom kita na magtarabangtabang sa pagpreparar kan satuyang sadiri sa mga susunod na agyat na pwede tang atubangon. Naglaláom man kita sa padagos na pag-adbokasiya para magin patas an mga polisiya asin programa sa satuyang nasyon na makakapagpataas sa kakayahan kan mga pamilyang nasa pagtios na pauswagon man an saindang mga sadiri.
Sa ekolohikal na paghiling, importanteng manudan ta na an satuyang naiisip asin namamatian bilang indibidwal dai pwedeng isuhay sa kabilugan kan eksperiyensa sa satuyang pamilya asin banwaan. Kun kaya, an kapangganahan sa pandemya dai pwedeng iasa saná sa indibidwal na espwerso kan mga namamanwaan kundi sa sistematiko asin sararong paghiro kan kagabsan.
Sa ngaran nin pagláom, sana mapagtarabangan tang pakusugon an satuyang pagsarig, pagmawot, asin plano sa pagbilog nin sarong komunidad na igwa nin mapag-ataman asin _enabling_ na kapalibutan kun sain madali asin posible sa gabos an pag-iwas sa impeksyon asin pagpapakusog kan salúd.
.
Si Nephtaly Botor sarong taga-Naga na ngunyan nagtutukdo sa Departamento ng Pag-aaral ng Pagpapaunlad Pantao at Pampamilya, Kolehiyo ng Ekolohiyang Pantao, sa Unibersidad ng Pilipinas Los Baños. Sya man an Education and Training Director kan Balik Kalipay Center for Psychosocial Response, Inc., . An saiyang interes nakapokus sa family and community counseling, mental health and psychosocial support, family resilience, asin gender and sexuality. Bisitahon an saiyang website na o mag-email sa .
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan
|
bik
| 1,474
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:24:29.370Z
|
https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/932
|
{"id":932,"date":"T21:10:28","date_gmt":"T13:10:28","guid":{"rendered":"http:\/\/magbikolkita.com\/?p=932"},"modified":"T11:56:21","modified_gmt":"T03:56:21","slug":"dai-ka-magparamuda-diputa-ka","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/magbikolkita.com\/aw-ta-nagkarastahan\/dai-ka-magparamuda-diputa-ka\/","title":{"rendered":"Dai ka magparamuda, diputa ka"},"content":{"rendered":"\n<p>Diputa o deputa o pag binilog mo pa&#; hijo de puta o yudiputa.<\/p>\n\n\n\n<p>An sabi kan primahon kong taga-Manila na matibayon magtaram ki Bikol dawa dai lamang sya nagdakula o nakaistar sa Bicol: &#;Paramudahun kamo, Noy. Grabehon an mga ngimot nindo.&#;<\/p>\n\n\n\n<p>Taga-Camarines Sur an tiyaon ko, an ina kan primahon kong makaulok man ta iyo, pag nagbi-Bikol ngani, su suanoy o sa gurang nanggad na mga taramon. Daog pa ako, sabihon pang sa Tabaco, Albay, ako nagdakula puon kan dinara ako duman na umboy pa san\u00e1. Hayskul ako kaidto kan nagkamidbidan kaming magpinsan, kairiba su iba pang mga primuhon na sa halipot na bakasyon sa Paco sa Manila, puro murudahan an nagkadarangog. Sabi pa kan primahon ko, sa kada istorya o paulok mi, pirmi daang may naiinot na&#;<\/p>\n\n\n\n<p>Lintian.<\/p>\n\n\n\n<p>Bulining patak.<\/p>\n\n\n\n<p>Parot lamang.<\/p>\n\n\n\n<p>Ata su hayop.<\/p>\n\n\n\n<p>Garo kastang parot.<\/p>\n\n\n\n<p>Linina dipungal.<\/p>\n\n\n\n<p>Deputa.<\/p>\n\n\n\n<p>Diputa.<\/p>\n\n\n\n<p>Yudiputa.<\/p>\n\n\n\n<p>Iyo, nasupog ako sa primahon ko ta bata tultol sya asin relihiyoso. Malihis pa an halabang panahon na masasabutan nya an bagay na ini: na dawa puro muda an puon minsan kan sarong Bikolanong nag-iistorya, sarong karaw o suba o paulok o ordinaryong expression man an mismong pagmuda. Maraot man nanggad sa pandangog\uBikolano o bako alagad nakakasabot-Bikol\ualagad an totoo minsan, kun siisay pa ngani su mga paramudahon, sinda pa lugod su mga karinyoso o mga mapinadabaon sa kapwa o sa sadiring pamilya o mga magurang.<\/p>\n\n\n\n<p>Rumdom ko man kaidto sa Albay, kan usuhon pa an circus o karnabal na nagdadayo pag fiesta, pirming parte kan pasali-sa-entablado an pig-apod na entremes asin pirmi man igwa nin duwang bidahon na karakter: su Loncho, na maski dai pa nagtataram, talagang makaulukon na paghilngon asin su Alazon na makauyamon ta sobrang hambugon. Su Loncho an komedyante na kada istorya o pigtaram nya, minapuon pirmi sa muda kaya pig-aakusasaran sya kan Alazon. Para ki Alazon, maraot na tawo daa si Loncho ta paramudahon alagad pagkatapos kan bilog na pasaling entremes, su Loncho palan an tunay na malinig asin matinabang sa kapwa. Sa ngunyan, kadakul na lonchos sa mga inuman kan mga tambay na mga maragsipon minamuruda alagad mabubuot na tawo.<\/p>\n\n\n\n<p>Alagad totoo kaya. Kumplikado an mga Bikolano arog kan iba pang Pinoy. Sa Bikol, halimbawa, pwedeng nasa sarong sentence o magkairibang pigtataram an &#;Buli ni Ina&#; asin an &#;Viva La Virgen! Viva!&#; pag kapistahan kan Penafrancia. Ata ta nakakamuda pa maski nasa prusisyon na. Saludo man ako sa mga Bikolanong malikay na marhay sa gabos na pigluluwas kan saindang mga ngimot. Aram ko, dakol sainda an natuod na sana duman sa mga paramuda.<\/p>\n\n\n\n<p>Iba man an muda ni Duterte. Para sa iba,mas makulog kisa makaulok.<\/p>\n\n\n\n<p style=\"color:#ffffff\" class=\"has-text-color\">.<\/p>\n\n\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Diputa o deputa o pag binilog mo pa&#; hijo de puta o yudiputa. An sabi kan primahon kong taga-Manila na matibayon magtaram ki Bikol dawa dai lamang sya nagdakula o nakaistar sa Bicol: &#;Paramudahun kamo, Noy. Grabehon an mga ngimot nindo.&#; Taga-Camarines Sur an tiyaon ko, an ina kan primahon kong makaulok man ta iyo, pag nagbi-Bikol ngani, su suanoy o sa gurang nanggad na mga taramon. Daog pa ako, sabihon pang sa Tabaco, Albay, ako nagdakula puon […]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"off","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":""},"categories":[38],"tags":[214,69,47,431,49,78,433,432,434],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Dai ka magparamuda, diputa ka | Magbikol Kita<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/magbikolkita.com\/aw-ta-nagkarastahan\/dai-ka-magparamuda-diputa-ka\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Dai ka magparamuda, diputa ka | Magbikol Kita\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Diputa o deputa o pag binilog mo pa&#; hijo de puta o yudiputa. An sabi kan primahon kong taga-Manila na matibayon magtaram ki Bikol dawa dai lamang sya nagdakula o nakaistar sa Bicol: &#;Paramudahun kamo, Noy. Grabehon an mga ngimot nindo.&#; Taga-Camarines Sur an tiyaon ko, an ina kan primahon kong makaulok man ta iyo, pag nagbi-Bikol ngani, su suanoy o sa gurang nanggad na mga taramon. Daog pa ako, sabihon pang sa Tabaco, Albay, ako nagdakula puon […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/magbikolkita.com\/aw-ta-nagkarastahan\/dai-ka-magparamuda-diputa-ka\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Magbikol Kita\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/magbikolkita\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"T13:10:28+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"T03:56:21+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-content\/uploads\/\/12\/MKidentity.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@magbikolkita\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@magbikolkita\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\">\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"2 minutes\">\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#organization\",\"name\":\"Magbikol Kita\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/\",\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/magbikolkita\/\",\"https:\/\/www.instagram.com\/magbikolkita\/\",\"https:\/\/www.youtube.com\/magbikolkita\/\",\"https:\/\/twitter.com\/magbikolkita\"],\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#logo\",\"inLanguage\":\"en\",\"url\":\"\",\"caption\":\"Magbikol Kita\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#logo\"}},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#website\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/\",\"name\":\"Magbikol Kita\",\"description\":\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/?s={search_term_string}\",\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"en\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/aw-ta-nagkarastahan\/dai-ka-magparamuda-diputa-ka\/#webpage\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/aw-ta-nagkarastahan\/dai-ka-magparamuda-diputa-ka\/\",\"name\":\"Dai ka magparamuda, diputa ka | Magbikol Kita\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#website\"},\"datePublished\":\"T13:10:28+00:00\",\"dateModified\":\"T03:56:21+00:00\",\"inLanguage\":\"en\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/magbikolkita.com\/aw-ta-nagkarastahan\/dai-ka-magparamuda-diputa-ka\/\"]}]},{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/aw-ta-nagkarastahan\/dai-ka-magparamuda-diputa-ka\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/aw-ta-nagkarastahan\/dai-ka-magparamuda-diputa-ka\/#webpage\"},\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#\/schema\/person\/5f7eebaf053ac96d6f1cb8\"},\"headline\":\"Dai ka magparamuda, diputa ka\",\"datePublished\":\"T13:10:28+00:00\",\"dateModified\":\"T03:56:21+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/aw-ta-nagkarastahan\/dai-ka-magparamuda-diputa-ka\/#webpage\"},\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#organization\"},\"keywords\":\"Aw Ta Nagkarastahan,Bicol,BIkol,Curse,Magbikol Kita,Niles Jordan Breis,profane language,Profanity,vulgar words\",\"articleSection\":\"Aw, Ta Nagkarastahan?\",\"inLanguage\":\"en\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/magbikolkita.com\/aw-ta-nagkarastahan\/dai-ka-magparamuda-diputa-ka\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#\/schema\/person\/5f7eebaf053ac96d6f1cb8\",\"name\":\"Niles Jordan Breis\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#personlogo\",\"inLanguage\":\"en\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-content\/uploads\/\/12\/07-NilesB.jpg\",\"caption\":\"Niles Jordan Breis\"},\"description\":\"Sarong premyadong parasurat si Niles Jordan Breis. Guminana na sya sa Palanca, Premio Arejola, Gawad Obrang Literaturang Bikol, asin sa Premio Valledor. Gikan sya sa Tabaco, Albay. Sya an representante kan Southern Luzon sa NCCA National Committee on Literary Arts.\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/932"}],"collection":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=932"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/932\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":947,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/932\/revisions\/947"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=932"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=932"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=932"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
|
bik
| 681
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:24:57.915Z
|
|
https://magbikolkita.com/aw-ta-nagkarastahan/dai-ka-magparamuda-diputa-ka/#respond
|
Dai ka magparamuda, diputa ka | Magbikol Kita
|
Saturday, December 27, , 7:24am
# Dai ka magparamuda, diputa ka
Published on Saturday, August 15, , 9:10pm
by [Niles Jordan Breis]( "Posts by Niles Jordan Breis") \| [Aw, Ta Nagkarastahan?](
Diputa o deputa o pag binilog mo pa… hijo de puta o yudiputa.
An sabi kan primahon kong taga-Manila na matibayon magtaram ki Bikol dawa dai lamang sya nagdakula o nakaistar sa Bicol: “Paramudahun kamo, Noy. Grabehon an mga ngimot nindo.”
Taga-Camarines Sur an tiyaon ko, an ina kan primahon kong makaulok man ta iyo, pag nagbi-Bikol ngani, su suanoy o sa gurang nanggad na mga taramon. Daog pa ako, sabihon pang sa Tabaco, Albay, ako nagdakula puon kan dinara ako duman na umboy pa saná. Hayskul ako kaidto kan nagkamidbidan kaming magpinsan, kairiba su iba pang mga primuhon na sa halipot na bakasyon sa Paco sa Manila, puro murudahan an nagkadarangog. Sabi pa kan primahon ko, sa kada istorya o paulok mi, pirmi daang may naiinot na…
Lintian.
Bulining patak.
Parot lamang.
Ata su hayop.
Garo kastang parot.
Linina dipungal.
Deputa.
Diputa.
Yudiputa.
Iyo, nasupog ako sa primahon ko ta bata tultol sya asin relihiyoso. Malihis pa an halabang panahon na masasabutan nya an bagay na ini: na dawa puro muda an puon minsan kan sarong Bikolanong nag-iistorya, sarong karaw o suba o paulok o ordinaryong expression man an mismong pagmuda. Maraot man nanggad sa pandangog—Bikolano o bako alagad nakakasabot-Bikol—alagad an totoo minsan, kun siisay pa ngani su mga paramudahon, sinda pa lugod su mga karinyoso o mga mapinadabaon sa kapwa o sa sadiring pamilya o mga magurang.
Rumdom ko man kaidto sa Albay, kan usuhon pa an circus o karnabal na nagdadayo pag fiesta, pirming parte kan pasali-sa-entablado an pig-apod na entremes asin pirmi man igwa nin duwang bidahon na karakter: su Loncho, na maski dai pa nagtataram, talagang makaulukon na paghilngon asin su Alazon na makauyamon ta sobrang hambugon. Su Loncho an komedyante na kada istorya o pigtaram nya, minapuon pirmi sa muda kaya pig-aakusasaran sya kan Alazon. Para ki Alazon, maraot na tawo daa si Loncho ta paramudahon alagad pagkatapos kan bilog na pasaling entremes, su Loncho palan an tunay na malinig asin matinabang sa kapwa. Sa ngunyan, kadakul na lonchos sa mga inuman kan mga tambay na mga maragsipon minamuruda alagad mabubuot na tawo.
Alagad totoo kaya. Kumplikado an mga Bikolano arog kan iba pang Pinoy. Sa Bikol, halimbawa, pwedeng nasa sarong sentence o magkairibang pigtataram an “Buli ni Ina” asin an “Viva La Virgen! Viva!” pag kapistahan kan Penafrancia. Ata ta nakakamuda pa maski nasa prusisyon na. Saludo man ako sa mga Bikolanong malikay na marhay sa gabos na pigluluwas kan saindang mga ngimot. Aram ko, dakol sainda an natuod na sana duman sa mga paramuda.
Iba man an muda ni Duterte. Para sa iba,mas makulog kisa makaulok.
.
Sarong premyadong parasurat si Niles Jordan Breis. Guminana na sya sa Palanca, Premio Arejola, Gawad Obrang Literaturang Bikol, asin sa Premio Valledor. Gikan sya sa Tabaco, Albay. Sya an representante kan Southern Luzon sa NCCA National Committee on Literary Arts.
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan
|
bik
| 881
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:24:57.915Z
|
https://magbikolkita.com/aw-ta-nagkarastahan/dai-ka-magparamuda-diputa-ka/#respond
|
Dai ka magparamuda, diputa ka | Magbikol Kita
|
Saturday, December 27, , 7:24am
# Dai ka magparamuda, diputa ka
Published on Saturday, August 15, , 9:10pm
by [Niles Jordan Breis]( "Posts by Niles Jordan Breis") \| [Aw, Ta Nagkarastahan?](
Diputa o deputa o pag binilog mo pa… hijo de puta o yudiputa.
An sabi kan primahon kong taga-Manila na matibayon magtaram ki Bikol dawa dai lamang sya nagdakula o nakaistar sa Bicol: “Paramudahun kamo, Noy. Grabehon an mga ngimot nindo.”
Taga-Camarines Sur an tiyaon ko, an ina kan primahon kong makaulok man ta iyo, pag nagbi-Bikol ngani, su suanoy o sa gurang nanggad na mga taramon. Daog pa ako, sabihon pang sa Tabaco, Albay, ako nagdakula puon kan dinara ako duman na umboy pa saná. Hayskul ako kaidto kan nagkamidbidan kaming magpinsan, kairiba su iba pang mga primuhon na sa halipot na bakasyon sa Paco sa Manila, puro murudahan an nagkadarangog. Sabi pa kan primahon ko, sa kada istorya o paulok mi, pirmi daang may naiinot na…
Lintian.
Bulining patak.
Parot lamang.
Ata su hayop.
Garo kastang parot.
Linina dipungal.
Deputa.
Diputa.
Yudiputa.
Iyo, nasupog ako sa primahon ko ta bata tultol sya asin relihiyoso. Malihis pa an halabang panahon na masasabutan nya an bagay na ini: na dawa puro muda an puon minsan kan sarong Bikolanong nag-iistorya, sarong karaw o suba o paulok o ordinaryong expression man an mismong pagmuda. Maraot man nanggad sa pandangog—Bikolano o bako alagad nakakasabot-Bikol—alagad an totoo minsan, kun siisay pa ngani su mga paramudahon, sinda pa lugod su mga karinyoso o mga mapinadabaon sa kapwa o sa sadiring pamilya o mga magurang.
Rumdom ko man kaidto sa Albay, kan usuhon pa an circus o karnabal na nagdadayo pag fiesta, pirming parte kan pasali-sa-entablado an pig-apod na entremes asin pirmi man igwa nin duwang bidahon na karakter: su Loncho, na maski dai pa nagtataram, talagang makaulukon na paghilngon asin su Alazon na makauyamon ta sobrang hambugon. Su Loncho an komedyante na kada istorya o pigtaram nya, minapuon pirmi sa muda kaya pig-aakusasaran sya kan Alazon. Para ki Alazon, maraot na tawo daa si Loncho ta paramudahon alagad pagkatapos kan bilog na pasaling entremes, su Loncho palan an tunay na malinig asin matinabang sa kapwa. Sa ngunyan, kadakul na lonchos sa mga inuman kan mga tambay na mga maragsipon minamuruda alagad mabubuot na tawo.
Alagad totoo kaya. Kumplikado an mga Bikolano arog kan iba pang Pinoy. Sa Bikol, halimbawa, pwedeng nasa sarong sentence o magkairibang pigtataram an “Buli ni Ina” asin an “Viva La Virgen! Viva!” pag kapistahan kan Penafrancia. Ata ta nakakamuda pa maski nasa prusisyon na. Saludo man ako sa mga Bikolanong malikay na marhay sa gabos na pigluluwas kan saindang mga ngimot. Aram ko, dakol sainda an natuod na sana duman sa mga paramuda.
Iba man an muda ni Duterte. Para sa iba,mas makulog kisa makaulok.
.
Sarong premyadong parasurat si Niles Jordan Breis. Guminana na sya sa Palanca, Premio Arejola, Gawad Obrang Literaturang Bikol, asin sa Premio Valledor. Gikan sya sa Tabaco, Albay. Sya an representante kan Southern Luzon sa NCCA National Committee on Literary Arts.
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan
|
bik
| 881
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:24:57.915Z
|
https://magbikolkita.com/aw-ta-nagkarastahan/pan-de-regla-nagsuriyaw-an-daraga/#
|
Pan de regla: nagsuriyaw an daraga | Magbikol Kita
|
Saturday, December 27, , 7:24am
# Pan de regla: nagsuriyaw an daraga
Published on Sunday, August 23, , 7:04pm
by [Niles Jordan Breis]( "Posts by Niles Jordan Breis") \| [Aw, Ta Nagkarastahan?](
Sa Paco sa Manila, anggot su daragang tindera sakuya ta pigtuturo ko sa eskaparate an tinapay asin an sabi ko: “Yan nga po. Pabili nga po ng _regla_.”
Syempre, pinahalipot ko na an _pan de regla_ kaya an sabi ko na saná… _regla_. Siisay man bayâ na tindera an mauugma kun may solteritong mabutwa sa panaderya, tapos magsasabing mabakal ki regla?
Sa Albay, midbid nganing pan de regla an naunabing tinapay na may pulang _filling_ na masiramon lalo kun mainit pa. Pig-apod man ining _maligaya_ na sa _sexualized_ na suba kan mga tambay samuya kaidto, maugma daa kaya an babaying may regla ta an buót sabihon bako syang bados. Takuton daa kayang dai magregla itong mga babayi na mga matibayon minaaraki—su mga pigsabing dai pa ngani daa naglilinaw su ihi, bados na naman. Sa Paco ngani, arog sa iba pang lugar sa Manila asin sa Southern Luzon, _kalihim_ an apod ninda sa _pan de regla_.
_Kalihim_ man an aram na apod kan daragang tindera asin nagkurahaw na baga ta usmak daa ako asin nagpatanid na sako. Ipa-pulis daa ako pag dai ako naghali. Rumdom ko sa Tabaco kaidto, asin ngani hanggan ngunyan, mabentahon pa an _pan de regla_ sa mga panaderya arog kan Little Sis buda Albaniel alagad bidahon kaidtong mga dekada ’80 an Mayon Bakery asin Allied Bakery.
An Mayon asin an Allied parehong pagsadiri kaidto nin mga purong Intsik na nag-aragom man daa nin mga Bikolanang Chinoy. Kumplikado man an mga istorya kan buhay-buhay ninda alagad dai maininigar na sa pagtalubo kan lokal na ekonomiya kan Tabaco kaidto, parte man an mga nasabing panaderya. An pagtubod kaidto kan mga Intsik samo: an gabos na negosyo, nagpupuon sa kun ano an ilalaag sa tulak.
Pirmi akong gutom kan sadit pa ako sa Tabaco ta mala ataman saná ako kaya limitado an pagkakan. O mas tama gayod na sabihon na sa sobrang kapagalan ko sa trabaho sa harong asin sa tindahan bilang houseboy, mayo na akong ganang magkakan kaya sabi ni Ba, su matabang Intsik na manager kan Mayon Bakery, malungsi daa ako asin risang marhay na kulang sa pagkaon. Padabaon ako ni Ba ta Grade 1 pa saná, mata na ako alas-tres nin aga asin nagkukua nin mga duwang kahon nin tinapay na ititinda min amay bago pa magralaugan sa eskwela buda opisina. An tiyaon ko kaya an may pinakadakulang sari-sari store kaito sa Barangay Cormidal.
Sa hirak ni Ba kaidto sako, tatawan nya ako nin dagdag na tinapay asin saro sa gustuhon ko an _pan de regla_. Sisiguraduhon nya na maubos ko tulos su tinao nya ta pag dinara ko pa samo, baad daa sahutan pa ako na nagkimpit ki tinapay hali duman sa mga dara-dara ko.
Ulukon kaito si Ba pag nahihiling nyang hakug-hakog ako nin _pan de regla_. Paiinumon nya akong tubig asin isusubol na humali na ta baad hanapon na ako kan tiyaon ko.
.
.
Sarong premyadong parasurat si Niles Jordan Breis. Guminana na sya sa Palanca, Premio Arejola, Gawad Obrang Literaturang Bikol, asin sa Premio Valledor. Gikan sya sa Tabaco, Albay. Sya an representante kan Southern Luzon sa NCCA National Committee on Literary Arts.
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan
|
bik
| 928
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:24:57.915Z
|
https://magbikolkita.com/?p=932
|
Dai ka magparamuda, diputa ka | Magbikol Kita
|
Saturday, December 27, , 7:24am
# Dai ka magparamuda, diputa ka
Published on Saturday, August 15, , 9:10pm
by [Niles Jordan Breis]( "Posts by Niles Jordan Breis") \| [Aw, Ta Nagkarastahan?](
Diputa o deputa o pag binilog mo pa… hijo de puta o yudiputa.
An sabi kan primahon kong taga-Manila na matibayon magtaram ki Bikol dawa dai lamang sya nagdakula o nakaistar sa Bicol: “Paramudahun kamo, Noy. Grabehon an mga ngimot nindo.”
Taga-Camarines Sur an tiyaon ko, an ina kan primahon kong makaulok man ta iyo, pag nagbi-Bikol ngani, su suanoy o sa gurang nanggad na mga taramon. Daog pa ako, sabihon pang sa Tabaco, Albay, ako nagdakula puon kan dinara ako duman na umboy pa saná. Hayskul ako kaidto kan nagkamidbidan kaming magpinsan, kairiba su iba pang mga primuhon na sa halipot na bakasyon sa Paco sa Manila, puro murudahan an nagkadarangog. Sabi pa kan primahon ko, sa kada istorya o paulok mi, pirmi daang may naiinot na…
Lintian.
Bulining patak.
Parot lamang.
Ata su hayop.
Garo kastang parot.
Linina dipungal.
Deputa.
Diputa.
Yudiputa.
Iyo, nasupog ako sa primahon ko ta bata tultol sya asin relihiyoso. Malihis pa an halabang panahon na masasabutan nya an bagay na ini: na dawa puro muda an puon minsan kan sarong Bikolanong nag-iistorya, sarong karaw o suba o paulok o ordinaryong expression man an mismong pagmuda. Maraot man nanggad sa pandangog—Bikolano o bako alagad nakakasabot-Bikol—alagad an totoo minsan, kun siisay pa ngani su mga paramudahon, sinda pa lugod su mga karinyoso o mga mapinadabaon sa kapwa o sa sadiring pamilya o mga magurang.
Rumdom ko man kaidto sa Albay, kan usuhon pa an circus o karnabal na nagdadayo pag fiesta, pirming parte kan pasali-sa-entablado an pig-apod na entremes asin pirmi man igwa nin duwang bidahon na karakter: su Loncho, na maski dai pa nagtataram, talagang makaulukon na paghilngon asin su Alazon na makauyamon ta sobrang hambugon. Su Loncho an komedyante na kada istorya o pigtaram nya, minapuon pirmi sa muda kaya pig-aakusasaran sya kan Alazon. Para ki Alazon, maraot na tawo daa si Loncho ta paramudahon alagad pagkatapos kan bilog na pasaling entremes, su Loncho palan an tunay na malinig asin matinabang sa kapwa. Sa ngunyan, kadakul na lonchos sa mga inuman kan mga tambay na mga maragsipon minamuruda alagad mabubuot na tawo.
Alagad totoo kaya. Kumplikado an mga Bikolano arog kan iba pang Pinoy. Sa Bikol, halimbawa, pwedeng nasa sarong sentence o magkairibang pigtataram an “Buli ni Ina” asin an “Viva La Virgen! Viva!” pag kapistahan kan Penafrancia. Ata ta nakakamuda pa maski nasa prusisyon na. Saludo man ako sa mga Bikolanong malikay na marhay sa gabos na pigluluwas kan saindang mga ngimot. Aram ko, dakol sainda an natuod na sana duman sa mga paramuda.
Iba man an muda ni Duterte. Para sa iba,mas makulog kisa makaulok.
.
Sarong premyadong parasurat si Niles Jordan Breis. Guminana na sya sa Palanca, Premio Arejola, Gawad Obrang Literaturang Bikol, asin sa Premio Valledor. Gikan sya sa Tabaco, Albay. Sya an representante kan Southern Luzon sa NCCA National Committee on Literary Arts.
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan
|
bik
| 881
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:24:57.915Z
|
https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/932
|
{"id":932,"date":"T21:10:28","date_gmt":"T13:10:28","guid":{"rendered":"http:\/\/magbikolkita.com\/?p=932"},"modified":"T11:56:21","modified_gmt":"T03:56:21","slug":"dai-ka-magparamuda-diputa-ka","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/magbikolkita.com\/aw-ta-nagkarastahan\/dai-ka-magparamuda-diputa-ka\/","title":{"rendered":"Dai ka magparamuda, diputa ka"},"content":{"rendered":"\n<p>Diputa o deputa o pag binilog mo pa&#; hijo de puta o yudiputa.<\/p>\n\n\n\n<p>An sabi kan primahon kong taga-Manila na matibayon magtaram ki Bikol dawa dai lamang sya nagdakula o nakaistar sa Bicol: &#;Paramudahun kamo, Noy. Grabehon an mga ngimot nindo.&#;<\/p>\n\n\n\n<p>Taga-Camarines Sur an tiyaon ko, an ina kan primahon kong makaulok man ta iyo, pag nagbi-Bikol ngani, su suanoy o sa gurang nanggad na mga taramon. Daog pa ako, sabihon pang sa Tabaco, Albay, ako nagdakula puon kan dinara ako duman na umboy pa san\u00e1. Hayskul ako kaidto kan nagkamidbidan kaming magpinsan, kairiba su iba pang mga primuhon na sa halipot na bakasyon sa Paco sa Manila, puro murudahan an nagkadarangog. Sabi pa kan primahon ko, sa kada istorya o paulok mi, pirmi daang may naiinot na&#;<\/p>\n\n\n\n<p>Lintian.<\/p>\n\n\n\n<p>Bulining patak.<\/p>\n\n\n\n<p>Parot lamang.<\/p>\n\n\n\n<p>Ata su hayop.<\/p>\n\n\n\n<p>Garo kastang parot.<\/p>\n\n\n\n<p>Linina dipungal.<\/p>\n\n\n\n<p>Deputa.<\/p>\n\n\n\n<p>Diputa.<\/p>\n\n\n\n<p>Yudiputa.<\/p>\n\n\n\n<p>Iyo, nasupog ako sa primahon ko ta bata tultol sya asin relihiyoso. Malihis pa an halabang panahon na masasabutan nya an bagay na ini: na dawa puro muda an puon minsan kan sarong Bikolanong nag-iistorya, sarong karaw o suba o paulok o ordinaryong expression man an mismong pagmuda. Maraot man nanggad sa pandangog\uBikolano o bako alagad nakakasabot-Bikol\ualagad an totoo minsan, kun siisay pa ngani su mga paramudahon, sinda pa lugod su mga karinyoso o mga mapinadabaon sa kapwa o sa sadiring pamilya o mga magurang.<\/p>\n\n\n\n<p>Rumdom ko man kaidto sa Albay, kan usuhon pa an circus o karnabal na nagdadayo pag fiesta, pirming parte kan pasali-sa-entablado an pig-apod na entremes asin pirmi man igwa nin duwang bidahon na karakter: su Loncho, na maski dai pa nagtataram, talagang makaulukon na paghilngon asin su Alazon na makauyamon ta sobrang hambugon. Su Loncho an komedyante na kada istorya o pigtaram nya, minapuon pirmi sa muda kaya pig-aakusasaran sya kan Alazon. Para ki Alazon, maraot na tawo daa si Loncho ta paramudahon alagad pagkatapos kan bilog na pasaling entremes, su Loncho palan an tunay na malinig asin matinabang sa kapwa. Sa ngunyan, kadakul na lonchos sa mga inuman kan mga tambay na mga maragsipon minamuruda alagad mabubuot na tawo.<\/p>\n\n\n\n<p>Alagad totoo kaya. Kumplikado an mga Bikolano arog kan iba pang Pinoy. Sa Bikol, halimbawa, pwedeng nasa sarong sentence o magkairibang pigtataram an &#;Buli ni Ina&#; asin an &#;Viva La Virgen! Viva!&#; pag kapistahan kan Penafrancia. Ata ta nakakamuda pa maski nasa prusisyon na. Saludo man ako sa mga Bikolanong malikay na marhay sa gabos na pigluluwas kan saindang mga ngimot. Aram ko, dakol sainda an natuod na sana duman sa mga paramuda.<\/p>\n\n\n\n<p>Iba man an muda ni Duterte. Para sa iba,mas makulog kisa makaulok.<\/p>\n\n\n\n<p style=\"color:#ffffff\" class=\"has-text-color\">.<\/p>\n\n\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Diputa o deputa o pag binilog mo pa&#; hijo de puta o yudiputa. An sabi kan primahon kong taga-Manila na matibayon magtaram ki Bikol dawa dai lamang sya nagdakula o nakaistar sa Bicol: &#;Paramudahun kamo, Noy. Grabehon an mga ngimot nindo.&#; Taga-Camarines Sur an tiyaon ko, an ina kan primahon kong makaulok man ta iyo, pag nagbi-Bikol ngani, su suanoy o sa gurang nanggad na mga taramon. Daog pa ako, sabihon pang sa Tabaco, Albay, ako nagdakula puon […]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"off","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":""},"categories":[38],"tags":[214,69,47,431,49,78,433,432,434],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Dai ka magparamuda, diputa ka | Magbikol Kita<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/magbikolkita.com\/aw-ta-nagkarastahan\/dai-ka-magparamuda-diputa-ka\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Dai ka magparamuda, diputa ka | Magbikol Kita\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Diputa o deputa o pag binilog mo pa&#; hijo de puta o yudiputa. An sabi kan primahon kong taga-Manila na matibayon magtaram ki Bikol dawa dai lamang sya nagdakula o nakaistar sa Bicol: &#;Paramudahun kamo, Noy. Grabehon an mga ngimot nindo.&#; Taga-Camarines Sur an tiyaon ko, an ina kan primahon kong makaulok man ta iyo, pag nagbi-Bikol ngani, su suanoy o sa gurang nanggad na mga taramon. Daog pa ako, sabihon pang sa Tabaco, Albay, ako nagdakula puon […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/magbikolkita.com\/aw-ta-nagkarastahan\/dai-ka-magparamuda-diputa-ka\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Magbikol Kita\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/magbikolkita\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"T13:10:28+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"T03:56:21+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-content\/uploads\/\/12\/MKidentity.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@magbikolkita\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@magbikolkita\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\">\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"2 minutes\">\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#organization\",\"name\":\"Magbikol Kita\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/\",\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/magbikolkita\/\",\"https:\/\/www.instagram.com\/magbikolkita\/\",\"https:\/\/www.youtube.com\/magbikolkita\/\",\"https:\/\/twitter.com\/magbikolkita\"],\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#logo\",\"inLanguage\":\"en\",\"url\":\"\",\"caption\":\"Magbikol Kita\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#logo\"}},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#website\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/\",\"name\":\"Magbikol Kita\",\"description\":\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/?s={search_term_string}\",\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"en\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/aw-ta-nagkarastahan\/dai-ka-magparamuda-diputa-ka\/#webpage\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/aw-ta-nagkarastahan\/dai-ka-magparamuda-diputa-ka\/\",\"name\":\"Dai ka magparamuda, diputa ka | Magbikol Kita\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#website\"},\"datePublished\":\"T13:10:28+00:00\",\"dateModified\":\"T03:56:21+00:00\",\"inLanguage\":\"en\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/magbikolkita.com\/aw-ta-nagkarastahan\/dai-ka-magparamuda-diputa-ka\/\"]}]},{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/aw-ta-nagkarastahan\/dai-ka-magparamuda-diputa-ka\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/aw-ta-nagkarastahan\/dai-ka-magparamuda-diputa-ka\/#webpage\"},\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#\/schema\/person\/5f7eebaf053ac96d6f1cb8\"},\"headline\":\"Dai ka magparamuda, diputa ka\",\"datePublished\":\"T13:10:28+00:00\",\"dateModified\":\"T03:56:21+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/aw-ta-nagkarastahan\/dai-ka-magparamuda-diputa-ka\/#webpage\"},\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#organization\"},\"keywords\":\"Aw Ta Nagkarastahan,Bicol,BIkol,Curse,Magbikol Kita,Niles Jordan Breis,profane language,Profanity,vulgar words\",\"articleSection\":\"Aw, Ta Nagkarastahan?\",\"inLanguage\":\"en\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/magbikolkita.com\/aw-ta-nagkarastahan\/dai-ka-magparamuda-diputa-ka\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#\/schema\/person\/5f7eebaf053ac96d6f1cb8\",\"name\":\"Niles Jordan Breis\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#personlogo\",\"inLanguage\":\"en\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-content\/uploads\/\/12\/07-NilesB.jpg\",\"caption\":\"Niles Jordan Breis\"},\"description\":\"Sarong premyadong parasurat si Niles Jordan Breis. Guminana na sya sa Palanca, Premio Arejola, Gawad Obrang Literaturang Bikol, asin sa Premio Valledor. Gikan sya sa Tabaco, Albay. Sya an representante kan Southern Luzon sa NCCA National Committee on Literary Arts.\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/932"}],"collection":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=932"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/932\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":947,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/932\/revisions\/947"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=932"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=932"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=932"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
|
bik
| 681
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:25:03.903Z
|
|
https://magbikolkita.com/aw-ta-nagkarastahan/dai-ka-magparamuda-diputa-ka/#respond
|
Dai ka magparamuda, diputa ka | Magbikol Kita
|
Saturday, December 27, , 7:24am
# Dai ka magparamuda, diputa ka
Published on Saturday, August 15, , 9:10pm
by [Niles Jordan Breis]( "Posts by Niles Jordan Breis") \| [Aw, Ta Nagkarastahan?](
Diputa o deputa o pag binilog mo pa… hijo de puta o yudiputa.
An sabi kan primahon kong taga-Manila na matibayon magtaram ki Bikol dawa dai lamang sya nagdakula o nakaistar sa Bicol: “Paramudahun kamo, Noy. Grabehon an mga ngimot nindo.”
Taga-Camarines Sur an tiyaon ko, an ina kan primahon kong makaulok man ta iyo, pag nagbi-Bikol ngani, su suanoy o sa gurang nanggad na mga taramon. Daog pa ako, sabihon pang sa Tabaco, Albay, ako nagdakula puon kan dinara ako duman na umboy pa saná. Hayskul ako kaidto kan nagkamidbidan kaming magpinsan, kairiba su iba pang mga primuhon na sa halipot na bakasyon sa Paco sa Manila, puro murudahan an nagkadarangog. Sabi pa kan primahon ko, sa kada istorya o paulok mi, pirmi daang may naiinot na…
Lintian.
Bulining patak.
Parot lamang.
Ata su hayop.
Garo kastang parot.
Linina dipungal.
Deputa.
Diputa.
Yudiputa.
Iyo, nasupog ako sa primahon ko ta bata tultol sya asin relihiyoso. Malihis pa an halabang panahon na masasabutan nya an bagay na ini: na dawa puro muda an puon minsan kan sarong Bikolanong nag-iistorya, sarong karaw o suba o paulok o ordinaryong expression man an mismong pagmuda. Maraot man nanggad sa pandangog—Bikolano o bako alagad nakakasabot-Bikol—alagad an totoo minsan, kun siisay pa ngani su mga paramudahon, sinda pa lugod su mga karinyoso o mga mapinadabaon sa kapwa o sa sadiring pamilya o mga magurang.
Rumdom ko man kaidto sa Albay, kan usuhon pa an circus o karnabal na nagdadayo pag fiesta, pirming parte kan pasali-sa-entablado an pig-apod na entremes asin pirmi man igwa nin duwang bidahon na karakter: su Loncho, na maski dai pa nagtataram, talagang makaulukon na paghilngon asin su Alazon na makauyamon ta sobrang hambugon. Su Loncho an komedyante na kada istorya o pigtaram nya, minapuon pirmi sa muda kaya pig-aakusasaran sya kan Alazon. Para ki Alazon, maraot na tawo daa si Loncho ta paramudahon alagad pagkatapos kan bilog na pasaling entremes, su Loncho palan an tunay na malinig asin matinabang sa kapwa. Sa ngunyan, kadakul na lonchos sa mga inuman kan mga tambay na mga maragsipon minamuruda alagad mabubuot na tawo.
Alagad totoo kaya. Kumplikado an mga Bikolano arog kan iba pang Pinoy. Sa Bikol, halimbawa, pwedeng nasa sarong sentence o magkairibang pigtataram an “Buli ni Ina” asin an “Viva La Virgen! Viva!” pag kapistahan kan Penafrancia. Ata ta nakakamuda pa maski nasa prusisyon na. Saludo man ako sa mga Bikolanong malikay na marhay sa gabos na pigluluwas kan saindang mga ngimot. Aram ko, dakol sainda an natuod na sana duman sa mga paramuda.
Iba man an muda ni Duterte. Para sa iba,mas makulog kisa makaulok.
.
Sarong premyadong parasurat si Niles Jordan Breis. Guminana na sya sa Palanca, Premio Arejola, Gawad Obrang Literaturang Bikol, asin sa Premio Valledor. Gikan sya sa Tabaco, Albay. Sya an representante kan Southern Luzon sa NCCA National Committee on Literary Arts.
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan
|
bik
| 881
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:25:03.903Z
|
https://magbikolkita.com/aw-ta-nagkarastahan/dai-ka-magparamuda-diputa-ka/#respond
|
Dai ka magparamuda, diputa ka | Magbikol Kita
|
Saturday, December 27, , 7:24am
# Dai ka magparamuda, diputa ka
Published on Saturday, August 15, , 9:10pm
by [Niles Jordan Breis]( "Posts by Niles Jordan Breis") \| [Aw, Ta Nagkarastahan?](
Diputa o deputa o pag binilog mo pa… hijo de puta o yudiputa.
An sabi kan primahon kong taga-Manila na matibayon magtaram ki Bikol dawa dai lamang sya nagdakula o nakaistar sa Bicol: “Paramudahun kamo, Noy. Grabehon an mga ngimot nindo.”
Taga-Camarines Sur an tiyaon ko, an ina kan primahon kong makaulok man ta iyo, pag nagbi-Bikol ngani, su suanoy o sa gurang nanggad na mga taramon. Daog pa ako, sabihon pang sa Tabaco, Albay, ako nagdakula puon kan dinara ako duman na umboy pa saná. Hayskul ako kaidto kan nagkamidbidan kaming magpinsan, kairiba su iba pang mga primuhon na sa halipot na bakasyon sa Paco sa Manila, puro murudahan an nagkadarangog. Sabi pa kan primahon ko, sa kada istorya o paulok mi, pirmi daang may naiinot na…
Lintian.
Bulining patak.
Parot lamang.
Ata su hayop.
Garo kastang parot.
Linina dipungal.
Deputa.
Diputa.
Yudiputa.
Iyo, nasupog ako sa primahon ko ta bata tultol sya asin relihiyoso. Malihis pa an halabang panahon na masasabutan nya an bagay na ini: na dawa puro muda an puon minsan kan sarong Bikolanong nag-iistorya, sarong karaw o suba o paulok o ordinaryong expression man an mismong pagmuda. Maraot man nanggad sa pandangog—Bikolano o bako alagad nakakasabot-Bikol—alagad an totoo minsan, kun siisay pa ngani su mga paramudahon, sinda pa lugod su mga karinyoso o mga mapinadabaon sa kapwa o sa sadiring pamilya o mga magurang.
Rumdom ko man kaidto sa Albay, kan usuhon pa an circus o karnabal na nagdadayo pag fiesta, pirming parte kan pasali-sa-entablado an pig-apod na entremes asin pirmi man igwa nin duwang bidahon na karakter: su Loncho, na maski dai pa nagtataram, talagang makaulukon na paghilngon asin su Alazon na makauyamon ta sobrang hambugon. Su Loncho an komedyante na kada istorya o pigtaram nya, minapuon pirmi sa muda kaya pig-aakusasaran sya kan Alazon. Para ki Alazon, maraot na tawo daa si Loncho ta paramudahon alagad pagkatapos kan bilog na pasaling entremes, su Loncho palan an tunay na malinig asin matinabang sa kapwa. Sa ngunyan, kadakul na lonchos sa mga inuman kan mga tambay na mga maragsipon minamuruda alagad mabubuot na tawo.
Alagad totoo kaya. Kumplikado an mga Bikolano arog kan iba pang Pinoy. Sa Bikol, halimbawa, pwedeng nasa sarong sentence o magkairibang pigtataram an “Buli ni Ina” asin an “Viva La Virgen! Viva!” pag kapistahan kan Penafrancia. Ata ta nakakamuda pa maski nasa prusisyon na. Saludo man ako sa mga Bikolanong malikay na marhay sa gabos na pigluluwas kan saindang mga ngimot. Aram ko, dakol sainda an natuod na sana duman sa mga paramuda.
Iba man an muda ni Duterte. Para sa iba,mas makulog kisa makaulok.
.
Sarong premyadong parasurat si Niles Jordan Breis. Guminana na sya sa Palanca, Premio Arejola, Gawad Obrang Literaturang Bikol, asin sa Premio Valledor. Gikan sya sa Tabaco, Albay. Sya an representante kan Southern Luzon sa NCCA National Committee on Literary Arts.
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan
|
bik
| 881
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:25:03.903Z
|
https://magbikolkita.com/aw-ta-nagkarastahan/pan-de-regla-nagsuriyaw-an-daraga/#
|
Pan de regla: nagsuriyaw an daraga | Magbikol Kita
|
Saturday, December 27, , 7:24am
# Pan de regla: nagsuriyaw an daraga
Published on Sunday, August 23, , 7:04pm
by [Niles Jordan Breis]( "Posts by Niles Jordan Breis") \| [Aw, Ta Nagkarastahan?](
Sa Paco sa Manila, anggot su daragang tindera sakuya ta pigtuturo ko sa eskaparate an tinapay asin an sabi ko: “Yan nga po. Pabili nga po ng _regla_.”
Syempre, pinahalipot ko na an _pan de regla_ kaya an sabi ko na saná… _regla_. Siisay man bayâ na tindera an mauugma kun may solteritong mabutwa sa panaderya, tapos magsasabing mabakal ki regla?
Sa Albay, midbid nganing pan de regla an naunabing tinapay na may pulang _filling_ na masiramon lalo kun mainit pa. Pig-apod man ining _maligaya_ na sa _sexualized_ na suba kan mga tambay samuya kaidto, maugma daa kaya an babaying may regla ta an buót sabihon bako syang bados. Takuton daa kayang dai magregla itong mga babayi na mga matibayon minaaraki—su mga pigsabing dai pa ngani daa naglilinaw su ihi, bados na naman. Sa Paco ngani, arog sa iba pang lugar sa Manila asin sa Southern Luzon, _kalihim_ an apod ninda sa _pan de regla_.
_Kalihim_ man an aram na apod kan daragang tindera asin nagkurahaw na baga ta usmak daa ako asin nagpatanid na sako. Ipa-pulis daa ako pag dai ako naghali. Rumdom ko sa Tabaco kaidto, asin ngani hanggan ngunyan, mabentahon pa an _pan de regla_ sa mga panaderya arog kan Little Sis buda Albaniel alagad bidahon kaidtong mga dekada ’80 an Mayon Bakery asin Allied Bakery.
An Mayon asin an Allied parehong pagsadiri kaidto nin mga purong Intsik na nag-aragom man daa nin mga Bikolanang Chinoy. Kumplikado man an mga istorya kan buhay-buhay ninda alagad dai maininigar na sa pagtalubo kan lokal na ekonomiya kan Tabaco kaidto, parte man an mga nasabing panaderya. An pagtubod kaidto kan mga Intsik samo: an gabos na negosyo, nagpupuon sa kun ano an ilalaag sa tulak.
Pirmi akong gutom kan sadit pa ako sa Tabaco ta mala ataman saná ako kaya limitado an pagkakan. O mas tama gayod na sabihon na sa sobrang kapagalan ko sa trabaho sa harong asin sa tindahan bilang houseboy, mayo na akong ganang magkakan kaya sabi ni Ba, su matabang Intsik na manager kan Mayon Bakery, malungsi daa ako asin risang marhay na kulang sa pagkaon. Padabaon ako ni Ba ta Grade 1 pa saná, mata na ako alas-tres nin aga asin nagkukua nin mga duwang kahon nin tinapay na ititinda min amay bago pa magralaugan sa eskwela buda opisina. An tiyaon ko kaya an may pinakadakulang sari-sari store kaito sa Barangay Cormidal.
Sa hirak ni Ba kaidto sako, tatawan nya ako nin dagdag na tinapay asin saro sa gustuhon ko an _pan de regla_. Sisiguraduhon nya na maubos ko tulos su tinao nya ta pag dinara ko pa samo, baad daa sahutan pa ako na nagkimpit ki tinapay hali duman sa mga dara-dara ko.
Ulukon kaito si Ba pag nahihiling nyang hakug-hakog ako nin _pan de regla_. Paiinumon nya akong tubig asin isusubol na humali na ta baad hanapon na ako kan tiyaon ko.
.
.
Sarong premyadong parasurat si Niles Jordan Breis. Guminana na sya sa Palanca, Premio Arejola, Gawad Obrang Literaturang Bikol, asin sa Premio Valledor. Gikan sya sa Tabaco, Albay. Sya an representante kan Southern Luzon sa NCCA National Committee on Literary Arts.
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan
|
bik
| 928
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:25:03.903Z
|
https://magbikolkita.com/aw-ta-nagkarastahan/dai-ka-magparamuda-diputa-ka/#
|
Dai ka magparamuda, diputa ka | Magbikol Kita
|
Saturday, December 27, , 7:24am
# Dai ka magparamuda, diputa ka
Published on Saturday, August 15, , 9:10pm
by [Niles Jordan Breis]( "Posts by Niles Jordan Breis") \| [Aw, Ta Nagkarastahan?](
Diputa o deputa o pag binilog mo pa… hijo de puta o yudiputa.
An sabi kan primahon kong taga-Manila na matibayon magtaram ki Bikol dawa dai lamang sya nagdakula o nakaistar sa Bicol: “Paramudahun kamo, Noy. Grabehon an mga ngimot nindo.”
Taga-Camarines Sur an tiyaon ko, an ina kan primahon kong makaulok man ta iyo, pag nagbi-Bikol ngani, su suanoy o sa gurang nanggad na mga taramon. Daog pa ako, sabihon pang sa Tabaco, Albay, ako nagdakula puon kan dinara ako duman na umboy pa saná. Hayskul ako kaidto kan nagkamidbidan kaming magpinsan, kairiba su iba pang mga primuhon na sa halipot na bakasyon sa Paco sa Manila, puro murudahan an nagkadarangog. Sabi pa kan primahon ko, sa kada istorya o paulok mi, pirmi daang may naiinot na…
Lintian.
Bulining patak.
Parot lamang.
Ata su hayop.
Garo kastang parot.
Linina dipungal.
Deputa.
Diputa.
Yudiputa.
Iyo, nasupog ako sa primahon ko ta bata tultol sya asin relihiyoso. Malihis pa an halabang panahon na masasabutan nya an bagay na ini: na dawa puro muda an puon minsan kan sarong Bikolanong nag-iistorya, sarong karaw o suba o paulok o ordinaryong expression man an mismong pagmuda. Maraot man nanggad sa pandangog—Bikolano o bako alagad nakakasabot-Bikol—alagad an totoo minsan, kun siisay pa ngani su mga paramudahon, sinda pa lugod su mga karinyoso o mga mapinadabaon sa kapwa o sa sadiring pamilya o mga magurang.
Rumdom ko man kaidto sa Albay, kan usuhon pa an circus o karnabal na nagdadayo pag fiesta, pirming parte kan pasali-sa-entablado an pig-apod na entremes asin pirmi man igwa nin duwang bidahon na karakter: su Loncho, na maski dai pa nagtataram, talagang makaulukon na paghilngon asin su Alazon na makauyamon ta sobrang hambugon. Su Loncho an komedyante na kada istorya o pigtaram nya, minapuon pirmi sa muda kaya pig-aakusasaran sya kan Alazon. Para ki Alazon, maraot na tawo daa si Loncho ta paramudahon alagad pagkatapos kan bilog na pasaling entremes, su Loncho palan an tunay na malinig asin matinabang sa kapwa. Sa ngunyan, kadakul na lonchos sa mga inuman kan mga tambay na mga maragsipon minamuruda alagad mabubuot na tawo.
Alagad totoo kaya. Kumplikado an mga Bikolano arog kan iba pang Pinoy. Sa Bikol, halimbawa, pwedeng nasa sarong sentence o magkairibang pigtataram an “Buli ni Ina” asin an “Viva La Virgen! Viva!” pag kapistahan kan Penafrancia. Ata ta nakakamuda pa maski nasa prusisyon na. Saludo man ako sa mga Bikolanong malikay na marhay sa gabos na pigluluwas kan saindang mga ngimot. Aram ko, dakol sainda an natuod na sana duman sa mga paramuda.
Iba man an muda ni Duterte. Para sa iba,mas makulog kisa makaulok.
.
Sarong premyadong parasurat si Niles Jordan Breis. Guminana na sya sa Palanca, Premio Arejola, Gawad Obrang Literaturang Bikol, asin sa Premio Valledor. Gikan sya sa Tabaco, Albay. Sya an representante kan Southern Luzon sa NCCA National Committee on Literary Arts.
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan
|
bik
| 881
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:25:03.904Z
|
https://magbikolkita.com/?p=932
|
Dai ka magparamuda, diputa ka | Magbikol Kita
|
Saturday, December 27, , 7:24am
# Dai ka magparamuda, diputa ka
Published on Saturday, August 15, , 9:10pm
by [Niles Jordan Breis]( "Posts by Niles Jordan Breis") \| [Aw, Ta Nagkarastahan?](
Diputa o deputa o pag binilog mo pa… hijo de puta o yudiputa.
An sabi kan primahon kong taga-Manila na matibayon magtaram ki Bikol dawa dai lamang sya nagdakula o nakaistar sa Bicol: “Paramudahun kamo, Noy. Grabehon an mga ngimot nindo.”
Taga-Camarines Sur an tiyaon ko, an ina kan primahon kong makaulok man ta iyo, pag nagbi-Bikol ngani, su suanoy o sa gurang nanggad na mga taramon. Daog pa ako, sabihon pang sa Tabaco, Albay, ako nagdakula puon kan dinara ako duman na umboy pa saná. Hayskul ako kaidto kan nagkamidbidan kaming magpinsan, kairiba su iba pang mga primuhon na sa halipot na bakasyon sa Paco sa Manila, puro murudahan an nagkadarangog. Sabi pa kan primahon ko, sa kada istorya o paulok mi, pirmi daang may naiinot na…
Lintian.
Bulining patak.
Parot lamang.
Ata su hayop.
Garo kastang parot.
Linina dipungal.
Deputa.
Diputa.
Yudiputa.
Iyo, nasupog ako sa primahon ko ta bata tultol sya asin relihiyoso. Malihis pa an halabang panahon na masasabutan nya an bagay na ini: na dawa puro muda an puon minsan kan sarong Bikolanong nag-iistorya, sarong karaw o suba o paulok o ordinaryong expression man an mismong pagmuda. Maraot man nanggad sa pandangog—Bikolano o bako alagad nakakasabot-Bikol—alagad an totoo minsan, kun siisay pa ngani su mga paramudahon, sinda pa lugod su mga karinyoso o mga mapinadabaon sa kapwa o sa sadiring pamilya o mga magurang.
Rumdom ko man kaidto sa Albay, kan usuhon pa an circus o karnabal na nagdadayo pag fiesta, pirming parte kan pasali-sa-entablado an pig-apod na entremes asin pirmi man igwa nin duwang bidahon na karakter: su Loncho, na maski dai pa nagtataram, talagang makaulukon na paghilngon asin su Alazon na makauyamon ta sobrang hambugon. Su Loncho an komedyante na kada istorya o pigtaram nya, minapuon pirmi sa muda kaya pig-aakusasaran sya kan Alazon. Para ki Alazon, maraot na tawo daa si Loncho ta paramudahon alagad pagkatapos kan bilog na pasaling entremes, su Loncho palan an tunay na malinig asin matinabang sa kapwa. Sa ngunyan, kadakul na lonchos sa mga inuman kan mga tambay na mga maragsipon minamuruda alagad mabubuot na tawo.
Alagad totoo kaya. Kumplikado an mga Bikolano arog kan iba pang Pinoy. Sa Bikol, halimbawa, pwedeng nasa sarong sentence o magkairibang pigtataram an “Buli ni Ina” asin an “Viva La Virgen! Viva!” pag kapistahan kan Penafrancia. Ata ta nakakamuda pa maski nasa prusisyon na. Saludo man ako sa mga Bikolanong malikay na marhay sa gabos na pigluluwas kan saindang mga ngimot. Aram ko, dakol sainda an natuod na sana duman sa mga paramuda.
Iba man an muda ni Duterte. Para sa iba,mas makulog kisa makaulok.
.
Sarong premyadong parasurat si Niles Jordan Breis. Guminana na sya sa Palanca, Premio Arejola, Gawad Obrang Literaturang Bikol, asin sa Premio Valledor. Gikan sya sa Tabaco, Albay. Sya an representante kan Southern Luzon sa NCCA National Committee on Literary Arts.
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan
|
bik
| 881
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:25:03.904Z
|
https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/913
|
{"id":913,"date":"T19:11:56","date_gmt":"T11:11:56","guid":{"rendered":"http:\/\/magbikolkita.com\/?p=913"},"modified":"T17:01:03","modified_gmt":"T09:01:03","slug":"an-nawarang-gayon-kan-musika-liturhikal-kan-bikol","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/an-nawarang-gayon-kan-musika-liturhikal-kan-bikol\/","title":{"rendered":"An nawarang gayon kan musika liturhikal kan Bikol"},"content":{"rendered":"\n<p>Grade 4 pa san\u00e1 ako kan kan iluklok si Obispo Joel Baylon kan Legazpi. Nagdakula ako sa sarong pamilyang harani sa simbahan; mga dayupot na myembro kan Neokatekumenado an lolo saka lola ko, pati na ngani an mga magurang ko. An buhay mi kaidto iyo an eskwelahan, simbahan, harong. Saro sa mga nakakadara sako pabalik sa nakaagi iyo an mga awit sa simbahan. Dawa na ngani ignorante pa ako kaidto, madaling nagtatak sa memorya ko an mga awit arog na ngani kan \u201cUmawon an Kagurangnan\u201d ni Fruto Ramirez, SJ, asin \u201cPag-umawon an Dyos\u201d na bersyon ni Fr. Eduardo Hontiveros, SJ. An dai ko nanggad malingawan, maski na ngani pirang taon na matapos na ini itapok kan mga nakakataas sa probinsya eklesyastikal kan Bikol, iyo an \u201cAma Nyamo\u201d sa A menor na isinurat man ni Fr. Ramirez (na tubong Baao, Camarines Sur). Makagirabo an bersyon na ini kan \u201c<a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=hsAh6lDU8co\">Ama Nyamo<\/a>\u201d, ata na nganing an iba napapaluha pa lambang pag-awit. An melodyang ini bako san\u00e1ng sikat asin midbid kan lambang parasimbang Bikolano, kundi nagi nang parte kan kulturang relihiyoso kan rehiyon. <br><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-block-embed-youtube wp-embed-aspect-4-3 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe title=\"Ama Niamo\" width=\"\" height=\"810\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/hsAh6lDU8co?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture\" allowfullscreen><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<p><br>Nata ta magayon an \u201cAma Nyamo\u201d na ini? Sa paghiling-hiling ko sa YouTube, napaghurup-hurupan kong saro man san\u00e1 an sinasabi kan mga tawong nadadangog giraray an awit: ini sarong awit na \u201cudok sa puso.\u201d Nata? Ano an yaon sa melodya ta nasabing harani sa puso kan mga Bikolano? Nata ta maski sarong beses pa san\u00e1ng inaawit kan koro, nakakasabay an mga tawo sa pag-awit? Simple san\u00e1 para sako an simbag: nakua ni Ramirez an tanog na harani sa ekspiryensiya kan mga tawo; nakutkot nya idtong <em>esensyal<\/em> na tanog na mamimidbidan kan mga Bikolano sa pagdangog asin pag-awit. Kaya ngani, sa hiling ko, an pag-awit nin mga kantang aram tang nakagamot sa ekspiryensiya asin kultura kan Bikolano sarong \u201cpaghiling giraray\u201d <em>(re-cognitio)<\/em>. Naghuron kami ni Fr. Ramirez kan saro san\u00e1ng aldaw, asin may sinambit syang importanteng tataramon manungod digdi: an <em>anamnesis<\/em>. Sa pagsurat nin mga musika para sa liturhiya, mahalaga, sabi ni Fr. Ramirez, na magkaigwa nin sarong \u201cpagpadagos gikan sa nakaagi\u201d <em>(continuity from the past)<\/em> asin dai dapat minasurat nin mga awit na pareho sa \u201cpop songs\u201d na agi san\u00e1\umaabot an panahon dai na midbid: <em>faddish <\/em>an terminong gamit ni Ramirez. <\/p>\n\n\n\n<p>Sikat an mga Heswita sa Manila dahil sa mga awit pansimbahan na naisurat ninda. Pinunan kan dipuntong si Fr. Hontiveros, an pagsurat nin mga awit sa simbahan gamit an bernakular na tekstong pinapatos sa musikang kinagimatan na kan mga Kristyanong Pilipino\umay pagka-Kastila ngani, sabi ni Hontiveros. Ginibo ini ni Hontiveros kan inot na mga taon kan s, bahaw na kumbaga, matapos an Ikaduwang Konsilyo Batikano \u). Sarong dokumento sa Vatican II iyo an <em>Sacrosanctum Concilium <\/em>na nagmando sa mga lokal na simbahan na gamiton sa liturhiya an mga bernakular na ekspresyon kan saindang kultura. Liniwat man kan dokumentong ini an paagi nin liturhiya\udating Latin, ngunyan pwede nang Bikol o Tagalog, asbp. Digdi man nangyari an paghampang kan padi sa mga tawo\uan Misa na ngunyan nahihiling ta bunga kan dokumentong ini. Sa musika, inot na nag-eksperimento gamit an mga <em>chant <\/em>kan mga indigenous peoples an nagkapirang mga propesor sa Unibersidad kan Pilipinas sa Diliman. An iba man nagdakitaramon <em>(translate)<\/em> sa bernakular ki mga himnong relihiyoso hali sa Ingles, Aleman, Latin, asbp. Alagad, sa dae ko pa aram na dahilan, dae ini nagdanay. An mga kanta ni Hontiveros\uarog kan \u201c<a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=istw1U5Gi3w\">Papuri sa Diyos<\/a>\u201d; \u201c<a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=lwsJoA0nuJM\">Ama Namin<\/a>\u201d; \u201c<a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=EaaYsyTPMhE\">Ang Puso Ko\uy Nagpupuri<\/a>\u201d; \u201c<a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=rOp5KsmIf50\">Pananagutan<\/a>\u201d\uiyo an nagin popular sa masa. Sa tradisyon na ini kan pagsurat nin mga awit suminunod si Ramirez na kan ipinublika an sarong songbook na an titulo \u201c<a href=\"http:\/\/(https:\/\/drive.google.com\/file\/d\/1SVzuerMp44Ii-AndHT00CeFy4ydQzuAf\/view?usp=sharing\">Dolot Ki Maria<\/a>\u201d. An koleksyon na ini nin mga kanta iyo an nagin popular sa mga Misang Bikol sagkod kan binalyuhan kan mga obispo an Misal. <\/p>\n\n\n\n<p>Kan , ilinipat sa Dyosesis kan Legazpi haling Palo, Leyte an Pa\u00fal na obispong tubong Tiwi na si Teotimo Pacis. Sarong mahigos na paradakitaramon nin mga teksto asin sarong kampyon kan tataramon na Bikol, pinunan ni Pacis an pag-Bikol kan Katolikong bersyon kan ebanghelyo haling Griyego kan (kan yaon pa sya kaini sa seminaryo kan Sorsogon bilang rektor). Bago sya nani-obispo kan , pinupunan nya naman an pagdakitaramon kan Misal na Bikol. Kaya ngani kan nalipat sya sa Legazpi, sabi sako ni Obispo Lucilo Quiambao, sarong surusemanang proyekto ni Pacis an pagpublika kan mga pamibi asin babasah\u00f3n para sa Domingo (iyo na ini an <em>misallette <\/em>na <em>Tataramon nin Buhay<\/em>).<\/p>\n\n\n\n<p>Bago an Caceres, an Dyosesis nin Legazpi, sa panginginot ni Obispo Pacis, iyo an sentro kan buhay liturhiko sa Bikol kan panahon na idto. Nabanggit ngani sako ni Obispo Quiambao na nagdadayo pa an mga taga-Naga asin Sorsogon para san\u00e1 makakua nin kopya kan mga pamibi para sa Domingong maabot. Kasabay kan pagbuhay ni Pacis kan liturhiyang bernakular sa Bikol, iyo man an pagtulod nya kan mga awit na <em>inculturated\u<\/em>o itong mga awit pansimbahan na gikan sa kulturang lokal<em>. <\/em>Kun tama an girumdom ko, hinagad ni Pacis an tabang kan propesor nin musika sa Bicol University (BU) na si Wilfreda Raquid, na taga-Oas, asin Everardo Nery Napay para maggibo nin mga awit sa liturhiya. Kan mga inot na taon kan s isinurat ni Raquid an <em>Misa Pastorela Bicolana <\/em>na sarong popular na Misapara sa kapanahunan kan Pasko. Siring na ngani ki Ramirez, an <em>Misa Pastorela<\/em>\ukasabay kan iba pa nyang mga awit ni Raquid na nagkarilingawan na\umadaling \u201cmamidbidan\u201d nin huli ta an tanog kaini gikan asin nakagamot sa kulturang Bikolnon. <\/p>\n\n\n\n<p>Ano an problema ngunyan? Kan , dahil sa de numerong pagkuyog kan mga lider kan Simbahan sa Bikol sa mandato kan Vatican <em>Liturgiam Authenticam <\/em>)<em>, <\/em>na nagmawot na \u201chusayon\u201d an mga pagdakitaramon kan Misal na bernakular\uipinagbawal (<em>banned<\/em>) an pag-awit kan mga kantang ginagamit an lumang teksto na pag-Bikol pa ni Pacis. An \u201cPag-umawon an Dyos\u201d nagi nang \u201cKamurawayan sa Dyos\u201d; an \u201casin mapasaimo man\u201d nagi nang \u201casin sa saimong espiritu.\u201d Huli ta bawal nang awiton an mga lumang kanta, napwersa an mga koro sa mga parokya na mag-awit nin mga bagong <em>set. <\/em>Iyo na ini an nadangog ko kan <em>installation Mass<\/em> ni Obispo Baylon kan \umga awit na nawara an \u201cpagka-Bikol,\u201d kun ano man an buot sabihon kan terminong iyan. Garo baga makina na an tanog kan mga ibinalyong kanta\udaing kalag, dangan mapagal awiton. Sabi ngani sako ki sarong padi, an ibang bagong awit garo bagang \u201cdai masabutan kun ano an hinahagad sa Dyos.\u201d Sa hiling ko, inaarog kan kompositor kan <em>set <\/em>na ini an mga bagong uso\u<em>trend\u<\/em>kan mga kompositorsa Amerika arog ni David Haas, asin an istilong bago ni Fr. Manoling Francisco, SJ. Mga istilo ining marhay, alagad bakong bagay para sa Bikol na Misa. Igwa kita nin sadiring ekspresyon nin pagtubod na dapat balikan\una nilingawan sa paggamit kan <em>set<\/em> na ining bago haling Arkidiyosesis nin Caceres.<\/p>\n\n\n\n<p>Ginagamit ko an tataramon na \u201cnapwersa\u201d ta iyo ini an nangyari\ukun kantahon an mga luma, sisitahon. Bawal na daa an pag-awit kan \u201cKamurawayan\u201d na <em>antiphonal<\/em> o su igwang <em>refrain<\/em>. Kun ano an <em>set <\/em>na minanda kan Caceres, iyo san\u00e1 iyan. Nawara na an mga awit ni Ramirez (swerte na san\u00e1 an Pastorela ni Raquid ta naisalba pa). An nagkapirang mga bagong supang na kompositor sa Albay asin Sorsogon, sa panginotan kan istilo sa Caceres, iyo naman an istilo.<\/p>\n\n\n\n<p>Makadismaya, mga tugang, an pangyaring ini. Alagad bakong desperado an sitwasyon. Hilnga baya si Joseph Reburiano, kan Unibersidad kan Ateneo de Naga, na nagsusurat nin mga magagayon na awit na nakaugat sa tanog kan Bikol. Siring man an kompositor haling Virac na si David Templonuevo na inaadal nin hararom an mga <em>folk songs <\/em>kan Catanduanes tanganing mahanap an sarong <em>distinct <\/em>na tanog para mahaman nya an Misa na iyo an naging tesis nya sa sarong unibersidad sa Amerika. Sa mga parokya padikit-dikit naman na ibinabalik an nagkapirang awit, urog nang gayo an nawarang \u201cAma Nyamo\u201d ni Ramirez na hinusay gamit an bagong pag-Bikol kan Misal. <\/p>\n\n\n\n<p>Harani na kita sa pagkomemorar kan limang gatos na taon nin Kristyanismo sa Pilipinas. Dapat tang masabutan na mismong an mga awit sa Misa mga gigikanan man nin kasaysayan\uan naratibo kan satuyang identidad bilang mga paratubod ni Kristo sa Bikol. An maludok, mapungaw na tunog kan mga awit ta\uarog kan \u201cSarong Banggi\u201d asin \u201cAno Daw Idtong sa Gugon?\u201d\uipinapahiling an disposisyon ta sa mga bagay na minapasato. Sa kapungawan kan mga tanog na ini mahihiling man an pagsakit nin sarong banwaan na taun-taon na binabagyo, tinutugahan nin bulkan. An mabining ritmo siring man minapahiling kan apeksyon ta sa pamilya asin urog nang gayo sa Dyos na aram an laog kan satong mga puso. Iyo ini an dapat maibalik sa liturhiya\uan <em>kita <\/em>na nakapalaog sa huni kan buhay.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-color\" style=\"color:#ffffff\">.<\/p>\n\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Grade 4 pa san\u00e1 ako kan kan iluklok si Obispo Joel Baylon kan Legazpi. Nagdakula ako sa sarong pamilyang harani sa simbahan; mga dayupot na myembro kan Neokatekumenado an lolo saka lola ko, pati na ngani an mga magurang ko. An buhay mi kaidto iyo an eskwelahan, simbahan, harong. Saro sa mga nakakadara sako […]<\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"off","_et_pb_old_content":"<!-- wp:paragraph -->\n<p>Grade 4 pa san\u00e1 ako kan kan iluklok si Obispo Joel Baylon kan Legazpi. Nagdakula ako sa sarong pamilyang harani sa simbahan; mga dayupot na myembro kan Neokatekumenado an lolo saka lola ko, pati na ngani an mga magurang ko. An buhay mi kaidto iyo an eskwelahan, simbahan, harong. Saro sa mga nakakadara sako pabalik sa nakaagi iyo an mga awit sa simbahan. Dawa na ngani ignorante pa ako kaidto, madaling nagtatak sa memorya ko an mga awit arog na ngani kan \u201cUmawon an Kagurangnan\u201d ni Fruto Ramirez, SJ, asin \u201cPag-umawon an Dyos\u201d na bersyon ni Fr. Eduardo Hontiveros, SJ. An dai ko nanggad malingawan, maski na ngani pirang taon na matapos na ini itapok kan mga nakakataas sa probinsya eklesyastikal kan Bikol, iyo an \u201cAma Nyamo\u201d sa A menor na isinurat man ni Fr. Ramirez (na tubong Baao, Camarines Sur). Makagirabo an bersyon na ini kan \u201c<a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=hsAh6lDU8co\">Ama Nyamo<\/a>\u201d, ata na nganing an iba napapaluha pa lambang pag-awit. An melodyang ini bako san\u00e1ng sikat asin midbid kan lambang parasimbang Bikolano, kundi nagi nang parte kan kulturang relihiyoso kan rehiyon.\u00a0<br><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:core-embed\/youtube {\"url\":\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=hsAh6lDU8co\",\"type\":\"video\",\"providerNameSlug\":\"youtube\",\"className\":\"wp-embed-aspect-4-3 wp-has-aspect-ratio\"} -->\n<figure class=\"wp-block-embed-youtube wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-embed-aspect-4-3 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\nhttps:\/\/www.youtube.com\/watch?v=hsAh6lDU8co\n<\/div><\/figure>\n<!-- \/wp:core-embed\/youtube -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><br>Nata ta magayon an \u201cAma Nyamo\u201d na ini? Sa paghiling-hiling ko sa YouTube, napaghurup-hurupan kong saro man san\u00e1 an sinasabi kan mga tawong nadadangog giraray an awit: ini sarong awit na \u201cudok sa puso.\u201d Nata? Ano an yaon sa melodya ta nasabing harani sa puso kan mga Bikolano? Nata ta maski sarong beses pa san\u00e1ng inaawit kan koro, nakakasabay an mga tawo sa pag-awit? Simple san\u00e1 para sako an simbag: nakua ni Ramirez an tanog na harani sa ekspiryensiya kan mga tawo; nakutkot nya idtong\u00a0<em>esensyal<\/em>\u00a0na tanog na mamimidbidan kan mga Bikolano sa pagdangog asin pag-awit. Kaya ngani, sa hiling ko, an pag-awit nin mga kantang aram tang nakagamot sa ekspiryensiya asin kultura kan Bikolano sarong \u201cpaghiling giraray\u201d\u00a0<em>(re-cognitio)<\/em>. Naghuron kami ni Fr. Ramirez kan saro san\u00e1ng aldaw, asin may sinambit syang importanteng tataramon manungod digdi: an\u00a0<em>anamnesis<\/em>. Sa pagsurat nin mga musika para sa liturhiya, mahalaga, sabi ni Fr. Ramirez, na magkaigwa nin sarong \u201cpagpadagos gikan sa nakaagi\u201d\u00a0<em>(continuity from the past)<\/em>\u00a0asin dai dapat minasurat nin mga awit na pareho sa \u201cpop songs\u201d na agi san\u00e1\umaabot an panahon dai na midbid:\u00a0<em>faddish\u00a0<\/em>an terminong gamit ni Ramirez.\u00a0<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Sikat an mga Heswita sa Manila dahil sa mga awit pansimbahan na naisurat ninda. Pinunan kan dipuntong si Fr. Hontiveros, an pagsurat nin mga awit sa simbahan gamit an bernakular na tekstong pinapatos sa musikang kinagimatan na kan mga Kristyanong Pilipino\umay pagka-Kastila ngani, sabi ni Hontiveros. Ginibo ini ni Hontiveros kan inot na mga taon kan s, bahaw na kumbaga, matapos an Ikaduwang Konsilyo Batikano \u). Sarong dokumento sa Vatican II iyo an <em>Sacrosanctum Concilium <\/em>na nagmando sa mga lokal na simbahan na gamiton sa liturhiya an mga bernakular na ekspresyon kan saindang kultura. Liniwat man kan dokumentong ini an paagi nin liturhiya\udating Latin, ngunyan pwede nang Bikol o Tagalog, asbp. Digdi man nangyari an paghampang kan padi sa mga tawo\uan Misa na ngunyan nahihiling ta bunga kan dokumentong ini. Sa musika, inot na nag-eksperimento gamit an mga <em>chant <\/em>kan mga indigenous peoples an nagkapirang mga propesor sa Unibersidad kan Pilipinas sa Diliman. An iba man nagdakitaramon <em>(translate)<\/em> sa bernakular ki mga himnong relihiyoso hali sa Ingles, Aleman, Latin, asbp. Alagad, sa dae ko pa aram na dahilan, dae ini nagdanay. An mga kanta ni Hontiveros\uarog kan \u201c<a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=istw1U5Gi3w\">Papuri sa Diyos<\/a>\u201d; \u201c<a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=lwsJoA0nuJM\">Ama Namin<\/a>\u201d; \u201c<a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=EaaYsyTPMhE\">Ang Puso Ko\uy Nagpupuri<\/a>\u201d; \u201c<a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=rOp5KsmIf50\">Pananagutan<\/a>\u201d\uiyo an nagin popular sa masa. Sa tradisyon na ini kan pagsurat nin mga awit suminunod si Ramirez na kan ipinublika an sarong songbook na an titulo \u201c<a href=\"http:\/\/(https:\/\/drive.google.com\/file\/d\/1SVzuerMp44Ii-AndHT00CeFy4ydQzuAf\/view?usp=sharing\">Dolot Ki Maria<\/a>\u201d. An koleksyon na ini nin mga kanta iyo an nagin popular sa mga Misang Bikol sagkod kan binalyuhan kan mga obispo an Misal. <\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Kan , ilinipat sa Dyosesis kan Legazpi haling Palo, Leyte an Pa\u00fal na obispong tubong Tiwi na si Teotimo Pacis. Sarong mahigos na paradakitaramon nin mga teksto asin sarong kampyon kan tataramon na Bikol, pinunan ni Pacis an pag-Bikol kan Katolikong bersyon kan ebanghelyo haling Griyego kan (kan yaon pa sya kaini sa seminaryo kan Sorsogon bilang rektor). Bago sya nani-obispo kan , pinupunan nya naman an pagdakitaramon kan Misal na Bikol. Kaya ngani kan nalipat sya sa Legazpi, sabi sako ni Obispo Lucilo Quiambao, sarong surusemanang proyekto ni Pacis an pagpublika kan mga pamibi asin babasah\u00f3n para sa Domingo (iyo na ini an <em>misallette <\/em>na <em>Tataramon nin Buhay<\/em>).<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Bago an Caceres, an Dyosesis nin Legazpi, sa panginginot ni Obispo Pacis, iyo an sentro kan buhay liturhiko sa Bikol kan panahon na idto. Nabanggit ngani sako ni Obispo Quiambao na nagdadayo pa an mga taga-Naga asin Sorsogon para san\u00e1 makakua nin kopya kan mga pamibi para sa Domingong maabot. Kasabay kan pagbuhay ni Pacis kan liturhiyang bernakular sa Bikol, iyo man an pagtulod nya kan mga awit na <em>inculturated\u<\/em>o itong mga awit pansimbahan na gikan sa kulturang lokal<em>. <\/em>Kun tama an girumdom ko, hinagad ni Pacis an tabang kan propesor nin musika sa Bicol University (BU) na si Wilfreda Raquid, na taga-Oas, asin Everardo Nery Napay para maggibo nin mga awit sa liturhiya. Kan mga inot na taon kan s isinurat ni Raquid an <em>Misa Pastorela Bicolana <\/em>na sarong popular na Misapara sa kapanahunan kan Pasko. Siring na ngani ki Ramirez, an <em>Misa Pastorela<\/em>\ukasabay kan iba pa nyang mga awit ni Raquid na nagkarilingawan na\umadaling \u201cmamidbidan\u201d nin huli ta an tanog kaini gikan asin nakagamot sa kulturang Bikolnon. <\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Ano an problema ngunyan? Kan , dahil sa de numerong pagkuyog kan mga lider kan Simbahan sa Bikol sa mandato kan Vatican <em>Liturgiam Authenticam <\/em>)<em>, <\/em>na nagmawot na \u201chusayon\u201d an mga pagdakitaramon kan Misal na bernakular\uipinagbawal (<em>banned<\/em>) an pag-awit kan mga kantang ginagamit an lumang teksto na pag-Bikol pa ni Pacis. An \u201cPag-umawon an Dyos\u201d nagi nang \u201cKamurawayan sa Dyos\u201d; an \u201casin mapasaimo man\u201d nagi nang \u201casin sa saimong espiritu.\u201d Huli ta bawal nang awiton an mga lumang kanta, napwersa an mga koro sa mga parokya na mag-awit nin mga bagong <em>set. <\/em>Iyo na ini an nadangog ko kan <em>installation Mass<\/em> ni Obispo Baylon kan \umga awit na nawara an \u201cpagka-Bikol,\u201d kun ano man an buot sabihon kan terminong iyan. Garo baga makina na an tanog kan mga ibinalyong kanta\udaing kalag, dangan mapagal awiton. Sabi ngani sako ki sarong padi, an ibang bagong awit garo bagang \u201cdai masabutan kun ano an hinahagad sa Dyos.\u201d Sa hiling ko, inaarog kan kompositor kan <em>set <\/em>na ini an mga bagong uso\u<em>trend\u<\/em>kan mga kompositorsa Amerika arog ni David Haas, asin an istilong bago ni Fr. Manoling Francisco, SJ. Mga istilo ining marhay, alagad bakong bagay para sa Bikol na Misa. Igwa kita nin sadiring ekspresyon nin pagtubod na dapat balikan\una nilingawan sa paggamit kan <em>set<\/em> na ining bago haling Arkidiyosesis nin Caceres.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Ginagamit ko an tataramon na \u201cnapwersa\u201d ta iyo ini an nangyari\ukun kantahon an mga luma, sisitahon. Bawal na daa an pag-awit kan \u201cKamurawayan\u201d na <em>antiphonal<\/em> o su igwang <em>refrain<\/em>. Kun ano an <em>set <\/em>na minanda kan Caceres, iyo san\u00e1 iyan. Nawara na an mga awit ni Ramirez (swerte na san\u00e1 an Pastorela ni Raquid ta naisalba pa). An nagkapirang mga bagong supang na kompositor sa Albay asin Sorsogon, sa panginotan kan istilo sa Caceres, iyo naman an istilo.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Makadismaya, mga tugang, an pangyaring ini. Alagad bakong desperado an sitwasyon. Hilnga baya si Joseph Reburiano, kan Unibersidad kan Ateneo de Naga, na nagsusurat nin mga magagayon na awit na nakaugat sa tanog kan Bikol. Siring man an kompositor haling Virac na si David Templonuevo na inaadal nin hararom an mga <em>folk songs <\/em>kan Catanduanes tanganing mahanap an sarong <em>distinct <\/em>na tanog para mahaman nya an Misa na iyo an naging tesis nya sa sarong unibersidad sa Amerika. Sa mga parokya padikit-dikit naman na ibinabalik an nagkapirang awit, urog nang gayo an nawarang \u201cAma Nyamo\u201d ni Ramirez na hinusay gamit an bagong pag-Bikol kan Misal. <\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Harani na kita sa pagkomemorar kan limang gatos na taon nin Kristyanismo sa Pilipinas. Dapat tang masabutan na mismong an mga awit sa Misa mga gigikanan man nin kasaysayan\uan naratibo kan satuyang identidad bilang mga paratubod ni Kristo sa Bikol. An maludok, mapungaw na tunog kan mga awit ta\uarog kan \u201cSarong Banggi\u201d asin \u201cAno Daw Idtong sa Gugon?\u201d\uipinapahiling an disposisyon ta sa mga bagay na minapasato. Sa kapungawan kan mga tanog na ini mahihiling man an pagsakit nin sarong banwaan na taun-taon na binabagyo, tinutugahan nin bulkan. An mabining ritmo siring man minapahiling kan apeksyon ta sa pamilya asin urog nang gayo sa Dyos na aram an laog kan satong mga puso. Iyo ini an dapat maibalik sa liturhiya\uan <em>kita <\/em>na nakapalaog sa huni kan buhay.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph {\"customTextColor\":\"#ffffff\"} -->\n<p style=\"color:#ffffff\" class=\"has-text-color\">.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:media-text {\"mediaId\":478,\"mediaLink\":\"http:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/kahugakan-sa-kasaysayan\/attachment\/12jethro\/\",\"mediaType\":\"image\",\"mediaWidth\":19} -->\n<div class=\"wp-block-media-text alignwide is-stacked-on-mobile\" style=\"grid-template-columns:19% auto\"><figure class=\"wp-block-media-text__media\"><img src=\"http:\/\/magbikolkita.com\/wp-content\/uploads\/\/07\/12Jethro.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-478\"\/><\/figure><div class=\"wp-block-media-text__content\"><!-- wp:paragraph {\"placeholder\":\"Content\u\",\"customFontSize\":15} -->\n<p style=\"font-size:15px\"><em><em><em>Sarong estudyante kan kasaysayan nin Kristyanismo sa Unibersidad kan Yale, mahilig magkutkot kan nakaagi si <strong>Jethro Calacday<\/strong>. Para sa mga komento asin suhestyon, mag-email sa <a href=\"mailto:\"><\/a>.<\/em><\/em><\/em><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph --><\/div><\/div>\n<!-- \/wp:media-text -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->","_et_gb_content_width":""},"categories":[112],"tags":[290,69,47,416,414,412,411,113,410,114,49,413],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>An nawarang gayon kan musika liturhikal kan Bikol | Magbikol Kita<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/an-nawarang-gayon-kan-musika-liturhikal-kan-bikol\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"An nawarang gayon kan musika liturhikal kan Bikol | Magbikol Kita\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Grade 4 pa san\u00e1 ako kan kan iluklok si Obispo Joel Baylon kan Legazpi. Nagdakula ako sa sarong pamilyang harani sa simbahan; mga dayupot na myembro kan Neokatekumenado an lolo saka lola ko, pati na ngani an mga magurang ko. An buhay mi kaidto iyo an eskwelahan, simbahan, harong. Saro sa mga nakakadara sako […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/an-nawarang-gayon-kan-musika-liturhikal-kan-bikol\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Magbikol Kita\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/magbikolkita\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"T11:11:56+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"T09:01:03+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-content\/uploads\/\/12\/MKidentity.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@magbikolkita\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@magbikolkita\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\">\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"6 minutes\">\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#organization\",\"name\":\"Magbikol Kita\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/\",\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/magbikolkita\/\",\"https:\/\/www.instagram.com\/magbikolkita\/\",\"https:\/\/www.youtube.com\/magbikolkita\/\",\"https:\/\/twitter.com\/magbikolkita\"],\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#logo\",\"inLanguage\":\"en\",\"url\":\"\",\"caption\":\"Magbikol Kita\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#logo\"}},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#website\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/\",\"name\":\"Magbikol Kita\",\"description\":\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/?s={search_term_string}\",\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"en\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/an-nawarang-gayon-kan-musika-liturhikal-kan-bikol\/#webpage\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/an-nawarang-gayon-kan-musika-liturhikal-kan-bikol\/\",\"name\":\"An nawarang gayon kan musika liturhikal kan Bikol | Magbikol Kita\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#website\"},\"datePublished\":\"T11:11:56+00:00\",\"dateModified\":\"T09:01:03+00:00\",\"inLanguage\":\"en\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/an-nawarang-gayon-kan-musika-liturhikal-kan-bikol\/\"]}]},{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/an-nawarang-gayon-kan-musika-liturhikal-kan-bikol\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/an-nawarang-gayon-kan-musika-liturhikal-kan-bikol\/#webpage\"},\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#\/schema\/person\/defd1ad8fb2c\"},\"headline\":\"An nawarang gayon kan musika liturhikal kan Bikol\",\"datePublished\":\"T11:11:56+00:00\",\"dateModified\":\"T09:01:03+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/an-nawarang-gayon-kan-musika-liturhikal-kan-bikol\/#webpage\"},\"commentCount\":1,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#organization\"},\"keywords\":\"Archdiocese of Caceres,Bicol,BIkol,Church,Diocese of Legazpi,Eduardo Hontiveros,Fruto Ramirez,Jethro Calacday,Liturgical Music,Liwanag asin Katutuuhan,Magbikol Kita,Teotimo Pacis\",\"articleSection\":\"Liwanag asin Katutuuhan\",\"inLanguage\":\"en\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/an-nawarang-gayon-kan-musika-liturhikal-kan-bikol\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#\/schema\/person\/defd1ad8fb2c\",\"name\":\"Jethro Calacday\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#personlogo\",\"inLanguage\":\"en\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-content\/uploads\/\/12\/12-JethroC.jpg\",\"caption\":\"Jethro Calacday\"},\"description\":\"Sarong estudyante kan kasaysayan nin Kristyanismo sa Unibersidad kan Yale, mahilig magkutkot kan nakaagi si Jethro Calacday. Para sa mga komento asin suhestyon, mag-email sa .\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/913"}],"collection":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=913"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/913\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/913\/revisions\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=913"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=913"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=913"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
|
bik
| 3,184
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:29:49.671Z
|
|
https://magbikolkita.com/?p=219
|
Bawal mamuot kun yaon sa Caramoan? | Magbikol Kita
|
Saturday, December 27, , 7:25am
# Bawal mamuot kun yaon sa Caramoan?
Published on Saturday, July 11, , 12:20am
by [Niles Jordan Breis]( "Posts by Niles Jordan Breis") \| [Aw, Ta Nagkarastahan?](
An sabi kaidto sako kan sarong tiyaon kong bokalison: “Ay, ate! Usmakon kan aki ka. Dai mo pag-isipon na ilusyunan an daragitang kataning mi ta primahon mo pa an.”
Buot sabihon, sing-aki ko pa daa. Pinsan. Kadugo. Kaya, bawal mamiday kaidtong mga dekada ’90 kan an Caramoan mayo pa lamang sa isip kan mga turista. Mga Caramoanon an sa parte na Lola. Basiño sinda. Kastilaloy. Bago pa naagom kan Breis. Sa Basiño man gikan an ina ni Ely Basiño Buendia kan Eraserheads. Duwa kuta kaming sikat ni Ely sa angkan kun nadagos akong magin bold actor sa mga pelikulang horror. Horrorosan ki brief(s) o kalson. Hugak na kuta akong magbwelta sa Caramoan pag bakasyon ta mala ngani maano man duman kun gabos na magagayon bawal man pasyaran. Gabos sinda kadugo mi daa. Puon Salvacion o Lipata o iba pang barangay asin hanggang sentro. Sarong aldaw, sa bulod ako nakaampos, harani sa masulog na salog asin inabot ako nin banggi. Asin ito su inot buda huri kong pakahiling nin kahoy na marambungon nin labi-labing aninipot. Marambong nanggad an kabilugan asin sa diklom, paghuna mo sarong nakalataw na liwanag, biyong naghahangos. Rumdom ko na kan mga oras na ito, kinaptan ko an sakong daghan asin pagmati ko, su kahoy buda ako… saro man saná. Sarong hinangos asin kurab-kutab. Pag-abot sa harong na garo dai pa ako naulian, ulukon su tiyaon ko. Baad daa mabua ako ta bakasyon daang naunabi alagad mayo man nin nakakaulay. Maray pa daang umuli na sa Tabaco.
Aram ko, sa ngunyan, bako mi na man gabos kadugo an mga babayi sa Caramoan asin haluyon na akong dai nakabisita duman. Lampas- trayntang taon? Alagad iyo. Su kahoy nin mga aninipot kan bangging ito na pitsuon an diklom—nasa daghan ko pa hanggan ngunyan. Kurab-kutab nin kagayunan na daing kasagkuran.
Sabi ngani kan mga gurang, bukudon daa an gabos na kayang dakupon kan daghan. Bako sanáng su mga kayang dakupon kan mata. Nasa daghan daa an tunay na pagmaan.
Sarong premyadong parasurat si Niles Jordan Breis. Guminana na sya sa Palanca, Premio Arejola, Gawad Obrang Literaturang Bikol, asin sa Premio Valledor. Gikan sya sa Tabaco, Albay. Sya an representante kan Southern Luzon sa NCCA National Committee on Literary Arts.
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan
|
bik
| 775
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:29:49.671Z
|
https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/219
|
{"id":219,"date":"T00:20:56","date_gmt":"T00:20:56","guid":{"rendered":"http:\/\/magbikolkita.com\/?p=219"},"modified":"T16:24:39","modified_gmt":"T08:24:39","slug":"bawal-mamuot-man-kun-yaon-sa-caramoan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/magbikolkita.com\/aw-ta-nagkarastahan\/bawal-mamuot-man-kun-yaon-sa-caramoan\/","title":{"rendered":"Bawal mamuot kun yaon sa Caramoan?"},"content":{"rendered":"\n<p>An sabi kaidto sako kan sarong tiyaon kong bokalison: &#;Ay, ate! Usmakon kan aki ka. Dai mo pag-isipon na ilusyunan an daragitang kataning mi ta primahon mo pa an.&#;<\/p>\n\n\n\n<p>Buot sabihon, sing-aki ko pa daa. Pinsan. Kadugo. Kaya, bawal mamiday kaidtong mga dekada &#;90 kan an Caramoan mayo pa lamang sa isip kan mga turista. Mga Caramoanon an sa parte na Lola. Basi\u00f1o sinda. Kastilaloy. Bago pa naagom kan Breis. Sa Basi\u00f1o man gikan an ina ni Ely Basi\u00f1o Buendia kan Eraserheads. Duwa kuta kaming sikat ni Ely sa angkan kun nadagos akong magin bold actor sa mga pelikulang horror. Horrorosan ki brief(s) o kalson. Hugak na kuta akong magbwelta sa Caramoan pag bakasyon ta mala ngani maano man duman kun gabos na magagayon bawal man pasyaran. Gabos sinda kadugo mi daa. Puon Salvacion o Lipata o iba pang barangay asin hanggang sentro. Sarong aldaw, sa bulod ako nakaampos, harani sa masulog na salog asin inabot ako nin banggi. Asin ito su inot buda huri kong pakahiling nin kahoy na marambungon nin labi-labing aninipot. Marambong nanggad an kabilugan asin sa diklom, paghuna mo sarong nakalataw na liwanag, biyong naghahangos. Rumdom ko na kan mga oras na ito, kinaptan ko an sakong daghan asin pagmati ko, su kahoy buda ako&#; saro man san\u00e1. Sarong hinangos asin kurab-kutab. Pag-abot sa harong na garo dai pa ako naulian, ulukon su tiyaon ko. Baad daa mabua ako ta bakasyon daang naunabi alagad mayo man nin nakakaulay. Maray pa daang umuli na sa Tabaco.<\/p>\n\n\n\n<p>Aram ko, sa ngunyan, bako mi na man gabos kadugo an mga babayi sa Caramoan asin haluyon na akong dai nakabisita duman. Lampas- trayntang taon? Alagad iyo. Su kahoy nin mga aninipot kan bangging ito na pitsuon an diklom\unasa daghan ko pa hanggan ngunyan. Kurab-kutab nin kagayunan na daing kasagkuran.<\/p>\n\n\n\n<p>Sabi ngani kan mga gurang, bukudon daa an gabos na kayang dakupon kan daghan. Bako san\u00e1ng su mga kayang dakupon kan mata. Nasa daghan daa an tunay na pagmaan.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>An sabi kaidto sako kan sarong tiyaon kong bokalison: &#;Ay, ate! Usmakon kan aki ka. Dai mo pag-isipon na ilusyunan an daragitang kataning mi ta primahon mo pa an.&#; Buot sabihon, sing-aki ko pa daa. Pinsan. Kadugo. Kaya, bawal mamiday kaidtong mga dekada &#;90 kan an Caramoan mayo pa lamang sa isip kan mga turista. […]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"off","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":""},"categories":[38],"tags":[69,47,79,80,49,78],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Bawal mamuot kun yaon sa Caramoan? | Magbikol Kita<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/magbikolkita.com\/aw-ta-nagkarastahan\/bawal-mamuot-man-kun-yaon-sa-caramoan\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Bawal mamuot kun yaon sa Caramoan? | Magbikol Kita\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"An sabi kaidto sako kan sarong tiyaon kong bokalison: &#;Ay, ate! Usmakon kan aki ka. Dai mo pag-isipon na ilusyunan an daragitang kataning mi ta primahon mo pa an.&#; Buot sabihon, sing-aki ko pa daa. Pinsan. Kadugo. Kaya, bawal mamiday kaidtong mga dekada &#;90 kan an Caramoan mayo pa lamang sa isip kan mga turista. […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/magbikolkita.com\/aw-ta-nagkarastahan\/bawal-mamuot-man-kun-yaon-sa-caramoan\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Magbikol Kita\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/magbikolkita\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"T00:20:56+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"T08:24:39+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-content\/uploads\/\/12\/MKidentity.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@magbikolkita\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@magbikolkita\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\">\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"1 minute\">\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#organization\",\"name\":\"Magbikol Kita\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/\",\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/magbikolkita\/\",\"https:\/\/www.instagram.com\/magbikolkita\/\",\"https:\/\/www.youtube.com\/magbikolkita\/\",\"https:\/\/twitter.com\/magbikolkita\"],\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#logo\",\"inLanguage\":\"en\",\"url\":\"\",\"caption\":\"Magbikol Kita\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#logo\"}},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#website\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/\",\"name\":\"Magbikol Kita\",\"description\":\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/?s={search_term_string}\",\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"en\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/aw-ta-nagkarastahan\/bawal-mamuot-man-kun-yaon-sa-caramoan\/#webpage\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/aw-ta-nagkarastahan\/bawal-mamuot-man-kun-yaon-sa-caramoan\/\",\"name\":\"Bawal mamuot kun yaon sa Caramoan? | Magbikol Kita\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#website\"},\"datePublished\":\"T00:20:56+00:00\",\"dateModified\":\"T08:24:39+00:00\",\"inLanguage\":\"en\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/magbikolkita.com\/aw-ta-nagkarastahan\/bawal-mamuot-man-kun-yaon-sa-caramoan\/\"]}]},{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/aw-ta-nagkarastahan\/bawal-mamuot-man-kun-yaon-sa-caramoan\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/aw-ta-nagkarastahan\/bawal-mamuot-man-kun-yaon-sa-caramoan\/#webpage\"},\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#\/schema\/person\/5f7eebaf053ac96d6f1cb8\"},\"headline\":\"Bawal mamuot kun yaon sa Caramoan?\",\"datePublished\":\"T00:20:56+00:00\",\"dateModified\":\"T08:24:39+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/aw-ta-nagkarastahan\/bawal-mamuot-man-kun-yaon-sa-caramoan\/#webpage\"},\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#organization\"},\"keywords\":\"Bicol,BIkol,Caramoan,Culture,Magbikol Kita,Niles Jordan Breis\",\"articleSection\":\"Aw, Ta Nagkarastahan?\",\"inLanguage\":\"en\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/magbikolkita.com\/aw-ta-nagkarastahan\/bawal-mamuot-man-kun-yaon-sa-caramoan\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#\/schema\/person\/5f7eebaf053ac96d6f1cb8\",\"name\":\"Niles Jordan Breis\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#personlogo\",\"inLanguage\":\"en\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-content\/uploads\/\/12\/07-NilesB.jpg\",\"caption\":\"Niles Jordan Breis\"},\"description\":\"Sarong premyadong parasurat si Niles Jordan Breis. Guminana na sya sa Palanca, Premio Arejola, Gawad Obrang Literaturang Bikol, asin sa Premio Valledor. Gikan sya sa Tabaco, Albay. Sya an representante kan Southern Luzon sa NCCA National Committee on Literary Arts.\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/219"}],"collection":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=219"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/219\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/219\/revisions\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=219"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=219"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=219"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
|
bik
| 609
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:29:49.671Z
|
|
https://magbikolkita.com/sato-sato-sana/an-pagpuli-sa-sadiring-tataramon/#
|
An pagpuli sa sadiring tataramon | Magbikol Kita
|
Saturday, December 27, , 7:27am
# An pagpuli sa sadiring tataramon
Published on Sunday, August 23, , 6:30pm
by [Luis Cabalquinto]( "Posts by Luis Cabalquinto") \| [Sato-sato Saná](
May kalawigan sa buhay ko na naguyod an sakong isip kaiba kan mga Bikolanong nadara kan naglakop kaidtong pag-isip kolonyalismo, na dapat ikasupog saka tawadan paibaba an sadiring tataramon na Bikolnon. Urog pa kan nag-adal ako sa mga eskwelahan na pinagbawal an pagtaram nin Bikolnon, ta may magabat pang kastigo kun ika mapasala.
Dai ko pinagbabasulan an pagkanuod kong magtaram saka magsurat sa tataramon na Ingles. Dakula an kaugmahan ko kaidto kan an kainut-inuti kong naipublikar na sinurat nagluwas sa English-language na _The Philippines Free Press_. An pagmati ko kaidto garo baga nagsakat ko an ikapitong iskalon kan langit.
Sa kalawigan, an sakong hinimong mga pagsurat na napublikar saka natawan nin mga awards puro gabos nasa lenggwaheng Ingles, digdi sa Pilipinas saka sa iba pang nasyon.
Alagad, kun tano ta kan nasa Estados Unidos na ako, luway-luway na dinulok ako nin kapungawan, bako saná sa mga lugar kan banwang sakong pinangakian kundi pati sa pinakainot kong nagimatan na tataramon. Napag-isipan ko na an kagayunan, an kadunungan kan tataramon na Bikolnon daing kadaugan sa ano man na tataramon sa bilog nin kiinaban.
Kan nagsunud-sunod na akong magsurat sa tataramon na Bikol, nagin urog an paglinaw saka pag-ugma kan hirong pagpahayag ko kan mga burak asin bunga kan sakong pag-isip, pinag-agihan, saka imahinasyon.
Sa pagmati ko, dai nang kapunduhan an kaugmahan kong ini.
.
Pauruutrong linalakbay ni Luis Cabalquinto an pag-ultanankan Magarao asin New York kun sain sya nakaistar puon kan . Nagsusurat sya nin mga usipon, saysay, asin rawitdawit sa Bikol, Tagalog, asin Ingles, na mababasa sa pagkadakul-dakol na mga libro asin peryodikal sa Pilipinas, Estados Unidos, Canada, Ingglatera, Pransya, Czechia, India, Hongkong, asin Australia. Kag-akò sya nin kadakulon na mga premyo asin pagmidbid panliteratura sa Pilipinas asin USA.
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan
|
bik
| 691
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:29:49.671Z
|
https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/1012
|
{"id":,"date":"T18:30:05","date_gmt":"T10:30:05","guid":{"rendered":"http:\/\/magbikolkita.com\/?p="},"modified":"T16:37:48","modified_gmt":"T08:37:48","slug":"an-pagpuli-sa-sadiring-tataramon","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/magbikolkita.com\/sato-sato-sana\/an-pagpuli-sa-sadiring-tataramon\/","title":{"rendered":"An pagpuli sa sadiring tataramon"},"content":{"rendered":"\n<p>May kalawigan sa buhay ko na naguyod an sakong isip kaiba kan mga Bikolanong nadara kan naglakop kaidtong pag-isip kolonyalismo, na dapat ikasupog saka tawadan paibaba an sadiring tataramon na Bikolnon. Urog pa kan nag-adal ako sa mga eskwelahan na pinagbawal an pagtaram nin Bikolnon, ta may magabat pang kastigo kun ika mapasala.<\/p>\n\n\n\n<p>Dai ko pinagbabasulan an pagkanuod kong magtaram saka magsurat sa tataramon na Ingles. Dakula an kaugmahan ko kaidto kan an kainut-inuti kong naipublikar na sinurat nagluwas sa English-language na <em>The Philippines Free Press<\/em>. An pagmati ko kaidto garo baga nagsakat ko an ikapitong iskalon kan langit.<\/p>\n\n\n\n<p>Sa kalawigan, an sakong hinimong mga pagsurat na napublikar saka natawan nin mga awards puro gabos nasa lenggwaheng Ingles, digdi sa Pilipinas saka sa iba pang nasyon. <\/p>\n\n\n\n<p>Alagad, kun tano ta kan nasa Estados Unidos na ako, luway-luway na dinulok ako nin kapungawan, bako san\u00e1 sa mga lugar kan banwang sakong pinangakian kundi pati sa pinakainot kong nagimatan na tataramon. Napag-isipan ko na an kagayunan, an kadunungan kan tataramon na Bikolnon daing kadaugan sa ano man na tataramon sa bilog nin kiinaban.<\/p>\n\n\n\n<p>Kan nagsunud-sunod na akong magsurat sa tataramon na Bikol, nagin urog an paglinaw saka pag-ugma kan hirong pagpahayag ko kan mga burak asin bunga kan sakong pag-isip, pinag-agihan, saka imahinasyon.<\/p>\n\n\n\n<p>Sa pagmati ko, dai nang kapunduhan an kaugmahan kong ini.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-color\" style=\"color:#ffffff\">.<\/p>\n\n\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>May kalawigan sa buhay ko na naguyod an sakong isip kaiba kan mga Bikolanong nadara kan naglakop kaidtong pag-isip kolonyalismo, na dapat ikasupog saka tawadan paibaba an sadiring tataramon na Bikolnon. Urog pa kan nag-adal ako sa mga eskwelahan na pinagbawal an pagtaram nin Bikolnon, ta may magabat pang kastigo kun ika mapasala. Dai ko pinagbabasulan […]<\/p>\n","protected":false},"author":29,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"off","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":""},"categories":[471],"tags":[69,47,466,470,62,467,322,465,49,468,464,469],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>An pagpuli sa sadiring tataramon | Magbikol Kita<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/magbikolkita.com\/sato-sato-sana\/an-pagpuli-sa-sadiring-tataramon\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"An pagpuli sa sadiring tataramon | Magbikol Kita\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"May kalawigan sa buhay ko na naguyod an sakong isip kaiba kan mga Bikolanong nadara kan naglakop kaidtong pag-isip kolonyalismo, na dapat ikasupog saka tawadan paibaba an sadiring tataramon na Bikolnon. Urog pa kan nag-adal ako sa mga eskwelahan na pinagbawal an pagtaram nin Bikolnon, ta may magabat pang kastigo kun ika mapasala. Dai ko pinagbabasulan […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/magbikolkita.com\/sato-sato-sana\/an-pagpuli-sa-sadiring-tataramon\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Magbikol Kita\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/magbikolkita\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"T10:30:05+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"T08:37:48+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-content\/uploads\/\/12\/MKidentity.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@magbikolkita\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@magbikolkita\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\">\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"1 minute\">\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#organization\",\"name\":\"Magbikol Kita\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/\",\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/magbikolkita\/\",\"https:\/\/www.instagram.com\/magbikolkita\/\",\"https:\/\/www.youtube.com\/magbikolkita\/\",\"https:\/\/twitter.com\/magbikolkita\"],\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#logo\",\"inLanguage\":\"en\",\"url\":\"\",\"caption\":\"Magbikol Kita\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#logo\"}},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#website\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/\",\"name\":\"Magbikol Kita\",\"description\":\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/?s={search_term_string}\",\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"en\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/sato-sato-sana\/an-pagpuli-sa-sadiring-tataramon\/#webpage\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/sato-sato-sana\/an-pagpuli-sa-sadiring-tataramon\/\",\"name\":\"An pagpuli sa sadiring tataramon | Magbikol Kita\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#website\"},\"datePublished\":\"T10:30:05+00:00\",\"dateModified\":\"T08:37:48+00:00\",\"inLanguage\":\"en\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/magbikolkita.com\/sato-sato-sana\/an-pagpuli-sa-sadiring-tataramon\/\"]}]},{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/sato-sato-sana\/an-pagpuli-sa-sadiring-tataramon\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/sato-sato-sana\/an-pagpuli-sa-sadiring-tataramon\/#webpage\"},\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#\/schema\/person\/3fbb3a920aff52ffddea\"},\"headline\":\"An pagpuli sa sadiring tataramon\",\"datePublished\":\"T10:30:05+00:00\",\"dateModified\":\"T08:37:48+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/sato-sato-sana\/an-pagpuli-sa-sadiring-tataramon\/#webpage\"},\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#organization\"},\"keywords\":\"Bicol,BIkol,Bikol Language,Diaspora,Homecoming,Langua,Literature,Luis Cabalquinto,Magbikol Kita,Nostalgia,Sato-sato San\\u00e1,Writing\",\"articleSection\":\"Sato-sato San\\u00e1\",\"inLanguage\":\"en\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/magbikolkita.com\/sato-sato-sana\/an-pagpuli-sa-sadiring-tataramon\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#\/schema\/person\/3fbb3a920aff52ffddea\",\"name\":\"Luis Cabalquinto\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#personlogo\",\"inLanguage\":\"en\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-content\/uploads\/\/12\/26-LuisC.jpg\",\"caption\":\"Luis Cabalquinto\"},\"description\":\"Pauruutrong linalakbay ni Luis Cabalquinto an pag-ultanankan Magarao asin New York kun sain sya nakaistar puon kan . Nagsusurat sya nin mga usipon, saysay, asin rawitdawit sa Bikol, Tagalog, asin Ingles, na mababasa sa pagkadakul-dakol na mga libro asin peryodikal sa Pilipinas, Estados Unidos, Canada, Ingglatera, Pransya, Czechia, India, Hongkong, asin Australia. Kag-ak\\u00f2 sya nin kadakulon na mga premyo asin pagmidbid panliteratura sa Pilipinas asin USA.\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/"}],"collection":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/users\/29"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post="}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/\/revisions\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent="}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post="},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post="}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
|
bik
| 520
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:29:49.671Z
|
|
https://magbikolkita.com/?p=846
|
Ekumenismo, kasaysayan, asin an 500 na taon nin Kristyanismo sa Pilipinas | Magbikol Kita
|
Saturday, December 27, , 7:29am
# Ekumenismo, kasaysayan, asin an 500 na taon nin Kristyanismo sa Pilipinas
Published on Sunday, August 09, , 10:35am
by [Jethro Calacday]( "Posts by Jethro Calacday") \| [Liwanag asin Katutuuhan](
Syam na taon an preparasyon kan Catholic Bishops’ Conference of the Philippines (CBCP) para sa selebrasyon kan 500 na taon kan pag-abot kan Kristyanismo sa Pilipinas. Itinalaan kan CBCP an taon , an penultimong taon bago an dakulang selebrasyon sa , bilang taon nin ekumenismo o _interreligious dialogue._ Alagad, problematikong marhay an pag-arogar kan CBCP sa saiyang sadiri kan pagselebrar kan anibersaryong ini, urog nang gayo na inaapod ninda ining “500 Years of _Christianity_ in the Philippines” na kun sain tinatawan nin halaga saná an kasaysayan kan _katolisismo_ sa nasyon na ini, asin naiilaag sa gilid-gilid saná kan diskurso an iba pang mga simbahan na bakong Romano Katoliko. Marhay na sa penultimong taon bago an anibersaryo nagin interesado an CBCP sa mga tugang tang Protestante, alagad matàbang an diskurso huli na ngani ta bakong pundamental an pakisumaro kan ibang Kristiyanong simbahan sa paghiling sa nakaagi kan relihiyon ni Kristo sa ronang ini kan kinaban.
Inot, kaipuhan tang masabutan na pag sinabing “Kristyanismo” buót sabihon na ini bako sanáng Romano Katoliko, kundi an manlainlain na “ _mga Kristiyanismo”_(Christianities). Sa konteksto kan Pilipinas na 80 porsyento kan populasyon mga Romano Katoliko, masakit ining maipasabot ta nagin kultural na dimensyon na sa dakol an mga Katolikong ritwal—siring na ngani kan bunyag, kasal, mga pyesta. Garo bagang sarong _datum_ na kan “pagka-Pilipino” an pagigin Katoliko. An _conflation_ kan duwang identidad na ini pinapakusog sa problematikong pagsalak kan mga tukdo kan Iglesia Katolika sa “Values Education” kan mga aki ta. An “moralidad” kan sarong Pilipino sarong moralidad na Katoliko sa diskurso kan Values Education. Sa historikal na perspektibo—dai ko na babanggiton sa kabilugan—an Katolisismo iyo an nagin marka kan sibilisadong Pilipino kan panahon kan _Propaganda Movement._ Sa diskurso kan mga propagandista arog ni Rizal asin ni Pedro Paterno (na kagsurat kan _El Cristianismo en la antigua civilización Tagalog),_ an pagigin Katoliko na nagtutubod sa sarong Dyos marka kan pakisumaro kan “nasyon” na Pilipinas sa naratibo kan “modernisasyon” kan barbarong indio pasiring sa pagigin sibilisadong Europeo. An diskursong ini minana kan mga nagsurunod na historyador arog ni Sonia Zaide na nagsasabi—sa sarong ebanghelikong paagi—na an Pilipinas piniling banwaan kan Dyos, _a la_ Israel, nin huli na ngani ta iyo saná an Kristiyanong nasyon sa Sirangan, etc. An punto iyo ini: an Katolisismo nagin _esensyal_ na datum sa pagiging Pilipino.
An pagdominar kan Katolisismo sa kasaysayan kan Pilipinas dapat mahiling bako saná sa lente kan Probidensya, kundi resulta kan pulitikal asin kolonyal na mga proseso. Aram ta na an mga Kastila na nadigdi kan ika-16 na siglo nagláom na ipalakop an Katolisismo—ideolohiyang buminutwa matapos an _reconquista_ sa Espanya. Sa laog nin tulong siglo sagkod sa nakiaram an Estados Unidos, Katolisismo Romano saná an relihiyon na itinugot na magdanay. Alagad ini nabago. Kan , sa pag-abot kan mga Amerikano, nag-abot man an mga Protestanteng misyonero na nagpalakop nin saro pang klase nin Kristyanismo. Kan , ipinundar ni Isabelo de los Reyes an _Iglesia Filipina Independiente_(IFI) na suway sa autoridad kan Papa sa Roma. Si Gregorio Aglipay an inot na _obispo máximo_ kan simbahan na ini. Kan ipinundar man ni Felix Manalo an Iglesia ni Cristo, sarong pundamentalistang simbahan na an teolohiya Unitarian. Dakulang pagbabago an nangyari sa Kristyanismo sa Pilipinas kan huring parte kan ika-19 siglo asin kan mga inot na taon kan ika-20 siglo. Bago ko malingawan: an Katolisismo mismo kan panahon kan mga Kastila bakong saro saná—an buót sabihon may manlainlain man na Katolisismo na nagreynar kan panahon na idto. Yaon na diyan an _Confradia de San Jose_ na initnugdas ni Apolinario de la Cruz na pinersegir kan mga prayle asin kan gobyerno kan mga Kastila kan s.
Siring man, dai ta dapat lingawan na mismong an mga tawo may sadiring pagkasabot kan Katolisismo na iba sa “institusyunal” na Katolisismo kan mga prayle asin Kastila—iyo ini an inaapod kan mga eksperto na “syncretic” o “hybrid” o minsan “folk” na Katolisismo na sinasalak an prekolonyal na mga pagtubod sa Katolisismo. Dapat na ipasabot: sinda mga Kristiyano asin mga Pilipino man.
Kun susumahon asin pagahuhurup-hurupan ta, wara kitang “saro sanang” klase nin Kristyanismo o maski “Katolisismo” sa Pilipinas. Manlainlain asin makolor an kasaysayan kan pagtubod na ini sa Pilipinas. Kaya, an hapot iyo ini: ano an isineselebrar ta pag sinabing “limang gatos na taon nin Kristyanismo sa Pilipinas?” An pundasyon kan selebrasyon na ini ilinalaag kan mga nasa itaas sa inot na pagbunyag asin Misa sa Cebu kan —kan pagdatong ni Magellan. Mismo ngani an lugar kan “inot na Misa sa Pilipinas” pinag-iiriwalan pa. Ano daw kun ikiling ta an atensyon ta sa pagdiskurso tanganing masabutan an Kristyanismo sa Pilipinas sa kabilugan kaini—sarong ekumenikal na perspektibo na mayaman asin dapat na pag-isipan asin ilaag sa pundasyon kan selebrasyon. Ta sa pinakasuanoy na kasaysayan kan Simbahan mahihiling ta an manlainlain na interpretasyon kan pagiging parasunod ni Kristo na inaapod, _pejoratively,_ kan sarong trayumpalistikong institusyon bilang mga _herejias:_ nostisismo, marsyonismo, montanismo, dosetismo, asbp. Kun an pankinaban na kasaysayan kan Simbahan ni Kristo sarong kasaysayan nin _diversity,_ ano ta dai ta ini ilapat sa pagkasabot ta kan kasaysayan kan Simbahan digdi sa Pilipinas? Bakong eksklusibong patrimonyo kan mga Katoliko an relihiyon ni Kristo.
.
Sarong estudyante kan kasaysayan nin Kristyanismo sa Unibersidad kan Yale, mahilig magkutkot kan nakaagi si Jethro Calacday. Para sa mga komento asin suhestyon, mag-email sa .
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan
|
bik
| 1,289
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:29:49.671Z
|
https://magbikolkita.com/category/sato-sato-sana/#
|
Magbikol Kita | Sato-sato Saná
|
Saturday, December 27, , 7:26am
Pauruutrong linalakbay ni Luis Cabalquinto an pag-ultanankan Magarao asin New York kun sain sya nakaistar puon kan . Nagsusurat sya nin mga usipon, saysay, asin rawitdawit sa Bikol, Tagalog, asin Ingles, na mababasa sa pagkadakul-dakol na mga libro asin peryodikal sa Pilipinas, Estados Unidos, Canada, Ingglatera, Pransya, Czechia, India, Hongkong, asin Australia. Kag-akò sya nin kadakulon na mga premyo asin pagmidbid panliteratura sa Pilipinas asin USA.
## [An pagpuli sa sadiring tataramon](
by [Luis Cabalquinto]( "Posts by Luis Cabalquinto") \| [Sato-sato Saná](
May kalawigan sa buhay ko na naguyod an sakong isip kaiba kan mga Bikolanong nadara kan naglakop kaidtong pag-isip kolonyalismo, na dapat ikasupog saka tawadan paibaba an sadiring tataramon na Bikolnon. Urog pa kan nag-adal ako sa mga eskwelahan na pinagbawal an...
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan
|
bik
| 458
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:29:49.671Z
|
https://magbikolkita.com/liwanag-asin-katutuuhan/ekumenismo-kasaysayan-asin-an-500-na-taon-nin-kristyanismo-sa-pilipinas/feed/
|
<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss version="2.0"
Comments on: Ekumenismo, kasaysayan, asin an 500 na taon nin Kristyanismo sa Pilipinas </title>
<atom:link href=" rel="self" type="application/rss+xml" />
<description>Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon</description>
<lastBuildDate>Wed, 16 Dec :58:12 </lastBuildDate>
hourly </sy:updatePeriod>
<sy:updateFrequency>
1 </sy:updateFrequency>
|
bik
| 39
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:29:49.671Z
|
|
https://magbikolkita.com/category/sato-sato-sana/feed/
|
<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss version="2.0"
<title>Sato-sato Saná | Magbikol Kita</title>
<atom:link href=" rel="self" type="application/rss+xml" />
<description>Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon</description>
<lastBuildDate>Wed, 16 Dec :37:48 </lastBuildDate>
<language>en</language>
hourly </sy:updatePeriod>
<sy:updateFrequency>
1 </sy:updateFrequency>
<title>Sato-sato Saná | Magbikol Kita</title>
<title>An pagpuli sa sadiring tataramon</title>
<dc:creator><![CDATA[Luis Cabalquinto]]></dc:creator>
<pubDate>Sun, 23 Aug :30:05 </pubDate>
<category><![CDATA[Sato-sato Saná]]></category>
<category><![CDATA[Bicol]]></category>
<category><![CDATA[BIkol]]></category>
<category><![CDATA[Bikol Language]]></category>
<category><![CDATA[Diaspora]]></category>
<category><![CDATA[Homecoming]]></category>
<category><![CDATA[Langua]]></category>
<category><![CDATA[Literature]]></category>
<category><![CDATA[Luis Cabalquinto]]></category>
<category><![CDATA[Magbikol Kita]]></category>
<category><![CDATA[Nostalgia]]></category>
<category><![CDATA[Writing]]></category>
<guid isPermaLink="false">
<description><![CDATA[<p>May kalawigan sa buhay ko na naguyod an sakong isip kaiba kan mga Bikolanong nadara kan naglakop kaidtong pag-isip kolonyalismo, na dapat ikasupog saka tawadan paibaba an sadiring tataramon na Bikolnon. Urog pa kan nag-adal ako sa mga eskwelahan na pinagbawal an pagtaram nin Bikolnon, ta may magabat pang kastigo kun ika mapasala. Dai ko pinagbabasulan [&#;]</p>\
<p>The post <a rel="nofollow" href=" pagpuli sa sadiring tataramon</a> appeared first on <a rel="nofollow" href=" Kita</a>.</p>\
<content:encoded><![CDATA[\
<p>May kalawigan sa buhay ko na naguyod an sakong isip kaiba kan mga Bikolanong nadara kan naglakop kaidtong pag-isip kolonyalismo, na dapat ikasupog saka tawadan paibaba an sadiring tataramon na Bikolnon. Urog pa kan nag-adal ako sa mga eskwelahan na pinagbawal an pagtaram nin Bikolnon, ta may magabat pang kastigo kun ika mapasala.</p>\
<p>Dai ko pinagbabasulan an pagkanuod kong magtaram saka magsurat sa tataramon na Ingles. Dakula an kaugmahan ko kaidto kan an kainut-inuti kong naipublikar na sinurat nagluwas sa English-language na <em>The Philippines Free Press</em>. An pagmati ko kaidto garo baga nagsakat ko an ikapitong iskalon kan langit.</p>\
<p>Sa kalawigan, an sakong hinimong mga pagsurat na napublikar saka natawan nin mga awards puro gabos nasa lenggwaheng Ingles, digdi sa Pilipinas saka sa iba pang nasyon. </p>\
<p>Alagad, kun tano ta kan nasa Estados Unidos na ako, luway-luway na dinulok ako nin kapungawan, bako saná sa mga lugar kan banwang sakong pinangakian kundi pati sa pinakainot kong nagimatan na tataramon. Napag-isipan ko na an kagayunan, an kadunungan kan tataramon na Bikolnon daing kadaugan sa ano man na tataramon sa bilog nin kiinaban.</p>\
<p>Kan nagsunud-sunod na akong magsurat sa tataramon na Bikol, nagin urog an paglinaw saka pag-ugma kan hirong pagpahayag ko kan mga burak asin bunga kan sakong pag-isip, pinag-agihan, saka imahinasyon.</p>\
<p>Sa pagmati ko, dai nang kapunduhan an kaugmahan kong ini.</p>\
<p class="has-text-color" style="color:#ffffff">.</p>\
<p>The post <a rel="nofollow" href=" pagpuli sa sadiring tataramon</a> appeared first on <a rel="nofollow" href=" Kita</a>.</p>\
]]></content:encoded>
<slash:comments>0</slash:comments>
|
bik
| 380
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:29:49.671Z
|
|
https://magbikolkita.com/liwanag-asin-katutuuhan/an-nawarang-gayon-kan-musika-liturhikal-kan-bikol/#comment-95
|
An nawarang gayon kan musika liturhikal kan Bikol | Magbikol Kita
|
Saturday, December 27, , 7:29am
# An nawarang gayon kan musika liturhikal kan Bikol
Published on Saturday, August 15, , 7:11pm
by [Jethro Calacday]( "Posts by Jethro Calacday") \| [Liwanag asin Katutuuhan](
Grade 4 pa saná ako kan kan iluklok si Obispo Joel Baylon kan Legazpi. Nagdakula ako sa sarong pamilyang harani sa simbahan; mga dayupot na myembro kan Neokatekumenado an lolo saka lola ko, pati na ngani an mga magurang ko. An buhay mi kaidto iyo an eskwelahan, simbahan, harong. Saro sa mga nakakadara sako pabalik sa nakaagi iyo an mga awit sa simbahan. Dawa na ngani ignorante pa ako kaidto, madaling nagtatak sa memorya ko an mga awit arog na ngani kan “Umawon an Kagurangnan” ni Fruto Ramirez, SJ, asin “Pag-umawon an Dyos” na bersyon ni Fr. Eduardo Hontiveros, SJ. An dai ko nanggad malingawan, maski na ngani pirang taon na matapos na ini itapok kan mga nakakataas sa probinsya eklesyastikal kan Bikol, iyo an “Ama Nyamo” sa A menor na isinurat man ni Fr. Ramirez (na tubong Baao, Camarines Sur). Makagirabo an bersyon na ini kan “ [Ama Nyamo]( ata na nganing an iba napapaluha pa lambang pag-awit. An melodyang ini bako sanáng sikat asin midbid kan lambang parasimbang Bikolano, kundi nagi nang parte kan kulturang relihiyoso kan rehiyon.
Ama Niamo (Felipe Fruto Ll. Ramirez, SJ) - YouTube
[Photo image of Felipe Fruto Ramirez, SJ](
Felipe Fruto Ramirez, SJ
[Ama Niamo (Felipe Fruto Ll. Ramirez, SJ)](
Felipe Fruto Ramirez, SJ
If playback doesn't begin shortly, try restarting your device.
Videos you watch may be added to the TV's watch history and influence TV recommendations. To avoid this, cancel and sign in to YouTube on your computer.
An error occurred while retrieving sharing information. Please try again later.
Nata ta magayon an “Ama Nyamo” na ini? Sa paghiling-hiling ko sa YouTube, napaghurup-hurupan kong saro man saná an sinasabi kan mga tawong nadadangog giraray an awit: ini sarong awit na “udok sa puso.” Nata? Ano an yaon sa melodya ta nasabing harani sa puso kan mga Bikolano? Nata ta maski sarong beses pa sanáng inaawit kan koro, nakakasabay an mga tawo sa pag-awit? Simple saná para sako an simbag: nakua ni Ramirez an tanog na harani sa ekspiryensiya kan mga tawo; nakutkot nya idtong _esensyal_ na tanog na mamimidbidan kan mga Bikolano sa pagdangog asin pag-awit. Kaya ngani, sa hiling ko, an pag-awit nin mga kantang aram tang nakagamot sa ekspiryensiya asin kultura kan Bikolano sarong “paghiling giraray” _(re-cognitio)_. Naghuron kami ni Fr. Ramirez kan saro sanáng aldaw, asin may sinambit syang importanteng tataramon manungod digdi: an _anamnesis_. Sa pagsurat nin mga musika para sa liturhiya, mahalaga, sabi ni Fr. Ramirez, na magkaigwa nin sarong “pagpadagos gikan sa nakaagi” _(continuity from the past)_ asin dai dapat minasurat nin mga awit na pareho sa “pop songs” na agi saná—maabot an panahon dai na midbid: _faddish_ an terminong gamit ni Ramirez.
Sikat an mga Heswita sa Manila dahil sa mga awit pansimbahan na naisurat ninda. Pinunan kan dipuntong si Fr. Hontiveros, an pagsurat nin mga awit sa simbahan gamit an bernakular na tekstong pinapatos sa musikang kinagimatan na kan mga Kristyanong Pilipino—may pagka-Kastila ngani, sabi ni Hontiveros. Ginibo ini ni Hontiveros kan inot na mga taon kan s, bahaw na kumbaga, matapos an Ikaduwang Konsilyo Batikano –). Sarong dokumento sa Vatican II iyo an _Sacrosanctum Concilium_ na nagmando sa mga lokal na simbahan na gamiton sa liturhiya an mga bernakular na ekspresyon kan saindang kultura. Liniwat man kan dokumentong ini an paagi nin liturhiya—dating Latin, ngunyan pwede nang Bikol o Tagalog, asbp. Digdi man nangyari an paghampang kan padi sa mga tawo—an Misa na ngunyan nahihiling ta bunga kan dokumentong ini. Sa musika, inot na nag-eksperimento gamit an mga _chant_ kan mga indigenous peoples an nagkapirang mga propesor sa Unibersidad kan Pilipinas sa Diliman. An iba man nagdakitaramon _(translate)_ sa bernakular ki mga himnong relihiyoso hali sa Ingles, Aleman, Latin, asbp. Alagad, sa dae ko pa aram na dahilan, dae ini nagdanay. An mga kanta ni Hontiveros—arog kan “ [Papuri sa Diyos]( “ [Ama Namin]( “ [Ang Puso Ko’y Nagpupuri]( “ [Pananagutan]( an nagin popular sa masa. Sa tradisyon na ini kan pagsurat nin mga awit suminunod si Ramirez na kan ipinublika an sarong songbook na an titulo “ [Dolot Ki Maria]( An koleksyon na ini nin mga kanta iyo an nagin popular sa mga Misang Bikol sagkod kan binalyuhan kan mga obispo an Misal.
Kan , ilinipat sa Dyosesis kan Legazpi haling Palo, Leyte an Paúl na obispong tubong Tiwi na si Teotimo Pacis. Sarong mahigos na paradakitaramon nin mga teksto asin sarong kampyon kan tataramon na Bikol, pinunan ni Pacis an pag-Bikol kan Katolikong bersyon kan ebanghelyo haling Griyego kan (kan yaon pa sya kaini sa seminaryo kan Sorsogon bilang rektor). Bago sya nani-obispo kan , pinupunan nya naman an pagdakitaramon kan Misal na Bikol. Kaya ngani kan nalipat sya sa Legazpi, sabi sako ni Obispo Lucilo Quiambao, sarong surusemanang proyekto ni Pacis an pagpublika kan mga pamibi asin babasahón para sa Domingo (iyo na ini an _misallette_ na _Tataramon nin Buhay_).
Bago an Caceres, an Dyosesis nin Legazpi, sa panginginot ni Obispo Pacis, iyo an sentro kan buhay liturhiko sa Bikol kan panahon na idto. Nabanggit ngani sako ni Obispo Quiambao na nagdadayo pa an mga taga-Naga asin Sorsogon para saná makakua nin kopya kan mga pamibi para sa Domingong maabot. Kasabay kan pagbuhay ni Pacis kan liturhiyang bernakular sa Bikol, iyo man an pagtulod nya kan mga awit na _inculturated—_ o itong mga awit pansimbahan na gikan sa kulturang lokal _._ Kun tama an girumdom ko, hinagad ni Pacis an tabang kan propesor nin musika sa Bicol University (BU) na si Wilfreda Raquid, na taga-Oas, asin Everardo Nery Napay para maggibo nin mga awit sa liturhiya. Kan mga inot na taon kan s isinurat ni Raquid an _Misa Pastorela Bicolana_ na sarong popular na Misapara sa kapanahunan kan Pasko. Siring na ngani ki Ramirez, an _Misa Pastorela_—kasabay kan iba pa nyang mga awit ni Raquid na nagkarilingawan na—madaling “mamidbidan” nin huli ta an tanog kaini gikan asin nakagamot sa kulturang Bikolnon.
Ano an problema ngunyan? Kan , dahil sa de numerong pagkuyog kan mga lider kan Simbahan sa Bikol sa mandato kan Vatican _Liturgiam Authenticam_) _,_ na nagmawot na “husayon” an mga pagdakitaramon kan Misal na bernakular—ipinagbawal ( _banned_) an pag-awit kan mga kantang ginagamit an lumang teksto na pag-Bikol pa ni Pacis. An “Pag-umawon an Dyos” nagi nang “Kamurawayan sa Dyos”; an “asin mapasaimo man” nagi nang “asin sa saimong espiritu.” Huli ta bawal nang awiton an mga lumang kanta, napwersa an mga koro sa mga parokya na mag-awit nin mga bagong _set._ Iyo na ini an nadangog ko kan _installation Mass_ ni Obispo Baylon kan —mga awit na nawara an “pagka-Bikol,” kun ano man an buot sabihon kan terminong iyan. Garo baga makina na an tanog kan mga ibinalyong kanta—daing kalag, dangan mapagal awiton. Sabi ngani sako ki sarong padi, an ibang bagong awit garo bagang “dai masabutan kun ano an hinahagad sa Dyos.” Sa hiling ko, inaarog kan kompositor kan _set_ na ini an mga bagong uso— _trend—_ kan mga kompositorsa Amerika arog ni David Haas, asin an istilong bago ni Fr. Manoling Francisco, SJ. Mga istilo ining marhay, alagad bakong bagay para sa Bikol na Misa. Igwa kita nin sadiring ekspresyon nin pagtubod na dapat balikan—na nilingawan sa paggamit kan _set_ na ining bago haling Arkidiyosesis nin Caceres.
Ginagamit ko an tataramon na “napwersa” ta iyo ini an nangyari—kun kantahon an mga luma, sisitahon. Bawal na daa an pag-awit kan “Kamurawayan” na _antiphonal_ o su igwang _refrain_. Kun ano an _set_ na minanda kan Caceres, iyo saná iyan. Nawara na an mga awit ni Ramirez (swerte na saná an Pastorela ni Raquid ta naisalba pa). An nagkapirang mga bagong supang na kompositor sa Albay asin Sorsogon, sa panginotan kan istilo sa Caceres, iyo naman an istilo.
Makadismaya, mga tugang, an pangyaring ini. Alagad bakong desperado an sitwasyon. Hilnga baya si Joseph Reburiano, kan Unibersidad kan Ateneo de Naga, na nagsusurat nin mga magagayon na awit na nakaugat sa tanog kan Bikol. Siring man an kompositor haling Virac na si David Templonuevo na inaadal nin hararom an mga _folk songs_ kan Catanduanes tanganing mahanap an sarong _distinct_ na tanog para mahaman nya an Misa na iyo an naging tesis nya sa sarong unibersidad sa Amerika. Sa mga parokya padikit-dikit naman na ibinabalik an nagkapirang awit, urog nang gayo an nawarang “Ama Nyamo” ni Ramirez na hinusay gamit an bagong pag-Bikol kan Misal.
Harani na kita sa pagkomemorar kan limang gatos na taon nin Kristyanismo sa Pilipinas. Dapat tang masabutan na mismong an mga awit sa Misa mga gigikanan man nin kasaysayan—an naratibo kan satuyang identidad bilang mga paratubod ni Kristo sa Bikol. An maludok, mapungaw na tunog kan mga awit ta—arog kan “Sarong Banggi” asin “Ano Daw Idtong sa Gugon?”—ipinapahiling an disposisyon ta sa mga bagay na minapasato. Sa kapungawan kan mga tanog na ini mahihiling man an pagsakit nin sarong banwaan na taun-taon na binabagyo, tinutugahan nin bulkan. An mabining ritmo siring man minapahiling kan apeksyon ta sa pamilya asin urog nang gayo sa Dyos na aram an laog kan satong mga puso. Iyo ini an dapat maibalik sa liturhiya—an _kita_ na nakapalaog sa huni kan buhay.
.
Sarong estudyante kan kasaysayan nin Kristyanismo sa Unibersidad kan Yale, mahilig magkutkot kan nakaagi si Jethro Calacday. Para sa mga komento asin suhestyon, mag-email sa .
on August 20, at 8:59 am
bako akong parakanta sir.. pero aktibong serbidor kan simbahan.. tama an obserbasyon mo sir.. nakahidaw an tunay na tanog asin orihinal na kantang bikolnon lalo na sa Banal na Misa.. kudos sir.. mabalos saimo.. salamat sir Dave sa link…✌️✌️✌️🙏🙏🙏
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan
|
bik
| 1,991
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:29:49.671Z
|
https://magbikolkita.com/liwanag-asin-katutuuhan/an-nawarang-gayon-kan-musika-liturhikal-kan-bikol/feed/
|
<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss version="2.0"
Comments on: An nawarang gayon kan musika liturhikal kan Bikol </title>
<atom:link href=" rel="self" type="application/rss+xml" />
<description>Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon</description>
<lastBuildDate>Wed, 16 Dec :01:03 </lastBuildDate>
hourly </sy:updatePeriod>
<sy:updateFrequency>
1 </sy:updateFrequency>
By: Alan Alano </title>
<dc:creator><![CDATA[Alan Alano]]></dc:creator>
<pubDate>Thu, 20 Aug :59:52 </pubDate>
<guid isPermaLink="false">
<description><![CDATA[bako akong parakanta sir.. pero aktibong serbidor kan simbahan.. tama an obserbasyon mo sir.. nakahidaw an tunay na tanog asin orihinal na kantang bikolnon lalo na sa Banal na Misa.. kudos sir.. mabalos saimo.. salamat sir Dave sa link...<img src=" alt="✌" class="wp-smiley" style="height: 1em; max-height: 1em;" /><img src=" alt="✌" class="wp-smiley" style="height: 1em; max-height: 1em;" /><img src=" alt="✌" class="wp-smiley" style="height: 1em; max-height: 1em;" /><img src=" alt="🙏" class="wp-smiley" style="height: 1em; max-height: 1em;" /><img src=" alt="🙏" class="wp-smiley" style="height: 1em; max-height: 1em;" /><img src=" alt="🙏" class="wp-smiley" style="height: 1em; max-height: 1em;" />]]></description>
<content:encoded><![CDATA[<p>bako akong parakanta sir.. pero aktibong serbidor kan simbahan.. tama an obserbasyon mo sir.. nakahidaw an tunay na tanog asin orihinal na kantang bikolnon lalo na sa Banal na Misa.. kudos sir.. mabalos saimo.. salamat sir Dave sa link&#;✌️✌️✌️🙏🙏🙏</p>\
]]></content:encoded>
|
bik
| 176
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:29:49.671Z
|
|
https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/1356
|
{"id":,"date":"T21:32:09","date_gmt":"T13:32:09","guid":{"rendered":"http:\/\/magbikolkita.com\/?p="},"modified":"T21:42:54","modified_gmt":"T13:42:54","slug":"si-ina-sa-traslacion-nin-imperyo","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/si-ina-sa-traslacion-nin-imperyo\/","title":{"rendered":"Si Ina sa Traslacion nin imperyo"},"content":{"rendered":"\n<p>Kan 18 Septyembre , isinelebrar sa Naga an solemnidad ni Ntra. S\u00f1ra. de Pe\u00f1afrancia, sarong selebrasyon sa tahaw nin dakulang kapurisawan. Napabareta kaidto na pasiring na sa Naga an mga pwersang rebolusyonaryo kan bagong tugdas na Republica Filipina sa pamamayo ni Vicente Lucban, an general ni Aguinaldo sa rona na ini kan Luzon. Nainot nang nasakop kan mga rebolusyonaryo an Daet asin Tayabas (na kaidto sakop kan Dyosesis kan Nueva Caceres). Mantang dai pa nin karibukan, duminulag pasiring sa Hong Kong an kadakol na mga opisyal asin mga prayleng Kastila (pati na ngani an Obispo sa Caceres na si Arsenio del Campo y Monasterio) sa takot na magadan sa nagdadangadang na gyera magkapirang semana asin aldaw bago an pyesta ni Ina. Dai ginibo an nakagawian nang nobena sa Mahal na Birhen, ata ngani nagtagama na san\u00e1 nin triduo magpuon Septyembre 16 (kun kasuarin ginibo an Traslacion hali sa Santwaryo<em> <\/em>pasiring sa Catedral), asin an <em>fluvial procession <\/em>pabalik sa Santwaryo kan sunod na aldaw, 17. <\/p>\n\n\n\n<p>An misa sa solemnidad pinamayuhan kan rektor kan <em>Seminario Conciliar <\/em>na si Padre Juan Santandreu, CM, mantang an nawalat na Vicario General na si Padre Roman Gonzales, OSA, an homilista. Sa saiyang sermon, pinatoninong ni Gonzales an kapurisawan kan mga tawo asin hinulitan sinda na \u201cdoblehon an saindang petisyon, asin hagadon sa Urog Kamahal na Birhen an katuninungan.\u201d Sabi ngani nin sarong anonimong parasurat na biyong nalingawan kan mga tawo an \u201cmakakatakot na bagyo na nagdadangadang sa samo\u Garo bagang inisip nyamo na an insureksyon kan mga Tagalog dai mangangahas na magluwas sa Katagalugan, asin magagadan ini bago pa man makaabot sa Bikol.\u201d Dawa may sarong \u201cKapitan Dibang\u201d na nagtsismis daa na an mga Kastila gagadanon an gabos na mga <em>indio <\/em>sa syudad<em>, <\/em>pinatonong ini ni Fray Gonzales. Nagpadagos an kapyestahan sa Naga\umay barayle, pakaon, asin iba pa, antos 7:45 nin banggi. <\/p>\n\n\n\n<p>Alas-12 nin matanga kan may nagpapaputok ki badil\unagpuon na an rebolusyon. An namamayo kan mga rebolusyonaryo iyo an gwardya sibil<em> <\/em>na si Elias Angeles. Nagkua nin mga tawuhan si Angeles sa mga nakabilanggo sa presuhan kan Naga. Ginaradan kan mga rebolusyonaryo an mga opisyal na Kastila na nawalat\uurog na idtong mga kaayon sa pulisya. Nagdulag an mga Kastila\uprayle, madre, mga opisyales kan gobyerno pati an gobernador sibil\upasiring sa Simbahan kan San Francisco kun sain sinda nagkatiripon. An mga madre sa Colegio de Santa Isabel asin an mga padi kan seminario, matuninong na tinugutan kan mga rebolusyonaryo na makapasiring sa San Francisco. Dawa na ngani ini itinugot, maisog man giraray na pinunterya kan mga rebolusyonaryo an San Francisco tanganing <em>pasukuon <\/em>an mga Kastila. Alagad, sa interbensyon ni Vicario General Gonzales, dai ini nangyari. Pinatanidan ni Gonzales an mga Kastila sa San Francisco na sumuko na sa mga rebolusyonaryo tanganing dai na magdakol an mga gadan. Alas-5 nin hapon kan 19 Septyembre , pormal na nagsuko an mga Kastila sa Republica Filipina. Sa suhestyon ni Gonzales, nailuklok na bagong gobernador sibil kan Ambos Camarines si Elias Angeles.\u00a0<\/p>\n\n\n\n<p style=\"color:#ffffff\" class=\"has-text-color\">.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-content\/uploads\/\/09\/Ina-x.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-\" width=\"533\" height=\"756\"\/><figcaption>Lumang ritrato kan orihinal na imahen ni Ina, Mahal na Birhen kan Pe\u00f1afrancia. (hali sa Museo de Caceres, Syudad kan Naga)<br><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>Kan Septyembre , nag-abot sa Naga an sarong maestrong Episcopaliano sa pangaran na William B Freer. Protestante, puti, asin Sajon Anglo\udai naitago ni Freer an saiyang paghanga asin pag-umaw sa pyesta ni Ina. Nakahiling na daa sya nin manlain-lain na pyesta sa ibang parte kan Pilipinas, alagad an Pe\u00f1afrancia \u201c<em>eclipses all others of Southern Luzon.<\/em>\u201d Sabi ni Freer, bako san\u00e1 daang obligasyon an pagtaong honra ki Ina, kundi binebendisyunan nya an deboto nin kapangyarihan na magbulong. Dakulang kasibutan asin kaugmahan an naabtan ni Freer sa Naga kan bisperas kan pyesta ni Ina. Ginatos, o tibaad ngani, rinibo pang tawo an nagdayo sa Naga hali sa Sorsogon asin Albay. Dukha asin mayaman nagtitipon. Makulor an Naga: an mga kaharungan napapano nin mga pahiyas asin mga dekorasyon. May mga palma asin dahon nin batag na nakasamno sa mga lanob, may mga makulor na mga arko sa aagihan kan Virgen. An mga <em>bogadores <\/em>(sic, <em>voyadores<\/em>) nagabalagaw-bagaw, nakabado nin magayon asin nagbabayaw nin mga kawayan na may mga kampanilya sa puro (na iyo an pansagwan ninda tawtaod na hapon). Sabi ngani ni Freer \u201c<em>Excitement fills the air.<\/em>\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Aga ginibo an Misa Cantada. Alas-5 nin hapon, \u201c<em>the banks of the river are lined with masses of humanity standing and sitting.<\/em>\u201d Dose-dosenang mga baruto an magkasurunudan, kumbaga, sa dakulong baruto na nalulunadan ni Ina. Sa bagting kan mga kampana kan katedral, sa panginutan kan prusisyon kan mga padi asin akolito, mga kolehiyala asin mga seminarista, si Ina isinakay sa barko papuli sa santuaryo, pinapalibutan nin kadakol na padi na nakatukaw sa likod nya. Dai na ngani dinakitaramon ni Freer an saiyang nadangog na kurahaw\u<em>Viva! Viva Nuestra Se\u00f1ora de Pe\u00f1a Francia! Viva el Divino Rostro. <\/em>An mga kalalakihan, sabi ni Freer, dai minamangno an pagkakadumog ta sabi kan mga ini sa saiya, sinda mabubulong dahil man san\u00e1 sa rarom nin debosyon. Ata na ngani may nagadan dahil sa pagkalunod kan aldaw na idto, alagad sabi kan mga tawo, \u201cnagadan siya dahil na ngani sa kaugmahan.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Sa pagtapos kan fluvial, inabangan sa pampang kan <em>administrador <\/em>(obispo na dapat) an imahen ni Ina. An obispo na ini iyo si Jorge Barlin, ikinonsagrar na obispo kan Hunyo , na iniladawan ni Freer bilang \u201c<em>tall and handsome<\/em>.\u201d Tulong beses duminuko si Barlin, dangan nag-insenso. Sa sarong solemneng prosesyon, ibinalik sa Santwaryo an imahen\uan Santwaryo na sa oras na ito pan\u00f4 nin kadakol na kandila. Inawit an <em>Te Deum<\/em>, asin nagsulo pa nin insenso.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\">*****<\/p>\n\n\n\n<p>Masakit an maghanap nin bida o kontrabida sa satuyang kasaysayan. Sa parte ko, haloy ko nang inisip na an hapot na ini sal\u00e2, asin daing naidudulot na produktibong kasimbagan. An halimbawa na ini kan kasaysayan ni Ina sa panahon kan Rebolusyon sagkod sa panahon kan mga Amerikano minapahiling sato na an kasaysayan bakong <em>binary. <\/em>An bayaning si Elias Angeles nanggadan nin mga Kastila; an saiyang mga kaiba nang-usig nin mga prayle. Alagad sinuportahan sya kan prayleng si Roman Gonzales na magin bagong gobernador kan Camarines. An Protestanteng si Freer hanga sa pagpintakasi ki Ina\uini, dawa na ngani ikinakauyam ninda an anumang \u201cpagsamba\u201d sa mga rebulto. Labi ka-yaman an kasaysayan para gibuhon <em>black and white. <\/em>Labi ka-makahulugan si Ina para sa mga rebolusyonaryo asin sa mga Protestante para angkinon san\u00e1 kan mga Bikolano o kan mga Katoliko. An kasaysayan, pati si Ina, nag-iimbitar nin pagbukas\usarong pagl\u00e1om para sa maabot na panahon. <\/p>\n\n\n\n<p><em>Mga Susug\u00e1n<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Anonymous Manuscript, <em>Relacion de los Sucesos de Nueva C\u00e1ceres en la actual Insurecci\u00f3n<\/em>, Fm 360, Microfilm, Rizal Library, Ateneo de Manila University.<\/p>\n\n\n\n<p>Freer, William B. <em>The Philippine experiences of an American teacher: A narrative of work and travel in the Philippine Islands <\/em>(New York: Charles Scribner\us Sons, ).<\/p>\n\n\n\n<p>G\u00f3mez, Fray Marcos OFM. <em>A friar\us Account of the Philippine Revolution<\/em>, trans. Apolinar Pastrana Riol, OFM. (Quezon City: Franciscan Friary of St Gregory the Great, ).<\/p>\n\n\n\n<p style=\"color:#ffffff\" class=\"has-text-color\">.<\/p>\n\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kan 18 Septyembre , isinelebrar sa Naga an solemnidad ni Ntra. S\u00f1ra. de Pe\u00f1afrancia, sarong selebrasyon sa tahaw nin dakulang kapurisawan. Napabareta kaidto na pasiring na sa Naga an mga pwersang rebolusyonaryo kan bagong tugdas na Republica Filipina sa pamamayo ni Vicente Lucban, an general ni Aguinaldo sa rona na ini kan Luzon. Nainot nang […]<\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"off","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":""},"categories":[112],"tags":[69,47,549,572,115,113,114,49,536,573,574,571],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Si Ina sa Traslacion nin imperyo | Magbikol Kita<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/si-ina-sa-traslacion-nin-imperyo\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Si Ina sa Traslacion nin imperyo | Magbikol Kita\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Kan 18 Septyembre , isinelebrar sa Naga an solemnidad ni Ntra. S\u00f1ra. de Pe\u00f1afrancia, sarong selebrasyon sa tahaw nin dakulang kapurisawan. Napabareta kaidto na pasiring na sa Naga an mga pwersang rebolusyonaryo kan bagong tugdas na Republica Filipina sa pamamayo ni Vicente Lucban, an general ni Aguinaldo sa rona na ini kan Luzon. Nainot nang […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/si-ina-sa-traslacion-nin-imperyo\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Magbikol Kita\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/magbikolkita\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"T13:32:09+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"T13:42:54+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-content\/uploads\/\/09\/Ina-x.jpg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@magbikolkita\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@magbikolkita\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\">\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"5 minutes\">\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#organization\",\"name\":\"Magbikol Kita\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/\",\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/magbikolkita\/\",\"https:\/\/www.instagram.com\/magbikolkita\/\",\"https:\/\/www.youtube.com\/magbikolkita\/\",\"https:\/\/twitter.com\/magbikolkita\"],\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#logo\",\"inLanguage\":\"en\",\"url\":\"\",\"caption\":\"Magbikol Kita\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#logo\"}},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#website\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/\",\"name\":\"Magbikol Kita\",\"description\":\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/?s={search_term_string}\",\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"en\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/si-ina-sa-traslacion-nin-imperyo\/#primaryimage\",\"inLanguage\":\"en\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-content\/uploads\/\/09\/Ina-x.jpg\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/si-ina-sa-traslacion-nin-imperyo\/#webpage\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/si-ina-sa-traslacion-nin-imperyo\/\",\"name\":\"Si Ina sa Traslacion nin imperyo | Magbikol Kita\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/si-ina-sa-traslacion-nin-imperyo\/#primaryimage\"},\"datePublished\":\"T13:32:09+00:00\",\"dateModified\":\"T13:42:54+00:00\",\"inLanguage\":\"en\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/si-ina-sa-traslacion-nin-imperyo\/\"]}]},{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/si-ina-sa-traslacion-nin-imperyo\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/si-ina-sa-traslacion-nin-imperyo\/#webpage\"},\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#\/schema\/person\/defd1ad8fb2c\"},\"headline\":\"Si Ina sa Traslacion nin imperyo\",\"datePublished\":\"T13:32:09+00:00\",\"dateModified\":\"T13:42:54+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/si-ina-sa-traslacion-nin-imperyo\/#webpage\"},\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/si-ina-sa-traslacion-nin-imperyo\/#primaryimage\"},\"keywords\":\"Bicol,BIkol,Devotion,Elias Angeles,History,Jethro Calacday,Liwanag asin Katutuuhan,Magbikol Kita,Pe\\u00f1afrancia,Philippine Revolution,Traslacion,William Freer\",\"articleSection\":\"Liwanag asin Katutuuhan\",\"inLanguage\":\"en\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/si-ina-sa-traslacion-nin-imperyo\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#\/schema\/person\/defd1ad8fb2c\",\"name\":\"Jethro Calacday\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#personlogo\",\"inLanguage\":\"en\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-content\/uploads\/\/12\/12-JethroC.jpg\",\"caption\":\"Jethro Calacday\"},\"description\":\"Sarong estudyante kan kasaysayan nin Kristyanismo sa Unibersidad kan Yale, mahilig magkutkot kan nakaagi si Jethro Calacday. Para sa mga komento asin suhestyon, mag-email sa .\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/"}],"collection":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post="}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/\/revisions\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent="}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post="},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post="}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
|
bik
| 1,410
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:29:49.671Z
|
|
https://magbikolkita.com/liwanag-asin-katutuuhan/an-nawarang-gayon-kan-musika-liturhikal-kan-bikol/#respond
|
An nawarang gayon kan musika liturhikal kan Bikol | Magbikol Kita
|
Saturday, December 27, , 7:29am
# An nawarang gayon kan musika liturhikal kan Bikol
Published on Saturday, August 15, , 7:11pm
by [Jethro Calacday]( "Posts by Jethro Calacday") \| [Liwanag asin Katutuuhan](
Grade 4 pa saná ako kan kan iluklok si Obispo Joel Baylon kan Legazpi. Nagdakula ako sa sarong pamilyang harani sa simbahan; mga dayupot na myembro kan Neokatekumenado an lolo saka lola ko, pati na ngani an mga magurang ko. An buhay mi kaidto iyo an eskwelahan, simbahan, harong. Saro sa mga nakakadara sako pabalik sa nakaagi iyo an mga awit sa simbahan. Dawa na ngani ignorante pa ako kaidto, madaling nagtatak sa memorya ko an mga awit arog na ngani kan “Umawon an Kagurangnan” ni Fruto Ramirez, SJ, asin “Pag-umawon an Dyos” na bersyon ni Fr. Eduardo Hontiveros, SJ. An dai ko nanggad malingawan, maski na ngani pirang taon na matapos na ini itapok kan mga nakakataas sa probinsya eklesyastikal kan Bikol, iyo an “Ama Nyamo” sa A menor na isinurat man ni Fr. Ramirez (na tubong Baao, Camarines Sur). Makagirabo an bersyon na ini kan “ [Ama Nyamo]( ata na nganing an iba napapaluha pa lambang pag-awit. An melodyang ini bako sanáng sikat asin midbid kan lambang parasimbang Bikolano, kundi nagi nang parte kan kulturang relihiyoso kan rehiyon.
Ama Niamo (Felipe Fruto Ll. Ramirez, SJ) - YouTube
[Photo image of Felipe Fruto Ramirez, SJ](
Felipe Fruto Ramirez, SJ
[Ama Niamo (Felipe Fruto Ll. Ramirez, SJ)](
Felipe Fruto Ramirez, SJ
If playback doesn't begin shortly, try restarting your device.
Videos you watch may be added to the TV's watch history and influence TV recommendations. To avoid this, cancel and sign in to YouTube on your computer.
An error occurred while retrieving sharing information. Please try again later.
Nata ta magayon an “Ama Nyamo” na ini? Sa paghiling-hiling ko sa YouTube, napaghurup-hurupan kong saro man saná an sinasabi kan mga tawong nadadangog giraray an awit: ini sarong awit na “udok sa puso.” Nata? Ano an yaon sa melodya ta nasabing harani sa puso kan mga Bikolano? Nata ta maski sarong beses pa sanáng inaawit kan koro, nakakasabay an mga tawo sa pag-awit? Simple saná para sako an simbag: nakua ni Ramirez an tanog na harani sa ekspiryensiya kan mga tawo; nakutkot nya idtong _esensyal_ na tanog na mamimidbidan kan mga Bikolano sa pagdangog asin pag-awit. Kaya ngani, sa hiling ko, an pag-awit nin mga kantang aram tang nakagamot sa ekspiryensiya asin kultura kan Bikolano sarong “paghiling giraray” _(re-cognitio)_. Naghuron kami ni Fr. Ramirez kan saro sanáng aldaw, asin may sinambit syang importanteng tataramon manungod digdi: an _anamnesis_. Sa pagsurat nin mga musika para sa liturhiya, mahalaga, sabi ni Fr. Ramirez, na magkaigwa nin sarong “pagpadagos gikan sa nakaagi” _(continuity from the past)_ asin dai dapat minasurat nin mga awit na pareho sa “pop songs” na agi saná—maabot an panahon dai na midbid: _faddish_ an terminong gamit ni Ramirez.
Sikat an mga Heswita sa Manila dahil sa mga awit pansimbahan na naisurat ninda. Pinunan kan dipuntong si Fr. Hontiveros, an pagsurat nin mga awit sa simbahan gamit an bernakular na tekstong pinapatos sa musikang kinagimatan na kan mga Kristyanong Pilipino—may pagka-Kastila ngani, sabi ni Hontiveros. Ginibo ini ni Hontiveros kan inot na mga taon kan s, bahaw na kumbaga, matapos an Ikaduwang Konsilyo Batikano –). Sarong dokumento sa Vatican II iyo an _Sacrosanctum Concilium_ na nagmando sa mga lokal na simbahan na gamiton sa liturhiya an mga bernakular na ekspresyon kan saindang kultura. Liniwat man kan dokumentong ini an paagi nin liturhiya—dating Latin, ngunyan pwede nang Bikol o Tagalog, asbp. Digdi man nangyari an paghampang kan padi sa mga tawo—an Misa na ngunyan nahihiling ta bunga kan dokumentong ini. Sa musika, inot na nag-eksperimento gamit an mga _chant_ kan mga indigenous peoples an nagkapirang mga propesor sa Unibersidad kan Pilipinas sa Diliman. An iba man nagdakitaramon _(translate)_ sa bernakular ki mga himnong relihiyoso hali sa Ingles, Aleman, Latin, asbp. Alagad, sa dae ko pa aram na dahilan, dae ini nagdanay. An mga kanta ni Hontiveros—arog kan “ [Papuri sa Diyos]( “ [Ama Namin]( “ [Ang Puso Ko’y Nagpupuri]( “ [Pananagutan]( an nagin popular sa masa. Sa tradisyon na ini kan pagsurat nin mga awit suminunod si Ramirez na kan ipinublika an sarong songbook na an titulo “ [Dolot Ki Maria]( An koleksyon na ini nin mga kanta iyo an nagin popular sa mga Misang Bikol sagkod kan binalyuhan kan mga obispo an Misal.
Kan , ilinipat sa Dyosesis kan Legazpi haling Palo, Leyte an Paúl na obispong tubong Tiwi na si Teotimo Pacis. Sarong mahigos na paradakitaramon nin mga teksto asin sarong kampyon kan tataramon na Bikol, pinunan ni Pacis an pag-Bikol kan Katolikong bersyon kan ebanghelyo haling Griyego kan (kan yaon pa sya kaini sa seminaryo kan Sorsogon bilang rektor). Bago sya nani-obispo kan , pinupunan nya naman an pagdakitaramon kan Misal na Bikol. Kaya ngani kan nalipat sya sa Legazpi, sabi sako ni Obispo Lucilo Quiambao, sarong surusemanang proyekto ni Pacis an pagpublika kan mga pamibi asin babasahón para sa Domingo (iyo na ini an _misallette_ na _Tataramon nin Buhay_).
Bago an Caceres, an Dyosesis nin Legazpi, sa panginginot ni Obispo Pacis, iyo an sentro kan buhay liturhiko sa Bikol kan panahon na idto. Nabanggit ngani sako ni Obispo Quiambao na nagdadayo pa an mga taga-Naga asin Sorsogon para saná makakua nin kopya kan mga pamibi para sa Domingong maabot. Kasabay kan pagbuhay ni Pacis kan liturhiyang bernakular sa Bikol, iyo man an pagtulod nya kan mga awit na _inculturated—_ o itong mga awit pansimbahan na gikan sa kulturang lokal _._ Kun tama an girumdom ko, hinagad ni Pacis an tabang kan propesor nin musika sa Bicol University (BU) na si Wilfreda Raquid, na taga-Oas, asin Everardo Nery Napay para maggibo nin mga awit sa liturhiya. Kan mga inot na taon kan s isinurat ni Raquid an _Misa Pastorela Bicolana_ na sarong popular na Misapara sa kapanahunan kan Pasko. Siring na ngani ki Ramirez, an _Misa Pastorela_—kasabay kan iba pa nyang mga awit ni Raquid na nagkarilingawan na—madaling “mamidbidan” nin huli ta an tanog kaini gikan asin nakagamot sa kulturang Bikolnon.
Ano an problema ngunyan? Kan , dahil sa de numerong pagkuyog kan mga lider kan Simbahan sa Bikol sa mandato kan Vatican _Liturgiam Authenticam_) _,_ na nagmawot na “husayon” an mga pagdakitaramon kan Misal na bernakular—ipinagbawal ( _banned_) an pag-awit kan mga kantang ginagamit an lumang teksto na pag-Bikol pa ni Pacis. An “Pag-umawon an Dyos” nagi nang “Kamurawayan sa Dyos”; an “asin mapasaimo man” nagi nang “asin sa saimong espiritu.” Huli ta bawal nang awiton an mga lumang kanta, napwersa an mga koro sa mga parokya na mag-awit nin mga bagong _set._ Iyo na ini an nadangog ko kan _installation Mass_ ni Obispo Baylon kan —mga awit na nawara an “pagka-Bikol,” kun ano man an buot sabihon kan terminong iyan. Garo baga makina na an tanog kan mga ibinalyong kanta—daing kalag, dangan mapagal awiton. Sabi ngani sako ki sarong padi, an ibang bagong awit garo bagang “dai masabutan kun ano an hinahagad sa Dyos.” Sa hiling ko, inaarog kan kompositor kan _set_ na ini an mga bagong uso— _trend—_ kan mga kompositorsa Amerika arog ni David Haas, asin an istilong bago ni Fr. Manoling Francisco, SJ. Mga istilo ining marhay, alagad bakong bagay para sa Bikol na Misa. Igwa kita nin sadiring ekspresyon nin pagtubod na dapat balikan—na nilingawan sa paggamit kan _set_ na ining bago haling Arkidiyosesis nin Caceres.
Ginagamit ko an tataramon na “napwersa” ta iyo ini an nangyari—kun kantahon an mga luma, sisitahon. Bawal na daa an pag-awit kan “Kamurawayan” na _antiphonal_ o su igwang _refrain_. Kun ano an _set_ na minanda kan Caceres, iyo saná iyan. Nawara na an mga awit ni Ramirez (swerte na saná an Pastorela ni Raquid ta naisalba pa). An nagkapirang mga bagong supang na kompositor sa Albay asin Sorsogon, sa panginotan kan istilo sa Caceres, iyo naman an istilo.
Makadismaya, mga tugang, an pangyaring ini. Alagad bakong desperado an sitwasyon. Hilnga baya si Joseph Reburiano, kan Unibersidad kan Ateneo de Naga, na nagsusurat nin mga magagayon na awit na nakaugat sa tanog kan Bikol. Siring man an kompositor haling Virac na si David Templonuevo na inaadal nin hararom an mga _folk songs_ kan Catanduanes tanganing mahanap an sarong _distinct_ na tanog para mahaman nya an Misa na iyo an naging tesis nya sa sarong unibersidad sa Amerika. Sa mga parokya padikit-dikit naman na ibinabalik an nagkapirang awit, urog nang gayo an nawarang “Ama Nyamo” ni Ramirez na hinusay gamit an bagong pag-Bikol kan Misal.
Harani na kita sa pagkomemorar kan limang gatos na taon nin Kristyanismo sa Pilipinas. Dapat tang masabutan na mismong an mga awit sa Misa mga gigikanan man nin kasaysayan—an naratibo kan satuyang identidad bilang mga paratubod ni Kristo sa Bikol. An maludok, mapungaw na tunog kan mga awit ta—arog kan “Sarong Banggi” asin “Ano Daw Idtong sa Gugon?”—ipinapahiling an disposisyon ta sa mga bagay na minapasato. Sa kapungawan kan mga tanog na ini mahihiling man an pagsakit nin sarong banwaan na taun-taon na binabagyo, tinutugahan nin bulkan. An mabining ritmo siring man minapahiling kan apeksyon ta sa pamilya asin urog nang gayo sa Dyos na aram an laog kan satong mga puso. Iyo ini an dapat maibalik sa liturhiya—an _kita_ na nakapalaog sa huni kan buhay.
.
Sarong estudyante kan kasaysayan nin Kristyanismo sa Unibersidad kan Yale, mahilig magkutkot kan nakaagi si Jethro Calacday. Para sa mga komento asin suhestyon, mag-email sa .
on August 20, at 8:59 am
bako akong parakanta sir.. pero aktibong serbidor kan simbahan.. tama an obserbasyon mo sir.. nakahidaw an tunay na tanog asin orihinal na kantang bikolnon lalo na sa Banal na Misa.. kudos sir.. mabalos saimo.. salamat sir Dave sa link…✌️✌️✌️🙏🙏🙏
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan
|
bik
| 1,991
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:29:49.671Z
|
https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/categories/112
|
{"id":112,"count":4,"description":"","link":"https:\/\/magbikolkita.com\/category\/liwanag-asin-katutuuhan\/","name":"Liwanag asin Katutuuhan","slug":"liwanag-asin-katutuuhan","taxonomy":"category","parent":0,"meta":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Magbikol Kita | Liwanag asin Katutuuhan<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/magbikolkita.com\/category\/liwanag-asin-katutuuhan\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Magbikol Kita | Liwanag asin Katutuuhan\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/magbikolkita.com\/category\/liwanag-asin-katutuuhan\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Magbikol Kita\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-content\/uploads\/\/12\/MKidentity.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@magbikolkita\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#organization\",\"name\":\"Magbikol Kita\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/\",\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/magbikolkita\/\",\"https:\/\/www.instagram.com\/magbikolkita\/\",\"https:\/\/www.youtube.com\/magbikolkita\/\",\"https:\/\/twitter.com\/magbikolkita\"],\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#logo\",\"inLanguage\":\"en\",\"url\":\"\",\"caption\":\"Magbikol Kita\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#logo\"}},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#website\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/\",\"name\":\"Magbikol Kita\",\"description\":\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/?s={search_term_string}\",\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"en\"},{\"@type\":\"CollectionPage\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/category\/liwanag-asin-katutuuhan\/#webpage\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/category\/liwanag-asin-katutuuhan\/\",\"name\":\"Magbikol Kita | Liwanag asin Katutuuhan\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#website\"},\"inLanguage\":\"en\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/magbikolkita.com\/category\/liwanag-asin-katutuuhan\/\"]}]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/categories\/112"}],"collection":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/categories"}],"about":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/taxonomies\/category"}],"wp:post_type":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts?categories=112"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
|
bik
| 88
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:29:49.671Z
|
|
https://magbikolkita.com/liwanag-asin-katutuuhan/si-ina-sa-traslacion-nin-imperyo/#
|
Si Ina sa Traslacion nin imperyo | Magbikol Kita
|
Saturday, December 27, , 7:28am
# Si Ina sa Traslacion nin imperyo
Published on Sunday, September 20, , 9:32pm
by [Jethro Calacday]( "Posts by Jethro Calacday") \| [Liwanag asin Katutuuhan](
Kan 18 Septyembre , isinelebrar sa Naga an solemnidad ni Ntra. Sñra. de Peñafrancia, sarong selebrasyon sa tahaw nin dakulang kapurisawan. Napabareta kaidto na pasiring na sa Naga an mga pwersang rebolusyonaryo kan bagong tugdas na Republica Filipina sa pamamayo ni Vicente Lucban, an general ni Aguinaldo sa rona na ini kan Luzon. Nainot nang nasakop kan mga rebolusyonaryo an Daet asin Tayabas (na kaidto sakop kan Dyosesis kan Nueva Caceres). Mantang dai pa nin karibukan, duminulag pasiring sa Hong Kong an kadakol na mga opisyal asin mga prayleng Kastila (pati na ngani an Obispo sa Caceres na si Arsenio del Campo y Monasterio) sa takot na magadan sa nagdadangadang na gyera magkapirang semana asin aldaw bago an pyesta ni Ina. Dai ginibo an nakagawian nang nobena sa Mahal na Birhen, ata ngani nagtagama na saná nin triduo magpuon Septyembre 16 (kun kasuarin ginibo an Traslacion hali sa Santwaryopasiring sa Catedral), asin an _fluvial procession_ pabalik sa Santwaryo kan sunod na aldaw, 17.
An misa sa solemnidad pinamayuhan kan rektor kan _Seminario Conciliar_ na si Padre Juan Santandreu, CM, mantang an nawalat na Vicario General na si Padre Roman Gonzales, OSA, an homilista. Sa saiyang sermon, pinatoninong ni Gonzales an kapurisawan kan mga tawo asin hinulitan sinda na “doblehon an saindang petisyon, asin hagadon sa Urog Kamahal na Birhen an katuninungan.” Sabi ngani nin sarong anonimong parasurat na biyong nalingawan kan mga tawo an “makakatakot na bagyo na nagdadangadang sa samo… Garo bagang inisip nyamo na an insureksyon kan mga Tagalog dai mangangahas na magluwas sa Katagalugan, asin magagadan ini bago pa man makaabot sa Bikol.” Dawa may sarong “Kapitan Dibang” na nagtsismis daa na an mga Kastila gagadanon an gabos na mga _indio_ sa syudad _,_ pinatonong ini ni Fray Gonzales. Nagpadagos an kapyestahan sa Naga—may barayle, pakaon, asin iba pa, antos 7:45 nin banggi.
Alas-12 nin matanga kan may nagpapaputok ki badil—nagpuon na an rebolusyon. An namamayo kan mga rebolusyonaryo iyo an gwardya sibilna si Elias Angeles. Nagkua nin mga tawuhan si Angeles sa mga nakabilanggo sa presuhan kan Naga. Ginaradan kan mga rebolusyonaryo an mga opisyal na Kastila na nawalat—urog na idtong mga kaayon sa pulisya. Nagdulag an mga Kastila—prayle, madre, mga opisyales kan gobyerno pati an gobernador sibil—pasiring sa Simbahan kan San Francisco kun sain sinda nagkatiripon. An mga madre sa Colegio de Santa Isabel asin an mga padi kan seminario, matuninong na tinugutan kan mga rebolusyonaryo na makapasiring sa San Francisco. Dawa na ngani ini itinugot, maisog man giraray na pinunterya kan mga rebolusyonaryo an San Francisco tanganing _pasukuon_ an mga Kastila. Alagad, sa interbensyon ni Vicario General Gonzales, dai ini nangyari. Pinatanidan ni Gonzales an mga Kastila sa San Francisco na sumuko na sa mga rebolusyonaryo tanganing dai na magdakol an mga gadan. Alas-5 nin hapon kan 19 Septyembre , pormal na nagsuko an mga Kastila sa Republica Filipina. Sa suhestyon ni Gonzales, nailuklok na bagong gobernador sibil kan Ambos Camarines si Elias Angeles.
.
Kan Septyembre , nag-abot sa Naga an sarong maestrong Episcopaliano sa pangaran na William B Freer. Protestante, puti, asin Sajon Anglo—dai naitago ni Freer an saiyang paghanga asin pag-umaw sa pyesta ni Ina. Nakahiling na daa sya nin manlain-lain na pyesta sa ibang parte kan Pilipinas, alagad an Peñafrancia “ _eclipses all others of Southern Luzon._” Sabi ni Freer, bako saná daang obligasyon an pagtaong honra ki Ina, kundi binebendisyunan nya an deboto nin kapangyarihan na magbulong. Dakulang kasibutan asin kaugmahan an naabtan ni Freer sa Naga kan bisperas kan pyesta ni Ina. Ginatos, o tibaad ngani, rinibo pang tawo an nagdayo sa Naga hali sa Sorsogon asin Albay. Dukha asin mayaman nagtitipon. Makulor an Naga: an mga kaharungan napapano nin mga pahiyas asin mga dekorasyon. May mga palma asin dahon nin batag na nakasamno sa mga lanob, may mga makulor na mga arko sa aagihan kan Virgen. An mga _bogadores_(sic, _voyadores_) nagabalagaw-bagaw, nakabado nin magayon asin nagbabayaw nin mga kawayan na may mga kampanilya sa puro (na iyo an pansagwan ninda tawtaod na hapon). Sabi ngani ni Freer “ _Excitement fills the air._”
Aga ginibo an Misa Cantada. Alas-5 nin hapon, “ _the banks of the river are lined with masses of humanity standing and sitting._” Dose-dosenang mga baruto an magkasurunudan, kumbaga, sa dakulong baruto na nalulunadan ni Ina. Sa bagting kan mga kampana kan katedral, sa panginutan kan prusisyon kan mga padi asin akolito, mga kolehiyala asin mga seminarista, si Ina isinakay sa barko papuli sa santuaryo, pinapalibutan nin kadakol na padi na nakatukaw sa likod nya. Dai na ngani dinakitaramon ni Freer an saiyang nadangog na kurahaw— _Viva! Viva Nuestra Señora de Peña Francia! Viva el Divino Rostro._ An mga kalalakihan, sabi ni Freer, dai minamangno an pagkakadumog ta sabi kan mga ini sa saiya, sinda mabubulong dahil man saná sa rarom nin debosyon. Ata na ngani may nagadan dahil sa pagkalunod kan aldaw na idto, alagad sabi kan mga tawo, “nagadan siya dahil na ngani sa kaugmahan.”
Sa pagtapos kan fluvial, inabangan sa pampang kan _administrador_(obispo na dapat) an imahen ni Ina. An obispo na ini iyo si Jorge Barlin, ikinonsagrar na obispo kan Hunyo , na iniladawan ni Freer bilang “ _tall and handsome_.” Tulong beses duminuko si Barlin, dangan nag-insenso. Sa sarong solemneng prosesyon, ibinalik sa Santwaryo an imahen—an Santwaryo na sa oras na ito panô nin kadakol na kandila. Inawit an _Te Deum_, asin nagsulo pa nin insenso.
Masakit an maghanap nin bida o kontrabida sa satuyang kasaysayan. Sa parte ko, haloy ko nang inisip na an hapot na ini salâ, asin daing naidudulot na produktibong kasimbagan. An halimbawa na ini kan kasaysayan ni Ina sa panahon kan Rebolusyon sagkod sa panahon kan mga Amerikano minapahiling sato na an kasaysayan bakong _binary._ An bayaning si Elias Angeles nanggadan nin mga Kastila; an saiyang mga kaiba nang-usig nin mga prayle. Alagad sinuportahan sya kan prayleng si Roman Gonzales na magin bagong gobernador kan Camarines. An Protestanteng si Freer hanga sa pagpintakasi ki Ina—ini, dawa na ngani ikinakauyam ninda an anumang “pagsamba” sa mga rebulto. Labi ka-yaman an kasaysayan para gibuhon _black and white._ Labi ka-makahulugan si Ina para sa mga rebolusyonaryo asin sa mga Protestante para angkinon saná kan mga Bikolano o kan mga Katoliko. An kasaysayan, pati si Ina, nag-iimbitar nin pagbukas—sarong pagláom para sa maabot na panahon.
Anonymous Manuscript, _Relacion de los Sucesos de Nueva Cáceres en la actual Insurección_, Fm 360, Microfilm, Rizal Library, Ateneo de Manila University.
Freer, William B. _The Philippine experiences of an American teacher: A narrative of work and travel in the Philippine Islands_(New York: Charles Scribner’s Sons, ).
Gómez, Fray Marcos OFM. _A friar’s Account of the Philippine Revolution_, trans. Apolinar Pastrana Riol, OFM. (Quezon City: Franciscan Friary of St Gregory the Great, ).
.
Sarong estudyante kan kasaysayan nin Kristyanismo sa Unibersidad kan Yale, mahilig magkutkot kan nakaagi si Jethro Calacday. Para sa mga komento asin suhestyon, mag-email sa .
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan
|
bik
| 1,572
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:29:49.671Z
|
https://magbikolkita.com/?p=1012
|
An pagpuli sa sadiring tataramon | Magbikol Kita
|
Saturday, December 27, , 7:26am
# An pagpuli sa sadiring tataramon
Published on Sunday, August 23, , 6:30pm
by [Luis Cabalquinto]( "Posts by Luis Cabalquinto") \| [Sato-sato Saná](
May kalawigan sa buhay ko na naguyod an sakong isip kaiba kan mga Bikolanong nadara kan naglakop kaidtong pag-isip kolonyalismo, na dapat ikasupog saka tawadan paibaba an sadiring tataramon na Bikolnon. Urog pa kan nag-adal ako sa mga eskwelahan na pinagbawal an pagtaram nin Bikolnon, ta may magabat pang kastigo kun ika mapasala.
Dai ko pinagbabasulan an pagkanuod kong magtaram saka magsurat sa tataramon na Ingles. Dakula an kaugmahan ko kaidto kan an kainut-inuti kong naipublikar na sinurat nagluwas sa English-language na _The Philippines Free Press_. An pagmati ko kaidto garo baga nagsakat ko an ikapitong iskalon kan langit.
Sa kalawigan, an sakong hinimong mga pagsurat na napublikar saka natawan nin mga awards puro gabos nasa lenggwaheng Ingles, digdi sa Pilipinas saka sa iba pang nasyon.
Alagad, kun tano ta kan nasa Estados Unidos na ako, luway-luway na dinulok ako nin kapungawan, bako saná sa mga lugar kan banwang sakong pinangakian kundi pati sa pinakainot kong nagimatan na tataramon. Napag-isipan ko na an kagayunan, an kadunungan kan tataramon na Bikolnon daing kadaugan sa ano man na tataramon sa bilog nin kiinaban.
Kan nagsunud-sunod na akong magsurat sa tataramon na Bikol, nagin urog an paglinaw saka pag-ugma kan hirong pagpahayag ko kan mga burak asin bunga kan sakong pag-isip, pinag-agihan, saka imahinasyon.
Sa pagmati ko, dai nang kapunduhan an kaugmahan kong ini.
.
Pauruutrong linalakbay ni Luis Cabalquinto an pag-ultanankan Magarao asin New York kun sain sya nakaistar puon kan . Nagsusurat sya nin mga usipon, saysay, asin rawitdawit sa Bikol, Tagalog, asin Ingles, na mababasa sa pagkadakul-dakol na mga libro asin peryodikal sa Pilipinas, Estados Unidos, Canada, Ingglatera, Pransya, Czechia, India, Hongkong, asin Australia. Kag-akò sya nin kadakulon na mga premyo asin pagmidbid panliteratura sa Pilipinas asin USA.
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan
|
bik
| 691
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:29:49.671Z
|
https://magbikolkita.com/sato-sato-sana/an-pagpuli-sa-sadiring-tataramon/#respond
|
An pagpuli sa sadiring tataramon | Magbikol Kita
|
Saturday, December 27, , 7:27am
# An pagpuli sa sadiring tataramon
Published on Sunday, August 23, , 6:30pm
by [Luis Cabalquinto]( "Posts by Luis Cabalquinto") \| [Sato-sato Saná](
May kalawigan sa buhay ko na naguyod an sakong isip kaiba kan mga Bikolanong nadara kan naglakop kaidtong pag-isip kolonyalismo, na dapat ikasupog saka tawadan paibaba an sadiring tataramon na Bikolnon. Urog pa kan nag-adal ako sa mga eskwelahan na pinagbawal an pagtaram nin Bikolnon, ta may magabat pang kastigo kun ika mapasala.
Dai ko pinagbabasulan an pagkanuod kong magtaram saka magsurat sa tataramon na Ingles. Dakula an kaugmahan ko kaidto kan an kainut-inuti kong naipublikar na sinurat nagluwas sa English-language na _The Philippines Free Press_. An pagmati ko kaidto garo baga nagsakat ko an ikapitong iskalon kan langit.
Sa kalawigan, an sakong hinimong mga pagsurat na napublikar saka natawan nin mga awards puro gabos nasa lenggwaheng Ingles, digdi sa Pilipinas saka sa iba pang nasyon.
Alagad, kun tano ta kan nasa Estados Unidos na ako, luway-luway na dinulok ako nin kapungawan, bako saná sa mga lugar kan banwang sakong pinangakian kundi pati sa pinakainot kong nagimatan na tataramon. Napag-isipan ko na an kagayunan, an kadunungan kan tataramon na Bikolnon daing kadaugan sa ano man na tataramon sa bilog nin kiinaban.
Kan nagsunud-sunod na akong magsurat sa tataramon na Bikol, nagin urog an paglinaw saka pag-ugma kan hirong pagpahayag ko kan mga burak asin bunga kan sakong pag-isip, pinag-agihan, saka imahinasyon.
Sa pagmati ko, dai nang kapunduhan an kaugmahan kong ini.
.
Pauruutrong linalakbay ni Luis Cabalquinto an pag-ultanankan Magarao asin New York kun sain sya nakaistar puon kan . Nagsusurat sya nin mga usipon, saysay, asin rawitdawit sa Bikol, Tagalog, asin Ingles, na mababasa sa pagkadakul-dakol na mga libro asin peryodikal sa Pilipinas, Estados Unidos, Canada, Ingglatera, Pransya, Czechia, India, Hongkong, asin Australia. Kag-akò sya nin kadakulon na mga premyo asin pagmidbid panliteratura sa Pilipinas asin USA.
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan
|
bik
| 691
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:29:49.671Z
|
https://magbikolkita.com/?p=913
|
An nawarang gayon kan musika liturhikal kan Bikol | Magbikol Kita
|
Saturday, December 27, , 7:28am
# An nawarang gayon kan musika liturhikal kan Bikol
Published on Saturday, August 15, , 7:11pm
by [Jethro Calacday]( "Posts by Jethro Calacday") \| [Liwanag asin Katutuuhan](
Grade 4 pa saná ako kan kan iluklok si Obispo Joel Baylon kan Legazpi. Nagdakula ako sa sarong pamilyang harani sa simbahan; mga dayupot na myembro kan Neokatekumenado an lolo saka lola ko, pati na ngani an mga magurang ko. An buhay mi kaidto iyo an eskwelahan, simbahan, harong. Saro sa mga nakakadara sako pabalik sa nakaagi iyo an mga awit sa simbahan. Dawa na ngani ignorante pa ako kaidto, madaling nagtatak sa memorya ko an mga awit arog na ngani kan “Umawon an Kagurangnan” ni Fruto Ramirez, SJ, asin “Pag-umawon an Dyos” na bersyon ni Fr. Eduardo Hontiveros, SJ. An dai ko nanggad malingawan, maski na ngani pirang taon na matapos na ini itapok kan mga nakakataas sa probinsya eklesyastikal kan Bikol, iyo an “Ama Nyamo” sa A menor na isinurat man ni Fr. Ramirez (na tubong Baao, Camarines Sur). Makagirabo an bersyon na ini kan “ [Ama Nyamo]( ata na nganing an iba napapaluha pa lambang pag-awit. An melodyang ini bako sanáng sikat asin midbid kan lambang parasimbang Bikolano, kundi nagi nang parte kan kulturang relihiyoso kan rehiyon.
Ama Niamo (Felipe Fruto Ll. Ramirez, SJ) - YouTube
[Photo image of Felipe Fruto Ramirez, SJ](
Felipe Fruto Ramirez, SJ
[Ama Niamo (Felipe Fruto Ll. Ramirez, SJ)](
Felipe Fruto Ramirez, SJ
If playback doesn't begin shortly, try restarting your device.
Videos you watch may be added to the TV's watch history and influence TV recommendations. To avoid this, cancel and sign in to YouTube on your computer.
An error occurred while retrieving sharing information. Please try again later.
Nata ta magayon an “Ama Nyamo” na ini? Sa paghiling-hiling ko sa YouTube, napaghurup-hurupan kong saro man saná an sinasabi kan mga tawong nadadangog giraray an awit: ini sarong awit na “udok sa puso.” Nata? Ano an yaon sa melodya ta nasabing harani sa puso kan mga Bikolano? Nata ta maski sarong beses pa sanáng inaawit kan koro, nakakasabay an mga tawo sa pag-awit? Simple saná para sako an simbag: nakua ni Ramirez an tanog na harani sa ekspiryensiya kan mga tawo; nakutkot nya idtong _esensyal_ na tanog na mamimidbidan kan mga Bikolano sa pagdangog asin pag-awit. Kaya ngani, sa hiling ko, an pag-awit nin mga kantang aram tang nakagamot sa ekspiryensiya asin kultura kan Bikolano sarong “paghiling giraray” _(re-cognitio)_. Naghuron kami ni Fr. Ramirez kan saro sanáng aldaw, asin may sinambit syang importanteng tataramon manungod digdi: an _anamnesis_. Sa pagsurat nin mga musika para sa liturhiya, mahalaga, sabi ni Fr. Ramirez, na magkaigwa nin sarong “pagpadagos gikan sa nakaagi” _(continuity from the past)_ asin dai dapat minasurat nin mga awit na pareho sa “pop songs” na agi saná—maabot an panahon dai na midbid: _faddish_ an terminong gamit ni Ramirez.
Sikat an mga Heswita sa Manila dahil sa mga awit pansimbahan na naisurat ninda. Pinunan kan dipuntong si Fr. Hontiveros, an pagsurat nin mga awit sa simbahan gamit an bernakular na tekstong pinapatos sa musikang kinagimatan na kan mga Kristyanong Pilipino—may pagka-Kastila ngani, sabi ni Hontiveros. Ginibo ini ni Hontiveros kan inot na mga taon kan s, bahaw na kumbaga, matapos an Ikaduwang Konsilyo Batikano –). Sarong dokumento sa Vatican II iyo an _Sacrosanctum Concilium_ na nagmando sa mga lokal na simbahan na gamiton sa liturhiya an mga bernakular na ekspresyon kan saindang kultura. Liniwat man kan dokumentong ini an paagi nin liturhiya—dating Latin, ngunyan pwede nang Bikol o Tagalog, asbp. Digdi man nangyari an paghampang kan padi sa mga tawo—an Misa na ngunyan nahihiling ta bunga kan dokumentong ini. Sa musika, inot na nag-eksperimento gamit an mga _chant_ kan mga indigenous peoples an nagkapirang mga propesor sa Unibersidad kan Pilipinas sa Diliman. An iba man nagdakitaramon _(translate)_ sa bernakular ki mga himnong relihiyoso hali sa Ingles, Aleman, Latin, asbp. Alagad, sa dae ko pa aram na dahilan, dae ini nagdanay. An mga kanta ni Hontiveros—arog kan “ [Papuri sa Diyos]( “ [Ama Namin]( “ [Ang Puso Ko’y Nagpupuri]( “ [Pananagutan]( an nagin popular sa masa. Sa tradisyon na ini kan pagsurat nin mga awit suminunod si Ramirez na kan ipinublika an sarong songbook na an titulo “ [Dolot Ki Maria]( An koleksyon na ini nin mga kanta iyo an nagin popular sa mga Misang Bikol sagkod kan binalyuhan kan mga obispo an Misal.
Kan , ilinipat sa Dyosesis kan Legazpi haling Palo, Leyte an Paúl na obispong tubong Tiwi na si Teotimo Pacis. Sarong mahigos na paradakitaramon nin mga teksto asin sarong kampyon kan tataramon na Bikol, pinunan ni Pacis an pag-Bikol kan Katolikong bersyon kan ebanghelyo haling Griyego kan (kan yaon pa sya kaini sa seminaryo kan Sorsogon bilang rektor). Bago sya nani-obispo kan , pinupunan nya naman an pagdakitaramon kan Misal na Bikol. Kaya ngani kan nalipat sya sa Legazpi, sabi sako ni Obispo Lucilo Quiambao, sarong surusemanang proyekto ni Pacis an pagpublika kan mga pamibi asin babasahón para sa Domingo (iyo na ini an _misallette_ na _Tataramon nin Buhay_).
Bago an Caceres, an Dyosesis nin Legazpi, sa panginginot ni Obispo Pacis, iyo an sentro kan buhay liturhiko sa Bikol kan panahon na idto. Nabanggit ngani sako ni Obispo Quiambao na nagdadayo pa an mga taga-Naga asin Sorsogon para saná makakua nin kopya kan mga pamibi para sa Domingong maabot. Kasabay kan pagbuhay ni Pacis kan liturhiyang bernakular sa Bikol, iyo man an pagtulod nya kan mga awit na _inculturated—_ o itong mga awit pansimbahan na gikan sa kulturang lokal _._ Kun tama an girumdom ko, hinagad ni Pacis an tabang kan propesor nin musika sa Bicol University (BU) na si Wilfreda Raquid, na taga-Oas, asin Everardo Nery Napay para maggibo nin mga awit sa liturhiya. Kan mga inot na taon kan s isinurat ni Raquid an _Misa Pastorela Bicolana_ na sarong popular na Misapara sa kapanahunan kan Pasko. Siring na ngani ki Ramirez, an _Misa Pastorela_—kasabay kan iba pa nyang mga awit ni Raquid na nagkarilingawan na—madaling “mamidbidan” nin huli ta an tanog kaini gikan asin nakagamot sa kulturang Bikolnon.
Ano an problema ngunyan? Kan , dahil sa de numerong pagkuyog kan mga lider kan Simbahan sa Bikol sa mandato kan Vatican _Liturgiam Authenticam_) _,_ na nagmawot na “husayon” an mga pagdakitaramon kan Misal na bernakular—ipinagbawal ( _banned_) an pag-awit kan mga kantang ginagamit an lumang teksto na pag-Bikol pa ni Pacis. An “Pag-umawon an Dyos” nagi nang “Kamurawayan sa Dyos”; an “asin mapasaimo man” nagi nang “asin sa saimong espiritu.” Huli ta bawal nang awiton an mga lumang kanta, napwersa an mga koro sa mga parokya na mag-awit nin mga bagong _set._ Iyo na ini an nadangog ko kan _installation Mass_ ni Obispo Baylon kan —mga awit na nawara an “pagka-Bikol,” kun ano man an buot sabihon kan terminong iyan. Garo baga makina na an tanog kan mga ibinalyong kanta—daing kalag, dangan mapagal awiton. Sabi ngani sako ki sarong padi, an ibang bagong awit garo bagang “dai masabutan kun ano an hinahagad sa Dyos.” Sa hiling ko, inaarog kan kompositor kan _set_ na ini an mga bagong uso— _trend—_ kan mga kompositorsa Amerika arog ni David Haas, asin an istilong bago ni Fr. Manoling Francisco, SJ. Mga istilo ining marhay, alagad bakong bagay para sa Bikol na Misa. Igwa kita nin sadiring ekspresyon nin pagtubod na dapat balikan—na nilingawan sa paggamit kan _set_ na ining bago haling Arkidiyosesis nin Caceres.
Ginagamit ko an tataramon na “napwersa” ta iyo ini an nangyari—kun kantahon an mga luma, sisitahon. Bawal na daa an pag-awit kan “Kamurawayan” na _antiphonal_ o su igwang _refrain_. Kun ano an _set_ na minanda kan Caceres, iyo saná iyan. Nawara na an mga awit ni Ramirez (swerte na saná an Pastorela ni Raquid ta naisalba pa). An nagkapirang mga bagong supang na kompositor sa Albay asin Sorsogon, sa panginotan kan istilo sa Caceres, iyo naman an istilo.
Makadismaya, mga tugang, an pangyaring ini. Alagad bakong desperado an sitwasyon. Hilnga baya si Joseph Reburiano, kan Unibersidad kan Ateneo de Naga, na nagsusurat nin mga magagayon na awit na nakaugat sa tanog kan Bikol. Siring man an kompositor haling Virac na si David Templonuevo na inaadal nin hararom an mga _folk songs_ kan Catanduanes tanganing mahanap an sarong _distinct_ na tanog para mahaman nya an Misa na iyo an naging tesis nya sa sarong unibersidad sa Amerika. Sa mga parokya padikit-dikit naman na ibinabalik an nagkapirang awit, urog nang gayo an nawarang “Ama Nyamo” ni Ramirez na hinusay gamit an bagong pag-Bikol kan Misal.
Harani na kita sa pagkomemorar kan limang gatos na taon nin Kristyanismo sa Pilipinas. Dapat tang masabutan na mismong an mga awit sa Misa mga gigikanan man nin kasaysayan—an naratibo kan satuyang identidad bilang mga paratubod ni Kristo sa Bikol. An maludok, mapungaw na tunog kan mga awit ta—arog kan “Sarong Banggi” asin “Ano Daw Idtong sa Gugon?”—ipinapahiling an disposisyon ta sa mga bagay na minapasato. Sa kapungawan kan mga tanog na ini mahihiling man an pagsakit nin sarong banwaan na taun-taon na binabagyo, tinutugahan nin bulkan. An mabining ritmo siring man minapahiling kan apeksyon ta sa pamilya asin urog nang gayo sa Dyos na aram an laog kan satong mga puso. Iyo ini an dapat maibalik sa liturhiya—an _kita_ na nakapalaog sa huni kan buhay.
.
Sarong estudyante kan kasaysayan nin Kristyanismo sa Unibersidad kan Yale, mahilig magkutkot kan nakaagi si Jethro Calacday. Para sa mga komento asin suhestyon, mag-email sa .
on August 20, at 8:59 am
bako akong parakanta sir.. pero aktibong serbidor kan simbahan.. tama an obserbasyon mo sir.. nakahidaw an tunay na tanog asin orihinal na kantang bikolnon lalo na sa Banal na Misa.. kudos sir.. mabalos saimo.. salamat sir Dave sa link…✌️✌️✌️🙏🙏🙏
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan
|
bik
| 1,991
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:29:49.671Z
|
https://magbikolkita.com/category/liwanag-asin-katutuuhan/#
|
Magbikol Kita | Liwanag asin Katutuuhan
|
Saturday, December 27, , 7:28am
# [Liwanag asin Katutuuhan](
Sarong estudyante kan kasaysayan nin Kristyanismo sa Unibersidad kan Yale, mahilig magkutkot kan nakaagi si Jethro Calacday. Para sa mga komento asin suhestyon, mag-email sa .
## [Si Ina sa Traslacion nin imperyo](
by [Jethro Calacday]( "Posts by Jethro Calacday") \| [Liwanag asin Katutuuhan](
Kan 18 Septyembre , isinelebrar sa Naga an solemnidad ni Ntra. Sñra. de Peñafrancia, sarong selebrasyon sa tahaw nin dakulang kapurisawan. Napabareta kaidto na pasiring na sa Naga an mga pwersang rebolusyonaryo kan bagong tugdas na Republica Filipina sa pamamayo...
## [An nawarang gayon kan musika liturhikal kan Bikol](
by [Jethro Calacday]( "Posts by Jethro Calacday") \| [Liwanag asin Katutuuhan](
Grade 4 pa saná ako kan kan iluklok si Obispo Joel Baylon kan Legazpi. Nagdakula ako sa sarong pamilyang harani sa simbahan; mga dayupot na myembro kan Neokatekumenado an lolo saka lola ko, pati na ngani an mga magurang ko. An buhay mi kaidto iyo an eskwelahan,...
## [Ekumenismo, kasaysayan, asin an 500 na taon nin Kristyanismo sa Pilipinas](
by [Jethro Calacday]( "Posts by Jethro Calacday") \| [Liwanag asin Katutuuhan](
Syam na taon an preparasyon kan Catholic Bishops’ Conference of the Philippines (CBCP) para sa selebrasyon kan 500 na taon kan pag-abot kan Kristyanismo sa Pilipinas. Itinalaan kan CBCP an taon , an penultimong taon bago an dakulang selebrasyon sa , bilang...
## [Kahugakan sa kasaysayan](
by [Jethro Calacday]( "Posts by Jethro Calacday") \| [Liwanag asin Katutuuhan](
An kasaysayan (history) bakong pasil na kurso. Kadakol na akong nadangog hali sa mga estudyante, pati na ngani sa mga paratukdo, na an Araling Panlipunan (AP) “turuuman saná.” O sa kolehiyo, daing pakundangan an mga paratukdo sa paggamit kan mga teksbuk ni Zaide pati...
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan
|
bik
| 613
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:29:49.671Z
|
https://magbikolkita.com/category/liwanag-asin-katutuuhan/feed/
|
<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss version="2.0"
<title>Liwanag asin Katutuuhan | Magbikol Kita</title>
<atom:link href=" rel="self" type="application/rss+xml" />
<description>Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon</description>
<lastBuildDate>Wed, 16 Dec :01:03 </lastBuildDate>
<language>en</language>
hourly </sy:updatePeriod>
<sy:updateFrequency>
1 </sy:updateFrequency>
<title>Liwanag asin Katutuuhan | Magbikol Kita</title>
<title>Si Ina sa Traslacion nin imperyo</title>
<dc:creator><![CDATA[Jethro Calacday]]></dc:creator>
<pubDate>Sun, 20 Sep :32:09 </pubDate>
<category><![CDATA[Liwanag asin Katutuuhan]]></category>
<category><![CDATA[Bicol]]></category>
<category><![CDATA[BIkol]]></category>
<category><![CDATA[Devotion]]></category>
<category><![CDATA[Elias Angeles]]></category>
<category><![CDATA[History]]></category>
<category><![CDATA[Jethro Calacday]]></category>
<category><![CDATA[Magbikol Kita]]></category>
<category><![CDATA[Peñafrancia]]></category>
<category><![CDATA[Philippine Revolution]]></category>
<category><![CDATA[Traslacion]]></category>
<category><![CDATA[William Freer]]></category>
<guid isPermaLink="false">
<description><![CDATA[<p>Kan 18 Septyembre , isinelebrar sa Naga an solemnidad ni Ntra. Sñra. de Peñafrancia, sarong selebrasyon sa tahaw nin dakulang kapurisawan. Napabareta kaidto na pasiring na sa Naga an mga pwersang rebolusyonaryo kan bagong tugdas na Republica Filipina sa pamamayo ni Vicente Lucban, an general ni Aguinaldo sa rona na ini kan Luzon. Nainot nang [&#;]</p>\
<p>The post <a rel="nofollow" href=" Ina sa Traslacion nin imperyo</a> appeared first on <a rel="nofollow" href=" Kita</a>.</p>\
<content:encoded><![CDATA[\
<p>Kan 18 Septyembre , isinelebrar sa Naga an solemnidad ni Ntra. Sñra. de Peñafrancia, sarong selebrasyon sa tahaw nin dakulang kapurisawan. Napabareta kaidto na pasiring na sa Naga an mga pwersang rebolusyonaryo kan bagong tugdas na Republica Filipina sa pamamayo ni Vicente Lucban, an general ni Aguinaldo sa rona na ini kan Luzon. Nainot nang nasakop kan mga rebolusyonaryo an Daet asin Tayabas (na kaidto sakop kan Dyosesis kan Nueva Caceres). Mantang dai pa nin karibukan, duminulag pasiring sa Hong Kong an kadakol na mga opisyal asin mga prayleng Kastila (pati na ngani an Obispo sa Caceres na si Arsenio del Campo y Monasterio) sa takot na magadan sa nagdadangadang na gyera magkapirang semana asin aldaw bago an pyesta ni Ina. Dai ginibo an nakagawian nang nobena sa Mahal na Birhen, ata ngani nagtagama na saná nin triduo magpuon Septyembre 16 (kun kasuarin ginibo an Traslacion hali sa Santwaryo<em> </em>pasiring sa Catedral), asin an <em>fluvial procession </em>pabalik sa Santwaryo kan sunod na aldaw, 17. </p>\
<p>An misa sa solemnidad pinamayuhan kan rektor kan <em>Seminario Conciliar </em>na si Padre Juan Santandreu, CM, mantang an nawalat na Vicario General na si Padre Roman Gonzales, OSA, an homilista. Sa saiyang sermon, pinatoninong ni Gonzales an kapurisawan kan mga tawo asin hinulitan sinda na “doblehon an saindang petisyon, asin hagadon sa Urog Kamahal na Birhen an katuninungan.” Sabi ngani nin sarong anonimong parasurat na biyong nalingawan kan mga tawo an “makakatakot na bagyo na nagdadangadang sa samo… Garo bagang inisip nyamo na an insureksyon kan mga Tagalog dai mangangahas na magluwas sa Katagalugan, asin magagadan ini bago pa man makaabot sa Bikol.” Dawa may sarong “Kapitan Dibang” na nagtsismis daa na an mga Kastila gagadanon an gabos na mga <em>indio </em>sa syudad<em>, </em>pinatonong ini ni Fray Gonzales. Nagpadagos an kapyestahan sa Naga—may barayle, pakaon, asin iba pa, antos 7:45 nin banggi. </p>\
<p>Alas-12 nin matanga kan may nagpapaputok ki badil—nagpuon na an rebolusyon. An namamayo kan mga rebolusyonaryo iyo an gwardya sibil<em> </em>na si Elias Angeles. Nagkua nin mga tawuhan si Angeles sa mga nakabilanggo sa presuhan kan Naga. Ginaradan kan mga rebolusyonaryo an mga opisyal na Kastila na nawalat—urog na idtong mga kaayon sa pulisya. Nagdulag an mga Kastila—prayle, madre, mga opisyales kan gobyerno pati an gobernador sibil—pasiring sa Simbahan kan San Francisco kun sain sinda nagkatiripon. An mga madre sa Colegio de Santa Isabel asin an mga padi kan seminario, matuninong na tinugutan kan mga rebolusyonaryo na makapasiring sa San Francisco. Dawa na ngani ini itinugot, maisog man giraray na pinunterya kan mga rebolusyonaryo an San Francisco tanganing <em>pasukuon </em>an mga Kastila. Alagad, sa interbensyon ni Vicario General Gonzales, dai ini nangyari. Pinatanidan ni Gonzales an mga Kastila sa San Francisco na sumuko na sa mga rebolusyonaryo tanganing dai na magdakol an mga gadan. Alas-5 nin hapon kan 19 Septyembre , pormal na nagsuko an mga Kastila sa Republica Filipina. Sa suhestyon ni Gonzales, nailuklok na bagong gobernador sibil kan Ambos Camarines si Elias Angeles. </p>\
<p style="color:#ffffff" class="has-text-color">.</p>\
<div class="wp-block-image"><figure class="aligncenter size-large is-resized"><img loading="lazy" src=" alt="" class="wp-image-" width="533" height="756"/><figcaption>Lumang ritrato kan orihinal na imahen ni Ina, Mahal na Birhen kan Peñafrancia. (hali sa Museo de Caceres, Syudad kan Naga)<br></figcaption></figure></div>\
<p>Kan Septyembre , nag-abot sa Naga an sarong maestrong Episcopaliano sa pangaran na William B Freer. Protestante, puti, asin Sajon Anglo—dai naitago ni Freer an saiyang paghanga asin pag-umaw sa pyesta ni Ina. Nakahiling na daa sya nin manlain-lain na pyesta sa ibang parte kan Pilipinas, alagad an Peñafrancia “<em>eclipses all others of Southern Luzon.</em>” Sabi ni Freer, bako saná daang obligasyon an pagtaong honra ki Ina, kundi binebendisyunan nya an deboto nin kapangyarihan na magbulong. Dakulang kasibutan asin kaugmahan an naabtan ni Freer sa Naga kan bisperas kan pyesta ni Ina. Ginatos, o tibaad ngani, rinibo pang tawo an nagdayo sa Naga hali sa Sorsogon asin Albay. Dukha asin mayaman nagtitipon. Makulor an Naga: an mga kaharungan napapano nin mga pahiyas asin mga dekorasyon. May mga palma asin dahon nin batag na nakasamno sa mga lanob, may mga makulor na mga arko sa aagihan kan Virgen. An mga <em>bogadores </em>(sic, <em>voyadores</em>) nagabalagaw-bagaw, nakabado nin magayon asin nagbabayaw nin mga kawayan na may mga kampanilya sa puro (na iyo an pansagwan ninda tawtaod na hapon). Sabi ngani ni Freer “<em>Excitement fills the air.</em>”</p>\
<p>Aga ginibo an Misa Cantada. Alas-5 nin hapon, “<em>the banks of the river are lined with masses of humanity standing and sitting.</em>” Dose-dosenang mga baruto an magkasurunudan, kumbaga, sa dakulong baruto na nalulunadan ni Ina. Sa bagting kan mga kampana kan katedral, sa panginutan kan prusisyon kan mga padi asin akolito, mga kolehiyala asin mga seminarista, si Ina isinakay sa barko papuli sa santuaryo, pinapalibutan nin kadakol na padi na nakatukaw sa likod nya. Dai na ngani dinakitaramon ni Freer an saiyang nadangog na kurahaw—<em>Viva! Viva Nuestra Señora de Peña Francia! Viva el Divino Rostro. </em>An mga kalalakihan, sabi ni Freer, dai minamangno an pagkakadumog ta sabi kan mga ini sa saiya, sinda mabubulong dahil man saná sa rarom nin debosyon. Ata na ngani may nagadan dahil sa pagkalunod kan aldaw na idto, alagad sabi kan mga tawo, “nagadan siya dahil na ngani sa kaugmahan.”</p>\
<p>Sa pagtapos kan fluvial, inabangan sa pampang kan <em>administrador </em>(obispo na dapat) an imahen ni Ina. An obispo na ini iyo si Jorge Barlin, ikinonsagrar na obispo kan Hunyo , na iniladawan ni Freer bilang “<em>tall and handsome</em>.” Tulong beses duminuko si Barlin, dangan nag-insenso. Sa sarong solemneng prosesyon, ibinalik sa Santwaryo an imahen—an Santwaryo na sa oras na ito panô nin kadakol na kandila. Inawit an <em>Te Deum</em>, asin nagsulo pa nin insenso.</p>\
<p class="has-text-align-center">*****</p>\
<p>Masakit an maghanap nin bida o kontrabida sa satuyang kasaysayan. Sa parte ko, haloy ko nang inisip na an hapot na ini salâ, asin daing naidudulot na produktibong kasimbagan. An halimbawa na ini kan kasaysayan ni Ina sa panahon kan Rebolusyon sagkod sa panahon kan mga Amerikano minapahiling sato na an kasaysayan bakong <em>binary. </em>An bayaning si Elias Angeles nanggadan nin mga Kastila; an saiyang mga kaiba nang-usig nin mga prayle. Alagad sinuportahan sya kan prayleng si Roman Gonzales na magin bagong gobernador kan Camarines. An Protestanteng si Freer hanga sa pagpintakasi ki Ina—ini, dawa na ngani ikinakauyam ninda an anumang “pagsamba” sa mga rebulto. Labi ka-yaman an kasaysayan para gibuhon <em>black and white. </em>Labi ka-makahulugan si Ina para sa mga rebolusyonaryo asin sa mga Protestante para angkinon saná kan mga Bikolano o kan mga Katoliko. An kasaysayan, pati si Ina, nag-iimbitar nin pagbukas—sarong pagláom para sa maabot na panahon. </p>\
<p><em>Mga Susugán</em></p>\
<p>Anonymous Manuscript, <em>Relacion de los Sucesos de Nueva Cáceres en la actual Insurección</em>, Fm 360, Microfilm, Rizal Library, Ateneo de Manila University.</p>\
<p>Freer, William B. <em>The Philippine experiences of an American teacher: A narrative of work and travel in the Philippine Islands </em>(New York: Charles Scribner’s Sons, ).</p>\
<p>Gómez, Fray Marcos OFM. <em>A friar’s Account of the Philippine Revolution</em>, trans. Apolinar Pastrana Riol, OFM. (Quezon City: Franciscan Friary of St Gregory the Great, ).</p>\
<p style="color:#ffffff" class="has-text-color">.</p>\
<p>The post <a rel="nofollow" href=" Ina sa Traslacion nin imperyo</a> appeared first on <a rel="nofollow" href=" Kita</a>.</p>\
]]></content:encoded>
<slash:comments>0</slash:comments>
<title>An nawarang gayon kan musika liturhikal kan Bikol</title>
<dc:creator><![CDATA[Jethro Calacday]]></dc:creator>
<pubDate>Sat, 15 Aug :11:56 </pubDate>
<category><![CDATA[Liwanag asin Katutuuhan]]></category>
<category><![CDATA[Archdiocese of Caceres]]></category>
<category><![CDATA[Bicol]]></category>
<category><![CDATA[BIkol]]></category>
<category><![CDATA[Church]]></category>
<category><![CDATA[Diocese of Legazpi]]></category>
<category><![CDATA[Eduardo Hontiveros]]></category>
<category><![CDATA[Fruto Ramirez]]></category>
<category><![CDATA[Jethro Calacday]]></category>
<category><![CDATA[Liturgical Music]]></category>
<category><![CDATA[Magbikol Kita]]></category>
<category><![CDATA[Teotimo Pacis]]></category>
<guid isPermaLink="false">
<description><![CDATA[<p>Grade 4 pa saná ako kan kan iluklok si Obispo Joel Baylon kan Legazpi. Nagdakula ako sa sarong pamilyang harani sa simbahan; mga dayupot na myembro kan Neokatekumenado an lolo saka lola ko, pati na ngani an mga magurang ko. An buhay mi kaidto iyo an eskwelahan, simbahan, harong. Saro sa mga nakakadara sako [&#;]</p>\
<p>The post <a rel="nofollow" href=" nawarang gayon kan musika liturhikal kan Bikol</a> appeared first on <a rel="nofollow" href=" Kita</a>.</p>\
<content:encoded><![CDATA[\
<p>Grade 4 pa saná ako kan kan iluklok si Obispo Joel Baylon kan Legazpi. Nagdakula ako sa sarong pamilyang harani sa simbahan; mga dayupot na myembro kan Neokatekumenado an lolo saka lola ko, pati na ngani an mga magurang ko. An buhay mi kaidto iyo an eskwelahan, simbahan, harong. Saro sa mga nakakadara sako pabalik sa nakaagi iyo an mga awit sa simbahan. Dawa na ngani ignorante pa ako kaidto, madaling nagtatak sa memorya ko an mga awit arog na ngani kan “Umawon an Kagurangnan” ni Fruto Ramirez, SJ, asin “Pag-umawon an Dyos” na bersyon ni Fr. Eduardo Hontiveros, SJ. An dai ko nanggad malingawan, maski na ngani pirang taon na matapos na ini itapok kan mga nakakataas sa probinsya eklesyastikal kan Bikol, iyo an “Ama Nyamo” sa A menor na isinurat man ni Fr. Ramirez (na tubong Baao, Camarines Sur). Makagirabo an bersyon na ini kan “<a href=" Nyamo</a>”, ata na nganing an iba napapaluha pa lambang pag-awit. An melodyang ini bako sanáng sikat asin midbid kan lambang parasimbang Bikolano, kundi nagi nang parte kan kulturang relihiyoso kan rehiyon. <br></p>\
<figure class="wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-block-embed-youtube wp-embed-aspect-4-3 wp-has-aspect-ratio"><div class="wp-block-embed__wrapper">\
<iframe title="Ama Niamo" width="" height="810" src=" frameborder="0" allow="accelerometer; autoplay; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture" allowfullscreen></iframe>\
<p><br>Nata ta magayon an “Ama Nyamo” na ini? Sa paghiling-hiling ko sa YouTube, napaghurup-hurupan kong saro man saná an sinasabi kan mga tawong nadadangog giraray an awit: ini sarong awit na “udok sa puso.” Nata? Ano an yaon sa melodya ta nasabing harani sa puso kan mga Bikolano? Nata ta maski sarong beses pa sanáng inaawit kan koro, nakakasabay an mga tawo sa pag-awit? Simple saná para sako an simbag: nakua ni Ramirez an tanog na harani sa ekspiryensiya kan mga tawo; nakutkot nya idtong <em>esensyal</em> na tanog na mamimidbidan kan mga Bikolano sa pagdangog asin pag-awit. Kaya ngani, sa hiling ko, an pag-awit nin mga kantang aram tang nakagamot sa ekspiryensiya asin kultura kan Bikolano sarong “paghiling giraray” <em>(re-cognitio)</em>. Naghuron kami ni Fr. Ramirez kan saro sanáng aldaw, asin may sinambit syang importanteng tataramon manungod digdi: an <em>anamnesis</em>. Sa pagsurat nin mga musika para sa liturhiya, mahalaga, sabi ni Fr. Ramirez, na magkaigwa nin sarong “pagpadagos gikan sa nakaagi” <em>(continuity from the past)</em> asin dai dapat minasurat nin mga awit na pareho sa “pop songs” na agi saná—maabot an panahon dai na midbid: <em>faddish </em>an terminong gamit ni Ramirez. </p>\
<p>Sikat an mga Heswita sa Manila dahil sa mga awit pansimbahan na naisurat ninda. Pinunan kan dipuntong si Fr. Hontiveros, an pagsurat nin mga awit sa simbahan gamit an bernakular na tekstong pinapatos sa musikang kinagimatan na kan mga Kristyanong Pilipino—may pagka-Kastila ngani, sabi ni Hontiveros. Ginibo ini ni Hontiveros kan inot na mga taon kan s, bahaw na kumbaga, matapos an Ikaduwang Konsilyo Batikano –). Sarong dokumento sa Vatican II iyo an <em>Sacrosanctum Concilium </em>na nagmando sa mga lokal na simbahan na gamiton sa liturhiya an mga bernakular na ekspresyon kan saindang kultura. Liniwat man kan dokumentong ini an paagi nin liturhiya—dating Latin, ngunyan pwede nang Bikol o Tagalog, asbp. Digdi man nangyari an paghampang kan padi sa mga tawo—an Misa na ngunyan nahihiling ta bunga kan dokumentong ini. Sa musika, inot na nag-eksperimento gamit an mga <em>chant </em>kan mga indigenous peoples an nagkapirang mga propesor sa Unibersidad kan Pilipinas sa Diliman. An iba man nagdakitaramon <em>(translate)</em> sa bernakular ki mga himnong relihiyoso hali sa Ingles, Aleman, Latin, asbp. Alagad, sa dae ko pa aram na dahilan, dae ini nagdanay. An mga kanta ni Hontiveros—arog kan “<a href=" sa Diyos</a>”; “<a href=" Namin</a>”; “<a href=" Puso Ko’y Nagpupuri</a>”; “<a href=" an nagin popular sa masa. Sa tradisyon na ini kan pagsurat nin mga awit suminunod si Ramirez na kan ipinublika an sarong songbook na an titulo “<a href=" Ki Maria</a>”. An koleksyon na ini nin mga kanta iyo an nagin popular sa mga Misang Bikol sagkod kan binalyuhan kan mga obispo an Misal. </p>\
<p>Kan , ilinipat sa Dyosesis kan Legazpi haling Palo, Leyte an Paúl na obispong tubong Tiwi na si Teotimo Pacis. Sarong mahigos na paradakitaramon nin mga teksto asin sarong kampyon kan tataramon na Bikol, pinunan ni Pacis an pag-Bikol kan Katolikong bersyon kan ebanghelyo haling Griyego kan (kan yaon pa sya kaini sa seminaryo kan Sorsogon bilang rektor). Bago sya nani-obispo kan , pinupunan nya naman an pagdakitaramon kan Misal na Bikol. Kaya ngani kan nalipat sya sa Legazpi, sabi sako ni Obispo Lucilo Quiambao, sarong surusemanang proyekto ni Pacis an pagpublika kan mga pamibi asin babasahón para sa Domingo (iyo na ini an <em>misallette </em>na <em>Tataramon nin Buhay</em>).</p>\
<p>Bago an Caceres, an Dyosesis nin Legazpi, sa panginginot ni Obispo Pacis, iyo an sentro kan buhay liturhiko sa Bikol kan panahon na idto. Nabanggit ngani sako ni Obispo Quiambao na nagdadayo pa an mga taga-Naga asin Sorsogon para saná makakua nin kopya kan mga pamibi para sa Domingong maabot. Kasabay kan pagbuhay ni Pacis kan liturhiyang bernakular sa Bikol, iyo man an pagtulod nya kan mga awit na <em>inculturated—</em>o itong mga awit pansimbahan na gikan sa kulturang lokal<em>. </em>Kun tama an girumdom ko, hinagad ni Pacis an tabang kan propesor nin musika sa Bicol University (BU) na si Wilfreda Raquid, na taga-Oas, asin Everardo Nery Napay para maggibo nin mga awit sa liturhiya. Kan mga inot na taon kan s isinurat ni Raquid an <em>Misa Pastorela Bicolana </em>na sarong popular na Misapara sa kapanahunan kan Pasko. Siring na ngani ki Ramirez, an <em>Misa Pastorela</em>—kasabay kan iba pa nyang mga awit ni Raquid na nagkarilingawan na—madaling “mamidbidan” nin huli ta an tanog kaini gikan asin nakagamot sa kulturang Bikolnon. </p>\
<p>Ano an problema ngunyan? Kan , dahil sa de numerong pagkuyog kan mga lider kan Simbahan sa Bikol sa mandato kan Vatican <em>Liturgiam Authenticam </em>)<em>, </em>na nagmawot na “husayon” an mga pagdakitaramon kan Misal na bernakular—ipinagbawal (<em>banned</em>) an pag-awit kan mga kantang ginagamit an lumang teksto na pag-Bikol pa ni Pacis. An “Pag-umawon an Dyos” nagi nang “Kamurawayan sa Dyos”; an “asin mapasaimo man” nagi nang “asin sa saimong espiritu.” Huli ta bawal nang awiton an mga lumang kanta, napwersa an mga koro sa mga parokya na mag-awit nin mga bagong <em>set. </em>Iyo na ini an nadangog ko kan <em>installation Mass</em> ni Obispo Baylon kan —mga awit na nawara an “pagka-Bikol,” kun ano man an buot sabihon kan terminong iyan. Garo baga makina na an tanog kan mga ibinalyong kanta—daing kalag, dangan mapagal awiton. Sabi ngani sako ki sarong padi, an ibang bagong awit garo bagang “dai masabutan kun ano an hinahagad sa Dyos.” Sa hiling ko, inaarog kan kompositor kan <em>set </em>na ini an mga bagong uso—<em>trend—</em>kan mga kompositorsa Amerika arog ni David Haas, asin an istilong bago ni Fr. Manoling Francisco, SJ. Mga istilo ining marhay, alagad bakong bagay para sa Bikol na Misa. Igwa kita nin sadiring ekspresyon nin pagtubod na dapat balikan—na nilingawan sa paggamit kan <em>set</em> na ining bago haling Arkidiyosesis nin Caceres.</p>\
<p>Ginagamit ko an tataramon na “napwersa” ta iyo ini an nangyari—kun kantahon an mga luma, sisitahon. Bawal na daa an pag-awit kan “Kamurawayan” na <em>antiphonal</em> o su igwang <em>refrain</em>. Kun ano an <em>set </em>na minanda kan Caceres, iyo saná iyan. Nawara na an mga awit ni Ramirez (swerte na saná an Pastorela ni Raquid ta naisalba pa). An nagkapirang mga bagong supang na kompositor sa Albay asin Sorsogon, sa panginotan kan istilo sa Caceres, iyo naman an istilo.</p>\
<p>Makadismaya, mga tugang, an pangyaring ini. Alagad bakong desperado an sitwasyon. Hilnga baya si Joseph Reburiano, kan Unibersidad kan Ateneo de Naga, na nagsusurat nin mga magagayon na awit na nakaugat sa tanog kan Bikol. Siring man an kompositor haling Virac na si David Templonuevo na inaadal nin hararom an mga <em>folk songs </em>kan Catanduanes tanganing mahanap an sarong <em>distinct </em>na tanog para mahaman nya an Misa na iyo an naging tesis nya sa sarong unibersidad sa Amerika. Sa mga parokya padikit-dikit naman na ibinabalik an nagkapirang awit, urog nang gayo an nawarang “Ama Nyamo” ni Ramirez na hinusay gamit an bagong pag-Bikol kan Misal. </p>\
<p>Harani na kita sa pagkomemorar kan limang gatos na taon nin Kristyanismo sa Pilipinas. Dapat tang masabutan na mismong an mga awit sa Misa mga gigikanan man nin kasaysayan—an naratibo kan satuyang identidad bilang mga paratubod ni Kristo sa Bikol. An maludok, mapungaw na tunog kan mga awit ta—arog kan “Sarong Banggi” asin “Ano Daw Idtong sa Gugon?”—ipinapahiling an disposisyon ta sa mga bagay na minapasato. Sa kapungawan kan mga tanog na ini mahihiling man an pagsakit nin sarong banwaan na taun-taon na binabagyo, tinutugahan nin bulkan. An mabining ritmo siring man minapahiling kan apeksyon ta sa pamilya asin urog nang gayo sa Dyos na aram an laog kan satong mga puso. Iyo ini an dapat maibalik sa liturhiya—an <em>kita </em>na nakapalaog sa huni kan buhay.</p>\
<p class="has-text-color" style="color:#ffffff">.</p>\
<p>The post <a rel="nofollow" href=" nawarang gayon kan musika liturhikal kan Bikol</a> appeared first on <a rel="nofollow" href=" Kita</a>.</p>\
]]></content:encoded>
<slash:comments>1</slash:comments>
<title>Ekumenismo, kasaysayan, asin an 500 na taon nin Kristyanismo sa Pilipinas</title>
<dc:creator><![CDATA[Jethro Calacday]]></dc:creator>
<pubDate>Sun, 09 Aug :35:41 </pubDate>
<category><![CDATA[Liwanag asin Katutuuhan]]></category>
<category><![CDATA[ Conquest]]></category>
<category><![CDATA[500 years of Christianity in the Philippines]]></category>
<category><![CDATA[Bicol]]></category>
<category><![CDATA[BIkol]]></category>
<category><![CDATA[CBCP]]></category>
<category><![CDATA[Christianity]]></category>
<category><![CDATA[Ecumenism]]></category>
<category><![CDATA[faith]]></category>
<category><![CDATA[Interreligious dialogue]]></category>
<category><![CDATA[Jethro Calacday]]></category>
<category><![CDATA[Magbikol Kita]]></category>
<category><![CDATA[Magellan]]></category>
<category><![CDATA[Philippines]]></category>
<guid isPermaLink="false">
<description><![CDATA[<p>Syam na taon an preparasyon kan Catholic Bishops’ Conference of the Philippines (CBCP) para sa selebrasyon kan 500 na taon kan pag-abot kan Kristyanismo sa Pilipinas. Itinalaan kan CBCP an taon , an penultimong taon bago an dakulang selebrasyon sa , bilang taon nin ekumenismo o interreligious dialogue. Alagad, problematikong marhay an pag-arogar kan CBCP [&#;]</p>\
<p>The post <a rel="nofollow" href=" kasaysayan, asin an 500 na taon nin Kristyanismo sa Pilipinas</a> appeared first on <a rel="nofollow" href=" Kita</a>.</p>\
<content:encoded><![CDATA[\
<p>Syam na taon an preparasyon kan Catholic Bishops’ Conference of the Philippines (CBCP) para sa selebrasyon kan 500 na taon kan pag-abot kan Kristyanismo sa Pilipinas. Itinalaan kan CBCP an taon , an penultimong taon bago an dakulang selebrasyon sa , bilang taon nin ekumenismo o <em>interreligious dialogue. </em>Alagad, problematikong marhay an pag-arogar kan CBCP sa saiyang sadiri kan pagselebrar kan anibersaryong ini, urog nang gayo na inaapod ninda ining “500 Years of <em>Christianity</em> in the Philippines” na kun sain tinatawan nin halaga saná an kasaysayan kan <em>katolisismo </em>sa nasyon na ini, asin naiilaag sa gilid-gilid saná kan diskurso an iba pang mga simbahan na bakong Romano Katoliko. Marhay na sa penultimong taon bago an anibersaryo nagin interesado an CBCP sa mga tugang tang Protestante, alagad matàbang an diskurso huli na ngani ta bakong pundamental an pakisumaro kan ibang Kristiyanong simbahan sa paghiling sa nakaagi kan relihiyon ni Kristo sa ronang ini kan kinaban.</p>\
<p>Inot, kaipuhan tang masabutan na pag sinabing “Kristyanismo” buót sabihon na ini bako sanáng Romano Katoliko, kundi an manlainlain na “<em>mga Kristiyanismo” </em>(Christianities). Sa konteksto kan Pilipinas na 80 porsyento kan populasyon mga Romano Katoliko, masakit ining maipasabot ta nagin kultural na dimensyon na sa dakol an mga Katolikong ritwal—siring na ngani kan bunyag, kasal, mga pyesta. Garo bagang sarong <em>datum </em>na kan “pagka-Pilipino” an pagigin Katoliko. An <em>conflation </em>kan duwang identidad na ini pinapakusog sa problematikong pagsalak kan mga tukdo kan Iglesia Katolika sa “Values Education” kan mga aki ta. An “moralidad” kan sarong Pilipino sarong moralidad na Katoliko sa diskurso kan Values Education. Sa historikal na perspektibo—dai ko na babanggiton sa kabilugan—an Katolisismo iyo an nagin marka kan sibilisadong Pilipino kan panahon kan <em>Propaganda Movement. </em>Sa diskurso kan mga propagandista arog ni Rizal asin ni Pedro Paterno (na kagsurat kan <em>El Cristianismo en la antigua civilización Tagalog), </em>an pagigin Katoliko na nagtutubod sa sarong Dyos marka kan pakisumaro kan “nasyon” na Pilipinas sa naratibo kan “modernisasyon” kan barbarong indio pasiring sa pagigin sibilisadong Europeo. An diskursong ini minana kan mga nagsurunod na historyador arog ni Sonia Zaide na nagsasabi—sa sarong ebanghelikong paagi—na an Pilipinas piniling banwaan kan Dyos, <em>a la</em> Israel, nin huli na ngani ta iyo saná an Kristiyanong nasyon sa Sirangan, etc. An punto iyo ini: an Katolisismo nagin <em>esensyal </em>na datum sa pagiging Pilipino.</p>\
<p>An pagdominar kan Katolisismo sa kasaysayan kan Pilipinas dapat mahiling bako saná sa lente kan Probidensya, kundi resulta kan pulitikal asin kolonyal na mga proseso. Aram ta na an mga Kastila na nadigdi kan ika-16 na siglo nagláom na ipalakop an Katolisismo—ideolohiyang buminutwa matapos an <em>reconquista </em>sa Espanya. Sa laog nin tulong siglo sagkod sa nakiaram an Estados Unidos, Katolisismo Romano saná an relihiyon na itinugot na magdanay. Alagad ini nabago. Kan , sa pag-abot kan mga Amerikano, nag-abot man an mga Protestanteng misyonero na nagpalakop nin saro pang klase nin Kristyanismo. Kan , ipinundar ni Isabelo de los Reyes an <em>Iglesia Filipina Independiente </em>(IFI) na suway sa autoridad kan Papa sa Roma. Si Gregorio Aglipay an inot na <em>obispo máximo </em>kan simbahan na ini. Kan ipinundar man ni Felix Manalo an Iglesia ni Cristo, sarong pundamentalistang simbahan na an teolohiya Unitarian. Dakulang pagbabago an nangyari sa Kristyanismo sa Pilipinas kan huring parte kan ika-19 siglo asin kan mga inot na taon kan ika-20 siglo. Bago ko malingawan: an Katolisismo mismo kan panahon kan mga Kastila bakong saro saná—an buót sabihon may manlainlain man na Katolisismo na nagreynar kan panahon na idto. Yaon na diyan an <em>Confradia de San Jose </em>na initnugdas ni Apolinario de la Cruz na pinersegir kan mga prayle asin kan gobyerno kan mga Kastila kan s. </p>\
<p>Siring man, dai ta dapat lingawan na mismong an mga tawo may sadiring pagkasabot kan Katolisismo na iba sa “institusyunal” na Katolisismo kan mga prayle asin Kastila—iyo ini an inaapod kan mga eksperto na “syncretic” o “hybrid” o minsan “folk” na Katolisismo na sinasalak an prekolonyal na mga pagtubod sa Katolisismo. Dapat na ipasabot: sinda mga Kristiyano asin mga Pilipino man.</p>\
<p>Kun susumahon asin pagahuhurup-hurupan ta, wara kitang “saro sanang” klase nin Kristyanismo o maski “Katolisismo” sa Pilipinas. Manlainlain asin makolor an kasaysayan kan pagtubod na ini sa Pilipinas. Kaya, an hapot iyo ini: ano an isineselebrar ta pag sinabing “limang gatos na taon nin Kristyanismo sa Pilipinas?” An pundasyon kan selebrasyon na ini ilinalaag kan mga nasa itaas sa inot na pagbunyag asin Misa sa Cebu kan —kan pagdatong ni Magellan. Mismo ngani an lugar kan “inot na Misa sa Pilipinas” pinag-iiriwalan pa. Ano daw kun ikiling ta an atensyon ta sa pagdiskurso tanganing masabutan an Kristyanismo sa Pilipinas sa kabilugan kaini—sarong ekumenikal na perspektibo na mayaman asin dapat na pag-isipan asin ilaag sa pundasyon kan selebrasyon. Ta sa pinakasuanoy na kasaysayan kan Simbahan mahihiling ta an manlainlain na interpretasyon kan pagiging parasunod ni Kristo na inaapod, <em>pejoratively, </em>kan sarong trayumpalistikong institusyon bilang mga <em>herejias: </em>nostisismo, marsyonismo, montanismo, dosetismo, asbp. Kun an pankinaban na kasaysayan kan Simbahan ni Kristo sarong kasaysayan nin <em>diversity, </em>ano ta dai ta ini ilapat sa pagkasabot ta kan kasaysayan kan Simbahan digdi sa Pilipinas? Bakong eksklusibong patrimonyo kan mga Katoliko an relihiyon ni Kristo.</p>\
<p><em>Ut unum sint.</em></p>\
<p class="has-text-color" style="color:#ffffff">.</p>\
<p>The post <a rel="nofollow" href=" kasaysayan, asin an 500 na taon nin Kristyanismo sa Pilipinas</a> appeared first on <a rel="nofollow" href=" Kita</a>.</p>\
]]></content:encoded>
<slash:comments>0</slash:comments>
<title>Kahugakan sa kasaysayan</title>
<dc:creator><![CDATA[Jethro Calacday]]></dc:creator>
<pubDate>Sat, 18 Jul :19:51 </pubDate>
<category><![CDATA[Liwanag asin Katutuuhan]]></category>
<category><![CDATA[Hagiography]]></category>
<category><![CDATA[Jethro Calacday]]></category>
<category><![CDATA[Kasaysayan]]></category>
<category><![CDATA[Paul Ricoeur]]></category>
<category><![CDATA[Roque Ferriols]]></category>
<category><![CDATA[Simbahan]]></category>
<category><![CDATA[Thesis]]></category>
<category><![CDATA[Trouillot]]></category>
<guid isPermaLink="false">
<description><![CDATA[<p>An kasaysayan (history) bakong pasil na kurso. Kadakol na akong nadangog hali sa mga estudyante, pati na ngani sa mga paratukdo, na an Araling Panlipunan (AP) “turuuman saná.” O sa kolehiyo, daing pakundangan an mga paratukdo sa paggamit kan mga teksbuk ni Zaide pati ni Agoncillo o sisay pa man na gustong pamurawayon kan DepEd [&#;]</p>\
<p>The post <a rel="nofollow" href=" sa kasaysayan</a> appeared first on <a rel="nofollow" href=" Kita</a>.</p>\
<content:encoded><![CDATA[\
<p>An kasaysayan (<em>history</em>) bakong pasil na kurso. Kadakol na akong nadangog hali sa mga estudyante, pati na ngani sa mga paratukdo, na an Araling Panlipunan (AP) “turuuman saná.” O sa kolehiyo, daing pakundangan an mga paratukdo sa paggamit kan mga teksbuk ni Zaide pati ni Agoncillo o sisay pa man na gustong pamurawayon kan DepEd o CHED. Ultimong mga <em>querida</em> ni Rizal dai pinapalampas na ilaog sa hermenyutika. Ako dai man na pakundangan na makondena kan mga iyan bilang mga halimbawa nin <em>kahugakan </em>sa kasaysayan. Bilang sarong estudyante na nag-aadal nin kasaysayan, sarong mapagal na laban an ipasabot sa iba na bakong <em>inclined </em>sa akademya an kumplikadong <em>area </em>na iyo an kasaysayan.</p>\
<p>Bago kita magpadagos, buot ko ipasabot kun ano an <em>kahugakan</em> na ini. Sabi ngani kan Heswitang pilosopo na si Roque Ferriols, kita natutukso na maghinugak sa pag-iisip. An kahugakan iyo an pagpundo sa pagkilatis, pagpensar, pagkutkot kun ano pa an natatago—ini man sarong ideya na dai natatawan nin pansin o mga dokumento na minapahiling nin ibang imahen kan nakaagi. An historyador na hugakon iyo an nakukuntento sa simplihon na simbag sa sarong hapot na dai ngani na<em>-define. </em>Pirang beses na kitang nakahiling ki mga tesis na minapalpak nin huli ta daing sentral na problema o hapot na dapat simbagon kan <em>research</em>? Para sa historyador, o maski sisay man na akademiko, an tesis minapuon sa tamang hapot, bako sa tamang simbag. Kun aram an hapot, magigin mabunga an pagsimbag. Imbis na haputon kun <em>ano</em> an nangyari, an makilatis na historyador mahinguwa na mag-apot kun <em>nata</em> o <em>sa anong paagi</em>. An datos asin ebidensya na nakukutkot ta bakong kasaysayan. Sabi na ngani kan pilosopong Pranses na si Paul Ricoeur, an dokumento hali sa artsibo dai mina-<em>substitute </em>sa kasaysayan.</p>\
<p>An kasaysayan bakong turuuman, bakong pag-<em>memorize</em> kan nakasurat sa teksbuk, asin bakong dokumento. Sa pinakasimplistikong pagdepinisyon <em>ko</em>, ini sarong proseso nin pagsimbag sa sarong kahaputan o problema. Kaya, bako nang “ano an kontribusyon kan mga pading Bikolano sa pag-<em>develop</em> kan rehiyon” an magayon na hapot sa kasaysayan, kundi “anu-ano an mga kundisyon na nagin basehan kan mga padi tanganing magin posible an saindang interbensyon sa <em>development.</em>” Siring man, an hugakon mahapot kun “ano an nangyari sa Cagsawa ruins?” An mas mabungang hapot iyo na kun “nata ta pinabayaan ini kaidto?” An kasimbagan digdi mangangaipo nin masiríng pagkutkot nin ebidensya, pag-analisa gamit an manlainlain na teorya. An mga datos <em>per se</em> dai minapahiling kan bilog na imahen kan nakaagi—an mga ini, kumbaga, mga <em>fragments</em> saná na kaipuhan na tipunon, i-analisa, pagyamanon sa paagi kan mga metodolohiya asin teorya, asin iba pa na hinihinguwa tang maipahiling sato an sarong <em>approximation</em> kan nakaagi.</p>\
<p>Kan , nagsurat ako sa <em>Bicol Mail</em> ki sarong halipot na artikulo manungod sa <em>hagyograpiya </em>ni Jorge Barlin, an inot na obispong Pilipino, na sinurat ni Jose Fernando Obias. Sa sakong artikulo, pinuntirya ko an mga simplistikong argumento ni Obias manungod ki Barlin, bunga na ngani kan saiyang hugak na pag-ulit saná kan mga nasabi na ni Domingo Abella kan . Dai nin pagpapayaman sa diskurso asin nakakulong sa <em>apologetics</em> para sa Simbahan Katolika an gibo ni Obias. Siring man, para sa sarong gurangan na sa akademya, kadakol na mga salâ sa saiyang pag-<em>cite </em>kan mga <em>fuentes</em> na saiyang ginaramit. Naaraman ko, pagkatapos na maipublikar an artikulo ko, na pinag-arapod akong <em>pedantic</em> kan mga datihan nang Bikolista. Sarong indikasyon ini kan saro pang kahugakan sa <em>scholarship</em> (<em>in addition</em> sa parokyalismo)—an pagkasarado sa diskurso kan mga nagkapirang mga gurang na. An <em>scholarship</em>—dapat ining masabutan—sarong <em>conversation </em>na minapadagos saná tanganing mapayaman an kamalayan historiko. Kaipuhan an padagos na pagpensar (<em>reflect</em>) sa mga bagay na ini bako saná nin huli ta gusto tang makaguno nin bagong kaaraman (mahalaga ini), kundi ta kita mga rasyunal na <em>nagyayaon </em>(terminong gamit ni Tria) na kaipuhan maaraman an kahulugan kan mga bagay na minapasato. Sa panahon ngunyan na ginagamit an kasaysayan bilang <em>tool</em> ki mga diktador, dapat mas maging kritikal kita sa inaako tang impormasyon.<br>Mahalaga an paghinguwang an <em>totoong</em> mga <em>facts</em> an maipublikar, alagad kaipuhan an <em>secondary reflection </em>(sabi na ngani ni Marcel) tanganing masabutan an buót sabihon kan mga impormasyon na an. Susi an repleksyon na ini bako saná sa <em>totoong</em> impormasyon, kundi para masabutan an mga kundisyon na nagpabutwa kan <em>saláng</em> impormasyon, siring man an mga impormasyon na maguguno saná sa paagi kan saindang <em>pagkawara.</em> Susog sa sinabi ni Trouillot sa saiyang <em>Silencing the Past—</em>mismong an <em>facts</em> mga pulitikal na konstruksyon na nakabase sa nagtago kaiyan (sa artsibo). Kaya, sa hiling ko, mahalaga an pag-<em>reflect</em> sa mga <em>facts</em>. An <em>facts</em> asin analisis mga pundamental na elemento sa pagsurat nin kasaysayan—dai dapat ini sinusuway kundi maingat, kritikal, asin pulidong inaadal.</p>\
<p class="has-text-color" style="color:#ffffff"><em>.</em></p>\
<p>The post <a rel="nofollow" href=" sa kasaysayan</a> appeared first on <a rel="nofollow" href=" Kita</a>.</p>\
]]></content:encoded>
<slash:comments>0</slash:comments>
|
bik
| 4,776
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:29:49.671Z
|
|
https://magbikolkita.com/?p=1012
|
An pagpuli sa sadiring tataramon | Magbikol Kita
|
Saturday, December 27, , 7:26am
# An pagpuli sa sadiring tataramon
Published on Sunday, August 23, , 6:30pm
by [Luis Cabalquinto]( "Posts by Luis Cabalquinto") \| [Sato-sato Saná](
May kalawigan sa buhay ko na naguyod an sakong isip kaiba kan mga Bikolanong nadara kan naglakop kaidtong pag-isip kolonyalismo, na dapat ikasupog saka tawadan paibaba an sadiring tataramon na Bikolnon. Urog pa kan nag-adal ako sa mga eskwelahan na pinagbawal an pagtaram nin Bikolnon, ta may magabat pang kastigo kun ika mapasala.
Dai ko pinagbabasulan an pagkanuod kong magtaram saka magsurat sa tataramon na Ingles. Dakula an kaugmahan ko kaidto kan an kainut-inuti kong naipublikar na sinurat nagluwas sa English-language na _The Philippines Free Press_. An pagmati ko kaidto garo baga nagsakat ko an ikapitong iskalon kan langit.
Sa kalawigan, an sakong hinimong mga pagsurat na napublikar saka natawan nin mga awards puro gabos nasa lenggwaheng Ingles, digdi sa Pilipinas saka sa iba pang nasyon.
Alagad, kun tano ta kan nasa Estados Unidos na ako, luway-luway na dinulok ako nin kapungawan, bako saná sa mga lugar kan banwang sakong pinangakian kundi pati sa pinakainot kong nagimatan na tataramon. Napag-isipan ko na an kagayunan, an kadunungan kan tataramon na Bikolnon daing kadaugan sa ano man na tataramon sa bilog nin kiinaban.
Kan nagsunud-sunod na akong magsurat sa tataramon na Bikol, nagin urog an paglinaw saka pag-ugma kan hirong pagpahayag ko kan mga burak asin bunga kan sakong pag-isip, pinag-agihan, saka imahinasyon.
Sa pagmati ko, dai nang kapunduhan an kaugmahan kong ini.
.
Pauruutrong linalakbay ni Luis Cabalquinto an pag-ultanankan Magarao asin New York kun sain sya nakaistar puon kan . Nagsusurat sya nin mga usipon, saysay, asin rawitdawit sa Bikol, Tagalog, asin Ingles, na mababasa sa pagkadakul-dakol na mga libro asin peryodikal sa Pilipinas, Estados Unidos, Canada, Ingglatera, Pransya, Czechia, India, Hongkong, asin Australia. Kag-akò sya nin kadakulon na mga premyo asin pagmidbid panliteratura sa Pilipinas asin USA.
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan
|
bik
| 691
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:29:49.672Z
|
https://magbikolkita.com/category/sato-sato-sana/#
|
Magbikol Kita | Sato-sato Saná
|
Saturday, December 27, , 7:26am
Pauruutrong linalakbay ni Luis Cabalquinto an pag-ultanankan Magarao asin New York kun sain sya nakaistar puon kan . Nagsusurat sya nin mga usipon, saysay, asin rawitdawit sa Bikol, Tagalog, asin Ingles, na mababasa sa pagkadakul-dakol na mga libro asin peryodikal sa Pilipinas, Estados Unidos, Canada, Ingglatera, Pransya, Czechia, India, Hongkong, asin Australia. Kag-akò sya nin kadakulon na mga premyo asin pagmidbid panliteratura sa Pilipinas asin USA.
## [An pagpuli sa sadiring tataramon](
by [Luis Cabalquinto]( "Posts by Luis Cabalquinto") \| [Sato-sato Saná](
May kalawigan sa buhay ko na naguyod an sakong isip kaiba kan mga Bikolanong nadara kan naglakop kaidtong pag-isip kolonyalismo, na dapat ikasupog saka tawadan paibaba an sadiring tataramon na Bikolnon. Urog pa kan nag-adal ako sa mga eskwelahan na pinagbawal an...
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan
|
bik
| 458
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:29:49.672Z
|
https://magbikolkita.com/wp-json/oembed/1.0/embed?url=https%3A%2F%2Fmagbikolkita.com%2Fliwanag-asin-katutuuhan%2Fekumenismo-kasaysayan-asin-an-500-na-taon-nin-kristyanismo-sa-pilipinas%2F
|
{"version":"1.0","provider_name":"Magbikol Kita","provider_url":"https:\/\/magbikolkita.com","author_name":"Jethro Calacday","author_url":"https:\/\/magbikolkita.com\/author\/jethro-calacday\/","title":"Ekumenismo, kasaysayan, asin an 500 na taon nin Kristyanismo sa Pilipinas | Magbikol Kita","type":"rich","width":600,"height":338,"html":"<blockquote class=\"wp-embedded-content\"><a href=\"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/ekumenismo-kasaysayan-asin-an-500-na-taon-nin-kristyanismo-sa-pilipinas\/\">Ekumenismo, kasaysayan, asin an 500 na taon nin Kristyanismo sa Pilipinas<\/a><\/blockquote>\n<script type='text\/javascript'>\n<!--\/\/--><![CDATA[\/\/><!--\n\t\t\/*! This file is auto-generated *\/\n\t\t!function(d,l){\"use strict\";var e=!1,n=!1;if(l.querySelector)if(d.addEventListener)e=!0;if(d.wp=d.wp||{},!d.wp.receiveEmbedMessage)if(d.wp.receiveEmbedMessage=function(e){var t=e.data;if(t)if(t.secret||t.message||t.value)if(!\/[^a-zA-Z0-9]\/.test(t.secret)){for(var r,i,a,s=l.querySelectorAll('iframe[data-secret=\"'+t.secret+'\"]'),n=l.querySelectorAll('blockquote[data-secret=\"'+t.secret+'\"]'),o=new RegExp(\"^https?:$\",\"i\"),c=0;c<n.length;c++)n[c].style.display=\"none\";for(c=0;c<s.length;c++)if(r=s[c],e.source===r.contentWindow){if(r.removeAttribute(\"style\"),\"height\"===t.message){if(1e3<(a=parseInt(t.value,10)))a=1e3;else if(~~a<200)a=200;r.height=a}if(\"link\"===t.message)if(i=l.createElement(\"a\"),a=l.createElement(\"a\"),i.href=r.getAttribute(\"src\"),a.href=t.value,o.test(a.protocol))if(a.host===i.host)if(l.activeElement===r)d.top.location.href=t.value}}},e)d.addEventListener(\"message\",d.wp.receiveEmbedMessage,!1),l.addEventListener(\"DOMContentLoaded\",t,!1),d.addEventListener(\"load\",t,!1);function t(){if(!n){n=!0;for(var e,t,r=-1!==navigator.appVersion.indexOf(\"MSIE 10\"),i=!!navigator.userAgent.match(\/Trident.*rv:11\\.\/),a=l.querySelectorAll(\"iframe.wp-embedded-content\"),s=0;s<a.length;s++){if(!(e=a[s]).getAttribute(\"data-secret\"))t=Math.random().toString(36).substr(2,10),e.src+=\"#?secret=\"+t,e.setAttribute(\"data-secret\",t);if(r||i)(t=e.cloneNode(!0)).removeAttribute(\"security\"),e.parentNode.replaceChild(t,e)}}}}(window,document);\n\/\/--><!]]>\n<\/script><iframe sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" src=\"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/ekumenismo-kasaysayan-asin-an-500-na-taon-nin-kristyanismo-sa-pilipinas\/embed\/\" width=\"600\" height=\"338\" title=\"&#;Ekumenismo, kasaysayan, asin an 500 na taon nin Kristyanismo sa Pilipinas&#; &#; Magbikol Kita\" frameborder=\"0\" marginwidth=\"0\" marginheight=\"0\" scrolling=\"no\" class=\"wp-embedded-content\"><\/iframe>","description":"Syam na taon an preparasyon kan Catholic Bishops\u Conference of the Philippines (CBCP) para sa selebrasyon kan 500 na taon kan pag-abot kan Kristyanismo sa Pilipinas. Itinalaan kan CBCP an taon , an penultimong taon bago an dakulang selebrasyon sa , bilang taon nin ekumenismo o interreligious dialogue. Alagad, problematikong marhay an pag-arogar kan CBCP […]","thumbnail_url":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-content\/uploads\/\/12\/MKidentity.jpg","thumbnail_width":,"thumbnail_height":}
|
bik
| 122
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:29:49.672Z
|
|
https://magbikolkita.com/?p=1356
|
Si Ina sa Traslacion nin imperyo | Magbikol Kita
|
Saturday, December 27, , 7:28am
# Si Ina sa Traslacion nin imperyo
Published on Sunday, September 20, , 9:32pm
by [Jethro Calacday]( "Posts by Jethro Calacday") \| [Liwanag asin Katutuuhan](
Kan 18 Septyembre , isinelebrar sa Naga an solemnidad ni Ntra. Sñra. de Peñafrancia, sarong selebrasyon sa tahaw nin dakulang kapurisawan. Napabareta kaidto na pasiring na sa Naga an mga pwersang rebolusyonaryo kan bagong tugdas na Republica Filipina sa pamamayo ni Vicente Lucban, an general ni Aguinaldo sa rona na ini kan Luzon. Nainot nang nasakop kan mga rebolusyonaryo an Daet asin Tayabas (na kaidto sakop kan Dyosesis kan Nueva Caceres). Mantang dai pa nin karibukan, duminulag pasiring sa Hong Kong an kadakol na mga opisyal asin mga prayleng Kastila (pati na ngani an Obispo sa Caceres na si Arsenio del Campo y Monasterio) sa takot na magadan sa nagdadangadang na gyera magkapirang semana asin aldaw bago an pyesta ni Ina. Dai ginibo an nakagawian nang nobena sa Mahal na Birhen, ata ngani nagtagama na saná nin triduo magpuon Septyembre 16 (kun kasuarin ginibo an Traslacion hali sa Santwaryopasiring sa Catedral), asin an _fluvial procession_ pabalik sa Santwaryo kan sunod na aldaw, 17.
An misa sa solemnidad pinamayuhan kan rektor kan _Seminario Conciliar_ na si Padre Juan Santandreu, CM, mantang an nawalat na Vicario General na si Padre Roman Gonzales, OSA, an homilista. Sa saiyang sermon, pinatoninong ni Gonzales an kapurisawan kan mga tawo asin hinulitan sinda na “doblehon an saindang petisyon, asin hagadon sa Urog Kamahal na Birhen an katuninungan.” Sabi ngani nin sarong anonimong parasurat na biyong nalingawan kan mga tawo an “makakatakot na bagyo na nagdadangadang sa samo… Garo bagang inisip nyamo na an insureksyon kan mga Tagalog dai mangangahas na magluwas sa Katagalugan, asin magagadan ini bago pa man makaabot sa Bikol.” Dawa may sarong “Kapitan Dibang” na nagtsismis daa na an mga Kastila gagadanon an gabos na mga _indio_ sa syudad _,_ pinatonong ini ni Fray Gonzales. Nagpadagos an kapyestahan sa Naga—may barayle, pakaon, asin iba pa, antos 7:45 nin banggi.
Alas-12 nin matanga kan may nagpapaputok ki badil—nagpuon na an rebolusyon. An namamayo kan mga rebolusyonaryo iyo an gwardya sibilna si Elias Angeles. Nagkua nin mga tawuhan si Angeles sa mga nakabilanggo sa presuhan kan Naga. Ginaradan kan mga rebolusyonaryo an mga opisyal na Kastila na nawalat—urog na idtong mga kaayon sa pulisya. Nagdulag an mga Kastila—prayle, madre, mga opisyales kan gobyerno pati an gobernador sibil—pasiring sa Simbahan kan San Francisco kun sain sinda nagkatiripon. An mga madre sa Colegio de Santa Isabel asin an mga padi kan seminario, matuninong na tinugutan kan mga rebolusyonaryo na makapasiring sa San Francisco. Dawa na ngani ini itinugot, maisog man giraray na pinunterya kan mga rebolusyonaryo an San Francisco tanganing _pasukuon_ an mga Kastila. Alagad, sa interbensyon ni Vicario General Gonzales, dai ini nangyari. Pinatanidan ni Gonzales an mga Kastila sa San Francisco na sumuko na sa mga rebolusyonaryo tanganing dai na magdakol an mga gadan. Alas-5 nin hapon kan 19 Septyembre , pormal na nagsuko an mga Kastila sa Republica Filipina. Sa suhestyon ni Gonzales, nailuklok na bagong gobernador sibil kan Ambos Camarines si Elias Angeles.
.
Kan Septyembre , nag-abot sa Naga an sarong maestrong Episcopaliano sa pangaran na William B Freer. Protestante, puti, asin Sajon Anglo—dai naitago ni Freer an saiyang paghanga asin pag-umaw sa pyesta ni Ina. Nakahiling na daa sya nin manlain-lain na pyesta sa ibang parte kan Pilipinas, alagad an Peñafrancia “ _eclipses all others of Southern Luzon._” Sabi ni Freer, bako saná daang obligasyon an pagtaong honra ki Ina, kundi binebendisyunan nya an deboto nin kapangyarihan na magbulong. Dakulang kasibutan asin kaugmahan an naabtan ni Freer sa Naga kan bisperas kan pyesta ni Ina. Ginatos, o tibaad ngani, rinibo pang tawo an nagdayo sa Naga hali sa Sorsogon asin Albay. Dukha asin mayaman nagtitipon. Makulor an Naga: an mga kaharungan napapano nin mga pahiyas asin mga dekorasyon. May mga palma asin dahon nin batag na nakasamno sa mga lanob, may mga makulor na mga arko sa aagihan kan Virgen. An mga _bogadores_(sic, _voyadores_) nagabalagaw-bagaw, nakabado nin magayon asin nagbabayaw nin mga kawayan na may mga kampanilya sa puro (na iyo an pansagwan ninda tawtaod na hapon). Sabi ngani ni Freer “ _Excitement fills the air._”
Aga ginibo an Misa Cantada. Alas-5 nin hapon, “ _the banks of the river are lined with masses of humanity standing and sitting._” Dose-dosenang mga baruto an magkasurunudan, kumbaga, sa dakulong baruto na nalulunadan ni Ina. Sa bagting kan mga kampana kan katedral, sa panginutan kan prusisyon kan mga padi asin akolito, mga kolehiyala asin mga seminarista, si Ina isinakay sa barko papuli sa santuaryo, pinapalibutan nin kadakol na padi na nakatukaw sa likod nya. Dai na ngani dinakitaramon ni Freer an saiyang nadangog na kurahaw— _Viva! Viva Nuestra Señora de Peña Francia! Viva el Divino Rostro._ An mga kalalakihan, sabi ni Freer, dai minamangno an pagkakadumog ta sabi kan mga ini sa saiya, sinda mabubulong dahil man saná sa rarom nin debosyon. Ata na ngani may nagadan dahil sa pagkalunod kan aldaw na idto, alagad sabi kan mga tawo, “nagadan siya dahil na ngani sa kaugmahan.”
Sa pagtapos kan fluvial, inabangan sa pampang kan _administrador_(obispo na dapat) an imahen ni Ina. An obispo na ini iyo si Jorge Barlin, ikinonsagrar na obispo kan Hunyo , na iniladawan ni Freer bilang “ _tall and handsome_.” Tulong beses duminuko si Barlin, dangan nag-insenso. Sa sarong solemneng prosesyon, ibinalik sa Santwaryo an imahen—an Santwaryo na sa oras na ito panô nin kadakol na kandila. Inawit an _Te Deum_, asin nagsulo pa nin insenso.
Masakit an maghanap nin bida o kontrabida sa satuyang kasaysayan. Sa parte ko, haloy ko nang inisip na an hapot na ini salâ, asin daing naidudulot na produktibong kasimbagan. An halimbawa na ini kan kasaysayan ni Ina sa panahon kan Rebolusyon sagkod sa panahon kan mga Amerikano minapahiling sato na an kasaysayan bakong _binary._ An bayaning si Elias Angeles nanggadan nin mga Kastila; an saiyang mga kaiba nang-usig nin mga prayle. Alagad sinuportahan sya kan prayleng si Roman Gonzales na magin bagong gobernador kan Camarines. An Protestanteng si Freer hanga sa pagpintakasi ki Ina—ini, dawa na ngani ikinakauyam ninda an anumang “pagsamba” sa mga rebulto. Labi ka-yaman an kasaysayan para gibuhon _black and white._ Labi ka-makahulugan si Ina para sa mga rebolusyonaryo asin sa mga Protestante para angkinon saná kan mga Bikolano o kan mga Katoliko. An kasaysayan, pati si Ina, nag-iimbitar nin pagbukas—sarong pagláom para sa maabot na panahon.
Anonymous Manuscript, _Relacion de los Sucesos de Nueva Cáceres en la actual Insurección_, Fm 360, Microfilm, Rizal Library, Ateneo de Manila University.
Freer, William B. _The Philippine experiences of an American teacher: A narrative of work and travel in the Philippine Islands_(New York: Charles Scribner’s Sons, ).
Gómez, Fray Marcos OFM. _A friar’s Account of the Philippine Revolution_, trans. Apolinar Pastrana Riol, OFM. (Quezon City: Franciscan Friary of St Gregory the Great, ).
.
Sarong estudyante kan kasaysayan nin Kristyanismo sa Unibersidad kan Yale, mahilig magkutkot kan nakaagi si Jethro Calacday. Para sa mga komento asin suhestyon, mag-email sa .
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan
|
bik
| 1,572
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:29:49.672Z
|
https://magbikolkita.com/liwanag-asin-katutuuhan/an-nawarang-gayon-kan-musika-liturhikal-kan-bikol/#
|
An nawarang gayon kan musika liturhikal kan Bikol | Magbikol Kita
|
Saturday, December 27, , 7:29am
# An nawarang gayon kan musika liturhikal kan Bikol
Published on Saturday, August 15, , 7:11pm
by [Jethro Calacday]( "Posts by Jethro Calacday") \| [Liwanag asin Katutuuhan](
Grade 4 pa saná ako kan kan iluklok si Obispo Joel Baylon kan Legazpi. Nagdakula ako sa sarong pamilyang harani sa simbahan; mga dayupot na myembro kan Neokatekumenado an lolo saka lola ko, pati na ngani an mga magurang ko. An buhay mi kaidto iyo an eskwelahan, simbahan, harong. Saro sa mga nakakadara sako pabalik sa nakaagi iyo an mga awit sa simbahan. Dawa na ngani ignorante pa ako kaidto, madaling nagtatak sa memorya ko an mga awit arog na ngani kan “Umawon an Kagurangnan” ni Fruto Ramirez, SJ, asin “Pag-umawon an Dyos” na bersyon ni Fr. Eduardo Hontiveros, SJ. An dai ko nanggad malingawan, maski na ngani pirang taon na matapos na ini itapok kan mga nakakataas sa probinsya eklesyastikal kan Bikol, iyo an “Ama Nyamo” sa A menor na isinurat man ni Fr. Ramirez (na tubong Baao, Camarines Sur). Makagirabo an bersyon na ini kan “ [Ama Nyamo]( ata na nganing an iba napapaluha pa lambang pag-awit. An melodyang ini bako sanáng sikat asin midbid kan lambang parasimbang Bikolano, kundi nagi nang parte kan kulturang relihiyoso kan rehiyon.
Ama Niamo (Felipe Fruto Ll. Ramirez, SJ) - YouTube
[Photo image of Felipe Fruto Ramirez, SJ](
Felipe Fruto Ramirez, SJ
[Ama Niamo (Felipe Fruto Ll. Ramirez, SJ)](
Felipe Fruto Ramirez, SJ
If playback doesn't begin shortly, try restarting your device.
Videos you watch may be added to the TV's watch history and influence TV recommendations. To avoid this, cancel and sign in to YouTube on your computer.
An error occurred while retrieving sharing information. Please try again later.
Nata ta magayon an “Ama Nyamo” na ini? Sa paghiling-hiling ko sa YouTube, napaghurup-hurupan kong saro man saná an sinasabi kan mga tawong nadadangog giraray an awit: ini sarong awit na “udok sa puso.” Nata? Ano an yaon sa melodya ta nasabing harani sa puso kan mga Bikolano? Nata ta maski sarong beses pa sanáng inaawit kan koro, nakakasabay an mga tawo sa pag-awit? Simple saná para sako an simbag: nakua ni Ramirez an tanog na harani sa ekspiryensiya kan mga tawo; nakutkot nya idtong _esensyal_ na tanog na mamimidbidan kan mga Bikolano sa pagdangog asin pag-awit. Kaya ngani, sa hiling ko, an pag-awit nin mga kantang aram tang nakagamot sa ekspiryensiya asin kultura kan Bikolano sarong “paghiling giraray” _(re-cognitio)_. Naghuron kami ni Fr. Ramirez kan saro sanáng aldaw, asin may sinambit syang importanteng tataramon manungod digdi: an _anamnesis_. Sa pagsurat nin mga musika para sa liturhiya, mahalaga, sabi ni Fr. Ramirez, na magkaigwa nin sarong “pagpadagos gikan sa nakaagi” _(continuity from the past)_ asin dai dapat minasurat nin mga awit na pareho sa “pop songs” na agi saná—maabot an panahon dai na midbid: _faddish_ an terminong gamit ni Ramirez.
Sikat an mga Heswita sa Manila dahil sa mga awit pansimbahan na naisurat ninda. Pinunan kan dipuntong si Fr. Hontiveros, an pagsurat nin mga awit sa simbahan gamit an bernakular na tekstong pinapatos sa musikang kinagimatan na kan mga Kristyanong Pilipino—may pagka-Kastila ngani, sabi ni Hontiveros. Ginibo ini ni Hontiveros kan inot na mga taon kan s, bahaw na kumbaga, matapos an Ikaduwang Konsilyo Batikano –). Sarong dokumento sa Vatican II iyo an _Sacrosanctum Concilium_ na nagmando sa mga lokal na simbahan na gamiton sa liturhiya an mga bernakular na ekspresyon kan saindang kultura. Liniwat man kan dokumentong ini an paagi nin liturhiya—dating Latin, ngunyan pwede nang Bikol o Tagalog, asbp. Digdi man nangyari an paghampang kan padi sa mga tawo—an Misa na ngunyan nahihiling ta bunga kan dokumentong ini. Sa musika, inot na nag-eksperimento gamit an mga _chant_ kan mga indigenous peoples an nagkapirang mga propesor sa Unibersidad kan Pilipinas sa Diliman. An iba man nagdakitaramon _(translate)_ sa bernakular ki mga himnong relihiyoso hali sa Ingles, Aleman, Latin, asbp. Alagad, sa dae ko pa aram na dahilan, dae ini nagdanay. An mga kanta ni Hontiveros—arog kan “ [Papuri sa Diyos]( “ [Ama Namin]( “ [Ang Puso Ko’y Nagpupuri]( “ [Pananagutan]( an nagin popular sa masa. Sa tradisyon na ini kan pagsurat nin mga awit suminunod si Ramirez na kan ipinublika an sarong songbook na an titulo “ [Dolot Ki Maria]( An koleksyon na ini nin mga kanta iyo an nagin popular sa mga Misang Bikol sagkod kan binalyuhan kan mga obispo an Misal.
Kan , ilinipat sa Dyosesis kan Legazpi haling Palo, Leyte an Paúl na obispong tubong Tiwi na si Teotimo Pacis. Sarong mahigos na paradakitaramon nin mga teksto asin sarong kampyon kan tataramon na Bikol, pinunan ni Pacis an pag-Bikol kan Katolikong bersyon kan ebanghelyo haling Griyego kan (kan yaon pa sya kaini sa seminaryo kan Sorsogon bilang rektor). Bago sya nani-obispo kan , pinupunan nya naman an pagdakitaramon kan Misal na Bikol. Kaya ngani kan nalipat sya sa Legazpi, sabi sako ni Obispo Lucilo Quiambao, sarong surusemanang proyekto ni Pacis an pagpublika kan mga pamibi asin babasahón para sa Domingo (iyo na ini an _misallette_ na _Tataramon nin Buhay_).
Bago an Caceres, an Dyosesis nin Legazpi, sa panginginot ni Obispo Pacis, iyo an sentro kan buhay liturhiko sa Bikol kan panahon na idto. Nabanggit ngani sako ni Obispo Quiambao na nagdadayo pa an mga taga-Naga asin Sorsogon para saná makakua nin kopya kan mga pamibi para sa Domingong maabot. Kasabay kan pagbuhay ni Pacis kan liturhiyang bernakular sa Bikol, iyo man an pagtulod nya kan mga awit na _inculturated—_ o itong mga awit pansimbahan na gikan sa kulturang lokal _._ Kun tama an girumdom ko, hinagad ni Pacis an tabang kan propesor nin musika sa Bicol University (BU) na si Wilfreda Raquid, na taga-Oas, asin Everardo Nery Napay para maggibo nin mga awit sa liturhiya. Kan mga inot na taon kan s isinurat ni Raquid an _Misa Pastorela Bicolana_ na sarong popular na Misapara sa kapanahunan kan Pasko. Siring na ngani ki Ramirez, an _Misa Pastorela_—kasabay kan iba pa nyang mga awit ni Raquid na nagkarilingawan na—madaling “mamidbidan” nin huli ta an tanog kaini gikan asin nakagamot sa kulturang Bikolnon.
Ano an problema ngunyan? Kan , dahil sa de numerong pagkuyog kan mga lider kan Simbahan sa Bikol sa mandato kan Vatican _Liturgiam Authenticam_) _,_ na nagmawot na “husayon” an mga pagdakitaramon kan Misal na bernakular—ipinagbawal ( _banned_) an pag-awit kan mga kantang ginagamit an lumang teksto na pag-Bikol pa ni Pacis. An “Pag-umawon an Dyos” nagi nang “Kamurawayan sa Dyos”; an “asin mapasaimo man” nagi nang “asin sa saimong espiritu.” Huli ta bawal nang awiton an mga lumang kanta, napwersa an mga koro sa mga parokya na mag-awit nin mga bagong _set._ Iyo na ini an nadangog ko kan _installation Mass_ ni Obispo Baylon kan —mga awit na nawara an “pagka-Bikol,” kun ano man an buot sabihon kan terminong iyan. Garo baga makina na an tanog kan mga ibinalyong kanta—daing kalag, dangan mapagal awiton. Sabi ngani sako ki sarong padi, an ibang bagong awit garo bagang “dai masabutan kun ano an hinahagad sa Dyos.” Sa hiling ko, inaarog kan kompositor kan _set_ na ini an mga bagong uso— _trend—_ kan mga kompositorsa Amerika arog ni David Haas, asin an istilong bago ni Fr. Manoling Francisco, SJ. Mga istilo ining marhay, alagad bakong bagay para sa Bikol na Misa. Igwa kita nin sadiring ekspresyon nin pagtubod na dapat balikan—na nilingawan sa paggamit kan _set_ na ining bago haling Arkidiyosesis nin Caceres.
Ginagamit ko an tataramon na “napwersa” ta iyo ini an nangyari—kun kantahon an mga luma, sisitahon. Bawal na daa an pag-awit kan “Kamurawayan” na _antiphonal_ o su igwang _refrain_. Kun ano an _set_ na minanda kan Caceres, iyo saná iyan. Nawara na an mga awit ni Ramirez (swerte na saná an Pastorela ni Raquid ta naisalba pa). An nagkapirang mga bagong supang na kompositor sa Albay asin Sorsogon, sa panginotan kan istilo sa Caceres, iyo naman an istilo.
Makadismaya, mga tugang, an pangyaring ini. Alagad bakong desperado an sitwasyon. Hilnga baya si Joseph Reburiano, kan Unibersidad kan Ateneo de Naga, na nagsusurat nin mga magagayon na awit na nakaugat sa tanog kan Bikol. Siring man an kompositor haling Virac na si David Templonuevo na inaadal nin hararom an mga _folk songs_ kan Catanduanes tanganing mahanap an sarong _distinct_ na tanog para mahaman nya an Misa na iyo an naging tesis nya sa sarong unibersidad sa Amerika. Sa mga parokya padikit-dikit naman na ibinabalik an nagkapirang awit, urog nang gayo an nawarang “Ama Nyamo” ni Ramirez na hinusay gamit an bagong pag-Bikol kan Misal.
Harani na kita sa pagkomemorar kan limang gatos na taon nin Kristyanismo sa Pilipinas. Dapat tang masabutan na mismong an mga awit sa Misa mga gigikanan man nin kasaysayan—an naratibo kan satuyang identidad bilang mga paratubod ni Kristo sa Bikol. An maludok, mapungaw na tunog kan mga awit ta—arog kan “Sarong Banggi” asin “Ano Daw Idtong sa Gugon?”—ipinapahiling an disposisyon ta sa mga bagay na minapasato. Sa kapungawan kan mga tanog na ini mahihiling man an pagsakit nin sarong banwaan na taun-taon na binabagyo, tinutugahan nin bulkan. An mabining ritmo siring man minapahiling kan apeksyon ta sa pamilya asin urog nang gayo sa Dyos na aram an laog kan satong mga puso. Iyo ini an dapat maibalik sa liturhiya—an _kita_ na nakapalaog sa huni kan buhay.
.
Sarong estudyante kan kasaysayan nin Kristyanismo sa Unibersidad kan Yale, mahilig magkutkot kan nakaagi si Jethro Calacday. Para sa mga komento asin suhestyon, mag-email sa .
on August 20, at 8:59 am
bako akong parakanta sir.. pero aktibong serbidor kan simbahan.. tama an obserbasyon mo sir.. nakahidaw an tunay na tanog asin orihinal na kantang bikolnon lalo na sa Banal na Misa.. kudos sir.. mabalos saimo.. salamat sir Dave sa link…✌️✌️✌️🙏🙏🙏
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan
|
bik
| 1,991
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:29:49.672Z
|
https://magbikolkita.com/liwanag-asin-katutuuhan/ekumenismo-kasaysayan-asin-an-500-na-taon-nin-kristyanismo-sa-pilipinas/#respond
|
Ekumenismo, kasaysayan, asin an 500 na taon nin Kristyanismo sa Pilipinas | Magbikol Kita
|
Saturday, December 27, , 7:29am
# Ekumenismo, kasaysayan, asin an 500 na taon nin Kristyanismo sa Pilipinas
Published on Sunday, August 09, , 10:35am
by [Jethro Calacday]( "Posts by Jethro Calacday") \| [Liwanag asin Katutuuhan](
Syam na taon an preparasyon kan Catholic Bishops’ Conference of the Philippines (CBCP) para sa selebrasyon kan 500 na taon kan pag-abot kan Kristyanismo sa Pilipinas. Itinalaan kan CBCP an taon , an penultimong taon bago an dakulang selebrasyon sa , bilang taon nin ekumenismo o _interreligious dialogue._ Alagad, problematikong marhay an pag-arogar kan CBCP sa saiyang sadiri kan pagselebrar kan anibersaryong ini, urog nang gayo na inaapod ninda ining “500 Years of _Christianity_ in the Philippines” na kun sain tinatawan nin halaga saná an kasaysayan kan _katolisismo_ sa nasyon na ini, asin naiilaag sa gilid-gilid saná kan diskurso an iba pang mga simbahan na bakong Romano Katoliko. Marhay na sa penultimong taon bago an anibersaryo nagin interesado an CBCP sa mga tugang tang Protestante, alagad matàbang an diskurso huli na ngani ta bakong pundamental an pakisumaro kan ibang Kristiyanong simbahan sa paghiling sa nakaagi kan relihiyon ni Kristo sa ronang ini kan kinaban.
Inot, kaipuhan tang masabutan na pag sinabing “Kristyanismo” buót sabihon na ini bako sanáng Romano Katoliko, kundi an manlainlain na “ _mga Kristiyanismo”_(Christianities). Sa konteksto kan Pilipinas na 80 porsyento kan populasyon mga Romano Katoliko, masakit ining maipasabot ta nagin kultural na dimensyon na sa dakol an mga Katolikong ritwal—siring na ngani kan bunyag, kasal, mga pyesta. Garo bagang sarong _datum_ na kan “pagka-Pilipino” an pagigin Katoliko. An _conflation_ kan duwang identidad na ini pinapakusog sa problematikong pagsalak kan mga tukdo kan Iglesia Katolika sa “Values Education” kan mga aki ta. An “moralidad” kan sarong Pilipino sarong moralidad na Katoliko sa diskurso kan Values Education. Sa historikal na perspektibo—dai ko na babanggiton sa kabilugan—an Katolisismo iyo an nagin marka kan sibilisadong Pilipino kan panahon kan _Propaganda Movement._ Sa diskurso kan mga propagandista arog ni Rizal asin ni Pedro Paterno (na kagsurat kan _El Cristianismo en la antigua civilización Tagalog),_ an pagigin Katoliko na nagtutubod sa sarong Dyos marka kan pakisumaro kan “nasyon” na Pilipinas sa naratibo kan “modernisasyon” kan barbarong indio pasiring sa pagigin sibilisadong Europeo. An diskursong ini minana kan mga nagsurunod na historyador arog ni Sonia Zaide na nagsasabi—sa sarong ebanghelikong paagi—na an Pilipinas piniling banwaan kan Dyos, _a la_ Israel, nin huli na ngani ta iyo saná an Kristiyanong nasyon sa Sirangan, etc. An punto iyo ini: an Katolisismo nagin _esensyal_ na datum sa pagiging Pilipino.
An pagdominar kan Katolisismo sa kasaysayan kan Pilipinas dapat mahiling bako saná sa lente kan Probidensya, kundi resulta kan pulitikal asin kolonyal na mga proseso. Aram ta na an mga Kastila na nadigdi kan ika-16 na siglo nagláom na ipalakop an Katolisismo—ideolohiyang buminutwa matapos an _reconquista_ sa Espanya. Sa laog nin tulong siglo sagkod sa nakiaram an Estados Unidos, Katolisismo Romano saná an relihiyon na itinugot na magdanay. Alagad ini nabago. Kan , sa pag-abot kan mga Amerikano, nag-abot man an mga Protestanteng misyonero na nagpalakop nin saro pang klase nin Kristyanismo. Kan , ipinundar ni Isabelo de los Reyes an _Iglesia Filipina Independiente_(IFI) na suway sa autoridad kan Papa sa Roma. Si Gregorio Aglipay an inot na _obispo máximo_ kan simbahan na ini. Kan ipinundar man ni Felix Manalo an Iglesia ni Cristo, sarong pundamentalistang simbahan na an teolohiya Unitarian. Dakulang pagbabago an nangyari sa Kristyanismo sa Pilipinas kan huring parte kan ika-19 siglo asin kan mga inot na taon kan ika-20 siglo. Bago ko malingawan: an Katolisismo mismo kan panahon kan mga Kastila bakong saro saná—an buót sabihon may manlainlain man na Katolisismo na nagreynar kan panahon na idto. Yaon na diyan an _Confradia de San Jose_ na initnugdas ni Apolinario de la Cruz na pinersegir kan mga prayle asin kan gobyerno kan mga Kastila kan s.
Siring man, dai ta dapat lingawan na mismong an mga tawo may sadiring pagkasabot kan Katolisismo na iba sa “institusyunal” na Katolisismo kan mga prayle asin Kastila—iyo ini an inaapod kan mga eksperto na “syncretic” o “hybrid” o minsan “folk” na Katolisismo na sinasalak an prekolonyal na mga pagtubod sa Katolisismo. Dapat na ipasabot: sinda mga Kristiyano asin mga Pilipino man.
Kun susumahon asin pagahuhurup-hurupan ta, wara kitang “saro sanang” klase nin Kristyanismo o maski “Katolisismo” sa Pilipinas. Manlainlain asin makolor an kasaysayan kan pagtubod na ini sa Pilipinas. Kaya, an hapot iyo ini: ano an isineselebrar ta pag sinabing “limang gatos na taon nin Kristyanismo sa Pilipinas?” An pundasyon kan selebrasyon na ini ilinalaag kan mga nasa itaas sa inot na pagbunyag asin Misa sa Cebu kan —kan pagdatong ni Magellan. Mismo ngani an lugar kan “inot na Misa sa Pilipinas” pinag-iiriwalan pa. Ano daw kun ikiling ta an atensyon ta sa pagdiskurso tanganing masabutan an Kristyanismo sa Pilipinas sa kabilugan kaini—sarong ekumenikal na perspektibo na mayaman asin dapat na pag-isipan asin ilaag sa pundasyon kan selebrasyon. Ta sa pinakasuanoy na kasaysayan kan Simbahan mahihiling ta an manlainlain na interpretasyon kan pagiging parasunod ni Kristo na inaapod, _pejoratively,_ kan sarong trayumpalistikong institusyon bilang mga _herejias:_ nostisismo, marsyonismo, montanismo, dosetismo, asbp. Kun an pankinaban na kasaysayan kan Simbahan ni Kristo sarong kasaysayan nin _diversity,_ ano ta dai ta ini ilapat sa pagkasabot ta kan kasaysayan kan Simbahan digdi sa Pilipinas? Bakong eksklusibong patrimonyo kan mga Katoliko an relihiyon ni Kristo.
.
Sarong estudyante kan kasaysayan nin Kristyanismo sa Unibersidad kan Yale, mahilig magkutkot kan nakaagi si Jethro Calacday. Para sa mga komento asin suhestyon, mag-email sa .
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan
|
bik
| 1,289
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:29:49.672Z
|
https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/913
|
{"id":913,"date":"T19:11:56","date_gmt":"T11:11:56","guid":{"rendered":"http:\/\/magbikolkita.com\/?p=913"},"modified":"T17:01:03","modified_gmt":"T09:01:03","slug":"an-nawarang-gayon-kan-musika-liturhikal-kan-bikol","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/an-nawarang-gayon-kan-musika-liturhikal-kan-bikol\/","title":{"rendered":"An nawarang gayon kan musika liturhikal kan Bikol"},"content":{"rendered":"\n<p>Grade 4 pa san\u00e1 ako kan kan iluklok si Obispo Joel Baylon kan Legazpi. Nagdakula ako sa sarong pamilyang harani sa simbahan; mga dayupot na myembro kan Neokatekumenado an lolo saka lola ko, pati na ngani an mga magurang ko. An buhay mi kaidto iyo an eskwelahan, simbahan, harong. Saro sa mga nakakadara sako pabalik sa nakaagi iyo an mga awit sa simbahan. Dawa na ngani ignorante pa ako kaidto, madaling nagtatak sa memorya ko an mga awit arog na ngani kan \u201cUmawon an Kagurangnan\u201d ni Fruto Ramirez, SJ, asin \u201cPag-umawon an Dyos\u201d na bersyon ni Fr. Eduardo Hontiveros, SJ. An dai ko nanggad malingawan, maski na ngani pirang taon na matapos na ini itapok kan mga nakakataas sa probinsya eklesyastikal kan Bikol, iyo an \u201cAma Nyamo\u201d sa A menor na isinurat man ni Fr. Ramirez (na tubong Baao, Camarines Sur). Makagirabo an bersyon na ini kan \u201c<a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=hsAh6lDU8co\">Ama Nyamo<\/a>\u201d, ata na nganing an iba napapaluha pa lambang pag-awit. An melodyang ini bako san\u00e1ng sikat asin midbid kan lambang parasimbang Bikolano, kundi nagi nang parte kan kulturang relihiyoso kan rehiyon. <br><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-block-embed-youtube wp-embed-aspect-4-3 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe title=\"Ama Niamo\" width=\"\" height=\"810\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/hsAh6lDU8co?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture\" allowfullscreen><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<p><br>Nata ta magayon an \u201cAma Nyamo\u201d na ini? Sa paghiling-hiling ko sa YouTube, napaghurup-hurupan kong saro man san\u00e1 an sinasabi kan mga tawong nadadangog giraray an awit: ini sarong awit na \u201cudok sa puso.\u201d Nata? Ano an yaon sa melodya ta nasabing harani sa puso kan mga Bikolano? Nata ta maski sarong beses pa san\u00e1ng inaawit kan koro, nakakasabay an mga tawo sa pag-awit? Simple san\u00e1 para sako an simbag: nakua ni Ramirez an tanog na harani sa ekspiryensiya kan mga tawo; nakutkot nya idtong <em>esensyal<\/em> na tanog na mamimidbidan kan mga Bikolano sa pagdangog asin pag-awit. Kaya ngani, sa hiling ko, an pag-awit nin mga kantang aram tang nakagamot sa ekspiryensiya asin kultura kan Bikolano sarong \u201cpaghiling giraray\u201d <em>(re-cognitio)<\/em>. Naghuron kami ni Fr. Ramirez kan saro san\u00e1ng aldaw, asin may sinambit syang importanteng tataramon manungod digdi: an <em>anamnesis<\/em>. Sa pagsurat nin mga musika para sa liturhiya, mahalaga, sabi ni Fr. Ramirez, na magkaigwa nin sarong \u201cpagpadagos gikan sa nakaagi\u201d <em>(continuity from the past)<\/em> asin dai dapat minasurat nin mga awit na pareho sa \u201cpop songs\u201d na agi san\u00e1\umaabot an panahon dai na midbid: <em>faddish <\/em>an terminong gamit ni Ramirez. <\/p>\n\n\n\n<p>Sikat an mga Heswita sa Manila dahil sa mga awit pansimbahan na naisurat ninda. Pinunan kan dipuntong si Fr. Hontiveros, an pagsurat nin mga awit sa simbahan gamit an bernakular na tekstong pinapatos sa musikang kinagimatan na kan mga Kristyanong Pilipino\umay pagka-Kastila ngani, sabi ni Hontiveros. Ginibo ini ni Hontiveros kan inot na mga taon kan s, bahaw na kumbaga, matapos an Ikaduwang Konsilyo Batikano \u). Sarong dokumento sa Vatican II iyo an <em>Sacrosanctum Concilium <\/em>na nagmando sa mga lokal na simbahan na gamiton sa liturhiya an mga bernakular na ekspresyon kan saindang kultura. Liniwat man kan dokumentong ini an paagi nin liturhiya\udating Latin, ngunyan pwede nang Bikol o Tagalog, asbp. Digdi man nangyari an paghampang kan padi sa mga tawo\uan Misa na ngunyan nahihiling ta bunga kan dokumentong ini. Sa musika, inot na nag-eksperimento gamit an mga <em>chant <\/em>kan mga indigenous peoples an nagkapirang mga propesor sa Unibersidad kan Pilipinas sa Diliman. An iba man nagdakitaramon <em>(translate)<\/em> sa bernakular ki mga himnong relihiyoso hali sa Ingles, Aleman, Latin, asbp. Alagad, sa dae ko pa aram na dahilan, dae ini nagdanay. An mga kanta ni Hontiveros\uarog kan \u201c<a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=istw1U5Gi3w\">Papuri sa Diyos<\/a>\u201d; \u201c<a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=lwsJoA0nuJM\">Ama Namin<\/a>\u201d; \u201c<a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=EaaYsyTPMhE\">Ang Puso Ko\uy Nagpupuri<\/a>\u201d; \u201c<a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=rOp5KsmIf50\">Pananagutan<\/a>\u201d\uiyo an nagin popular sa masa. Sa tradisyon na ini kan pagsurat nin mga awit suminunod si Ramirez na kan ipinublika an sarong songbook na an titulo \u201c<a href=\"http:\/\/(https:\/\/drive.google.com\/file\/d\/1SVzuerMp44Ii-AndHT00CeFy4ydQzuAf\/view?usp=sharing\">Dolot Ki Maria<\/a>\u201d. An koleksyon na ini nin mga kanta iyo an nagin popular sa mga Misang Bikol sagkod kan binalyuhan kan mga obispo an Misal. <\/p>\n\n\n\n<p>Kan , ilinipat sa Dyosesis kan Legazpi haling Palo, Leyte an Pa\u00fal na obispong tubong Tiwi na si Teotimo Pacis. Sarong mahigos na paradakitaramon nin mga teksto asin sarong kampyon kan tataramon na Bikol, pinunan ni Pacis an pag-Bikol kan Katolikong bersyon kan ebanghelyo haling Griyego kan (kan yaon pa sya kaini sa seminaryo kan Sorsogon bilang rektor). Bago sya nani-obispo kan , pinupunan nya naman an pagdakitaramon kan Misal na Bikol. Kaya ngani kan nalipat sya sa Legazpi, sabi sako ni Obispo Lucilo Quiambao, sarong surusemanang proyekto ni Pacis an pagpublika kan mga pamibi asin babasah\u00f3n para sa Domingo (iyo na ini an <em>misallette <\/em>na <em>Tataramon nin Buhay<\/em>).<\/p>\n\n\n\n<p>Bago an Caceres, an Dyosesis nin Legazpi, sa panginginot ni Obispo Pacis, iyo an sentro kan buhay liturhiko sa Bikol kan panahon na idto. Nabanggit ngani sako ni Obispo Quiambao na nagdadayo pa an mga taga-Naga asin Sorsogon para san\u00e1 makakua nin kopya kan mga pamibi para sa Domingong maabot. Kasabay kan pagbuhay ni Pacis kan liturhiyang bernakular sa Bikol, iyo man an pagtulod nya kan mga awit na <em>inculturated\u<\/em>o itong mga awit pansimbahan na gikan sa kulturang lokal<em>. <\/em>Kun tama an girumdom ko, hinagad ni Pacis an tabang kan propesor nin musika sa Bicol University (BU) na si Wilfreda Raquid, na taga-Oas, asin Everardo Nery Napay para maggibo nin mga awit sa liturhiya. Kan mga inot na taon kan s isinurat ni Raquid an <em>Misa Pastorela Bicolana <\/em>na sarong popular na Misapara sa kapanahunan kan Pasko. Siring na ngani ki Ramirez, an <em>Misa Pastorela<\/em>\ukasabay kan iba pa nyang mga awit ni Raquid na nagkarilingawan na\umadaling \u201cmamidbidan\u201d nin huli ta an tanog kaini gikan asin nakagamot sa kulturang Bikolnon. <\/p>\n\n\n\n<p>Ano an problema ngunyan? Kan , dahil sa de numerong pagkuyog kan mga lider kan Simbahan sa Bikol sa mandato kan Vatican <em>Liturgiam Authenticam <\/em>)<em>, <\/em>na nagmawot na \u201chusayon\u201d an mga pagdakitaramon kan Misal na bernakular\uipinagbawal (<em>banned<\/em>) an pag-awit kan mga kantang ginagamit an lumang teksto na pag-Bikol pa ni Pacis. An \u201cPag-umawon an Dyos\u201d nagi nang \u201cKamurawayan sa Dyos\u201d; an \u201casin mapasaimo man\u201d nagi nang \u201casin sa saimong espiritu.\u201d Huli ta bawal nang awiton an mga lumang kanta, napwersa an mga koro sa mga parokya na mag-awit nin mga bagong <em>set. <\/em>Iyo na ini an nadangog ko kan <em>installation Mass<\/em> ni Obispo Baylon kan \umga awit na nawara an \u201cpagka-Bikol,\u201d kun ano man an buot sabihon kan terminong iyan. Garo baga makina na an tanog kan mga ibinalyong kanta\udaing kalag, dangan mapagal awiton. Sabi ngani sako ki sarong padi, an ibang bagong awit garo bagang \u201cdai masabutan kun ano an hinahagad sa Dyos.\u201d Sa hiling ko, inaarog kan kompositor kan <em>set <\/em>na ini an mga bagong uso\u<em>trend\u<\/em>kan mga kompositorsa Amerika arog ni David Haas, asin an istilong bago ni Fr. Manoling Francisco, SJ. Mga istilo ining marhay, alagad bakong bagay para sa Bikol na Misa. Igwa kita nin sadiring ekspresyon nin pagtubod na dapat balikan\una nilingawan sa paggamit kan <em>set<\/em> na ining bago haling Arkidiyosesis nin Caceres.<\/p>\n\n\n\n<p>Ginagamit ko an tataramon na \u201cnapwersa\u201d ta iyo ini an nangyari\ukun kantahon an mga luma, sisitahon. Bawal na daa an pag-awit kan \u201cKamurawayan\u201d na <em>antiphonal<\/em> o su igwang <em>refrain<\/em>. Kun ano an <em>set <\/em>na minanda kan Caceres, iyo san\u00e1 iyan. Nawara na an mga awit ni Ramirez (swerte na san\u00e1 an Pastorela ni Raquid ta naisalba pa). An nagkapirang mga bagong supang na kompositor sa Albay asin Sorsogon, sa panginotan kan istilo sa Caceres, iyo naman an istilo.<\/p>\n\n\n\n<p>Makadismaya, mga tugang, an pangyaring ini. Alagad bakong desperado an sitwasyon. Hilnga baya si Joseph Reburiano, kan Unibersidad kan Ateneo de Naga, na nagsusurat nin mga magagayon na awit na nakaugat sa tanog kan Bikol. Siring man an kompositor haling Virac na si David Templonuevo na inaadal nin hararom an mga <em>folk songs <\/em>kan Catanduanes tanganing mahanap an sarong <em>distinct <\/em>na tanog para mahaman nya an Misa na iyo an naging tesis nya sa sarong unibersidad sa Amerika. Sa mga parokya padikit-dikit naman na ibinabalik an nagkapirang awit, urog nang gayo an nawarang \u201cAma Nyamo\u201d ni Ramirez na hinusay gamit an bagong pag-Bikol kan Misal. <\/p>\n\n\n\n<p>Harani na kita sa pagkomemorar kan limang gatos na taon nin Kristyanismo sa Pilipinas. Dapat tang masabutan na mismong an mga awit sa Misa mga gigikanan man nin kasaysayan\uan naratibo kan satuyang identidad bilang mga paratubod ni Kristo sa Bikol. An maludok, mapungaw na tunog kan mga awit ta\uarog kan \u201cSarong Banggi\u201d asin \u201cAno Daw Idtong sa Gugon?\u201d\uipinapahiling an disposisyon ta sa mga bagay na minapasato. Sa kapungawan kan mga tanog na ini mahihiling man an pagsakit nin sarong banwaan na taun-taon na binabagyo, tinutugahan nin bulkan. An mabining ritmo siring man minapahiling kan apeksyon ta sa pamilya asin urog nang gayo sa Dyos na aram an laog kan satong mga puso. Iyo ini an dapat maibalik sa liturhiya\uan <em>kita <\/em>na nakapalaog sa huni kan buhay.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-color\" style=\"color:#ffffff\">.<\/p>\n\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Grade 4 pa san\u00e1 ako kan kan iluklok si Obispo Joel Baylon kan Legazpi. Nagdakula ako sa sarong pamilyang harani sa simbahan; mga dayupot na myembro kan Neokatekumenado an lolo saka lola ko, pati na ngani an mga magurang ko. An buhay mi kaidto iyo an eskwelahan, simbahan, harong. Saro sa mga nakakadara sako […]<\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"off","_et_pb_old_content":"<!-- wp:paragraph -->\n<p>Grade 4 pa san\u00e1 ako kan kan iluklok si Obispo Joel Baylon kan Legazpi. Nagdakula ako sa sarong pamilyang harani sa simbahan; mga dayupot na myembro kan Neokatekumenado an lolo saka lola ko, pati na ngani an mga magurang ko. An buhay mi kaidto iyo an eskwelahan, simbahan, harong. Saro sa mga nakakadara sako pabalik sa nakaagi iyo an mga awit sa simbahan. Dawa na ngani ignorante pa ako kaidto, madaling nagtatak sa memorya ko an mga awit arog na ngani kan \u201cUmawon an Kagurangnan\u201d ni Fruto Ramirez, SJ, asin \u201cPag-umawon an Dyos\u201d na bersyon ni Fr. Eduardo Hontiveros, SJ. An dai ko nanggad malingawan, maski na ngani pirang taon na matapos na ini itapok kan mga nakakataas sa probinsya eklesyastikal kan Bikol, iyo an \u201cAma Nyamo\u201d sa A menor na isinurat man ni Fr. Ramirez (na tubong Baao, Camarines Sur). Makagirabo an bersyon na ini kan \u201c<a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=hsAh6lDU8co\">Ama Nyamo<\/a>\u201d, ata na nganing an iba napapaluha pa lambang pag-awit. An melodyang ini bako san\u00e1ng sikat asin midbid kan lambang parasimbang Bikolano, kundi nagi nang parte kan kulturang relihiyoso kan rehiyon.\u00a0<br><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:core-embed\/youtube {\"url\":\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=hsAh6lDU8co\",\"type\":\"video\",\"providerNameSlug\":\"youtube\",\"className\":\"wp-embed-aspect-4-3 wp-has-aspect-ratio\"} -->\n<figure class=\"wp-block-embed-youtube wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-embed-aspect-4-3 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\nhttps:\/\/www.youtube.com\/watch?v=hsAh6lDU8co\n<\/div><\/figure>\n<!-- \/wp:core-embed\/youtube -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><br>Nata ta magayon an \u201cAma Nyamo\u201d na ini? Sa paghiling-hiling ko sa YouTube, napaghurup-hurupan kong saro man san\u00e1 an sinasabi kan mga tawong nadadangog giraray an awit: ini sarong awit na \u201cudok sa puso.\u201d Nata? Ano an yaon sa melodya ta nasabing harani sa puso kan mga Bikolano? Nata ta maski sarong beses pa san\u00e1ng inaawit kan koro, nakakasabay an mga tawo sa pag-awit? Simple san\u00e1 para sako an simbag: nakua ni Ramirez an tanog na harani sa ekspiryensiya kan mga tawo; nakutkot nya idtong\u00a0<em>esensyal<\/em>\u00a0na tanog na mamimidbidan kan mga Bikolano sa pagdangog asin pag-awit. Kaya ngani, sa hiling ko, an pag-awit nin mga kantang aram tang nakagamot sa ekspiryensiya asin kultura kan Bikolano sarong \u201cpaghiling giraray\u201d\u00a0<em>(re-cognitio)<\/em>. Naghuron kami ni Fr. Ramirez kan saro san\u00e1ng aldaw, asin may sinambit syang importanteng tataramon manungod digdi: an\u00a0<em>anamnesis<\/em>. Sa pagsurat nin mga musika para sa liturhiya, mahalaga, sabi ni Fr. Ramirez, na magkaigwa nin sarong \u201cpagpadagos gikan sa nakaagi\u201d\u00a0<em>(continuity from the past)<\/em>\u00a0asin dai dapat minasurat nin mga awit na pareho sa \u201cpop songs\u201d na agi san\u00e1\umaabot an panahon dai na midbid:\u00a0<em>faddish\u00a0<\/em>an terminong gamit ni Ramirez.\u00a0<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Sikat an mga Heswita sa Manila dahil sa mga awit pansimbahan na naisurat ninda. Pinunan kan dipuntong si Fr. Hontiveros, an pagsurat nin mga awit sa simbahan gamit an bernakular na tekstong pinapatos sa musikang kinagimatan na kan mga Kristyanong Pilipino\umay pagka-Kastila ngani, sabi ni Hontiveros. Ginibo ini ni Hontiveros kan inot na mga taon kan s, bahaw na kumbaga, matapos an Ikaduwang Konsilyo Batikano \u). Sarong dokumento sa Vatican II iyo an <em>Sacrosanctum Concilium <\/em>na nagmando sa mga lokal na simbahan na gamiton sa liturhiya an mga bernakular na ekspresyon kan saindang kultura. Liniwat man kan dokumentong ini an paagi nin liturhiya\udating Latin, ngunyan pwede nang Bikol o Tagalog, asbp. Digdi man nangyari an paghampang kan padi sa mga tawo\uan Misa na ngunyan nahihiling ta bunga kan dokumentong ini. Sa musika, inot na nag-eksperimento gamit an mga <em>chant <\/em>kan mga indigenous peoples an nagkapirang mga propesor sa Unibersidad kan Pilipinas sa Diliman. An iba man nagdakitaramon <em>(translate)<\/em> sa bernakular ki mga himnong relihiyoso hali sa Ingles, Aleman, Latin, asbp. Alagad, sa dae ko pa aram na dahilan, dae ini nagdanay. An mga kanta ni Hontiveros\uarog kan \u201c<a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=istw1U5Gi3w\">Papuri sa Diyos<\/a>\u201d; \u201c<a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=lwsJoA0nuJM\">Ama Namin<\/a>\u201d; \u201c<a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=EaaYsyTPMhE\">Ang Puso Ko\uy Nagpupuri<\/a>\u201d; \u201c<a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=rOp5KsmIf50\">Pananagutan<\/a>\u201d\uiyo an nagin popular sa masa. Sa tradisyon na ini kan pagsurat nin mga awit suminunod si Ramirez na kan ipinublika an sarong songbook na an titulo \u201c<a href=\"http:\/\/(https:\/\/drive.google.com\/file\/d\/1SVzuerMp44Ii-AndHT00CeFy4ydQzuAf\/view?usp=sharing\">Dolot Ki Maria<\/a>\u201d. An koleksyon na ini nin mga kanta iyo an nagin popular sa mga Misang Bikol sagkod kan binalyuhan kan mga obispo an Misal. <\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Kan , ilinipat sa Dyosesis kan Legazpi haling Palo, Leyte an Pa\u00fal na obispong tubong Tiwi na si Teotimo Pacis. Sarong mahigos na paradakitaramon nin mga teksto asin sarong kampyon kan tataramon na Bikol, pinunan ni Pacis an pag-Bikol kan Katolikong bersyon kan ebanghelyo haling Griyego kan (kan yaon pa sya kaini sa seminaryo kan Sorsogon bilang rektor). Bago sya nani-obispo kan , pinupunan nya naman an pagdakitaramon kan Misal na Bikol. Kaya ngani kan nalipat sya sa Legazpi, sabi sako ni Obispo Lucilo Quiambao, sarong surusemanang proyekto ni Pacis an pagpublika kan mga pamibi asin babasah\u00f3n para sa Domingo (iyo na ini an <em>misallette <\/em>na <em>Tataramon nin Buhay<\/em>).<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Bago an Caceres, an Dyosesis nin Legazpi, sa panginginot ni Obispo Pacis, iyo an sentro kan buhay liturhiko sa Bikol kan panahon na idto. Nabanggit ngani sako ni Obispo Quiambao na nagdadayo pa an mga taga-Naga asin Sorsogon para san\u00e1 makakua nin kopya kan mga pamibi para sa Domingong maabot. Kasabay kan pagbuhay ni Pacis kan liturhiyang bernakular sa Bikol, iyo man an pagtulod nya kan mga awit na <em>inculturated\u<\/em>o itong mga awit pansimbahan na gikan sa kulturang lokal<em>. <\/em>Kun tama an girumdom ko, hinagad ni Pacis an tabang kan propesor nin musika sa Bicol University (BU) na si Wilfreda Raquid, na taga-Oas, asin Everardo Nery Napay para maggibo nin mga awit sa liturhiya. Kan mga inot na taon kan s isinurat ni Raquid an <em>Misa Pastorela Bicolana <\/em>na sarong popular na Misapara sa kapanahunan kan Pasko. Siring na ngani ki Ramirez, an <em>Misa Pastorela<\/em>\ukasabay kan iba pa nyang mga awit ni Raquid na nagkarilingawan na\umadaling \u201cmamidbidan\u201d nin huli ta an tanog kaini gikan asin nakagamot sa kulturang Bikolnon. <\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Ano an problema ngunyan? Kan , dahil sa de numerong pagkuyog kan mga lider kan Simbahan sa Bikol sa mandato kan Vatican <em>Liturgiam Authenticam <\/em>)<em>, <\/em>na nagmawot na \u201chusayon\u201d an mga pagdakitaramon kan Misal na bernakular\uipinagbawal (<em>banned<\/em>) an pag-awit kan mga kantang ginagamit an lumang teksto na pag-Bikol pa ni Pacis. An \u201cPag-umawon an Dyos\u201d nagi nang \u201cKamurawayan sa Dyos\u201d; an \u201casin mapasaimo man\u201d nagi nang \u201casin sa saimong espiritu.\u201d Huli ta bawal nang awiton an mga lumang kanta, napwersa an mga koro sa mga parokya na mag-awit nin mga bagong <em>set. <\/em>Iyo na ini an nadangog ko kan <em>installation Mass<\/em> ni Obispo Baylon kan \umga awit na nawara an \u201cpagka-Bikol,\u201d kun ano man an buot sabihon kan terminong iyan. Garo baga makina na an tanog kan mga ibinalyong kanta\udaing kalag, dangan mapagal awiton. Sabi ngani sako ki sarong padi, an ibang bagong awit garo bagang \u201cdai masabutan kun ano an hinahagad sa Dyos.\u201d Sa hiling ko, inaarog kan kompositor kan <em>set <\/em>na ini an mga bagong uso\u<em>trend\u<\/em>kan mga kompositorsa Amerika arog ni David Haas, asin an istilong bago ni Fr. Manoling Francisco, SJ. Mga istilo ining marhay, alagad bakong bagay para sa Bikol na Misa. Igwa kita nin sadiring ekspresyon nin pagtubod na dapat balikan\una nilingawan sa paggamit kan <em>set<\/em> na ining bago haling Arkidiyosesis nin Caceres.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Ginagamit ko an tataramon na \u201cnapwersa\u201d ta iyo ini an nangyari\ukun kantahon an mga luma, sisitahon. Bawal na daa an pag-awit kan \u201cKamurawayan\u201d na <em>antiphonal<\/em> o su igwang <em>refrain<\/em>. Kun ano an <em>set <\/em>na minanda kan Caceres, iyo san\u00e1 iyan. Nawara na an mga awit ni Ramirez (swerte na san\u00e1 an Pastorela ni Raquid ta naisalba pa). An nagkapirang mga bagong supang na kompositor sa Albay asin Sorsogon, sa panginotan kan istilo sa Caceres, iyo naman an istilo.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Makadismaya, mga tugang, an pangyaring ini. Alagad bakong desperado an sitwasyon. Hilnga baya si Joseph Reburiano, kan Unibersidad kan Ateneo de Naga, na nagsusurat nin mga magagayon na awit na nakaugat sa tanog kan Bikol. Siring man an kompositor haling Virac na si David Templonuevo na inaadal nin hararom an mga <em>folk songs <\/em>kan Catanduanes tanganing mahanap an sarong <em>distinct <\/em>na tanog para mahaman nya an Misa na iyo an naging tesis nya sa sarong unibersidad sa Amerika. Sa mga parokya padikit-dikit naman na ibinabalik an nagkapirang awit, urog nang gayo an nawarang \u201cAma Nyamo\u201d ni Ramirez na hinusay gamit an bagong pag-Bikol kan Misal. <\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Harani na kita sa pagkomemorar kan limang gatos na taon nin Kristyanismo sa Pilipinas. Dapat tang masabutan na mismong an mga awit sa Misa mga gigikanan man nin kasaysayan\uan naratibo kan satuyang identidad bilang mga paratubod ni Kristo sa Bikol. An maludok, mapungaw na tunog kan mga awit ta\uarog kan \u201cSarong Banggi\u201d asin \u201cAno Daw Idtong sa Gugon?\u201d\uipinapahiling an disposisyon ta sa mga bagay na minapasato. Sa kapungawan kan mga tanog na ini mahihiling man an pagsakit nin sarong banwaan na taun-taon na binabagyo, tinutugahan nin bulkan. An mabining ritmo siring man minapahiling kan apeksyon ta sa pamilya asin urog nang gayo sa Dyos na aram an laog kan satong mga puso. Iyo ini an dapat maibalik sa liturhiya\uan <em>kita <\/em>na nakapalaog sa huni kan buhay.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph {\"customTextColor\":\"#ffffff\"} -->\n<p style=\"color:#ffffff\" class=\"has-text-color\">.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:media-text {\"mediaId\":478,\"mediaLink\":\"http:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/kahugakan-sa-kasaysayan\/attachment\/12jethro\/\",\"mediaType\":\"image\",\"mediaWidth\":19} -->\n<div class=\"wp-block-media-text alignwide is-stacked-on-mobile\" style=\"grid-template-columns:19% auto\"><figure class=\"wp-block-media-text__media\"><img src=\"http:\/\/magbikolkita.com\/wp-content\/uploads\/\/07\/12Jethro.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-478\"\/><\/figure><div class=\"wp-block-media-text__content\"><!-- wp:paragraph {\"placeholder\":\"Content\u\",\"customFontSize\":15} -->\n<p style=\"font-size:15px\"><em><em><em>Sarong estudyante kan kasaysayan nin Kristyanismo sa Unibersidad kan Yale, mahilig magkutkot kan nakaagi si <strong>Jethro Calacday<\/strong>. Para sa mga komento asin suhestyon, mag-email sa <a href=\"mailto:\"><\/a>.<\/em><\/em><\/em><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph --><\/div><\/div>\n<!-- \/wp:media-text -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->","_et_gb_content_width":""},"categories":[112],"tags":[290,69,47,416,414,412,411,113,410,114,49,413],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>An nawarang gayon kan musika liturhikal kan Bikol | Magbikol Kita<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/an-nawarang-gayon-kan-musika-liturhikal-kan-bikol\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"An nawarang gayon kan musika liturhikal kan Bikol | Magbikol Kita\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Grade 4 pa san\u00e1 ako kan kan iluklok si Obispo Joel Baylon kan Legazpi. Nagdakula ako sa sarong pamilyang harani sa simbahan; mga dayupot na myembro kan Neokatekumenado an lolo saka lola ko, pati na ngani an mga magurang ko. An buhay mi kaidto iyo an eskwelahan, simbahan, harong. Saro sa mga nakakadara sako […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/an-nawarang-gayon-kan-musika-liturhikal-kan-bikol\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Magbikol Kita\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/magbikolkita\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"T11:11:56+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"T09:01:03+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-content\/uploads\/\/12\/MKidentity.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@magbikolkita\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@magbikolkita\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\">\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"6 minutes\">\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#organization\",\"name\":\"Magbikol Kita\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/\",\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/magbikolkita\/\",\"https:\/\/www.instagram.com\/magbikolkita\/\",\"https:\/\/www.youtube.com\/magbikolkita\/\",\"https:\/\/twitter.com\/magbikolkita\"],\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#logo\",\"inLanguage\":\"en\",\"url\":\"\",\"caption\":\"Magbikol Kita\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#logo\"}},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#website\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/\",\"name\":\"Magbikol Kita\",\"description\":\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/?s={search_term_string}\",\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"en\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/an-nawarang-gayon-kan-musika-liturhikal-kan-bikol\/#webpage\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/an-nawarang-gayon-kan-musika-liturhikal-kan-bikol\/\",\"name\":\"An nawarang gayon kan musika liturhikal kan Bikol | Magbikol Kita\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#website\"},\"datePublished\":\"T11:11:56+00:00\",\"dateModified\":\"T09:01:03+00:00\",\"inLanguage\":\"en\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/an-nawarang-gayon-kan-musika-liturhikal-kan-bikol\/\"]}]},{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/an-nawarang-gayon-kan-musika-liturhikal-kan-bikol\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/an-nawarang-gayon-kan-musika-liturhikal-kan-bikol\/#webpage\"},\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#\/schema\/person\/defd1ad8fb2c\"},\"headline\":\"An nawarang gayon kan musika liturhikal kan Bikol\",\"datePublished\":\"T11:11:56+00:00\",\"dateModified\":\"T09:01:03+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/an-nawarang-gayon-kan-musika-liturhikal-kan-bikol\/#webpage\"},\"commentCount\":1,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#organization\"},\"keywords\":\"Archdiocese of Caceres,Bicol,BIkol,Church,Diocese of Legazpi,Eduardo Hontiveros,Fruto Ramirez,Jethro Calacday,Liturgical Music,Liwanag asin Katutuuhan,Magbikol Kita,Teotimo Pacis\",\"articleSection\":\"Liwanag asin Katutuuhan\",\"inLanguage\":\"en\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/an-nawarang-gayon-kan-musika-liturhikal-kan-bikol\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#\/schema\/person\/defd1ad8fb2c\",\"name\":\"Jethro Calacday\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#personlogo\",\"inLanguage\":\"en\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-content\/uploads\/\/12\/12-JethroC.jpg\",\"caption\":\"Jethro Calacday\"},\"description\":\"Sarong estudyante kan kasaysayan nin Kristyanismo sa Unibersidad kan Yale, mahilig magkutkot kan nakaagi si Jethro Calacday. Para sa mga komento asin suhestyon, mag-email sa .\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/913"}],"collection":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=913"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/913\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/913\/revisions\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=913"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=913"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=913"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
|
bik
| 3,184
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:29:49.672Z
|
|
https://magbikolkita.com/aw-ta-nagkarastahan/bawal-mamuot-man-kun-yaon-sa-caramoan/#respond
|
Bawal mamuot kun yaon sa Caramoan? | Magbikol Kita
|
Saturday, December 27, , 7:25am
# Bawal mamuot kun yaon sa Caramoan?
Published on Saturday, July 11, , 12:20am
by [Niles Jordan Breis]( "Posts by Niles Jordan Breis") \| [Aw, Ta Nagkarastahan?](
An sabi kaidto sako kan sarong tiyaon kong bokalison: “Ay, ate! Usmakon kan aki ka. Dai mo pag-isipon na ilusyunan an daragitang kataning mi ta primahon mo pa an.”
Buot sabihon, sing-aki ko pa daa. Pinsan. Kadugo. Kaya, bawal mamiday kaidtong mga dekada ’90 kan an Caramoan mayo pa lamang sa isip kan mga turista. Mga Caramoanon an sa parte na Lola. Basiño sinda. Kastilaloy. Bago pa naagom kan Breis. Sa Basiño man gikan an ina ni Ely Basiño Buendia kan Eraserheads. Duwa kuta kaming sikat ni Ely sa angkan kun nadagos akong magin bold actor sa mga pelikulang horror. Horrorosan ki brief(s) o kalson. Hugak na kuta akong magbwelta sa Caramoan pag bakasyon ta mala ngani maano man duman kun gabos na magagayon bawal man pasyaran. Gabos sinda kadugo mi daa. Puon Salvacion o Lipata o iba pang barangay asin hanggang sentro. Sarong aldaw, sa bulod ako nakaampos, harani sa masulog na salog asin inabot ako nin banggi. Asin ito su inot buda huri kong pakahiling nin kahoy na marambungon nin labi-labing aninipot. Marambong nanggad an kabilugan asin sa diklom, paghuna mo sarong nakalataw na liwanag, biyong naghahangos. Rumdom ko na kan mga oras na ito, kinaptan ko an sakong daghan asin pagmati ko, su kahoy buda ako… saro man saná. Sarong hinangos asin kurab-kutab. Pag-abot sa harong na garo dai pa ako naulian, ulukon su tiyaon ko. Baad daa mabua ako ta bakasyon daang naunabi alagad mayo man nin nakakaulay. Maray pa daang umuli na sa Tabaco.
Aram ko, sa ngunyan, bako mi na man gabos kadugo an mga babayi sa Caramoan asin haluyon na akong dai nakabisita duman. Lampas- trayntang taon? Alagad iyo. Su kahoy nin mga aninipot kan bangging ito na pitsuon an diklom—nasa daghan ko pa hanggan ngunyan. Kurab-kutab nin kagayunan na daing kasagkuran.
Sabi ngani kan mga gurang, bukudon daa an gabos na kayang dakupon kan daghan. Bako sanáng su mga kayang dakupon kan mata. Nasa daghan daa an tunay na pagmaan.
Sarong premyadong parasurat si Niles Jordan Breis. Guminana na sya sa Palanca, Premio Arejola, Gawad Obrang Literaturang Bikol, asin sa Premio Valledor. Gikan sya sa Tabaco, Albay. Sya an representante kan Southern Luzon sa NCCA National Committee on Literary Arts.
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan
|
bik
| 775
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:29:49.672Z
|
https://magbikolkita.com/liwanag-asin-katutuuhan/si-ina-sa-traslacion-nin-imperyo/#respond
|
Si Ina sa Traslacion nin imperyo | Magbikol Kita
|
Saturday, December 27, , 7:28am
# Si Ina sa Traslacion nin imperyo
Published on Sunday, September 20, , 9:32pm
by [Jethro Calacday]( "Posts by Jethro Calacday") \| [Liwanag asin Katutuuhan](
Kan 18 Septyembre , isinelebrar sa Naga an solemnidad ni Ntra. Sñra. de Peñafrancia, sarong selebrasyon sa tahaw nin dakulang kapurisawan. Napabareta kaidto na pasiring na sa Naga an mga pwersang rebolusyonaryo kan bagong tugdas na Republica Filipina sa pamamayo ni Vicente Lucban, an general ni Aguinaldo sa rona na ini kan Luzon. Nainot nang nasakop kan mga rebolusyonaryo an Daet asin Tayabas (na kaidto sakop kan Dyosesis kan Nueva Caceres). Mantang dai pa nin karibukan, duminulag pasiring sa Hong Kong an kadakol na mga opisyal asin mga prayleng Kastila (pati na ngani an Obispo sa Caceres na si Arsenio del Campo y Monasterio) sa takot na magadan sa nagdadangadang na gyera magkapirang semana asin aldaw bago an pyesta ni Ina. Dai ginibo an nakagawian nang nobena sa Mahal na Birhen, ata ngani nagtagama na saná nin triduo magpuon Septyembre 16 (kun kasuarin ginibo an Traslacion hali sa Santwaryopasiring sa Catedral), asin an _fluvial procession_ pabalik sa Santwaryo kan sunod na aldaw, 17.
An misa sa solemnidad pinamayuhan kan rektor kan _Seminario Conciliar_ na si Padre Juan Santandreu, CM, mantang an nawalat na Vicario General na si Padre Roman Gonzales, OSA, an homilista. Sa saiyang sermon, pinatoninong ni Gonzales an kapurisawan kan mga tawo asin hinulitan sinda na “doblehon an saindang petisyon, asin hagadon sa Urog Kamahal na Birhen an katuninungan.” Sabi ngani nin sarong anonimong parasurat na biyong nalingawan kan mga tawo an “makakatakot na bagyo na nagdadangadang sa samo… Garo bagang inisip nyamo na an insureksyon kan mga Tagalog dai mangangahas na magluwas sa Katagalugan, asin magagadan ini bago pa man makaabot sa Bikol.” Dawa may sarong “Kapitan Dibang” na nagtsismis daa na an mga Kastila gagadanon an gabos na mga _indio_ sa syudad _,_ pinatonong ini ni Fray Gonzales. Nagpadagos an kapyestahan sa Naga—may barayle, pakaon, asin iba pa, antos 7:45 nin banggi.
Alas-12 nin matanga kan may nagpapaputok ki badil—nagpuon na an rebolusyon. An namamayo kan mga rebolusyonaryo iyo an gwardya sibilna si Elias Angeles. Nagkua nin mga tawuhan si Angeles sa mga nakabilanggo sa presuhan kan Naga. Ginaradan kan mga rebolusyonaryo an mga opisyal na Kastila na nawalat—urog na idtong mga kaayon sa pulisya. Nagdulag an mga Kastila—prayle, madre, mga opisyales kan gobyerno pati an gobernador sibil—pasiring sa Simbahan kan San Francisco kun sain sinda nagkatiripon. An mga madre sa Colegio de Santa Isabel asin an mga padi kan seminario, matuninong na tinugutan kan mga rebolusyonaryo na makapasiring sa San Francisco. Dawa na ngani ini itinugot, maisog man giraray na pinunterya kan mga rebolusyonaryo an San Francisco tanganing _pasukuon_ an mga Kastila. Alagad, sa interbensyon ni Vicario General Gonzales, dai ini nangyari. Pinatanidan ni Gonzales an mga Kastila sa San Francisco na sumuko na sa mga rebolusyonaryo tanganing dai na magdakol an mga gadan. Alas-5 nin hapon kan 19 Septyembre , pormal na nagsuko an mga Kastila sa Republica Filipina. Sa suhestyon ni Gonzales, nailuklok na bagong gobernador sibil kan Ambos Camarines si Elias Angeles.
.
Kan Septyembre , nag-abot sa Naga an sarong maestrong Episcopaliano sa pangaran na William B Freer. Protestante, puti, asin Sajon Anglo—dai naitago ni Freer an saiyang paghanga asin pag-umaw sa pyesta ni Ina. Nakahiling na daa sya nin manlain-lain na pyesta sa ibang parte kan Pilipinas, alagad an Peñafrancia “ _eclipses all others of Southern Luzon._” Sabi ni Freer, bako saná daang obligasyon an pagtaong honra ki Ina, kundi binebendisyunan nya an deboto nin kapangyarihan na magbulong. Dakulang kasibutan asin kaugmahan an naabtan ni Freer sa Naga kan bisperas kan pyesta ni Ina. Ginatos, o tibaad ngani, rinibo pang tawo an nagdayo sa Naga hali sa Sorsogon asin Albay. Dukha asin mayaman nagtitipon. Makulor an Naga: an mga kaharungan napapano nin mga pahiyas asin mga dekorasyon. May mga palma asin dahon nin batag na nakasamno sa mga lanob, may mga makulor na mga arko sa aagihan kan Virgen. An mga _bogadores_(sic, _voyadores_) nagabalagaw-bagaw, nakabado nin magayon asin nagbabayaw nin mga kawayan na may mga kampanilya sa puro (na iyo an pansagwan ninda tawtaod na hapon). Sabi ngani ni Freer “ _Excitement fills the air._”
Aga ginibo an Misa Cantada. Alas-5 nin hapon, “ _the banks of the river are lined with masses of humanity standing and sitting._” Dose-dosenang mga baruto an magkasurunudan, kumbaga, sa dakulong baruto na nalulunadan ni Ina. Sa bagting kan mga kampana kan katedral, sa panginutan kan prusisyon kan mga padi asin akolito, mga kolehiyala asin mga seminarista, si Ina isinakay sa barko papuli sa santuaryo, pinapalibutan nin kadakol na padi na nakatukaw sa likod nya. Dai na ngani dinakitaramon ni Freer an saiyang nadangog na kurahaw— _Viva! Viva Nuestra Señora de Peña Francia! Viva el Divino Rostro._ An mga kalalakihan, sabi ni Freer, dai minamangno an pagkakadumog ta sabi kan mga ini sa saiya, sinda mabubulong dahil man saná sa rarom nin debosyon. Ata na ngani may nagadan dahil sa pagkalunod kan aldaw na idto, alagad sabi kan mga tawo, “nagadan siya dahil na ngani sa kaugmahan.”
Sa pagtapos kan fluvial, inabangan sa pampang kan _administrador_(obispo na dapat) an imahen ni Ina. An obispo na ini iyo si Jorge Barlin, ikinonsagrar na obispo kan Hunyo , na iniladawan ni Freer bilang “ _tall and handsome_.” Tulong beses duminuko si Barlin, dangan nag-insenso. Sa sarong solemneng prosesyon, ibinalik sa Santwaryo an imahen—an Santwaryo na sa oras na ito panô nin kadakol na kandila. Inawit an _Te Deum_, asin nagsulo pa nin insenso.
Masakit an maghanap nin bida o kontrabida sa satuyang kasaysayan. Sa parte ko, haloy ko nang inisip na an hapot na ini salâ, asin daing naidudulot na produktibong kasimbagan. An halimbawa na ini kan kasaysayan ni Ina sa panahon kan Rebolusyon sagkod sa panahon kan mga Amerikano minapahiling sato na an kasaysayan bakong _binary._ An bayaning si Elias Angeles nanggadan nin mga Kastila; an saiyang mga kaiba nang-usig nin mga prayle. Alagad sinuportahan sya kan prayleng si Roman Gonzales na magin bagong gobernador kan Camarines. An Protestanteng si Freer hanga sa pagpintakasi ki Ina—ini, dawa na ngani ikinakauyam ninda an anumang “pagsamba” sa mga rebulto. Labi ka-yaman an kasaysayan para gibuhon _black and white._ Labi ka-makahulugan si Ina para sa mga rebolusyonaryo asin sa mga Protestante para angkinon saná kan mga Bikolano o kan mga Katoliko. An kasaysayan, pati si Ina, nag-iimbitar nin pagbukas—sarong pagláom para sa maabot na panahon.
Anonymous Manuscript, _Relacion de los Sucesos de Nueva Cáceres en la actual Insurección_, Fm 360, Microfilm, Rizal Library, Ateneo de Manila University.
Freer, William B. _The Philippine experiences of an American teacher: A narrative of work and travel in the Philippine Islands_(New York: Charles Scribner’s Sons, ).
Gómez, Fray Marcos OFM. _A friar’s Account of the Philippine Revolution_, trans. Apolinar Pastrana Riol, OFM. (Quezon City: Franciscan Friary of St Gregory the Great, ).
.
Sarong estudyante kan kasaysayan nin Kristyanismo sa Unibersidad kan Yale, mahilig magkutkot kan nakaagi si Jethro Calacday. Para sa mga komento asin suhestyon, mag-email sa .
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan
|
bik
| 1,572
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:29:49.672Z
|
https://magbikolkita.com/aw-ta-nagkarastahan/bawal-mamuot-man-kun-yaon-sa-caramoan/#
|
Bawal mamuot kun yaon sa Caramoan? | Magbikol Kita
|
Saturday, December 27, , 7:25am
# Bawal mamuot kun yaon sa Caramoan?
Published on Saturday, July 11, , 12:20am
by [Niles Jordan Breis]( "Posts by Niles Jordan Breis") \| [Aw, Ta Nagkarastahan?](
An sabi kaidto sako kan sarong tiyaon kong bokalison: “Ay, ate! Usmakon kan aki ka. Dai mo pag-isipon na ilusyunan an daragitang kataning mi ta primahon mo pa an.”
Buot sabihon, sing-aki ko pa daa. Pinsan. Kadugo. Kaya, bawal mamiday kaidtong mga dekada ’90 kan an Caramoan mayo pa lamang sa isip kan mga turista. Mga Caramoanon an sa parte na Lola. Basiño sinda. Kastilaloy. Bago pa naagom kan Breis. Sa Basiño man gikan an ina ni Ely Basiño Buendia kan Eraserheads. Duwa kuta kaming sikat ni Ely sa angkan kun nadagos akong magin bold actor sa mga pelikulang horror. Horrorosan ki brief(s) o kalson. Hugak na kuta akong magbwelta sa Caramoan pag bakasyon ta mala ngani maano man duman kun gabos na magagayon bawal man pasyaran. Gabos sinda kadugo mi daa. Puon Salvacion o Lipata o iba pang barangay asin hanggang sentro. Sarong aldaw, sa bulod ako nakaampos, harani sa masulog na salog asin inabot ako nin banggi. Asin ito su inot buda huri kong pakahiling nin kahoy na marambungon nin labi-labing aninipot. Marambong nanggad an kabilugan asin sa diklom, paghuna mo sarong nakalataw na liwanag, biyong naghahangos. Rumdom ko na kan mga oras na ito, kinaptan ko an sakong daghan asin pagmati ko, su kahoy buda ako… saro man saná. Sarong hinangos asin kurab-kutab. Pag-abot sa harong na garo dai pa ako naulian, ulukon su tiyaon ko. Baad daa mabua ako ta bakasyon daang naunabi alagad mayo man nin nakakaulay. Maray pa daang umuli na sa Tabaco.
Aram ko, sa ngunyan, bako mi na man gabos kadugo an mga babayi sa Caramoan asin haluyon na akong dai nakabisita duman. Lampas- trayntang taon? Alagad iyo. Su kahoy nin mga aninipot kan bangging ito na pitsuon an diklom—nasa daghan ko pa hanggan ngunyan. Kurab-kutab nin kagayunan na daing kasagkuran.
Sabi ngani kan mga gurang, bukudon daa an gabos na kayang dakupon kan daghan. Bako sanáng su mga kayang dakupon kan mata. Nasa daghan daa an tunay na pagmaan.
Sarong premyadong parasurat si Niles Jordan Breis. Guminana na sya sa Palanca, Premio Arejola, Gawad Obrang Literaturang Bikol, asin sa Premio Valledor. Gikan sya sa Tabaco, Albay. Sya an representante kan Southern Luzon sa NCCA National Committee on Literary Arts.
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan
|
bik
| 775
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:29:49.672Z
|
https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/913
|
{"id":913,"date":"T19:11:56","date_gmt":"T11:11:56","guid":{"rendered":"http:\/\/magbikolkita.com\/?p=913"},"modified":"T17:01:03","modified_gmt":"T09:01:03","slug":"an-nawarang-gayon-kan-musika-liturhikal-kan-bikol","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/an-nawarang-gayon-kan-musika-liturhikal-kan-bikol\/","title":{"rendered":"An nawarang gayon kan musika liturhikal kan Bikol"},"content":{"rendered":"\n<p>Grade 4 pa san\u00e1 ako kan kan iluklok si Obispo Joel Baylon kan Legazpi. Nagdakula ako sa sarong pamilyang harani sa simbahan; mga dayupot na myembro kan Neokatekumenado an lolo saka lola ko, pati na ngani an mga magurang ko. An buhay mi kaidto iyo an eskwelahan, simbahan, harong. Saro sa mga nakakadara sako pabalik sa nakaagi iyo an mga awit sa simbahan. Dawa na ngani ignorante pa ako kaidto, madaling nagtatak sa memorya ko an mga awit arog na ngani kan \u201cUmawon an Kagurangnan\u201d ni Fruto Ramirez, SJ, asin \u201cPag-umawon an Dyos\u201d na bersyon ni Fr. Eduardo Hontiveros, SJ. An dai ko nanggad malingawan, maski na ngani pirang taon na matapos na ini itapok kan mga nakakataas sa probinsya eklesyastikal kan Bikol, iyo an \u201cAma Nyamo\u201d sa A menor na isinurat man ni Fr. Ramirez (na tubong Baao, Camarines Sur). Makagirabo an bersyon na ini kan \u201c<a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=hsAh6lDU8co\">Ama Nyamo<\/a>\u201d, ata na nganing an iba napapaluha pa lambang pag-awit. An melodyang ini bako san\u00e1ng sikat asin midbid kan lambang parasimbang Bikolano, kundi nagi nang parte kan kulturang relihiyoso kan rehiyon. <br><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-block-embed-youtube wp-embed-aspect-4-3 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe title=\"Ama Niamo\" width=\"\" height=\"810\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/hsAh6lDU8co?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture\" allowfullscreen><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<p><br>Nata ta magayon an \u201cAma Nyamo\u201d na ini? Sa paghiling-hiling ko sa YouTube, napaghurup-hurupan kong saro man san\u00e1 an sinasabi kan mga tawong nadadangog giraray an awit: ini sarong awit na \u201cudok sa puso.\u201d Nata? Ano an yaon sa melodya ta nasabing harani sa puso kan mga Bikolano? Nata ta maski sarong beses pa san\u00e1ng inaawit kan koro, nakakasabay an mga tawo sa pag-awit? Simple san\u00e1 para sako an simbag: nakua ni Ramirez an tanog na harani sa ekspiryensiya kan mga tawo; nakutkot nya idtong <em>esensyal<\/em> na tanog na mamimidbidan kan mga Bikolano sa pagdangog asin pag-awit. Kaya ngani, sa hiling ko, an pag-awit nin mga kantang aram tang nakagamot sa ekspiryensiya asin kultura kan Bikolano sarong \u201cpaghiling giraray\u201d <em>(re-cognitio)<\/em>. Naghuron kami ni Fr. Ramirez kan saro san\u00e1ng aldaw, asin may sinambit syang importanteng tataramon manungod digdi: an <em>anamnesis<\/em>. Sa pagsurat nin mga musika para sa liturhiya, mahalaga, sabi ni Fr. Ramirez, na magkaigwa nin sarong \u201cpagpadagos gikan sa nakaagi\u201d <em>(continuity from the past)<\/em> asin dai dapat minasurat nin mga awit na pareho sa \u201cpop songs\u201d na agi san\u00e1\umaabot an panahon dai na midbid: <em>faddish <\/em>an terminong gamit ni Ramirez. <\/p>\n\n\n\n<p>Sikat an mga Heswita sa Manila dahil sa mga awit pansimbahan na naisurat ninda. Pinunan kan dipuntong si Fr. Hontiveros, an pagsurat nin mga awit sa simbahan gamit an bernakular na tekstong pinapatos sa musikang kinagimatan na kan mga Kristyanong Pilipino\umay pagka-Kastila ngani, sabi ni Hontiveros. Ginibo ini ni Hontiveros kan inot na mga taon kan s, bahaw na kumbaga, matapos an Ikaduwang Konsilyo Batikano \u). Sarong dokumento sa Vatican II iyo an <em>Sacrosanctum Concilium <\/em>na nagmando sa mga lokal na simbahan na gamiton sa liturhiya an mga bernakular na ekspresyon kan saindang kultura. Liniwat man kan dokumentong ini an paagi nin liturhiya\udating Latin, ngunyan pwede nang Bikol o Tagalog, asbp. Digdi man nangyari an paghampang kan padi sa mga tawo\uan Misa na ngunyan nahihiling ta bunga kan dokumentong ini. Sa musika, inot na nag-eksperimento gamit an mga <em>chant <\/em>kan mga indigenous peoples an nagkapirang mga propesor sa Unibersidad kan Pilipinas sa Diliman. An iba man nagdakitaramon <em>(translate)<\/em> sa bernakular ki mga himnong relihiyoso hali sa Ingles, Aleman, Latin, asbp. Alagad, sa dae ko pa aram na dahilan, dae ini nagdanay. An mga kanta ni Hontiveros\uarog kan \u201c<a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=istw1U5Gi3w\">Papuri sa Diyos<\/a>\u201d; \u201c<a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=lwsJoA0nuJM\">Ama Namin<\/a>\u201d; \u201c<a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=EaaYsyTPMhE\">Ang Puso Ko\uy Nagpupuri<\/a>\u201d; \u201c<a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=rOp5KsmIf50\">Pananagutan<\/a>\u201d\uiyo an nagin popular sa masa. Sa tradisyon na ini kan pagsurat nin mga awit suminunod si Ramirez na kan ipinublika an sarong songbook na an titulo \u201c<a href=\"http:\/\/(https:\/\/drive.google.com\/file\/d\/1SVzuerMp44Ii-AndHT00CeFy4ydQzuAf\/view?usp=sharing\">Dolot Ki Maria<\/a>\u201d. An koleksyon na ini nin mga kanta iyo an nagin popular sa mga Misang Bikol sagkod kan binalyuhan kan mga obispo an Misal. <\/p>\n\n\n\n<p>Kan , ilinipat sa Dyosesis kan Legazpi haling Palo, Leyte an Pa\u00fal na obispong tubong Tiwi na si Teotimo Pacis. Sarong mahigos na paradakitaramon nin mga teksto asin sarong kampyon kan tataramon na Bikol, pinunan ni Pacis an pag-Bikol kan Katolikong bersyon kan ebanghelyo haling Griyego kan (kan yaon pa sya kaini sa seminaryo kan Sorsogon bilang rektor). Bago sya nani-obispo kan , pinupunan nya naman an pagdakitaramon kan Misal na Bikol. Kaya ngani kan nalipat sya sa Legazpi, sabi sako ni Obispo Lucilo Quiambao, sarong surusemanang proyekto ni Pacis an pagpublika kan mga pamibi asin babasah\u00f3n para sa Domingo (iyo na ini an <em>misallette <\/em>na <em>Tataramon nin Buhay<\/em>).<\/p>\n\n\n\n<p>Bago an Caceres, an Dyosesis nin Legazpi, sa panginginot ni Obispo Pacis, iyo an sentro kan buhay liturhiko sa Bikol kan panahon na idto. Nabanggit ngani sako ni Obispo Quiambao na nagdadayo pa an mga taga-Naga asin Sorsogon para san\u00e1 makakua nin kopya kan mga pamibi para sa Domingong maabot. Kasabay kan pagbuhay ni Pacis kan liturhiyang bernakular sa Bikol, iyo man an pagtulod nya kan mga awit na <em>inculturated\u<\/em>o itong mga awit pansimbahan na gikan sa kulturang lokal<em>. <\/em>Kun tama an girumdom ko, hinagad ni Pacis an tabang kan propesor nin musika sa Bicol University (BU) na si Wilfreda Raquid, na taga-Oas, asin Everardo Nery Napay para maggibo nin mga awit sa liturhiya. Kan mga inot na taon kan s isinurat ni Raquid an <em>Misa Pastorela Bicolana <\/em>na sarong popular na Misapara sa kapanahunan kan Pasko. Siring na ngani ki Ramirez, an <em>Misa Pastorela<\/em>\ukasabay kan iba pa nyang mga awit ni Raquid na nagkarilingawan na\umadaling \u201cmamidbidan\u201d nin huli ta an tanog kaini gikan asin nakagamot sa kulturang Bikolnon. <\/p>\n\n\n\n<p>Ano an problema ngunyan? Kan , dahil sa de numerong pagkuyog kan mga lider kan Simbahan sa Bikol sa mandato kan Vatican <em>Liturgiam Authenticam <\/em>)<em>, <\/em>na nagmawot na \u201chusayon\u201d an mga pagdakitaramon kan Misal na bernakular\uipinagbawal (<em>banned<\/em>) an pag-awit kan mga kantang ginagamit an lumang teksto na pag-Bikol pa ni Pacis. An \u201cPag-umawon an Dyos\u201d nagi nang \u201cKamurawayan sa Dyos\u201d; an \u201casin mapasaimo man\u201d nagi nang \u201casin sa saimong espiritu.\u201d Huli ta bawal nang awiton an mga lumang kanta, napwersa an mga koro sa mga parokya na mag-awit nin mga bagong <em>set. <\/em>Iyo na ini an nadangog ko kan <em>installation Mass<\/em> ni Obispo Baylon kan \umga awit na nawara an \u201cpagka-Bikol,\u201d kun ano man an buot sabihon kan terminong iyan. Garo baga makina na an tanog kan mga ibinalyong kanta\udaing kalag, dangan mapagal awiton. Sabi ngani sako ki sarong padi, an ibang bagong awit garo bagang \u201cdai masabutan kun ano an hinahagad sa Dyos.\u201d Sa hiling ko, inaarog kan kompositor kan <em>set <\/em>na ini an mga bagong uso\u<em>trend\u<\/em>kan mga kompositorsa Amerika arog ni David Haas, asin an istilong bago ni Fr. Manoling Francisco, SJ. Mga istilo ining marhay, alagad bakong bagay para sa Bikol na Misa. Igwa kita nin sadiring ekspresyon nin pagtubod na dapat balikan\una nilingawan sa paggamit kan <em>set<\/em> na ining bago haling Arkidiyosesis nin Caceres.<\/p>\n\n\n\n<p>Ginagamit ko an tataramon na \u201cnapwersa\u201d ta iyo ini an nangyari\ukun kantahon an mga luma, sisitahon. Bawal na daa an pag-awit kan \u201cKamurawayan\u201d na <em>antiphonal<\/em> o su igwang <em>refrain<\/em>. Kun ano an <em>set <\/em>na minanda kan Caceres, iyo san\u00e1 iyan. Nawara na an mga awit ni Ramirez (swerte na san\u00e1 an Pastorela ni Raquid ta naisalba pa). An nagkapirang mga bagong supang na kompositor sa Albay asin Sorsogon, sa panginotan kan istilo sa Caceres, iyo naman an istilo.<\/p>\n\n\n\n<p>Makadismaya, mga tugang, an pangyaring ini. Alagad bakong desperado an sitwasyon. Hilnga baya si Joseph Reburiano, kan Unibersidad kan Ateneo de Naga, na nagsusurat nin mga magagayon na awit na nakaugat sa tanog kan Bikol. Siring man an kompositor haling Virac na si David Templonuevo na inaadal nin hararom an mga <em>folk songs <\/em>kan Catanduanes tanganing mahanap an sarong <em>distinct <\/em>na tanog para mahaman nya an Misa na iyo an naging tesis nya sa sarong unibersidad sa Amerika. Sa mga parokya padikit-dikit naman na ibinabalik an nagkapirang awit, urog nang gayo an nawarang \u201cAma Nyamo\u201d ni Ramirez na hinusay gamit an bagong pag-Bikol kan Misal. <\/p>\n\n\n\n<p>Harani na kita sa pagkomemorar kan limang gatos na taon nin Kristyanismo sa Pilipinas. Dapat tang masabutan na mismong an mga awit sa Misa mga gigikanan man nin kasaysayan\uan naratibo kan satuyang identidad bilang mga paratubod ni Kristo sa Bikol. An maludok, mapungaw na tunog kan mga awit ta\uarog kan \u201cSarong Banggi\u201d asin \u201cAno Daw Idtong sa Gugon?\u201d\uipinapahiling an disposisyon ta sa mga bagay na minapasato. Sa kapungawan kan mga tanog na ini mahihiling man an pagsakit nin sarong banwaan na taun-taon na binabagyo, tinutugahan nin bulkan. An mabining ritmo siring man minapahiling kan apeksyon ta sa pamilya asin urog nang gayo sa Dyos na aram an laog kan satong mga puso. Iyo ini an dapat maibalik sa liturhiya\uan <em>kita <\/em>na nakapalaog sa huni kan buhay.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-color\" style=\"color:#ffffff\">.<\/p>\n\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Grade 4 pa san\u00e1 ako kan kan iluklok si Obispo Joel Baylon kan Legazpi. Nagdakula ako sa sarong pamilyang harani sa simbahan; mga dayupot na myembro kan Neokatekumenado an lolo saka lola ko, pati na ngani an mga magurang ko. An buhay mi kaidto iyo an eskwelahan, simbahan, harong. Saro sa mga nakakadara sako […]<\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"off","_et_pb_old_content":"<!-- wp:paragraph -->\n<p>Grade 4 pa san\u00e1 ako kan kan iluklok si Obispo Joel Baylon kan Legazpi. Nagdakula ako sa sarong pamilyang harani sa simbahan; mga dayupot na myembro kan Neokatekumenado an lolo saka lola ko, pati na ngani an mga magurang ko. An buhay mi kaidto iyo an eskwelahan, simbahan, harong. Saro sa mga nakakadara sako pabalik sa nakaagi iyo an mga awit sa simbahan. Dawa na ngani ignorante pa ako kaidto, madaling nagtatak sa memorya ko an mga awit arog na ngani kan \u201cUmawon an Kagurangnan\u201d ni Fruto Ramirez, SJ, asin \u201cPag-umawon an Dyos\u201d na bersyon ni Fr. Eduardo Hontiveros, SJ. An dai ko nanggad malingawan, maski na ngani pirang taon na matapos na ini itapok kan mga nakakataas sa probinsya eklesyastikal kan Bikol, iyo an \u201cAma Nyamo\u201d sa A menor na isinurat man ni Fr. Ramirez (na tubong Baao, Camarines Sur). Makagirabo an bersyon na ini kan \u201c<a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=hsAh6lDU8co\">Ama Nyamo<\/a>\u201d, ata na nganing an iba napapaluha pa lambang pag-awit. An melodyang ini bako san\u00e1ng sikat asin midbid kan lambang parasimbang Bikolano, kundi nagi nang parte kan kulturang relihiyoso kan rehiyon.\u00a0<br><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:core-embed\/youtube {\"url\":\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=hsAh6lDU8co\",\"type\":\"video\",\"providerNameSlug\":\"youtube\",\"className\":\"wp-embed-aspect-4-3 wp-has-aspect-ratio\"} -->\n<figure class=\"wp-block-embed-youtube wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-embed-aspect-4-3 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\nhttps:\/\/www.youtube.com\/watch?v=hsAh6lDU8co\n<\/div><\/figure>\n<!-- \/wp:core-embed\/youtube -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><br>Nata ta magayon an \u201cAma Nyamo\u201d na ini? Sa paghiling-hiling ko sa YouTube, napaghurup-hurupan kong saro man san\u00e1 an sinasabi kan mga tawong nadadangog giraray an awit: ini sarong awit na \u201cudok sa puso.\u201d Nata? Ano an yaon sa melodya ta nasabing harani sa puso kan mga Bikolano? Nata ta maski sarong beses pa san\u00e1ng inaawit kan koro, nakakasabay an mga tawo sa pag-awit? Simple san\u00e1 para sako an simbag: nakua ni Ramirez an tanog na harani sa ekspiryensiya kan mga tawo; nakutkot nya idtong\u00a0<em>esensyal<\/em>\u00a0na tanog na mamimidbidan kan mga Bikolano sa pagdangog asin pag-awit. Kaya ngani, sa hiling ko, an pag-awit nin mga kantang aram tang nakagamot sa ekspiryensiya asin kultura kan Bikolano sarong \u201cpaghiling giraray\u201d\u00a0<em>(re-cognitio)<\/em>. Naghuron kami ni Fr. Ramirez kan saro san\u00e1ng aldaw, asin may sinambit syang importanteng tataramon manungod digdi: an\u00a0<em>anamnesis<\/em>. Sa pagsurat nin mga musika para sa liturhiya, mahalaga, sabi ni Fr. Ramirez, na magkaigwa nin sarong \u201cpagpadagos gikan sa nakaagi\u201d\u00a0<em>(continuity from the past)<\/em>\u00a0asin dai dapat minasurat nin mga awit na pareho sa \u201cpop songs\u201d na agi san\u00e1\umaabot an panahon dai na midbid:\u00a0<em>faddish\u00a0<\/em>an terminong gamit ni Ramirez.\u00a0<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Sikat an mga Heswita sa Manila dahil sa mga awit pansimbahan na naisurat ninda. Pinunan kan dipuntong si Fr. Hontiveros, an pagsurat nin mga awit sa simbahan gamit an bernakular na tekstong pinapatos sa musikang kinagimatan na kan mga Kristyanong Pilipino\umay pagka-Kastila ngani, sabi ni Hontiveros. Ginibo ini ni Hontiveros kan inot na mga taon kan s, bahaw na kumbaga, matapos an Ikaduwang Konsilyo Batikano \u). Sarong dokumento sa Vatican II iyo an <em>Sacrosanctum Concilium <\/em>na nagmando sa mga lokal na simbahan na gamiton sa liturhiya an mga bernakular na ekspresyon kan saindang kultura. Liniwat man kan dokumentong ini an paagi nin liturhiya\udating Latin, ngunyan pwede nang Bikol o Tagalog, asbp. Digdi man nangyari an paghampang kan padi sa mga tawo\uan Misa na ngunyan nahihiling ta bunga kan dokumentong ini. Sa musika, inot na nag-eksperimento gamit an mga <em>chant <\/em>kan mga indigenous peoples an nagkapirang mga propesor sa Unibersidad kan Pilipinas sa Diliman. An iba man nagdakitaramon <em>(translate)<\/em> sa bernakular ki mga himnong relihiyoso hali sa Ingles, Aleman, Latin, asbp. Alagad, sa dae ko pa aram na dahilan, dae ini nagdanay. An mga kanta ni Hontiveros\uarog kan \u201c<a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=istw1U5Gi3w\">Papuri sa Diyos<\/a>\u201d; \u201c<a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=lwsJoA0nuJM\">Ama Namin<\/a>\u201d; \u201c<a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=EaaYsyTPMhE\">Ang Puso Ko\uy Nagpupuri<\/a>\u201d; \u201c<a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=rOp5KsmIf50\">Pananagutan<\/a>\u201d\uiyo an nagin popular sa masa. Sa tradisyon na ini kan pagsurat nin mga awit suminunod si Ramirez na kan ipinublika an sarong songbook na an titulo \u201c<a href=\"http:\/\/(https:\/\/drive.google.com\/file\/d\/1SVzuerMp44Ii-AndHT00CeFy4ydQzuAf\/view?usp=sharing\">Dolot Ki Maria<\/a>\u201d. An koleksyon na ini nin mga kanta iyo an nagin popular sa mga Misang Bikol sagkod kan binalyuhan kan mga obispo an Misal. <\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Kan , ilinipat sa Dyosesis kan Legazpi haling Palo, Leyte an Pa\u00fal na obispong tubong Tiwi na si Teotimo Pacis. Sarong mahigos na paradakitaramon nin mga teksto asin sarong kampyon kan tataramon na Bikol, pinunan ni Pacis an pag-Bikol kan Katolikong bersyon kan ebanghelyo haling Griyego kan (kan yaon pa sya kaini sa seminaryo kan Sorsogon bilang rektor). Bago sya nani-obispo kan , pinupunan nya naman an pagdakitaramon kan Misal na Bikol. Kaya ngani kan nalipat sya sa Legazpi, sabi sako ni Obispo Lucilo Quiambao, sarong surusemanang proyekto ni Pacis an pagpublika kan mga pamibi asin babasah\u00f3n para sa Domingo (iyo na ini an <em>misallette <\/em>na <em>Tataramon nin Buhay<\/em>).<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Bago an Caceres, an Dyosesis nin Legazpi, sa panginginot ni Obispo Pacis, iyo an sentro kan buhay liturhiko sa Bikol kan panahon na idto. Nabanggit ngani sako ni Obispo Quiambao na nagdadayo pa an mga taga-Naga asin Sorsogon para san\u00e1 makakua nin kopya kan mga pamibi para sa Domingong maabot. Kasabay kan pagbuhay ni Pacis kan liturhiyang bernakular sa Bikol, iyo man an pagtulod nya kan mga awit na <em>inculturated\u<\/em>o itong mga awit pansimbahan na gikan sa kulturang lokal<em>. <\/em>Kun tama an girumdom ko, hinagad ni Pacis an tabang kan propesor nin musika sa Bicol University (BU) na si Wilfreda Raquid, na taga-Oas, asin Everardo Nery Napay para maggibo nin mga awit sa liturhiya. Kan mga inot na taon kan s isinurat ni Raquid an <em>Misa Pastorela Bicolana <\/em>na sarong popular na Misapara sa kapanahunan kan Pasko. Siring na ngani ki Ramirez, an <em>Misa Pastorela<\/em>\ukasabay kan iba pa nyang mga awit ni Raquid na nagkarilingawan na\umadaling \u201cmamidbidan\u201d nin huli ta an tanog kaini gikan asin nakagamot sa kulturang Bikolnon. <\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Ano an problema ngunyan? Kan , dahil sa de numerong pagkuyog kan mga lider kan Simbahan sa Bikol sa mandato kan Vatican <em>Liturgiam Authenticam <\/em>)<em>, <\/em>na nagmawot na \u201chusayon\u201d an mga pagdakitaramon kan Misal na bernakular\uipinagbawal (<em>banned<\/em>) an pag-awit kan mga kantang ginagamit an lumang teksto na pag-Bikol pa ni Pacis. An \u201cPag-umawon an Dyos\u201d nagi nang \u201cKamurawayan sa Dyos\u201d; an \u201casin mapasaimo man\u201d nagi nang \u201casin sa saimong espiritu.\u201d Huli ta bawal nang awiton an mga lumang kanta, napwersa an mga koro sa mga parokya na mag-awit nin mga bagong <em>set. <\/em>Iyo na ini an nadangog ko kan <em>installation Mass<\/em> ni Obispo Baylon kan \umga awit na nawara an \u201cpagka-Bikol,\u201d kun ano man an buot sabihon kan terminong iyan. Garo baga makina na an tanog kan mga ibinalyong kanta\udaing kalag, dangan mapagal awiton. Sabi ngani sako ki sarong padi, an ibang bagong awit garo bagang \u201cdai masabutan kun ano an hinahagad sa Dyos.\u201d Sa hiling ko, inaarog kan kompositor kan <em>set <\/em>na ini an mga bagong uso\u<em>trend\u<\/em>kan mga kompositorsa Amerika arog ni David Haas, asin an istilong bago ni Fr. Manoling Francisco, SJ. Mga istilo ining marhay, alagad bakong bagay para sa Bikol na Misa. Igwa kita nin sadiring ekspresyon nin pagtubod na dapat balikan\una nilingawan sa paggamit kan <em>set<\/em> na ining bago haling Arkidiyosesis nin Caceres.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Ginagamit ko an tataramon na \u201cnapwersa\u201d ta iyo ini an nangyari\ukun kantahon an mga luma, sisitahon. Bawal na daa an pag-awit kan \u201cKamurawayan\u201d na <em>antiphonal<\/em> o su igwang <em>refrain<\/em>. Kun ano an <em>set <\/em>na minanda kan Caceres, iyo san\u00e1 iyan. Nawara na an mga awit ni Ramirez (swerte na san\u00e1 an Pastorela ni Raquid ta naisalba pa). An nagkapirang mga bagong supang na kompositor sa Albay asin Sorsogon, sa panginotan kan istilo sa Caceres, iyo naman an istilo.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Makadismaya, mga tugang, an pangyaring ini. Alagad bakong desperado an sitwasyon. Hilnga baya si Joseph Reburiano, kan Unibersidad kan Ateneo de Naga, na nagsusurat nin mga magagayon na awit na nakaugat sa tanog kan Bikol. Siring man an kompositor haling Virac na si David Templonuevo na inaadal nin hararom an mga <em>folk songs <\/em>kan Catanduanes tanganing mahanap an sarong <em>distinct <\/em>na tanog para mahaman nya an Misa na iyo an naging tesis nya sa sarong unibersidad sa Amerika. Sa mga parokya padikit-dikit naman na ibinabalik an nagkapirang awit, urog nang gayo an nawarang \u201cAma Nyamo\u201d ni Ramirez na hinusay gamit an bagong pag-Bikol kan Misal. <\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Harani na kita sa pagkomemorar kan limang gatos na taon nin Kristyanismo sa Pilipinas. Dapat tang masabutan na mismong an mga awit sa Misa mga gigikanan man nin kasaysayan\uan naratibo kan satuyang identidad bilang mga paratubod ni Kristo sa Bikol. An maludok, mapungaw na tunog kan mga awit ta\uarog kan \u201cSarong Banggi\u201d asin \u201cAno Daw Idtong sa Gugon?\u201d\uipinapahiling an disposisyon ta sa mga bagay na minapasato. Sa kapungawan kan mga tanog na ini mahihiling man an pagsakit nin sarong banwaan na taun-taon na binabagyo, tinutugahan nin bulkan. An mabining ritmo siring man minapahiling kan apeksyon ta sa pamilya asin urog nang gayo sa Dyos na aram an laog kan satong mga puso. Iyo ini an dapat maibalik sa liturhiya\uan <em>kita <\/em>na nakapalaog sa huni kan buhay.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph {\"customTextColor\":\"#ffffff\"} -->\n<p style=\"color:#ffffff\" class=\"has-text-color\">.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:media-text {\"mediaId\":478,\"mediaLink\":\"http:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/kahugakan-sa-kasaysayan\/attachment\/12jethro\/\",\"mediaType\":\"image\",\"mediaWidth\":19} -->\n<div class=\"wp-block-media-text alignwide is-stacked-on-mobile\" style=\"grid-template-columns:19% auto\"><figure class=\"wp-block-media-text__media\"><img src=\"http:\/\/magbikolkita.com\/wp-content\/uploads\/\/07\/12Jethro.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-478\"\/><\/figure><div class=\"wp-block-media-text__content\"><!-- wp:paragraph {\"placeholder\":\"Content\u\",\"customFontSize\":15} -->\n<p style=\"font-size:15px\"><em><em><em>Sarong estudyante kan kasaysayan nin Kristyanismo sa Unibersidad kan Yale, mahilig magkutkot kan nakaagi si <strong>Jethro Calacday<\/strong>. Para sa mga komento asin suhestyon, mag-email sa <a href=\"mailto:\"><\/a>.<\/em><\/em><\/em><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph --><\/div><\/div>\n<!-- \/wp:media-text -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->","_et_gb_content_width":""},"categories":[112],"tags":[290,69,47,416,414,412,411,113,410,114,49,413],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>An nawarang gayon kan musika liturhikal kan Bikol | Magbikol Kita<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/an-nawarang-gayon-kan-musika-liturhikal-kan-bikol\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"An nawarang gayon kan musika liturhikal kan Bikol | Magbikol Kita\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Grade 4 pa san\u00e1 ako kan kan iluklok si Obispo Joel Baylon kan Legazpi. Nagdakula ako sa sarong pamilyang harani sa simbahan; mga dayupot na myembro kan Neokatekumenado an lolo saka lola ko, pati na ngani an mga magurang ko. An buhay mi kaidto iyo an eskwelahan, simbahan, harong. Saro sa mga nakakadara sako […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/an-nawarang-gayon-kan-musika-liturhikal-kan-bikol\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Magbikol Kita\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/magbikolkita\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"T11:11:56+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"T09:01:03+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-content\/uploads\/\/12\/MKidentity.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@magbikolkita\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@magbikolkita\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\">\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"6 minutes\">\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#organization\",\"name\":\"Magbikol Kita\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/\",\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/magbikolkita\/\",\"https:\/\/www.instagram.com\/magbikolkita\/\",\"https:\/\/www.youtube.com\/magbikolkita\/\",\"https:\/\/twitter.com\/magbikolkita\"],\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#logo\",\"inLanguage\":\"en\",\"url\":\"\",\"caption\":\"Magbikol Kita\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#logo\"}},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#website\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/\",\"name\":\"Magbikol Kita\",\"description\":\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/?s={search_term_string}\",\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"en\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/an-nawarang-gayon-kan-musika-liturhikal-kan-bikol\/#webpage\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/an-nawarang-gayon-kan-musika-liturhikal-kan-bikol\/\",\"name\":\"An nawarang gayon kan musika liturhikal kan Bikol | Magbikol Kita\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#website\"},\"datePublished\":\"T11:11:56+00:00\",\"dateModified\":\"T09:01:03+00:00\",\"inLanguage\":\"en\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/an-nawarang-gayon-kan-musika-liturhikal-kan-bikol\/\"]}]},{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/an-nawarang-gayon-kan-musika-liturhikal-kan-bikol\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/an-nawarang-gayon-kan-musika-liturhikal-kan-bikol\/#webpage\"},\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#\/schema\/person\/defd1ad8fb2c\"},\"headline\":\"An nawarang gayon kan musika liturhikal kan Bikol\",\"datePublished\":\"T11:11:56+00:00\",\"dateModified\":\"T09:01:03+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/an-nawarang-gayon-kan-musika-liturhikal-kan-bikol\/#webpage\"},\"commentCount\":1,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#organization\"},\"keywords\":\"Archdiocese of Caceres,Bicol,BIkol,Church,Diocese of Legazpi,Eduardo Hontiveros,Fruto Ramirez,Jethro Calacday,Liturgical Music,Liwanag asin Katutuuhan,Magbikol Kita,Teotimo Pacis\",\"articleSection\":\"Liwanag asin Katutuuhan\",\"inLanguage\":\"en\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/an-nawarang-gayon-kan-musika-liturhikal-kan-bikol\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#\/schema\/person\/defd1ad8fb2c\",\"name\":\"Jethro Calacday\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#personlogo\",\"inLanguage\":\"en\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-content\/uploads\/\/12\/12-JethroC.jpg\",\"caption\":\"Jethro Calacday\"},\"description\":\"Sarong estudyante kan kasaysayan nin Kristyanismo sa Unibersidad kan Yale, mahilig magkutkot kan nakaagi si Jethro Calacday. Para sa mga komento asin suhestyon, mag-email sa .\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/913"}],"collection":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=913"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/913\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/913\/revisions\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=913"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=913"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=913"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
|
bik
| 3,184
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:30:00.963Z
|
|
https://magbikolkita.com/?p=219
|
Bawal mamuot kun yaon sa Caramoan? | Magbikol Kita
|
Saturday, December 27, , 7:25am
# Bawal mamuot kun yaon sa Caramoan?
Published on Saturday, July 11, , 12:20am
by [Niles Jordan Breis]( "Posts by Niles Jordan Breis") \| [Aw, Ta Nagkarastahan?](
An sabi kaidto sako kan sarong tiyaon kong bokalison: “Ay, ate! Usmakon kan aki ka. Dai mo pag-isipon na ilusyunan an daragitang kataning mi ta primahon mo pa an.”
Buot sabihon, sing-aki ko pa daa. Pinsan. Kadugo. Kaya, bawal mamiday kaidtong mga dekada ’90 kan an Caramoan mayo pa lamang sa isip kan mga turista. Mga Caramoanon an sa parte na Lola. Basiño sinda. Kastilaloy. Bago pa naagom kan Breis. Sa Basiño man gikan an ina ni Ely Basiño Buendia kan Eraserheads. Duwa kuta kaming sikat ni Ely sa angkan kun nadagos akong magin bold actor sa mga pelikulang horror. Horrorosan ki brief(s) o kalson. Hugak na kuta akong magbwelta sa Caramoan pag bakasyon ta mala ngani maano man duman kun gabos na magagayon bawal man pasyaran. Gabos sinda kadugo mi daa. Puon Salvacion o Lipata o iba pang barangay asin hanggang sentro. Sarong aldaw, sa bulod ako nakaampos, harani sa masulog na salog asin inabot ako nin banggi. Asin ito su inot buda huri kong pakahiling nin kahoy na marambungon nin labi-labing aninipot. Marambong nanggad an kabilugan asin sa diklom, paghuna mo sarong nakalataw na liwanag, biyong naghahangos. Rumdom ko na kan mga oras na ito, kinaptan ko an sakong daghan asin pagmati ko, su kahoy buda ako… saro man saná. Sarong hinangos asin kurab-kutab. Pag-abot sa harong na garo dai pa ako naulian, ulukon su tiyaon ko. Baad daa mabua ako ta bakasyon daang naunabi alagad mayo man nin nakakaulay. Maray pa daang umuli na sa Tabaco.
Aram ko, sa ngunyan, bako mi na man gabos kadugo an mga babayi sa Caramoan asin haluyon na akong dai nakabisita duman. Lampas- trayntang taon? Alagad iyo. Su kahoy nin mga aninipot kan bangging ito na pitsuon an diklom—nasa daghan ko pa hanggan ngunyan. Kurab-kutab nin kagayunan na daing kasagkuran.
Sabi ngani kan mga gurang, bukudon daa an gabos na kayang dakupon kan daghan. Bako sanáng su mga kayang dakupon kan mata. Nasa daghan daa an tunay na pagmaan.
Sarong premyadong parasurat si Niles Jordan Breis. Guminana na sya sa Palanca, Premio Arejola, Gawad Obrang Literaturang Bikol, asin sa Premio Valledor. Gikan sya sa Tabaco, Albay. Sya an representante kan Southern Luzon sa NCCA National Committee on Literary Arts.
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan
|
bik
| 775
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:30:00.963Z
|
https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/219
|
{"id":219,"date":"T00:20:56","date_gmt":"T00:20:56","guid":{"rendered":"http:\/\/magbikolkita.com\/?p=219"},"modified":"T16:24:39","modified_gmt":"T08:24:39","slug":"bawal-mamuot-man-kun-yaon-sa-caramoan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/magbikolkita.com\/aw-ta-nagkarastahan\/bawal-mamuot-man-kun-yaon-sa-caramoan\/","title":{"rendered":"Bawal mamuot kun yaon sa Caramoan?"},"content":{"rendered":"\n<p>An sabi kaidto sako kan sarong tiyaon kong bokalison: &#;Ay, ate! Usmakon kan aki ka. Dai mo pag-isipon na ilusyunan an daragitang kataning mi ta primahon mo pa an.&#;<\/p>\n\n\n\n<p>Buot sabihon, sing-aki ko pa daa. Pinsan. Kadugo. Kaya, bawal mamiday kaidtong mga dekada &#;90 kan an Caramoan mayo pa lamang sa isip kan mga turista. Mga Caramoanon an sa parte na Lola. Basi\u00f1o sinda. Kastilaloy. Bago pa naagom kan Breis. Sa Basi\u00f1o man gikan an ina ni Ely Basi\u00f1o Buendia kan Eraserheads. Duwa kuta kaming sikat ni Ely sa angkan kun nadagos akong magin bold actor sa mga pelikulang horror. Horrorosan ki brief(s) o kalson. Hugak na kuta akong magbwelta sa Caramoan pag bakasyon ta mala ngani maano man duman kun gabos na magagayon bawal man pasyaran. Gabos sinda kadugo mi daa. Puon Salvacion o Lipata o iba pang barangay asin hanggang sentro. Sarong aldaw, sa bulod ako nakaampos, harani sa masulog na salog asin inabot ako nin banggi. Asin ito su inot buda huri kong pakahiling nin kahoy na marambungon nin labi-labing aninipot. Marambong nanggad an kabilugan asin sa diklom, paghuna mo sarong nakalataw na liwanag, biyong naghahangos. Rumdom ko na kan mga oras na ito, kinaptan ko an sakong daghan asin pagmati ko, su kahoy buda ako&#; saro man san\u00e1. Sarong hinangos asin kurab-kutab. Pag-abot sa harong na garo dai pa ako naulian, ulukon su tiyaon ko. Baad daa mabua ako ta bakasyon daang naunabi alagad mayo man nin nakakaulay. Maray pa daang umuli na sa Tabaco.<\/p>\n\n\n\n<p>Aram ko, sa ngunyan, bako mi na man gabos kadugo an mga babayi sa Caramoan asin haluyon na akong dai nakabisita duman. Lampas- trayntang taon? Alagad iyo. Su kahoy nin mga aninipot kan bangging ito na pitsuon an diklom\unasa daghan ko pa hanggan ngunyan. Kurab-kutab nin kagayunan na daing kasagkuran.<\/p>\n\n\n\n<p>Sabi ngani kan mga gurang, bukudon daa an gabos na kayang dakupon kan daghan. Bako san\u00e1ng su mga kayang dakupon kan mata. Nasa daghan daa an tunay na pagmaan.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>An sabi kaidto sako kan sarong tiyaon kong bokalison: &#;Ay, ate! Usmakon kan aki ka. Dai mo pag-isipon na ilusyunan an daragitang kataning mi ta primahon mo pa an.&#; Buot sabihon, sing-aki ko pa daa. Pinsan. Kadugo. Kaya, bawal mamiday kaidtong mga dekada &#;90 kan an Caramoan mayo pa lamang sa isip kan mga turista. […]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"off","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":""},"categories":[38],"tags":[69,47,79,80,49,78],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Bawal mamuot kun yaon sa Caramoan? | Magbikol Kita<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/magbikolkita.com\/aw-ta-nagkarastahan\/bawal-mamuot-man-kun-yaon-sa-caramoan\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Bawal mamuot kun yaon sa Caramoan? | Magbikol Kita\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"An sabi kaidto sako kan sarong tiyaon kong bokalison: &#;Ay, ate! Usmakon kan aki ka. Dai mo pag-isipon na ilusyunan an daragitang kataning mi ta primahon mo pa an.&#; Buot sabihon, sing-aki ko pa daa. Pinsan. Kadugo. Kaya, bawal mamiday kaidtong mga dekada &#;90 kan an Caramoan mayo pa lamang sa isip kan mga turista. […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/magbikolkita.com\/aw-ta-nagkarastahan\/bawal-mamuot-man-kun-yaon-sa-caramoan\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Magbikol Kita\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/magbikolkita\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"T00:20:56+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"T08:24:39+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-content\/uploads\/\/12\/MKidentity.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@magbikolkita\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@magbikolkita\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\">\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"1 minute\">\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#organization\",\"name\":\"Magbikol Kita\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/\",\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/magbikolkita\/\",\"https:\/\/www.instagram.com\/magbikolkita\/\",\"https:\/\/www.youtube.com\/magbikolkita\/\",\"https:\/\/twitter.com\/magbikolkita\"],\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#logo\",\"inLanguage\":\"en\",\"url\":\"\",\"caption\":\"Magbikol Kita\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#logo\"}},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#website\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/\",\"name\":\"Magbikol Kita\",\"description\":\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/?s={search_term_string}\",\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"en\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/aw-ta-nagkarastahan\/bawal-mamuot-man-kun-yaon-sa-caramoan\/#webpage\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/aw-ta-nagkarastahan\/bawal-mamuot-man-kun-yaon-sa-caramoan\/\",\"name\":\"Bawal mamuot kun yaon sa Caramoan? | Magbikol Kita\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#website\"},\"datePublished\":\"T00:20:56+00:00\",\"dateModified\":\"T08:24:39+00:00\",\"inLanguage\":\"en\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/magbikolkita.com\/aw-ta-nagkarastahan\/bawal-mamuot-man-kun-yaon-sa-caramoan\/\"]}]},{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/aw-ta-nagkarastahan\/bawal-mamuot-man-kun-yaon-sa-caramoan\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/aw-ta-nagkarastahan\/bawal-mamuot-man-kun-yaon-sa-caramoan\/#webpage\"},\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#\/schema\/person\/5f7eebaf053ac96d6f1cb8\"},\"headline\":\"Bawal mamuot kun yaon sa Caramoan?\",\"datePublished\":\"T00:20:56+00:00\",\"dateModified\":\"T08:24:39+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/aw-ta-nagkarastahan\/bawal-mamuot-man-kun-yaon-sa-caramoan\/#webpage\"},\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#organization\"},\"keywords\":\"Bicol,BIkol,Caramoan,Culture,Magbikol Kita,Niles Jordan Breis\",\"articleSection\":\"Aw, Ta Nagkarastahan?\",\"inLanguage\":\"en\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/magbikolkita.com\/aw-ta-nagkarastahan\/bawal-mamuot-man-kun-yaon-sa-caramoan\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#\/schema\/person\/5f7eebaf053ac96d6f1cb8\",\"name\":\"Niles Jordan Breis\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#personlogo\",\"inLanguage\":\"en\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-content\/uploads\/\/12\/07-NilesB.jpg\",\"caption\":\"Niles Jordan Breis\"},\"description\":\"Sarong premyadong parasurat si Niles Jordan Breis. Guminana na sya sa Palanca, Premio Arejola, Gawad Obrang Literaturang Bikol, asin sa Premio Valledor. Gikan sya sa Tabaco, Albay. Sya an representante kan Southern Luzon sa NCCA National Committee on Literary Arts.\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/219"}],"collection":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=219"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/219\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/219\/revisions\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=219"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=219"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=219"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
|
bik
| 609
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:30:00.963Z
|
|
https://magbikolkita.com/liwanag-asin-katutuuhan/ekumenismo-kasaysayan-asin-an-500-na-taon-nin-kristyanismo-sa-pilipinas/#
|
Ekumenismo, kasaysayan, asin an 500 na taon nin Kristyanismo sa Pilipinas | Magbikol Kita
|
Saturday, December 27, , 7:29am
# Ekumenismo, kasaysayan, asin an 500 na taon nin Kristyanismo sa Pilipinas
Published on Sunday, August 09, , 10:35am
by [Jethro Calacday]( "Posts by Jethro Calacday") \| [Liwanag asin Katutuuhan](
Syam na taon an preparasyon kan Catholic Bishops’ Conference of the Philippines (CBCP) para sa selebrasyon kan 500 na taon kan pag-abot kan Kristyanismo sa Pilipinas. Itinalaan kan CBCP an taon , an penultimong taon bago an dakulang selebrasyon sa , bilang taon nin ekumenismo o _interreligious dialogue._ Alagad, problematikong marhay an pag-arogar kan CBCP sa saiyang sadiri kan pagselebrar kan anibersaryong ini, urog nang gayo na inaapod ninda ining “500 Years of _Christianity_ in the Philippines” na kun sain tinatawan nin halaga saná an kasaysayan kan _katolisismo_ sa nasyon na ini, asin naiilaag sa gilid-gilid saná kan diskurso an iba pang mga simbahan na bakong Romano Katoliko. Marhay na sa penultimong taon bago an anibersaryo nagin interesado an CBCP sa mga tugang tang Protestante, alagad matàbang an diskurso huli na ngani ta bakong pundamental an pakisumaro kan ibang Kristiyanong simbahan sa paghiling sa nakaagi kan relihiyon ni Kristo sa ronang ini kan kinaban.
Inot, kaipuhan tang masabutan na pag sinabing “Kristyanismo” buót sabihon na ini bako sanáng Romano Katoliko, kundi an manlainlain na “ _mga Kristiyanismo”_(Christianities). Sa konteksto kan Pilipinas na 80 porsyento kan populasyon mga Romano Katoliko, masakit ining maipasabot ta nagin kultural na dimensyon na sa dakol an mga Katolikong ritwal—siring na ngani kan bunyag, kasal, mga pyesta. Garo bagang sarong _datum_ na kan “pagka-Pilipino” an pagigin Katoliko. An _conflation_ kan duwang identidad na ini pinapakusog sa problematikong pagsalak kan mga tukdo kan Iglesia Katolika sa “Values Education” kan mga aki ta. An “moralidad” kan sarong Pilipino sarong moralidad na Katoliko sa diskurso kan Values Education. Sa historikal na perspektibo—dai ko na babanggiton sa kabilugan—an Katolisismo iyo an nagin marka kan sibilisadong Pilipino kan panahon kan _Propaganda Movement._ Sa diskurso kan mga propagandista arog ni Rizal asin ni Pedro Paterno (na kagsurat kan _El Cristianismo en la antigua civilización Tagalog),_ an pagigin Katoliko na nagtutubod sa sarong Dyos marka kan pakisumaro kan “nasyon” na Pilipinas sa naratibo kan “modernisasyon” kan barbarong indio pasiring sa pagigin sibilisadong Europeo. An diskursong ini minana kan mga nagsurunod na historyador arog ni Sonia Zaide na nagsasabi—sa sarong ebanghelikong paagi—na an Pilipinas piniling banwaan kan Dyos, _a la_ Israel, nin huli na ngani ta iyo saná an Kristiyanong nasyon sa Sirangan, etc. An punto iyo ini: an Katolisismo nagin _esensyal_ na datum sa pagiging Pilipino.
An pagdominar kan Katolisismo sa kasaysayan kan Pilipinas dapat mahiling bako saná sa lente kan Probidensya, kundi resulta kan pulitikal asin kolonyal na mga proseso. Aram ta na an mga Kastila na nadigdi kan ika-16 na siglo nagláom na ipalakop an Katolisismo—ideolohiyang buminutwa matapos an _reconquista_ sa Espanya. Sa laog nin tulong siglo sagkod sa nakiaram an Estados Unidos, Katolisismo Romano saná an relihiyon na itinugot na magdanay. Alagad ini nabago. Kan , sa pag-abot kan mga Amerikano, nag-abot man an mga Protestanteng misyonero na nagpalakop nin saro pang klase nin Kristyanismo. Kan , ipinundar ni Isabelo de los Reyes an _Iglesia Filipina Independiente_(IFI) na suway sa autoridad kan Papa sa Roma. Si Gregorio Aglipay an inot na _obispo máximo_ kan simbahan na ini. Kan ipinundar man ni Felix Manalo an Iglesia ni Cristo, sarong pundamentalistang simbahan na an teolohiya Unitarian. Dakulang pagbabago an nangyari sa Kristyanismo sa Pilipinas kan huring parte kan ika-19 siglo asin kan mga inot na taon kan ika-20 siglo. Bago ko malingawan: an Katolisismo mismo kan panahon kan mga Kastila bakong saro saná—an buót sabihon may manlainlain man na Katolisismo na nagreynar kan panahon na idto. Yaon na diyan an _Confradia de San Jose_ na initnugdas ni Apolinario de la Cruz na pinersegir kan mga prayle asin kan gobyerno kan mga Kastila kan s.
Siring man, dai ta dapat lingawan na mismong an mga tawo may sadiring pagkasabot kan Katolisismo na iba sa “institusyunal” na Katolisismo kan mga prayle asin Kastila—iyo ini an inaapod kan mga eksperto na “syncretic” o “hybrid” o minsan “folk” na Katolisismo na sinasalak an prekolonyal na mga pagtubod sa Katolisismo. Dapat na ipasabot: sinda mga Kristiyano asin mga Pilipino man.
Kun susumahon asin pagahuhurup-hurupan ta, wara kitang “saro sanang” klase nin Kristyanismo o maski “Katolisismo” sa Pilipinas. Manlainlain asin makolor an kasaysayan kan pagtubod na ini sa Pilipinas. Kaya, an hapot iyo ini: ano an isineselebrar ta pag sinabing “limang gatos na taon nin Kristyanismo sa Pilipinas?” An pundasyon kan selebrasyon na ini ilinalaag kan mga nasa itaas sa inot na pagbunyag asin Misa sa Cebu kan —kan pagdatong ni Magellan. Mismo ngani an lugar kan “inot na Misa sa Pilipinas” pinag-iiriwalan pa. Ano daw kun ikiling ta an atensyon ta sa pagdiskurso tanganing masabutan an Kristyanismo sa Pilipinas sa kabilugan kaini—sarong ekumenikal na perspektibo na mayaman asin dapat na pag-isipan asin ilaag sa pundasyon kan selebrasyon. Ta sa pinakasuanoy na kasaysayan kan Simbahan mahihiling ta an manlainlain na interpretasyon kan pagiging parasunod ni Kristo na inaapod, _pejoratively,_ kan sarong trayumpalistikong institusyon bilang mga _herejias:_ nostisismo, marsyonismo, montanismo, dosetismo, asbp. Kun an pankinaban na kasaysayan kan Simbahan ni Kristo sarong kasaysayan nin _diversity,_ ano ta dai ta ini ilapat sa pagkasabot ta kan kasaysayan kan Simbahan digdi sa Pilipinas? Bakong eksklusibong patrimonyo kan mga Katoliko an relihiyon ni Kristo.
.
Sarong estudyante kan kasaysayan nin Kristyanismo sa Unibersidad kan Yale, mahilig magkutkot kan nakaagi si Jethro Calacday. Para sa mga komento asin suhestyon, mag-email sa .
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan
|
bik
| 1,289
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:30:00.963Z
|
https://magbikolkita.com/sato-sato-sana/an-pagpuli-sa-sadiring-tataramon/#
|
An pagpuli sa sadiring tataramon | Magbikol Kita
|
Saturday, December 27, , 7:27am
# An pagpuli sa sadiring tataramon
Published on Sunday, August 23, , 6:30pm
by [Luis Cabalquinto]( "Posts by Luis Cabalquinto") \| [Sato-sato Saná](
May kalawigan sa buhay ko na naguyod an sakong isip kaiba kan mga Bikolanong nadara kan naglakop kaidtong pag-isip kolonyalismo, na dapat ikasupog saka tawadan paibaba an sadiring tataramon na Bikolnon. Urog pa kan nag-adal ako sa mga eskwelahan na pinagbawal an pagtaram nin Bikolnon, ta may magabat pang kastigo kun ika mapasala.
Dai ko pinagbabasulan an pagkanuod kong magtaram saka magsurat sa tataramon na Ingles. Dakula an kaugmahan ko kaidto kan an kainut-inuti kong naipublikar na sinurat nagluwas sa English-language na _The Philippines Free Press_. An pagmati ko kaidto garo baga nagsakat ko an ikapitong iskalon kan langit.
Sa kalawigan, an sakong hinimong mga pagsurat na napublikar saka natawan nin mga awards puro gabos nasa lenggwaheng Ingles, digdi sa Pilipinas saka sa iba pang nasyon.
Alagad, kun tano ta kan nasa Estados Unidos na ako, luway-luway na dinulok ako nin kapungawan, bako saná sa mga lugar kan banwang sakong pinangakian kundi pati sa pinakainot kong nagimatan na tataramon. Napag-isipan ko na an kagayunan, an kadunungan kan tataramon na Bikolnon daing kadaugan sa ano man na tataramon sa bilog nin kiinaban.
Kan nagsunud-sunod na akong magsurat sa tataramon na Bikol, nagin urog an paglinaw saka pag-ugma kan hirong pagpahayag ko kan mga burak asin bunga kan sakong pag-isip, pinag-agihan, saka imahinasyon.
Sa pagmati ko, dai nang kapunduhan an kaugmahan kong ini.
.
Pauruutrong linalakbay ni Luis Cabalquinto an pag-ultanankan Magarao asin New York kun sain sya nakaistar puon kan . Nagsusurat sya nin mga usipon, saysay, asin rawitdawit sa Bikol, Tagalog, asin Ingles, na mababasa sa pagkadakul-dakol na mga libro asin peryodikal sa Pilipinas, Estados Unidos, Canada, Ingglatera, Pransya, Czechia, India, Hongkong, asin Australia. Kag-akò sya nin kadakulon na mga premyo asin pagmidbid panliteratura sa Pilipinas asin USA.
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan
|
bik
| 691
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:30:00.963Z
|
https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/1012
|
{"id":,"date":"T18:30:05","date_gmt":"T10:30:05","guid":{"rendered":"http:\/\/magbikolkita.com\/?p="},"modified":"T16:37:48","modified_gmt":"T08:37:48","slug":"an-pagpuli-sa-sadiring-tataramon","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/magbikolkita.com\/sato-sato-sana\/an-pagpuli-sa-sadiring-tataramon\/","title":{"rendered":"An pagpuli sa sadiring tataramon"},"content":{"rendered":"\n<p>May kalawigan sa buhay ko na naguyod an sakong isip kaiba kan mga Bikolanong nadara kan naglakop kaidtong pag-isip kolonyalismo, na dapat ikasupog saka tawadan paibaba an sadiring tataramon na Bikolnon. Urog pa kan nag-adal ako sa mga eskwelahan na pinagbawal an pagtaram nin Bikolnon, ta may magabat pang kastigo kun ika mapasala.<\/p>\n\n\n\n<p>Dai ko pinagbabasulan an pagkanuod kong magtaram saka magsurat sa tataramon na Ingles. Dakula an kaugmahan ko kaidto kan an kainut-inuti kong naipublikar na sinurat nagluwas sa English-language na <em>The Philippines Free Press<\/em>. An pagmati ko kaidto garo baga nagsakat ko an ikapitong iskalon kan langit.<\/p>\n\n\n\n<p>Sa kalawigan, an sakong hinimong mga pagsurat na napublikar saka natawan nin mga awards puro gabos nasa lenggwaheng Ingles, digdi sa Pilipinas saka sa iba pang nasyon. <\/p>\n\n\n\n<p>Alagad, kun tano ta kan nasa Estados Unidos na ako, luway-luway na dinulok ako nin kapungawan, bako san\u00e1 sa mga lugar kan banwang sakong pinangakian kundi pati sa pinakainot kong nagimatan na tataramon. Napag-isipan ko na an kagayunan, an kadunungan kan tataramon na Bikolnon daing kadaugan sa ano man na tataramon sa bilog nin kiinaban.<\/p>\n\n\n\n<p>Kan nagsunud-sunod na akong magsurat sa tataramon na Bikol, nagin urog an paglinaw saka pag-ugma kan hirong pagpahayag ko kan mga burak asin bunga kan sakong pag-isip, pinag-agihan, saka imahinasyon.<\/p>\n\n\n\n<p>Sa pagmati ko, dai nang kapunduhan an kaugmahan kong ini.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-color\" style=\"color:#ffffff\">.<\/p>\n\n\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>May kalawigan sa buhay ko na naguyod an sakong isip kaiba kan mga Bikolanong nadara kan naglakop kaidtong pag-isip kolonyalismo, na dapat ikasupog saka tawadan paibaba an sadiring tataramon na Bikolnon. Urog pa kan nag-adal ako sa mga eskwelahan na pinagbawal an pagtaram nin Bikolnon, ta may magabat pang kastigo kun ika mapasala. Dai ko pinagbabasulan […]<\/p>\n","protected":false},"author":29,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"off","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":""},"categories":[471],"tags":[69,47,466,470,62,467,322,465,49,468,464,469],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>An pagpuli sa sadiring tataramon | Magbikol Kita<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/magbikolkita.com\/sato-sato-sana\/an-pagpuli-sa-sadiring-tataramon\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"An pagpuli sa sadiring tataramon | Magbikol Kita\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"May kalawigan sa buhay ko na naguyod an sakong isip kaiba kan mga Bikolanong nadara kan naglakop kaidtong pag-isip kolonyalismo, na dapat ikasupog saka tawadan paibaba an sadiring tataramon na Bikolnon. Urog pa kan nag-adal ako sa mga eskwelahan na pinagbawal an pagtaram nin Bikolnon, ta may magabat pang kastigo kun ika mapasala. Dai ko pinagbabasulan […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/magbikolkita.com\/sato-sato-sana\/an-pagpuli-sa-sadiring-tataramon\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Magbikol Kita\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/magbikolkita\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"T10:30:05+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"T08:37:48+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-content\/uploads\/\/12\/MKidentity.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@magbikolkita\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@magbikolkita\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\">\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"1 minute\">\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#organization\",\"name\":\"Magbikol Kita\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/\",\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/magbikolkita\/\",\"https:\/\/www.instagram.com\/magbikolkita\/\",\"https:\/\/www.youtube.com\/magbikolkita\/\",\"https:\/\/twitter.com\/magbikolkita\"],\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#logo\",\"inLanguage\":\"en\",\"url\":\"\",\"caption\":\"Magbikol Kita\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#logo\"}},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#website\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/\",\"name\":\"Magbikol Kita\",\"description\":\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/?s={search_term_string}\",\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"en\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/sato-sato-sana\/an-pagpuli-sa-sadiring-tataramon\/#webpage\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/sato-sato-sana\/an-pagpuli-sa-sadiring-tataramon\/\",\"name\":\"An pagpuli sa sadiring tataramon | Magbikol Kita\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#website\"},\"datePublished\":\"T10:30:05+00:00\",\"dateModified\":\"T08:37:48+00:00\",\"inLanguage\":\"en\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/magbikolkita.com\/sato-sato-sana\/an-pagpuli-sa-sadiring-tataramon\/\"]}]},{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/sato-sato-sana\/an-pagpuli-sa-sadiring-tataramon\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/sato-sato-sana\/an-pagpuli-sa-sadiring-tataramon\/#webpage\"},\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#\/schema\/person\/3fbb3a920aff52ffddea\"},\"headline\":\"An pagpuli sa sadiring tataramon\",\"datePublished\":\"T10:30:05+00:00\",\"dateModified\":\"T08:37:48+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/sato-sato-sana\/an-pagpuli-sa-sadiring-tataramon\/#webpage\"},\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#organization\"},\"keywords\":\"Bicol,BIkol,Bikol Language,Diaspora,Homecoming,Langua,Literature,Luis Cabalquinto,Magbikol Kita,Nostalgia,Sato-sato San\\u00e1,Writing\",\"articleSection\":\"Sato-sato San\\u00e1\",\"inLanguage\":\"en\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/magbikolkita.com\/sato-sato-sana\/an-pagpuli-sa-sadiring-tataramon\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#\/schema\/person\/3fbb3a920aff52ffddea\",\"name\":\"Luis Cabalquinto\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#personlogo\",\"inLanguage\":\"en\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-content\/uploads\/\/12\/26-LuisC.jpg\",\"caption\":\"Luis Cabalquinto\"},\"description\":\"Pauruutrong linalakbay ni Luis Cabalquinto an pag-ultanankan Magarao asin New York kun sain sya nakaistar puon kan . Nagsusurat sya nin mga usipon, saysay, asin rawitdawit sa Bikol, Tagalog, asin Ingles, na mababasa sa pagkadakul-dakol na mga libro asin peryodikal sa Pilipinas, Estados Unidos, Canada, Ingglatera, Pransya, Czechia, India, Hongkong, asin Australia. Kag-ak\\u00f2 sya nin kadakulon na mga premyo asin pagmidbid panliteratura sa Pilipinas asin USA.\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/"}],"collection":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/users\/29"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post="}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/\/revisions\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent="}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post="},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post="}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
|
bik
| 520
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:30:00.963Z
|
|
https://magbikolkita.com/?p=846
|
Ekumenismo, kasaysayan, asin an 500 na taon nin Kristyanismo sa Pilipinas | Magbikol Kita
|
Saturday, December 27, , 7:29am
# Ekumenismo, kasaysayan, asin an 500 na taon nin Kristyanismo sa Pilipinas
Published on Sunday, August 09, , 10:35am
by [Jethro Calacday]( "Posts by Jethro Calacday") \| [Liwanag asin Katutuuhan](
Syam na taon an preparasyon kan Catholic Bishops’ Conference of the Philippines (CBCP) para sa selebrasyon kan 500 na taon kan pag-abot kan Kristyanismo sa Pilipinas. Itinalaan kan CBCP an taon , an penultimong taon bago an dakulang selebrasyon sa , bilang taon nin ekumenismo o _interreligious dialogue._ Alagad, problematikong marhay an pag-arogar kan CBCP sa saiyang sadiri kan pagselebrar kan anibersaryong ini, urog nang gayo na inaapod ninda ining “500 Years of _Christianity_ in the Philippines” na kun sain tinatawan nin halaga saná an kasaysayan kan _katolisismo_ sa nasyon na ini, asin naiilaag sa gilid-gilid saná kan diskurso an iba pang mga simbahan na bakong Romano Katoliko. Marhay na sa penultimong taon bago an anibersaryo nagin interesado an CBCP sa mga tugang tang Protestante, alagad matàbang an diskurso huli na ngani ta bakong pundamental an pakisumaro kan ibang Kristiyanong simbahan sa paghiling sa nakaagi kan relihiyon ni Kristo sa ronang ini kan kinaban.
Inot, kaipuhan tang masabutan na pag sinabing “Kristyanismo” buót sabihon na ini bako sanáng Romano Katoliko, kundi an manlainlain na “ _mga Kristiyanismo”_(Christianities). Sa konteksto kan Pilipinas na 80 porsyento kan populasyon mga Romano Katoliko, masakit ining maipasabot ta nagin kultural na dimensyon na sa dakol an mga Katolikong ritwal—siring na ngani kan bunyag, kasal, mga pyesta. Garo bagang sarong _datum_ na kan “pagka-Pilipino” an pagigin Katoliko. An _conflation_ kan duwang identidad na ini pinapakusog sa problematikong pagsalak kan mga tukdo kan Iglesia Katolika sa “Values Education” kan mga aki ta. An “moralidad” kan sarong Pilipino sarong moralidad na Katoliko sa diskurso kan Values Education. Sa historikal na perspektibo—dai ko na babanggiton sa kabilugan—an Katolisismo iyo an nagin marka kan sibilisadong Pilipino kan panahon kan _Propaganda Movement._ Sa diskurso kan mga propagandista arog ni Rizal asin ni Pedro Paterno (na kagsurat kan _El Cristianismo en la antigua civilización Tagalog),_ an pagigin Katoliko na nagtutubod sa sarong Dyos marka kan pakisumaro kan “nasyon” na Pilipinas sa naratibo kan “modernisasyon” kan barbarong indio pasiring sa pagigin sibilisadong Europeo. An diskursong ini minana kan mga nagsurunod na historyador arog ni Sonia Zaide na nagsasabi—sa sarong ebanghelikong paagi—na an Pilipinas piniling banwaan kan Dyos, _a la_ Israel, nin huli na ngani ta iyo saná an Kristiyanong nasyon sa Sirangan, etc. An punto iyo ini: an Katolisismo nagin _esensyal_ na datum sa pagiging Pilipino.
An pagdominar kan Katolisismo sa kasaysayan kan Pilipinas dapat mahiling bako saná sa lente kan Probidensya, kundi resulta kan pulitikal asin kolonyal na mga proseso. Aram ta na an mga Kastila na nadigdi kan ika-16 na siglo nagláom na ipalakop an Katolisismo—ideolohiyang buminutwa matapos an _reconquista_ sa Espanya. Sa laog nin tulong siglo sagkod sa nakiaram an Estados Unidos, Katolisismo Romano saná an relihiyon na itinugot na magdanay. Alagad ini nabago. Kan , sa pag-abot kan mga Amerikano, nag-abot man an mga Protestanteng misyonero na nagpalakop nin saro pang klase nin Kristyanismo. Kan , ipinundar ni Isabelo de los Reyes an _Iglesia Filipina Independiente_(IFI) na suway sa autoridad kan Papa sa Roma. Si Gregorio Aglipay an inot na _obispo máximo_ kan simbahan na ini. Kan ipinundar man ni Felix Manalo an Iglesia ni Cristo, sarong pundamentalistang simbahan na an teolohiya Unitarian. Dakulang pagbabago an nangyari sa Kristyanismo sa Pilipinas kan huring parte kan ika-19 siglo asin kan mga inot na taon kan ika-20 siglo. Bago ko malingawan: an Katolisismo mismo kan panahon kan mga Kastila bakong saro saná—an buót sabihon may manlainlain man na Katolisismo na nagreynar kan panahon na idto. Yaon na diyan an _Confradia de San Jose_ na initnugdas ni Apolinario de la Cruz na pinersegir kan mga prayle asin kan gobyerno kan mga Kastila kan s.
Siring man, dai ta dapat lingawan na mismong an mga tawo may sadiring pagkasabot kan Katolisismo na iba sa “institusyunal” na Katolisismo kan mga prayle asin Kastila—iyo ini an inaapod kan mga eksperto na “syncretic” o “hybrid” o minsan “folk” na Katolisismo na sinasalak an prekolonyal na mga pagtubod sa Katolisismo. Dapat na ipasabot: sinda mga Kristiyano asin mga Pilipino man.
Kun susumahon asin pagahuhurup-hurupan ta, wara kitang “saro sanang” klase nin Kristyanismo o maski “Katolisismo” sa Pilipinas. Manlainlain asin makolor an kasaysayan kan pagtubod na ini sa Pilipinas. Kaya, an hapot iyo ini: ano an isineselebrar ta pag sinabing “limang gatos na taon nin Kristyanismo sa Pilipinas?” An pundasyon kan selebrasyon na ini ilinalaag kan mga nasa itaas sa inot na pagbunyag asin Misa sa Cebu kan —kan pagdatong ni Magellan. Mismo ngani an lugar kan “inot na Misa sa Pilipinas” pinag-iiriwalan pa. Ano daw kun ikiling ta an atensyon ta sa pagdiskurso tanganing masabutan an Kristyanismo sa Pilipinas sa kabilugan kaini—sarong ekumenikal na perspektibo na mayaman asin dapat na pag-isipan asin ilaag sa pundasyon kan selebrasyon. Ta sa pinakasuanoy na kasaysayan kan Simbahan mahihiling ta an manlainlain na interpretasyon kan pagiging parasunod ni Kristo na inaapod, _pejoratively,_ kan sarong trayumpalistikong institusyon bilang mga _herejias:_ nostisismo, marsyonismo, montanismo, dosetismo, asbp. Kun an pankinaban na kasaysayan kan Simbahan ni Kristo sarong kasaysayan nin _diversity,_ ano ta dai ta ini ilapat sa pagkasabot ta kan kasaysayan kan Simbahan digdi sa Pilipinas? Bakong eksklusibong patrimonyo kan mga Katoliko an relihiyon ni Kristo.
.
Sarong estudyante kan kasaysayan nin Kristyanismo sa Unibersidad kan Yale, mahilig magkutkot kan nakaagi si Jethro Calacday. Para sa mga komento asin suhestyon, mag-email sa .
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan
|
bik
| 1,289
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:30:00.963Z
|
https://magbikolkita.com/category/sato-sato-sana/#
|
Magbikol Kita | Sato-sato Saná
|
Saturday, December 27, , 7:26am
Pauruutrong linalakbay ni Luis Cabalquinto an pag-ultanankan Magarao asin New York kun sain sya nakaistar puon kan . Nagsusurat sya nin mga usipon, saysay, asin rawitdawit sa Bikol, Tagalog, asin Ingles, na mababasa sa pagkadakul-dakol na mga libro asin peryodikal sa Pilipinas, Estados Unidos, Canada, Ingglatera, Pransya, Czechia, India, Hongkong, asin Australia. Kag-akò sya nin kadakulon na mga premyo asin pagmidbid panliteratura sa Pilipinas asin USA.
## [An pagpuli sa sadiring tataramon](
by [Luis Cabalquinto]( "Posts by Luis Cabalquinto") \| [Sato-sato Saná](
May kalawigan sa buhay ko na naguyod an sakong isip kaiba kan mga Bikolanong nadara kan naglakop kaidtong pag-isip kolonyalismo, na dapat ikasupog saka tawadan paibaba an sadiring tataramon na Bikolnon. Urog pa kan nag-adal ako sa mga eskwelahan na pinagbawal an...
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan
|
bik
| 458
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:30:00.963Z
|
https://magbikolkita.com/wp-json/oembed/1.0/embed?url=https%3A%2F%2Fmagbikolkita.com%2Fliwanag-asin-katutuuhan%2Fekumenismo-kasaysayan-asin-an-500-na-taon-nin-kristyanismo-sa-pilipinas%2F&format=xml
|
{"version":"1.0","provider_name":"Magbikol Kita","provider_url":"https:\/\/magbikolkita.com","author_name":"Jethro Calacday","author_url":"https:\/\/magbikolkita.com\/author\/jethro-calacday\/","title":"Ekumenismo, kasaysayan, asin an 500 na taon nin Kristyanismo sa Pilipinas | Magbikol Kita","type":"rich","width":600,"height":338,"html":"<blockquote class=\"wp-embedded-content\"><a href=\"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/ekumenismo-kasaysayan-asin-an-500-na-taon-nin-kristyanismo-sa-pilipinas\/\">Ekumenismo, kasaysayan, asin an 500 na taon nin Kristyanismo sa Pilipinas<\/a><\/blockquote>\n<script type='text\/javascript'>\n<!--\/\/--><![CDATA[\/\/><!--\n\t\t\/*! This file is auto-generated *\/\n\t\t!function(d,l){\"use strict\";var e=!1,n=!1;if(l.querySelector)if(d.addEventListener)e=!0;if(d.wp=d.wp||{},!d.wp.receiveEmbedMessage)if(d.wp.receiveEmbedMessage=function(e){var t=e.data;if(t)if(t.secret||t.message||t.value)if(!\/[^a-zA-Z0-9]\/.test(t.secret)){for(var r,i,a,s=l.querySelectorAll('iframe[data-secret=\"'+t.secret+'\"]'),n=l.querySelectorAll('blockquote[data-secret=\"'+t.secret+'\"]'),o=new RegExp(\"^https?:$\",\"i\"),c=0;c<n.length;c++)n[c].style.display=\"none\";for(c=0;c<s.length;c++)if(r=s[c],e.source===r.contentWindow){if(r.removeAttribute(\"style\"),\"height\"===t.message){if(1e3<(a=parseInt(t.value,10)))a=1e3;else if(~~a<200)a=200;r.height=a}if(\"link\"===t.message)if(i=l.createElement(\"a\"),a=l.createElement(\"a\"),i.href=r.getAttribute(\"src\"),a.href=t.value,o.test(a.protocol))if(a.host===i.host)if(l.activeElement===r)d.top.location.href=t.value}}},e)d.addEventListener(\"message\",d.wp.receiveEmbedMessage,!1),l.addEventListener(\"DOMContentLoaded\",t,!1),d.addEventListener(\"load\",t,!1);function t(){if(!n){n=!0;for(var e,t,r=-1!==navigator.appVersion.indexOf(\"MSIE 10\"),i=!!navigator.userAgent.match(\/Trident.*rv:11\\.\/),a=l.querySelectorAll(\"iframe.wp-embedded-content\"),s=0;s<a.length;s++){if(!(e=a[s]).getAttribute(\"data-secret\"))t=Math.random().toString(36).substr(2,10),e.src+=\"#?secret=\"+t,e.setAttribute(\"data-secret\",t);if(r||i)(t=e.cloneNode(!0)).removeAttribute(\"security\"),e.parentNode.replaceChild(t,e)}}}}(window,document);\n\/\/--><!]]>\n<\/script><iframe sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" src=\"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/ekumenismo-kasaysayan-asin-an-500-na-taon-nin-kristyanismo-sa-pilipinas\/embed\/\" width=\"600\" height=\"338\" title=\"&#;Ekumenismo, kasaysayan, asin an 500 na taon nin Kristyanismo sa Pilipinas&#; &#; Magbikol Kita\" frameborder=\"0\" marginwidth=\"0\" marginheight=\"0\" scrolling=\"no\" class=\"wp-embedded-content\"><\/iframe>","description":"Syam na taon an preparasyon kan Catholic Bishops\u Conference of the Philippines (CBCP) para sa selebrasyon kan 500 na taon kan pag-abot kan Kristyanismo sa Pilipinas. Itinalaan kan CBCP an taon , an penultimong taon bago an dakulang selebrasyon sa , bilang taon nin ekumenismo o interreligious dialogue. Alagad, problematikong marhay an pag-arogar kan CBCP […]","thumbnail_url":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-content\/uploads\/\/12\/MKidentity.jpg","thumbnail_width":,"thumbnail_height":}
|
bik
| 122
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:30:00.963Z
|
|
https://magbikolkita.com/liwanag-asin-katutuuhan/ekumenismo-kasaysayan-asin-an-500-na-taon-nin-kristyanismo-sa-pilipinas/feed/
|
<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss version="2.0"
Comments on: Ekumenismo, kasaysayan, asin an 500 na taon nin Kristyanismo sa Pilipinas </title>
<atom:link href=" rel="self" type="application/rss+xml" />
<description>Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon</description>
<lastBuildDate>Wed, 16 Dec :58:12 </lastBuildDate>
hourly </sy:updatePeriod>
<sy:updateFrequency>
1 </sy:updateFrequency>
|
bik
| 39
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:30:00.963Z
|
|
https://magbikolkita.com/category/sato-sato-sana/feed/
|
<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss version="2.0"
<title>Sato-sato Saná | Magbikol Kita</title>
<atom:link href=" rel="self" type="application/rss+xml" />
<description>Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon</description>
<lastBuildDate>Wed, 16 Dec :37:48 </lastBuildDate>
<language>en</language>
hourly </sy:updatePeriod>
<sy:updateFrequency>
1 </sy:updateFrequency>
<title>Sato-sato Saná | Magbikol Kita</title>
<title>An pagpuli sa sadiring tataramon</title>
<dc:creator><![CDATA[Luis Cabalquinto]]></dc:creator>
<pubDate>Sun, 23 Aug :30:05 </pubDate>
<category><![CDATA[Sato-sato Saná]]></category>
<category><![CDATA[Bicol]]></category>
<category><![CDATA[BIkol]]></category>
<category><![CDATA[Bikol Language]]></category>
<category><![CDATA[Diaspora]]></category>
<category><![CDATA[Homecoming]]></category>
<category><![CDATA[Langua]]></category>
<category><![CDATA[Literature]]></category>
<category><![CDATA[Luis Cabalquinto]]></category>
<category><![CDATA[Magbikol Kita]]></category>
<category><![CDATA[Nostalgia]]></category>
<category><![CDATA[Writing]]></category>
<guid isPermaLink="false">
<description><![CDATA[<p>May kalawigan sa buhay ko na naguyod an sakong isip kaiba kan mga Bikolanong nadara kan naglakop kaidtong pag-isip kolonyalismo, na dapat ikasupog saka tawadan paibaba an sadiring tataramon na Bikolnon. Urog pa kan nag-adal ako sa mga eskwelahan na pinagbawal an pagtaram nin Bikolnon, ta may magabat pang kastigo kun ika mapasala. Dai ko pinagbabasulan [&#;]</p>\
<p>The post <a rel="nofollow" href=" pagpuli sa sadiring tataramon</a> appeared first on <a rel="nofollow" href=" Kita</a>.</p>\
<content:encoded><![CDATA[\
<p>May kalawigan sa buhay ko na naguyod an sakong isip kaiba kan mga Bikolanong nadara kan naglakop kaidtong pag-isip kolonyalismo, na dapat ikasupog saka tawadan paibaba an sadiring tataramon na Bikolnon. Urog pa kan nag-adal ako sa mga eskwelahan na pinagbawal an pagtaram nin Bikolnon, ta may magabat pang kastigo kun ika mapasala.</p>\
<p>Dai ko pinagbabasulan an pagkanuod kong magtaram saka magsurat sa tataramon na Ingles. Dakula an kaugmahan ko kaidto kan an kainut-inuti kong naipublikar na sinurat nagluwas sa English-language na <em>The Philippines Free Press</em>. An pagmati ko kaidto garo baga nagsakat ko an ikapitong iskalon kan langit.</p>\
<p>Sa kalawigan, an sakong hinimong mga pagsurat na napublikar saka natawan nin mga awards puro gabos nasa lenggwaheng Ingles, digdi sa Pilipinas saka sa iba pang nasyon. </p>\
<p>Alagad, kun tano ta kan nasa Estados Unidos na ako, luway-luway na dinulok ako nin kapungawan, bako saná sa mga lugar kan banwang sakong pinangakian kundi pati sa pinakainot kong nagimatan na tataramon. Napag-isipan ko na an kagayunan, an kadunungan kan tataramon na Bikolnon daing kadaugan sa ano man na tataramon sa bilog nin kiinaban.</p>\
<p>Kan nagsunud-sunod na akong magsurat sa tataramon na Bikol, nagin urog an paglinaw saka pag-ugma kan hirong pagpahayag ko kan mga burak asin bunga kan sakong pag-isip, pinag-agihan, saka imahinasyon.</p>\
<p>Sa pagmati ko, dai nang kapunduhan an kaugmahan kong ini.</p>\
<p class="has-text-color" style="color:#ffffff">.</p>\
<p>The post <a rel="nofollow" href=" pagpuli sa sadiring tataramon</a> appeared first on <a rel="nofollow" href=" Kita</a>.</p>\
]]></content:encoded>
<slash:comments>0</slash:comments>
|
bik
| 380
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:30:00.963Z
|
|
https://magbikolkita.com/liwanag-asin-katutuuhan/an-nawarang-gayon-kan-musika-liturhikal-kan-bikol/#comment-95
|
An nawarang gayon kan musika liturhikal kan Bikol | Magbikol Kita
|
Saturday, December 27, , 7:29am
# An nawarang gayon kan musika liturhikal kan Bikol
Published on Saturday, August 15, , 7:11pm
by [Jethro Calacday]( "Posts by Jethro Calacday") \| [Liwanag asin Katutuuhan](
Grade 4 pa saná ako kan kan iluklok si Obispo Joel Baylon kan Legazpi. Nagdakula ako sa sarong pamilyang harani sa simbahan; mga dayupot na myembro kan Neokatekumenado an lolo saka lola ko, pati na ngani an mga magurang ko. An buhay mi kaidto iyo an eskwelahan, simbahan, harong. Saro sa mga nakakadara sako pabalik sa nakaagi iyo an mga awit sa simbahan. Dawa na ngani ignorante pa ako kaidto, madaling nagtatak sa memorya ko an mga awit arog na ngani kan “Umawon an Kagurangnan” ni Fruto Ramirez, SJ, asin “Pag-umawon an Dyos” na bersyon ni Fr. Eduardo Hontiveros, SJ. An dai ko nanggad malingawan, maski na ngani pirang taon na matapos na ini itapok kan mga nakakataas sa probinsya eklesyastikal kan Bikol, iyo an “Ama Nyamo” sa A menor na isinurat man ni Fr. Ramirez (na tubong Baao, Camarines Sur). Makagirabo an bersyon na ini kan “ [Ama Nyamo]( ata na nganing an iba napapaluha pa lambang pag-awit. An melodyang ini bako sanáng sikat asin midbid kan lambang parasimbang Bikolano, kundi nagi nang parte kan kulturang relihiyoso kan rehiyon.
Ama Niamo (Felipe Fruto Ll. Ramirez, SJ) - YouTube
[Photo image of Felipe Fruto Ramirez, SJ](
Felipe Fruto Ramirez, SJ
[Ama Niamo (Felipe Fruto Ll. Ramirez, SJ)](
Felipe Fruto Ramirez, SJ
If playback doesn't begin shortly, try restarting your device.
Videos you watch may be added to the TV's watch history and influence TV recommendations. To avoid this, cancel and sign in to YouTube on your computer.
An error occurred while retrieving sharing information. Please try again later.
Nata ta magayon an “Ama Nyamo” na ini? Sa paghiling-hiling ko sa YouTube, napaghurup-hurupan kong saro man saná an sinasabi kan mga tawong nadadangog giraray an awit: ini sarong awit na “udok sa puso.” Nata? Ano an yaon sa melodya ta nasabing harani sa puso kan mga Bikolano? Nata ta maski sarong beses pa sanáng inaawit kan koro, nakakasabay an mga tawo sa pag-awit? Simple saná para sako an simbag: nakua ni Ramirez an tanog na harani sa ekspiryensiya kan mga tawo; nakutkot nya idtong _esensyal_ na tanog na mamimidbidan kan mga Bikolano sa pagdangog asin pag-awit. Kaya ngani, sa hiling ko, an pag-awit nin mga kantang aram tang nakagamot sa ekspiryensiya asin kultura kan Bikolano sarong “paghiling giraray” _(re-cognitio)_. Naghuron kami ni Fr. Ramirez kan saro sanáng aldaw, asin may sinambit syang importanteng tataramon manungod digdi: an _anamnesis_. Sa pagsurat nin mga musika para sa liturhiya, mahalaga, sabi ni Fr. Ramirez, na magkaigwa nin sarong “pagpadagos gikan sa nakaagi” _(continuity from the past)_ asin dai dapat minasurat nin mga awit na pareho sa “pop songs” na agi saná—maabot an panahon dai na midbid: _faddish_ an terminong gamit ni Ramirez.
Sikat an mga Heswita sa Manila dahil sa mga awit pansimbahan na naisurat ninda. Pinunan kan dipuntong si Fr. Hontiveros, an pagsurat nin mga awit sa simbahan gamit an bernakular na tekstong pinapatos sa musikang kinagimatan na kan mga Kristyanong Pilipino—may pagka-Kastila ngani, sabi ni Hontiveros. Ginibo ini ni Hontiveros kan inot na mga taon kan s, bahaw na kumbaga, matapos an Ikaduwang Konsilyo Batikano –). Sarong dokumento sa Vatican II iyo an _Sacrosanctum Concilium_ na nagmando sa mga lokal na simbahan na gamiton sa liturhiya an mga bernakular na ekspresyon kan saindang kultura. Liniwat man kan dokumentong ini an paagi nin liturhiya—dating Latin, ngunyan pwede nang Bikol o Tagalog, asbp. Digdi man nangyari an paghampang kan padi sa mga tawo—an Misa na ngunyan nahihiling ta bunga kan dokumentong ini. Sa musika, inot na nag-eksperimento gamit an mga _chant_ kan mga indigenous peoples an nagkapirang mga propesor sa Unibersidad kan Pilipinas sa Diliman. An iba man nagdakitaramon _(translate)_ sa bernakular ki mga himnong relihiyoso hali sa Ingles, Aleman, Latin, asbp. Alagad, sa dae ko pa aram na dahilan, dae ini nagdanay. An mga kanta ni Hontiveros—arog kan “ [Papuri sa Diyos]( “ [Ama Namin]( “ [Ang Puso Ko’y Nagpupuri]( “ [Pananagutan]( an nagin popular sa masa. Sa tradisyon na ini kan pagsurat nin mga awit suminunod si Ramirez na kan ipinublika an sarong songbook na an titulo “ [Dolot Ki Maria]( An koleksyon na ini nin mga kanta iyo an nagin popular sa mga Misang Bikol sagkod kan binalyuhan kan mga obispo an Misal.
Kan , ilinipat sa Dyosesis kan Legazpi haling Palo, Leyte an Paúl na obispong tubong Tiwi na si Teotimo Pacis. Sarong mahigos na paradakitaramon nin mga teksto asin sarong kampyon kan tataramon na Bikol, pinunan ni Pacis an pag-Bikol kan Katolikong bersyon kan ebanghelyo haling Griyego kan (kan yaon pa sya kaini sa seminaryo kan Sorsogon bilang rektor). Bago sya nani-obispo kan , pinupunan nya naman an pagdakitaramon kan Misal na Bikol. Kaya ngani kan nalipat sya sa Legazpi, sabi sako ni Obispo Lucilo Quiambao, sarong surusemanang proyekto ni Pacis an pagpublika kan mga pamibi asin babasahón para sa Domingo (iyo na ini an _misallette_ na _Tataramon nin Buhay_).
Bago an Caceres, an Dyosesis nin Legazpi, sa panginginot ni Obispo Pacis, iyo an sentro kan buhay liturhiko sa Bikol kan panahon na idto. Nabanggit ngani sako ni Obispo Quiambao na nagdadayo pa an mga taga-Naga asin Sorsogon para saná makakua nin kopya kan mga pamibi para sa Domingong maabot. Kasabay kan pagbuhay ni Pacis kan liturhiyang bernakular sa Bikol, iyo man an pagtulod nya kan mga awit na _inculturated—_ o itong mga awit pansimbahan na gikan sa kulturang lokal _._ Kun tama an girumdom ko, hinagad ni Pacis an tabang kan propesor nin musika sa Bicol University (BU) na si Wilfreda Raquid, na taga-Oas, asin Everardo Nery Napay para maggibo nin mga awit sa liturhiya. Kan mga inot na taon kan s isinurat ni Raquid an _Misa Pastorela Bicolana_ na sarong popular na Misapara sa kapanahunan kan Pasko. Siring na ngani ki Ramirez, an _Misa Pastorela_—kasabay kan iba pa nyang mga awit ni Raquid na nagkarilingawan na—madaling “mamidbidan” nin huli ta an tanog kaini gikan asin nakagamot sa kulturang Bikolnon.
Ano an problema ngunyan? Kan , dahil sa de numerong pagkuyog kan mga lider kan Simbahan sa Bikol sa mandato kan Vatican _Liturgiam Authenticam_) _,_ na nagmawot na “husayon” an mga pagdakitaramon kan Misal na bernakular—ipinagbawal ( _banned_) an pag-awit kan mga kantang ginagamit an lumang teksto na pag-Bikol pa ni Pacis. An “Pag-umawon an Dyos” nagi nang “Kamurawayan sa Dyos”; an “asin mapasaimo man” nagi nang “asin sa saimong espiritu.” Huli ta bawal nang awiton an mga lumang kanta, napwersa an mga koro sa mga parokya na mag-awit nin mga bagong _set._ Iyo na ini an nadangog ko kan _installation Mass_ ni Obispo Baylon kan —mga awit na nawara an “pagka-Bikol,” kun ano man an buot sabihon kan terminong iyan. Garo baga makina na an tanog kan mga ibinalyong kanta—daing kalag, dangan mapagal awiton. Sabi ngani sako ki sarong padi, an ibang bagong awit garo bagang “dai masabutan kun ano an hinahagad sa Dyos.” Sa hiling ko, inaarog kan kompositor kan _set_ na ini an mga bagong uso— _trend—_ kan mga kompositorsa Amerika arog ni David Haas, asin an istilong bago ni Fr. Manoling Francisco, SJ. Mga istilo ining marhay, alagad bakong bagay para sa Bikol na Misa. Igwa kita nin sadiring ekspresyon nin pagtubod na dapat balikan—na nilingawan sa paggamit kan _set_ na ining bago haling Arkidiyosesis nin Caceres.
Ginagamit ko an tataramon na “napwersa” ta iyo ini an nangyari—kun kantahon an mga luma, sisitahon. Bawal na daa an pag-awit kan “Kamurawayan” na _antiphonal_ o su igwang _refrain_. Kun ano an _set_ na minanda kan Caceres, iyo saná iyan. Nawara na an mga awit ni Ramirez (swerte na saná an Pastorela ni Raquid ta naisalba pa). An nagkapirang mga bagong supang na kompositor sa Albay asin Sorsogon, sa panginotan kan istilo sa Caceres, iyo naman an istilo.
Makadismaya, mga tugang, an pangyaring ini. Alagad bakong desperado an sitwasyon. Hilnga baya si Joseph Reburiano, kan Unibersidad kan Ateneo de Naga, na nagsusurat nin mga magagayon na awit na nakaugat sa tanog kan Bikol. Siring man an kompositor haling Virac na si David Templonuevo na inaadal nin hararom an mga _folk songs_ kan Catanduanes tanganing mahanap an sarong _distinct_ na tanog para mahaman nya an Misa na iyo an naging tesis nya sa sarong unibersidad sa Amerika. Sa mga parokya padikit-dikit naman na ibinabalik an nagkapirang awit, urog nang gayo an nawarang “Ama Nyamo” ni Ramirez na hinusay gamit an bagong pag-Bikol kan Misal.
Harani na kita sa pagkomemorar kan limang gatos na taon nin Kristyanismo sa Pilipinas. Dapat tang masabutan na mismong an mga awit sa Misa mga gigikanan man nin kasaysayan—an naratibo kan satuyang identidad bilang mga paratubod ni Kristo sa Bikol. An maludok, mapungaw na tunog kan mga awit ta—arog kan “Sarong Banggi” asin “Ano Daw Idtong sa Gugon?”—ipinapahiling an disposisyon ta sa mga bagay na minapasato. Sa kapungawan kan mga tanog na ini mahihiling man an pagsakit nin sarong banwaan na taun-taon na binabagyo, tinutugahan nin bulkan. An mabining ritmo siring man minapahiling kan apeksyon ta sa pamilya asin urog nang gayo sa Dyos na aram an laog kan satong mga puso. Iyo ini an dapat maibalik sa liturhiya—an _kita_ na nakapalaog sa huni kan buhay.
.
Sarong estudyante kan kasaysayan nin Kristyanismo sa Unibersidad kan Yale, mahilig magkutkot kan nakaagi si Jethro Calacday. Para sa mga komento asin suhestyon, mag-email sa .
on August 20, at 8:59 am
bako akong parakanta sir.. pero aktibong serbidor kan simbahan.. tama an obserbasyon mo sir.. nakahidaw an tunay na tanog asin orihinal na kantang bikolnon lalo na sa Banal na Misa.. kudos sir.. mabalos saimo.. salamat sir Dave sa link…✌️✌️✌️🙏🙏🙏
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan
|
bik
| 1,991
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:30:00.963Z
|
https://magbikolkita.com/liwanag-asin-katutuuhan/an-nawarang-gayon-kan-musika-liturhikal-kan-bikol/feed/
|
<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss version="2.0"
Comments on: An nawarang gayon kan musika liturhikal kan Bikol </title>
<atom:link href=" rel="self" type="application/rss+xml" />
<description>Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon</description>
<lastBuildDate>Wed, 16 Dec :01:03 </lastBuildDate>
hourly </sy:updatePeriod>
<sy:updateFrequency>
1 </sy:updateFrequency>
By: Alan Alano </title>
<dc:creator><![CDATA[Alan Alano]]></dc:creator>
<pubDate>Thu, 20 Aug :59:52 </pubDate>
<guid isPermaLink="false">
<description><![CDATA[bako akong parakanta sir.. pero aktibong serbidor kan simbahan.. tama an obserbasyon mo sir.. nakahidaw an tunay na tanog asin orihinal na kantang bikolnon lalo na sa Banal na Misa.. kudos sir.. mabalos saimo.. salamat sir Dave sa link...<img src=" alt="✌" class="wp-smiley" style="height: 1em; max-height: 1em;" /><img src=" alt="✌" class="wp-smiley" style="height: 1em; max-height: 1em;" /><img src=" alt="✌" class="wp-smiley" style="height: 1em; max-height: 1em;" /><img src=" alt="🙏" class="wp-smiley" style="height: 1em; max-height: 1em;" /><img src=" alt="🙏" class="wp-smiley" style="height: 1em; max-height: 1em;" /><img src=" alt="🙏" class="wp-smiley" style="height: 1em; max-height: 1em;" />]]></description>
<content:encoded><![CDATA[<p>bako akong parakanta sir.. pero aktibong serbidor kan simbahan.. tama an obserbasyon mo sir.. nakahidaw an tunay na tanog asin orihinal na kantang bikolnon lalo na sa Banal na Misa.. kudos sir.. mabalos saimo.. salamat sir Dave sa link&#;✌️✌️✌️🙏🙏🙏</p>\
]]></content:encoded>
|
bik
| 176
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:30:00.963Z
|
|
https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/1356
|
{"id":,"date":"T21:32:09","date_gmt":"T13:32:09","guid":{"rendered":"http:\/\/magbikolkita.com\/?p="},"modified":"T21:42:54","modified_gmt":"T13:42:54","slug":"si-ina-sa-traslacion-nin-imperyo","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/si-ina-sa-traslacion-nin-imperyo\/","title":{"rendered":"Si Ina sa Traslacion nin imperyo"},"content":{"rendered":"\n<p>Kan 18 Septyembre , isinelebrar sa Naga an solemnidad ni Ntra. S\u00f1ra. de Pe\u00f1afrancia, sarong selebrasyon sa tahaw nin dakulang kapurisawan. Napabareta kaidto na pasiring na sa Naga an mga pwersang rebolusyonaryo kan bagong tugdas na Republica Filipina sa pamamayo ni Vicente Lucban, an general ni Aguinaldo sa rona na ini kan Luzon. Nainot nang nasakop kan mga rebolusyonaryo an Daet asin Tayabas (na kaidto sakop kan Dyosesis kan Nueva Caceres). Mantang dai pa nin karibukan, duminulag pasiring sa Hong Kong an kadakol na mga opisyal asin mga prayleng Kastila (pati na ngani an Obispo sa Caceres na si Arsenio del Campo y Monasterio) sa takot na magadan sa nagdadangadang na gyera magkapirang semana asin aldaw bago an pyesta ni Ina. Dai ginibo an nakagawian nang nobena sa Mahal na Birhen, ata ngani nagtagama na san\u00e1 nin triduo magpuon Septyembre 16 (kun kasuarin ginibo an Traslacion hali sa Santwaryo<em> <\/em>pasiring sa Catedral), asin an <em>fluvial procession <\/em>pabalik sa Santwaryo kan sunod na aldaw, 17. <\/p>\n\n\n\n<p>An misa sa solemnidad pinamayuhan kan rektor kan <em>Seminario Conciliar <\/em>na si Padre Juan Santandreu, CM, mantang an nawalat na Vicario General na si Padre Roman Gonzales, OSA, an homilista. Sa saiyang sermon, pinatoninong ni Gonzales an kapurisawan kan mga tawo asin hinulitan sinda na \u201cdoblehon an saindang petisyon, asin hagadon sa Urog Kamahal na Birhen an katuninungan.\u201d Sabi ngani nin sarong anonimong parasurat na biyong nalingawan kan mga tawo an \u201cmakakatakot na bagyo na nagdadangadang sa samo\u Garo bagang inisip nyamo na an insureksyon kan mga Tagalog dai mangangahas na magluwas sa Katagalugan, asin magagadan ini bago pa man makaabot sa Bikol.\u201d Dawa may sarong \u201cKapitan Dibang\u201d na nagtsismis daa na an mga Kastila gagadanon an gabos na mga <em>indio <\/em>sa syudad<em>, <\/em>pinatonong ini ni Fray Gonzales. Nagpadagos an kapyestahan sa Naga\umay barayle, pakaon, asin iba pa, antos 7:45 nin banggi. <\/p>\n\n\n\n<p>Alas-12 nin matanga kan may nagpapaputok ki badil\unagpuon na an rebolusyon. An namamayo kan mga rebolusyonaryo iyo an gwardya sibil<em> <\/em>na si Elias Angeles. Nagkua nin mga tawuhan si Angeles sa mga nakabilanggo sa presuhan kan Naga. Ginaradan kan mga rebolusyonaryo an mga opisyal na Kastila na nawalat\uurog na idtong mga kaayon sa pulisya. Nagdulag an mga Kastila\uprayle, madre, mga opisyales kan gobyerno pati an gobernador sibil\upasiring sa Simbahan kan San Francisco kun sain sinda nagkatiripon. An mga madre sa Colegio de Santa Isabel asin an mga padi kan seminario, matuninong na tinugutan kan mga rebolusyonaryo na makapasiring sa San Francisco. Dawa na ngani ini itinugot, maisog man giraray na pinunterya kan mga rebolusyonaryo an San Francisco tanganing <em>pasukuon <\/em>an mga Kastila. Alagad, sa interbensyon ni Vicario General Gonzales, dai ini nangyari. Pinatanidan ni Gonzales an mga Kastila sa San Francisco na sumuko na sa mga rebolusyonaryo tanganing dai na magdakol an mga gadan. Alas-5 nin hapon kan 19 Septyembre , pormal na nagsuko an mga Kastila sa Republica Filipina. Sa suhestyon ni Gonzales, nailuklok na bagong gobernador sibil kan Ambos Camarines si Elias Angeles.\u00a0<\/p>\n\n\n\n<p style=\"color:#ffffff\" class=\"has-text-color\">.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-content\/uploads\/\/09\/Ina-x.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-\" width=\"533\" height=\"756\"\/><figcaption>Lumang ritrato kan orihinal na imahen ni Ina, Mahal na Birhen kan Pe\u00f1afrancia. (hali sa Museo de Caceres, Syudad kan Naga)<br><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>Kan Septyembre , nag-abot sa Naga an sarong maestrong Episcopaliano sa pangaran na William B Freer. Protestante, puti, asin Sajon Anglo\udai naitago ni Freer an saiyang paghanga asin pag-umaw sa pyesta ni Ina. Nakahiling na daa sya nin manlain-lain na pyesta sa ibang parte kan Pilipinas, alagad an Pe\u00f1afrancia \u201c<em>eclipses all others of Southern Luzon.<\/em>\u201d Sabi ni Freer, bako san\u00e1 daang obligasyon an pagtaong honra ki Ina, kundi binebendisyunan nya an deboto nin kapangyarihan na magbulong. Dakulang kasibutan asin kaugmahan an naabtan ni Freer sa Naga kan bisperas kan pyesta ni Ina. Ginatos, o tibaad ngani, rinibo pang tawo an nagdayo sa Naga hali sa Sorsogon asin Albay. Dukha asin mayaman nagtitipon. Makulor an Naga: an mga kaharungan napapano nin mga pahiyas asin mga dekorasyon. May mga palma asin dahon nin batag na nakasamno sa mga lanob, may mga makulor na mga arko sa aagihan kan Virgen. An mga <em>bogadores <\/em>(sic, <em>voyadores<\/em>) nagabalagaw-bagaw, nakabado nin magayon asin nagbabayaw nin mga kawayan na may mga kampanilya sa puro (na iyo an pansagwan ninda tawtaod na hapon). Sabi ngani ni Freer \u201c<em>Excitement fills the air.<\/em>\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Aga ginibo an Misa Cantada. Alas-5 nin hapon, \u201c<em>the banks of the river are lined with masses of humanity standing and sitting.<\/em>\u201d Dose-dosenang mga baruto an magkasurunudan, kumbaga, sa dakulong baruto na nalulunadan ni Ina. Sa bagting kan mga kampana kan katedral, sa panginutan kan prusisyon kan mga padi asin akolito, mga kolehiyala asin mga seminarista, si Ina isinakay sa barko papuli sa santuaryo, pinapalibutan nin kadakol na padi na nakatukaw sa likod nya. Dai na ngani dinakitaramon ni Freer an saiyang nadangog na kurahaw\u<em>Viva! Viva Nuestra Se\u00f1ora de Pe\u00f1a Francia! Viva el Divino Rostro. <\/em>An mga kalalakihan, sabi ni Freer, dai minamangno an pagkakadumog ta sabi kan mga ini sa saiya, sinda mabubulong dahil man san\u00e1 sa rarom nin debosyon. Ata na ngani may nagadan dahil sa pagkalunod kan aldaw na idto, alagad sabi kan mga tawo, \u201cnagadan siya dahil na ngani sa kaugmahan.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Sa pagtapos kan fluvial, inabangan sa pampang kan <em>administrador <\/em>(obispo na dapat) an imahen ni Ina. An obispo na ini iyo si Jorge Barlin, ikinonsagrar na obispo kan Hunyo , na iniladawan ni Freer bilang \u201c<em>tall and handsome<\/em>.\u201d Tulong beses duminuko si Barlin, dangan nag-insenso. Sa sarong solemneng prosesyon, ibinalik sa Santwaryo an imahen\uan Santwaryo na sa oras na ito pan\u00f4 nin kadakol na kandila. Inawit an <em>Te Deum<\/em>, asin nagsulo pa nin insenso.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\">*****<\/p>\n\n\n\n<p>Masakit an maghanap nin bida o kontrabida sa satuyang kasaysayan. Sa parte ko, haloy ko nang inisip na an hapot na ini sal\u00e2, asin daing naidudulot na produktibong kasimbagan. An halimbawa na ini kan kasaysayan ni Ina sa panahon kan Rebolusyon sagkod sa panahon kan mga Amerikano minapahiling sato na an kasaysayan bakong <em>binary. <\/em>An bayaning si Elias Angeles nanggadan nin mga Kastila; an saiyang mga kaiba nang-usig nin mga prayle. Alagad sinuportahan sya kan prayleng si Roman Gonzales na magin bagong gobernador kan Camarines. An Protestanteng si Freer hanga sa pagpintakasi ki Ina\uini, dawa na ngani ikinakauyam ninda an anumang \u201cpagsamba\u201d sa mga rebulto. Labi ka-yaman an kasaysayan para gibuhon <em>black and white. <\/em>Labi ka-makahulugan si Ina para sa mga rebolusyonaryo asin sa mga Protestante para angkinon san\u00e1 kan mga Bikolano o kan mga Katoliko. An kasaysayan, pati si Ina, nag-iimbitar nin pagbukas\usarong pagl\u00e1om para sa maabot na panahon. <\/p>\n\n\n\n<p><em>Mga Susug\u00e1n<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Anonymous Manuscript, <em>Relacion de los Sucesos de Nueva C\u00e1ceres en la actual Insurecci\u00f3n<\/em>, Fm 360, Microfilm, Rizal Library, Ateneo de Manila University.<\/p>\n\n\n\n<p>Freer, William B. <em>The Philippine experiences of an American teacher: A narrative of work and travel in the Philippine Islands <\/em>(New York: Charles Scribner\us Sons, ).<\/p>\n\n\n\n<p>G\u00f3mez, Fray Marcos OFM. <em>A friar\us Account of the Philippine Revolution<\/em>, trans. Apolinar Pastrana Riol, OFM. (Quezon City: Franciscan Friary of St Gregory the Great, ).<\/p>\n\n\n\n<p style=\"color:#ffffff\" class=\"has-text-color\">.<\/p>\n\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kan 18 Septyembre , isinelebrar sa Naga an solemnidad ni Ntra. S\u00f1ra. de Pe\u00f1afrancia, sarong selebrasyon sa tahaw nin dakulang kapurisawan. Napabareta kaidto na pasiring na sa Naga an mga pwersang rebolusyonaryo kan bagong tugdas na Republica Filipina sa pamamayo ni Vicente Lucban, an general ni Aguinaldo sa rona na ini kan Luzon. Nainot nang […]<\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"off","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":""},"categories":[112],"tags":[69,47,549,572,115,113,114,49,536,573,574,571],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Si Ina sa Traslacion nin imperyo | Magbikol Kita<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/si-ina-sa-traslacion-nin-imperyo\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Si Ina sa Traslacion nin imperyo | Magbikol Kita\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Kan 18 Septyembre , isinelebrar sa Naga an solemnidad ni Ntra. S\u00f1ra. de Pe\u00f1afrancia, sarong selebrasyon sa tahaw nin dakulang kapurisawan. Napabareta kaidto na pasiring na sa Naga an mga pwersang rebolusyonaryo kan bagong tugdas na Republica Filipina sa pamamayo ni Vicente Lucban, an general ni Aguinaldo sa rona na ini kan Luzon. Nainot nang […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/si-ina-sa-traslacion-nin-imperyo\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Magbikol Kita\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/magbikolkita\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"T13:32:09+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"T13:42:54+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-content\/uploads\/\/09\/Ina-x.jpg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@magbikolkita\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@magbikolkita\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\">\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"5 minutes\">\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#organization\",\"name\":\"Magbikol Kita\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/\",\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/magbikolkita\/\",\"https:\/\/www.instagram.com\/magbikolkita\/\",\"https:\/\/www.youtube.com\/magbikolkita\/\",\"https:\/\/twitter.com\/magbikolkita\"],\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#logo\",\"inLanguage\":\"en\",\"url\":\"\",\"caption\":\"Magbikol Kita\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#logo\"}},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#website\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/\",\"name\":\"Magbikol Kita\",\"description\":\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/?s={search_term_string}\",\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"en\"},{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/si-ina-sa-traslacion-nin-imperyo\/#primaryimage\",\"inLanguage\":\"en\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-content\/uploads\/\/09\/Ina-x.jpg\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/si-ina-sa-traslacion-nin-imperyo\/#webpage\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/si-ina-sa-traslacion-nin-imperyo\/\",\"name\":\"Si Ina sa Traslacion nin imperyo | Magbikol Kita\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/si-ina-sa-traslacion-nin-imperyo\/#primaryimage\"},\"datePublished\":\"T13:32:09+00:00\",\"dateModified\":\"T13:42:54+00:00\",\"inLanguage\":\"en\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/si-ina-sa-traslacion-nin-imperyo\/\"]}]},{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/si-ina-sa-traslacion-nin-imperyo\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/si-ina-sa-traslacion-nin-imperyo\/#webpage\"},\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#\/schema\/person\/defd1ad8fb2c\"},\"headline\":\"Si Ina sa Traslacion nin imperyo\",\"datePublished\":\"T13:32:09+00:00\",\"dateModified\":\"T13:42:54+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/si-ina-sa-traslacion-nin-imperyo\/#webpage\"},\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/si-ina-sa-traslacion-nin-imperyo\/#primaryimage\"},\"keywords\":\"Bicol,BIkol,Devotion,Elias Angeles,History,Jethro Calacday,Liwanag asin Katutuuhan,Magbikol Kita,Pe\\u00f1afrancia,Philippine Revolution,Traslacion,William Freer\",\"articleSection\":\"Liwanag asin Katutuuhan\",\"inLanguage\":\"en\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/si-ina-sa-traslacion-nin-imperyo\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#\/schema\/person\/defd1ad8fb2c\",\"name\":\"Jethro Calacday\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#personlogo\",\"inLanguage\":\"en\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-content\/uploads\/\/12\/12-JethroC.jpg\",\"caption\":\"Jethro Calacday\"},\"description\":\"Sarong estudyante kan kasaysayan nin Kristyanismo sa Unibersidad kan Yale, mahilig magkutkot kan nakaagi si Jethro Calacday. Para sa mga komento asin suhestyon, mag-email sa .\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/"}],"collection":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post="}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/\/revisions\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent="}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post="},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post="}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
|
bik
| 1,410
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:30:00.963Z
|
|
https://magbikolkita.com/liwanag-asin-katutuuhan/an-nawarang-gayon-kan-musika-liturhikal-kan-bikol/#respond
|
An nawarang gayon kan musika liturhikal kan Bikol | Magbikol Kita
|
Saturday, December 27, , 7:29am
# An nawarang gayon kan musika liturhikal kan Bikol
Published on Saturday, August 15, , 7:11pm
by [Jethro Calacday]( "Posts by Jethro Calacday") \| [Liwanag asin Katutuuhan](
Grade 4 pa saná ako kan kan iluklok si Obispo Joel Baylon kan Legazpi. Nagdakula ako sa sarong pamilyang harani sa simbahan; mga dayupot na myembro kan Neokatekumenado an lolo saka lola ko, pati na ngani an mga magurang ko. An buhay mi kaidto iyo an eskwelahan, simbahan, harong. Saro sa mga nakakadara sako pabalik sa nakaagi iyo an mga awit sa simbahan. Dawa na ngani ignorante pa ako kaidto, madaling nagtatak sa memorya ko an mga awit arog na ngani kan “Umawon an Kagurangnan” ni Fruto Ramirez, SJ, asin “Pag-umawon an Dyos” na bersyon ni Fr. Eduardo Hontiveros, SJ. An dai ko nanggad malingawan, maski na ngani pirang taon na matapos na ini itapok kan mga nakakataas sa probinsya eklesyastikal kan Bikol, iyo an “Ama Nyamo” sa A menor na isinurat man ni Fr. Ramirez (na tubong Baao, Camarines Sur). Makagirabo an bersyon na ini kan “ [Ama Nyamo]( ata na nganing an iba napapaluha pa lambang pag-awit. An melodyang ini bako sanáng sikat asin midbid kan lambang parasimbang Bikolano, kundi nagi nang parte kan kulturang relihiyoso kan rehiyon.
Ama Niamo (Felipe Fruto Ll. Ramirez, SJ) - YouTube
[Photo image of Felipe Fruto Ramirez, SJ](
Felipe Fruto Ramirez, SJ
[Ama Niamo (Felipe Fruto Ll. Ramirez, SJ)](
Felipe Fruto Ramirez, SJ
If playback doesn't begin shortly, try restarting your device.
Videos you watch may be added to the TV's watch history and influence TV recommendations. To avoid this, cancel and sign in to YouTube on your computer.
An error occurred while retrieving sharing information. Please try again later.
Nata ta magayon an “Ama Nyamo” na ini? Sa paghiling-hiling ko sa YouTube, napaghurup-hurupan kong saro man saná an sinasabi kan mga tawong nadadangog giraray an awit: ini sarong awit na “udok sa puso.” Nata? Ano an yaon sa melodya ta nasabing harani sa puso kan mga Bikolano? Nata ta maski sarong beses pa sanáng inaawit kan koro, nakakasabay an mga tawo sa pag-awit? Simple saná para sako an simbag: nakua ni Ramirez an tanog na harani sa ekspiryensiya kan mga tawo; nakutkot nya idtong _esensyal_ na tanog na mamimidbidan kan mga Bikolano sa pagdangog asin pag-awit. Kaya ngani, sa hiling ko, an pag-awit nin mga kantang aram tang nakagamot sa ekspiryensiya asin kultura kan Bikolano sarong “paghiling giraray” _(re-cognitio)_. Naghuron kami ni Fr. Ramirez kan saro sanáng aldaw, asin may sinambit syang importanteng tataramon manungod digdi: an _anamnesis_. Sa pagsurat nin mga musika para sa liturhiya, mahalaga, sabi ni Fr. Ramirez, na magkaigwa nin sarong “pagpadagos gikan sa nakaagi” _(continuity from the past)_ asin dai dapat minasurat nin mga awit na pareho sa “pop songs” na agi saná—maabot an panahon dai na midbid: _faddish_ an terminong gamit ni Ramirez.
Sikat an mga Heswita sa Manila dahil sa mga awit pansimbahan na naisurat ninda. Pinunan kan dipuntong si Fr. Hontiveros, an pagsurat nin mga awit sa simbahan gamit an bernakular na tekstong pinapatos sa musikang kinagimatan na kan mga Kristyanong Pilipino—may pagka-Kastila ngani, sabi ni Hontiveros. Ginibo ini ni Hontiveros kan inot na mga taon kan s, bahaw na kumbaga, matapos an Ikaduwang Konsilyo Batikano –). Sarong dokumento sa Vatican II iyo an _Sacrosanctum Concilium_ na nagmando sa mga lokal na simbahan na gamiton sa liturhiya an mga bernakular na ekspresyon kan saindang kultura. Liniwat man kan dokumentong ini an paagi nin liturhiya—dating Latin, ngunyan pwede nang Bikol o Tagalog, asbp. Digdi man nangyari an paghampang kan padi sa mga tawo—an Misa na ngunyan nahihiling ta bunga kan dokumentong ini. Sa musika, inot na nag-eksperimento gamit an mga _chant_ kan mga indigenous peoples an nagkapirang mga propesor sa Unibersidad kan Pilipinas sa Diliman. An iba man nagdakitaramon _(translate)_ sa bernakular ki mga himnong relihiyoso hali sa Ingles, Aleman, Latin, asbp. Alagad, sa dae ko pa aram na dahilan, dae ini nagdanay. An mga kanta ni Hontiveros—arog kan “ [Papuri sa Diyos]( “ [Ama Namin]( “ [Ang Puso Ko’y Nagpupuri]( “ [Pananagutan]( an nagin popular sa masa. Sa tradisyon na ini kan pagsurat nin mga awit suminunod si Ramirez na kan ipinublika an sarong songbook na an titulo “ [Dolot Ki Maria]( An koleksyon na ini nin mga kanta iyo an nagin popular sa mga Misang Bikol sagkod kan binalyuhan kan mga obispo an Misal.
Kan , ilinipat sa Dyosesis kan Legazpi haling Palo, Leyte an Paúl na obispong tubong Tiwi na si Teotimo Pacis. Sarong mahigos na paradakitaramon nin mga teksto asin sarong kampyon kan tataramon na Bikol, pinunan ni Pacis an pag-Bikol kan Katolikong bersyon kan ebanghelyo haling Griyego kan (kan yaon pa sya kaini sa seminaryo kan Sorsogon bilang rektor). Bago sya nani-obispo kan , pinupunan nya naman an pagdakitaramon kan Misal na Bikol. Kaya ngani kan nalipat sya sa Legazpi, sabi sako ni Obispo Lucilo Quiambao, sarong surusemanang proyekto ni Pacis an pagpublika kan mga pamibi asin babasahón para sa Domingo (iyo na ini an _misallette_ na _Tataramon nin Buhay_).
Bago an Caceres, an Dyosesis nin Legazpi, sa panginginot ni Obispo Pacis, iyo an sentro kan buhay liturhiko sa Bikol kan panahon na idto. Nabanggit ngani sako ni Obispo Quiambao na nagdadayo pa an mga taga-Naga asin Sorsogon para saná makakua nin kopya kan mga pamibi para sa Domingong maabot. Kasabay kan pagbuhay ni Pacis kan liturhiyang bernakular sa Bikol, iyo man an pagtulod nya kan mga awit na _inculturated—_ o itong mga awit pansimbahan na gikan sa kulturang lokal _._ Kun tama an girumdom ko, hinagad ni Pacis an tabang kan propesor nin musika sa Bicol University (BU) na si Wilfreda Raquid, na taga-Oas, asin Everardo Nery Napay para maggibo nin mga awit sa liturhiya. Kan mga inot na taon kan s isinurat ni Raquid an _Misa Pastorela Bicolana_ na sarong popular na Misapara sa kapanahunan kan Pasko. Siring na ngani ki Ramirez, an _Misa Pastorela_—kasabay kan iba pa nyang mga awit ni Raquid na nagkarilingawan na—madaling “mamidbidan” nin huli ta an tanog kaini gikan asin nakagamot sa kulturang Bikolnon.
Ano an problema ngunyan? Kan , dahil sa de numerong pagkuyog kan mga lider kan Simbahan sa Bikol sa mandato kan Vatican _Liturgiam Authenticam_) _,_ na nagmawot na “husayon” an mga pagdakitaramon kan Misal na bernakular—ipinagbawal ( _banned_) an pag-awit kan mga kantang ginagamit an lumang teksto na pag-Bikol pa ni Pacis. An “Pag-umawon an Dyos” nagi nang “Kamurawayan sa Dyos”; an “asin mapasaimo man” nagi nang “asin sa saimong espiritu.” Huli ta bawal nang awiton an mga lumang kanta, napwersa an mga koro sa mga parokya na mag-awit nin mga bagong _set._ Iyo na ini an nadangog ko kan _installation Mass_ ni Obispo Baylon kan —mga awit na nawara an “pagka-Bikol,” kun ano man an buot sabihon kan terminong iyan. Garo baga makina na an tanog kan mga ibinalyong kanta—daing kalag, dangan mapagal awiton. Sabi ngani sako ki sarong padi, an ibang bagong awit garo bagang “dai masabutan kun ano an hinahagad sa Dyos.” Sa hiling ko, inaarog kan kompositor kan _set_ na ini an mga bagong uso— _trend—_ kan mga kompositorsa Amerika arog ni David Haas, asin an istilong bago ni Fr. Manoling Francisco, SJ. Mga istilo ining marhay, alagad bakong bagay para sa Bikol na Misa. Igwa kita nin sadiring ekspresyon nin pagtubod na dapat balikan—na nilingawan sa paggamit kan _set_ na ining bago haling Arkidiyosesis nin Caceres.
Ginagamit ko an tataramon na “napwersa” ta iyo ini an nangyari—kun kantahon an mga luma, sisitahon. Bawal na daa an pag-awit kan “Kamurawayan” na _antiphonal_ o su igwang _refrain_. Kun ano an _set_ na minanda kan Caceres, iyo saná iyan. Nawara na an mga awit ni Ramirez (swerte na saná an Pastorela ni Raquid ta naisalba pa). An nagkapirang mga bagong supang na kompositor sa Albay asin Sorsogon, sa panginotan kan istilo sa Caceres, iyo naman an istilo.
Makadismaya, mga tugang, an pangyaring ini. Alagad bakong desperado an sitwasyon. Hilnga baya si Joseph Reburiano, kan Unibersidad kan Ateneo de Naga, na nagsusurat nin mga magagayon na awit na nakaugat sa tanog kan Bikol. Siring man an kompositor haling Virac na si David Templonuevo na inaadal nin hararom an mga _folk songs_ kan Catanduanes tanganing mahanap an sarong _distinct_ na tanog para mahaman nya an Misa na iyo an naging tesis nya sa sarong unibersidad sa Amerika. Sa mga parokya padikit-dikit naman na ibinabalik an nagkapirang awit, urog nang gayo an nawarang “Ama Nyamo” ni Ramirez na hinusay gamit an bagong pag-Bikol kan Misal.
Harani na kita sa pagkomemorar kan limang gatos na taon nin Kristyanismo sa Pilipinas. Dapat tang masabutan na mismong an mga awit sa Misa mga gigikanan man nin kasaysayan—an naratibo kan satuyang identidad bilang mga paratubod ni Kristo sa Bikol. An maludok, mapungaw na tunog kan mga awit ta—arog kan “Sarong Banggi” asin “Ano Daw Idtong sa Gugon?”—ipinapahiling an disposisyon ta sa mga bagay na minapasato. Sa kapungawan kan mga tanog na ini mahihiling man an pagsakit nin sarong banwaan na taun-taon na binabagyo, tinutugahan nin bulkan. An mabining ritmo siring man minapahiling kan apeksyon ta sa pamilya asin urog nang gayo sa Dyos na aram an laog kan satong mga puso. Iyo ini an dapat maibalik sa liturhiya—an _kita_ na nakapalaog sa huni kan buhay.
.
Sarong estudyante kan kasaysayan nin Kristyanismo sa Unibersidad kan Yale, mahilig magkutkot kan nakaagi si Jethro Calacday. Para sa mga komento asin suhestyon, mag-email sa .
on August 20, at 8:59 am
bako akong parakanta sir.. pero aktibong serbidor kan simbahan.. tama an obserbasyon mo sir.. nakahidaw an tunay na tanog asin orihinal na kantang bikolnon lalo na sa Banal na Misa.. kudos sir.. mabalos saimo.. salamat sir Dave sa link…✌️✌️✌️🙏🙏🙏
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan
|
bik
| 1,991
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:30:00.963Z
|
https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/categories/112
|
{"id":112,"count":4,"description":"","link":"https:\/\/magbikolkita.com\/category\/liwanag-asin-katutuuhan\/","name":"Liwanag asin Katutuuhan","slug":"liwanag-asin-katutuuhan","taxonomy":"category","parent":0,"meta":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Magbikol Kita | Liwanag asin Katutuuhan<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/magbikolkita.com\/category\/liwanag-asin-katutuuhan\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Magbikol Kita | Liwanag asin Katutuuhan\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/magbikolkita.com\/category\/liwanag-asin-katutuuhan\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Magbikol Kita\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-content\/uploads\/\/12\/MKidentity.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@magbikolkita\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#organization\",\"name\":\"Magbikol Kita\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/\",\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/magbikolkita\/\",\"https:\/\/www.instagram.com\/magbikolkita\/\",\"https:\/\/www.youtube.com\/magbikolkita\/\",\"https:\/\/twitter.com\/magbikolkita\"],\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#logo\",\"inLanguage\":\"en\",\"url\":\"\",\"caption\":\"Magbikol Kita\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#logo\"}},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#website\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/\",\"name\":\"Magbikol Kita\",\"description\":\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/?s={search_term_string}\",\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"en\"},{\"@type\":\"CollectionPage\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/category\/liwanag-asin-katutuuhan\/#webpage\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/category\/liwanag-asin-katutuuhan\/\",\"name\":\"Magbikol Kita | Liwanag asin Katutuuhan\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#website\"},\"inLanguage\":\"en\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/magbikolkita.com\/category\/liwanag-asin-katutuuhan\/\"]}]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/categories\/112"}],"collection":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/categories"}],"about":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/taxonomies\/category"}],"wp:post_type":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts?categories=112"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
|
bik
| 88
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:30:00.963Z
|
|
https://magbikolkita.com/liwanag-asin-katutuuhan/si-ina-sa-traslacion-nin-imperyo/#
|
Si Ina sa Traslacion nin imperyo | Magbikol Kita
|
Saturday, December 27, , 7:28am
# Si Ina sa Traslacion nin imperyo
Published on Sunday, September 20, , 9:32pm
by [Jethro Calacday]( "Posts by Jethro Calacday") \| [Liwanag asin Katutuuhan](
Kan 18 Septyembre , isinelebrar sa Naga an solemnidad ni Ntra. Sñra. de Peñafrancia, sarong selebrasyon sa tahaw nin dakulang kapurisawan. Napabareta kaidto na pasiring na sa Naga an mga pwersang rebolusyonaryo kan bagong tugdas na Republica Filipina sa pamamayo ni Vicente Lucban, an general ni Aguinaldo sa rona na ini kan Luzon. Nainot nang nasakop kan mga rebolusyonaryo an Daet asin Tayabas (na kaidto sakop kan Dyosesis kan Nueva Caceres). Mantang dai pa nin karibukan, duminulag pasiring sa Hong Kong an kadakol na mga opisyal asin mga prayleng Kastila (pati na ngani an Obispo sa Caceres na si Arsenio del Campo y Monasterio) sa takot na magadan sa nagdadangadang na gyera magkapirang semana asin aldaw bago an pyesta ni Ina. Dai ginibo an nakagawian nang nobena sa Mahal na Birhen, ata ngani nagtagama na saná nin triduo magpuon Septyembre 16 (kun kasuarin ginibo an Traslacion hali sa Santwaryopasiring sa Catedral), asin an _fluvial procession_ pabalik sa Santwaryo kan sunod na aldaw, 17.
An misa sa solemnidad pinamayuhan kan rektor kan _Seminario Conciliar_ na si Padre Juan Santandreu, CM, mantang an nawalat na Vicario General na si Padre Roman Gonzales, OSA, an homilista. Sa saiyang sermon, pinatoninong ni Gonzales an kapurisawan kan mga tawo asin hinulitan sinda na “doblehon an saindang petisyon, asin hagadon sa Urog Kamahal na Birhen an katuninungan.” Sabi ngani nin sarong anonimong parasurat na biyong nalingawan kan mga tawo an “makakatakot na bagyo na nagdadangadang sa samo… Garo bagang inisip nyamo na an insureksyon kan mga Tagalog dai mangangahas na magluwas sa Katagalugan, asin magagadan ini bago pa man makaabot sa Bikol.” Dawa may sarong “Kapitan Dibang” na nagtsismis daa na an mga Kastila gagadanon an gabos na mga _indio_ sa syudad _,_ pinatonong ini ni Fray Gonzales. Nagpadagos an kapyestahan sa Naga—may barayle, pakaon, asin iba pa, antos 7:45 nin banggi.
Alas-12 nin matanga kan may nagpapaputok ki badil—nagpuon na an rebolusyon. An namamayo kan mga rebolusyonaryo iyo an gwardya sibilna si Elias Angeles. Nagkua nin mga tawuhan si Angeles sa mga nakabilanggo sa presuhan kan Naga. Ginaradan kan mga rebolusyonaryo an mga opisyal na Kastila na nawalat—urog na idtong mga kaayon sa pulisya. Nagdulag an mga Kastila—prayle, madre, mga opisyales kan gobyerno pati an gobernador sibil—pasiring sa Simbahan kan San Francisco kun sain sinda nagkatiripon. An mga madre sa Colegio de Santa Isabel asin an mga padi kan seminario, matuninong na tinugutan kan mga rebolusyonaryo na makapasiring sa San Francisco. Dawa na ngani ini itinugot, maisog man giraray na pinunterya kan mga rebolusyonaryo an San Francisco tanganing _pasukuon_ an mga Kastila. Alagad, sa interbensyon ni Vicario General Gonzales, dai ini nangyari. Pinatanidan ni Gonzales an mga Kastila sa San Francisco na sumuko na sa mga rebolusyonaryo tanganing dai na magdakol an mga gadan. Alas-5 nin hapon kan 19 Septyembre , pormal na nagsuko an mga Kastila sa Republica Filipina. Sa suhestyon ni Gonzales, nailuklok na bagong gobernador sibil kan Ambos Camarines si Elias Angeles.
.
Kan Septyembre , nag-abot sa Naga an sarong maestrong Episcopaliano sa pangaran na William B Freer. Protestante, puti, asin Sajon Anglo—dai naitago ni Freer an saiyang paghanga asin pag-umaw sa pyesta ni Ina. Nakahiling na daa sya nin manlain-lain na pyesta sa ibang parte kan Pilipinas, alagad an Peñafrancia “ _eclipses all others of Southern Luzon._” Sabi ni Freer, bako saná daang obligasyon an pagtaong honra ki Ina, kundi binebendisyunan nya an deboto nin kapangyarihan na magbulong. Dakulang kasibutan asin kaugmahan an naabtan ni Freer sa Naga kan bisperas kan pyesta ni Ina. Ginatos, o tibaad ngani, rinibo pang tawo an nagdayo sa Naga hali sa Sorsogon asin Albay. Dukha asin mayaman nagtitipon. Makulor an Naga: an mga kaharungan napapano nin mga pahiyas asin mga dekorasyon. May mga palma asin dahon nin batag na nakasamno sa mga lanob, may mga makulor na mga arko sa aagihan kan Virgen. An mga _bogadores_(sic, _voyadores_) nagabalagaw-bagaw, nakabado nin magayon asin nagbabayaw nin mga kawayan na may mga kampanilya sa puro (na iyo an pansagwan ninda tawtaod na hapon). Sabi ngani ni Freer “ _Excitement fills the air._”
Aga ginibo an Misa Cantada. Alas-5 nin hapon, “ _the banks of the river are lined with masses of humanity standing and sitting._” Dose-dosenang mga baruto an magkasurunudan, kumbaga, sa dakulong baruto na nalulunadan ni Ina. Sa bagting kan mga kampana kan katedral, sa panginutan kan prusisyon kan mga padi asin akolito, mga kolehiyala asin mga seminarista, si Ina isinakay sa barko papuli sa santuaryo, pinapalibutan nin kadakol na padi na nakatukaw sa likod nya. Dai na ngani dinakitaramon ni Freer an saiyang nadangog na kurahaw— _Viva! Viva Nuestra Señora de Peña Francia! Viva el Divino Rostro._ An mga kalalakihan, sabi ni Freer, dai minamangno an pagkakadumog ta sabi kan mga ini sa saiya, sinda mabubulong dahil man saná sa rarom nin debosyon. Ata na ngani may nagadan dahil sa pagkalunod kan aldaw na idto, alagad sabi kan mga tawo, “nagadan siya dahil na ngani sa kaugmahan.”
Sa pagtapos kan fluvial, inabangan sa pampang kan _administrador_(obispo na dapat) an imahen ni Ina. An obispo na ini iyo si Jorge Barlin, ikinonsagrar na obispo kan Hunyo , na iniladawan ni Freer bilang “ _tall and handsome_.” Tulong beses duminuko si Barlin, dangan nag-insenso. Sa sarong solemneng prosesyon, ibinalik sa Santwaryo an imahen—an Santwaryo na sa oras na ito panô nin kadakol na kandila. Inawit an _Te Deum_, asin nagsulo pa nin insenso.
Masakit an maghanap nin bida o kontrabida sa satuyang kasaysayan. Sa parte ko, haloy ko nang inisip na an hapot na ini salâ, asin daing naidudulot na produktibong kasimbagan. An halimbawa na ini kan kasaysayan ni Ina sa panahon kan Rebolusyon sagkod sa panahon kan mga Amerikano minapahiling sato na an kasaysayan bakong _binary._ An bayaning si Elias Angeles nanggadan nin mga Kastila; an saiyang mga kaiba nang-usig nin mga prayle. Alagad sinuportahan sya kan prayleng si Roman Gonzales na magin bagong gobernador kan Camarines. An Protestanteng si Freer hanga sa pagpintakasi ki Ina—ini, dawa na ngani ikinakauyam ninda an anumang “pagsamba” sa mga rebulto. Labi ka-yaman an kasaysayan para gibuhon _black and white._ Labi ka-makahulugan si Ina para sa mga rebolusyonaryo asin sa mga Protestante para angkinon saná kan mga Bikolano o kan mga Katoliko. An kasaysayan, pati si Ina, nag-iimbitar nin pagbukas—sarong pagláom para sa maabot na panahon.
Anonymous Manuscript, _Relacion de los Sucesos de Nueva Cáceres en la actual Insurección_, Fm 360, Microfilm, Rizal Library, Ateneo de Manila University.
Freer, William B. _The Philippine experiences of an American teacher: A narrative of work and travel in the Philippine Islands_(New York: Charles Scribner’s Sons, ).
Gómez, Fray Marcos OFM. _A friar’s Account of the Philippine Revolution_, trans. Apolinar Pastrana Riol, OFM. (Quezon City: Franciscan Friary of St Gregory the Great, ).
.
Sarong estudyante kan kasaysayan nin Kristyanismo sa Unibersidad kan Yale, mahilig magkutkot kan nakaagi si Jethro Calacday. Para sa mga komento asin suhestyon, mag-email sa .
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan
|
bik
| 1,572
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:30:00.963Z
|
https://magbikolkita.com/?p=1012
|
An pagpuli sa sadiring tataramon | Magbikol Kita
|
Saturday, December 27, , 7:26am
# An pagpuli sa sadiring tataramon
Published on Sunday, August 23, , 6:30pm
by [Luis Cabalquinto]( "Posts by Luis Cabalquinto") \| [Sato-sato Saná](
May kalawigan sa buhay ko na naguyod an sakong isip kaiba kan mga Bikolanong nadara kan naglakop kaidtong pag-isip kolonyalismo, na dapat ikasupog saka tawadan paibaba an sadiring tataramon na Bikolnon. Urog pa kan nag-adal ako sa mga eskwelahan na pinagbawal an pagtaram nin Bikolnon, ta may magabat pang kastigo kun ika mapasala.
Dai ko pinagbabasulan an pagkanuod kong magtaram saka magsurat sa tataramon na Ingles. Dakula an kaugmahan ko kaidto kan an kainut-inuti kong naipublikar na sinurat nagluwas sa English-language na _The Philippines Free Press_. An pagmati ko kaidto garo baga nagsakat ko an ikapitong iskalon kan langit.
Sa kalawigan, an sakong hinimong mga pagsurat na napublikar saka natawan nin mga awards puro gabos nasa lenggwaheng Ingles, digdi sa Pilipinas saka sa iba pang nasyon.
Alagad, kun tano ta kan nasa Estados Unidos na ako, luway-luway na dinulok ako nin kapungawan, bako saná sa mga lugar kan banwang sakong pinangakian kundi pati sa pinakainot kong nagimatan na tataramon. Napag-isipan ko na an kagayunan, an kadunungan kan tataramon na Bikolnon daing kadaugan sa ano man na tataramon sa bilog nin kiinaban.
Kan nagsunud-sunod na akong magsurat sa tataramon na Bikol, nagin urog an paglinaw saka pag-ugma kan hirong pagpahayag ko kan mga burak asin bunga kan sakong pag-isip, pinag-agihan, saka imahinasyon.
Sa pagmati ko, dai nang kapunduhan an kaugmahan kong ini.
.
Pauruutrong linalakbay ni Luis Cabalquinto an pag-ultanankan Magarao asin New York kun sain sya nakaistar puon kan . Nagsusurat sya nin mga usipon, saysay, asin rawitdawit sa Bikol, Tagalog, asin Ingles, na mababasa sa pagkadakul-dakol na mga libro asin peryodikal sa Pilipinas, Estados Unidos, Canada, Ingglatera, Pransya, Czechia, India, Hongkong, asin Australia. Kag-akò sya nin kadakulon na mga premyo asin pagmidbid panliteratura sa Pilipinas asin USA.
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan
|
bik
| 691
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:30:00.963Z
|
https://magbikolkita.com/sato-sato-sana/an-pagpuli-sa-sadiring-tataramon/#respond
|
An pagpuli sa sadiring tataramon | Magbikol Kita
|
Saturday, December 27, , 7:27am
# An pagpuli sa sadiring tataramon
Published on Sunday, August 23, , 6:30pm
by [Luis Cabalquinto]( "Posts by Luis Cabalquinto") \| [Sato-sato Saná](
May kalawigan sa buhay ko na naguyod an sakong isip kaiba kan mga Bikolanong nadara kan naglakop kaidtong pag-isip kolonyalismo, na dapat ikasupog saka tawadan paibaba an sadiring tataramon na Bikolnon. Urog pa kan nag-adal ako sa mga eskwelahan na pinagbawal an pagtaram nin Bikolnon, ta may magabat pang kastigo kun ika mapasala.
Dai ko pinagbabasulan an pagkanuod kong magtaram saka magsurat sa tataramon na Ingles. Dakula an kaugmahan ko kaidto kan an kainut-inuti kong naipublikar na sinurat nagluwas sa English-language na _The Philippines Free Press_. An pagmati ko kaidto garo baga nagsakat ko an ikapitong iskalon kan langit.
Sa kalawigan, an sakong hinimong mga pagsurat na napublikar saka natawan nin mga awards puro gabos nasa lenggwaheng Ingles, digdi sa Pilipinas saka sa iba pang nasyon.
Alagad, kun tano ta kan nasa Estados Unidos na ako, luway-luway na dinulok ako nin kapungawan, bako saná sa mga lugar kan banwang sakong pinangakian kundi pati sa pinakainot kong nagimatan na tataramon. Napag-isipan ko na an kagayunan, an kadunungan kan tataramon na Bikolnon daing kadaugan sa ano man na tataramon sa bilog nin kiinaban.
Kan nagsunud-sunod na akong magsurat sa tataramon na Bikol, nagin urog an paglinaw saka pag-ugma kan hirong pagpahayag ko kan mga burak asin bunga kan sakong pag-isip, pinag-agihan, saka imahinasyon.
Sa pagmati ko, dai nang kapunduhan an kaugmahan kong ini.
.
Pauruutrong linalakbay ni Luis Cabalquinto an pag-ultanankan Magarao asin New York kun sain sya nakaistar puon kan . Nagsusurat sya nin mga usipon, saysay, asin rawitdawit sa Bikol, Tagalog, asin Ingles, na mababasa sa pagkadakul-dakol na mga libro asin peryodikal sa Pilipinas, Estados Unidos, Canada, Ingglatera, Pransya, Czechia, India, Hongkong, asin Australia. Kag-akò sya nin kadakulon na mga premyo asin pagmidbid panliteratura sa Pilipinas asin USA.
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan
|
bik
| 691
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:30:00.963Z
|
https://magbikolkita.com/?p=913
|
An nawarang gayon kan musika liturhikal kan Bikol | Magbikol Kita
|
Saturday, December 27, , 7:28am
# An nawarang gayon kan musika liturhikal kan Bikol
Published on Saturday, August 15, , 7:11pm
by [Jethro Calacday]( "Posts by Jethro Calacday") \| [Liwanag asin Katutuuhan](
Grade 4 pa saná ako kan kan iluklok si Obispo Joel Baylon kan Legazpi. Nagdakula ako sa sarong pamilyang harani sa simbahan; mga dayupot na myembro kan Neokatekumenado an lolo saka lola ko, pati na ngani an mga magurang ko. An buhay mi kaidto iyo an eskwelahan, simbahan, harong. Saro sa mga nakakadara sako pabalik sa nakaagi iyo an mga awit sa simbahan. Dawa na ngani ignorante pa ako kaidto, madaling nagtatak sa memorya ko an mga awit arog na ngani kan “Umawon an Kagurangnan” ni Fruto Ramirez, SJ, asin “Pag-umawon an Dyos” na bersyon ni Fr. Eduardo Hontiveros, SJ. An dai ko nanggad malingawan, maski na ngani pirang taon na matapos na ini itapok kan mga nakakataas sa probinsya eklesyastikal kan Bikol, iyo an “Ama Nyamo” sa A menor na isinurat man ni Fr. Ramirez (na tubong Baao, Camarines Sur). Makagirabo an bersyon na ini kan “ [Ama Nyamo]( ata na nganing an iba napapaluha pa lambang pag-awit. An melodyang ini bako sanáng sikat asin midbid kan lambang parasimbang Bikolano, kundi nagi nang parte kan kulturang relihiyoso kan rehiyon.
Ama Niamo (Felipe Fruto Ll. Ramirez, SJ) - YouTube
[Photo image of Felipe Fruto Ramirez, SJ](
Felipe Fruto Ramirez, SJ
[Ama Niamo (Felipe Fruto Ll. Ramirez, SJ)](
Felipe Fruto Ramirez, SJ
If playback doesn't begin shortly, try restarting your device.
Videos you watch may be added to the TV's watch history and influence TV recommendations. To avoid this, cancel and sign in to YouTube on your computer.
An error occurred while retrieving sharing information. Please try again later.
Nata ta magayon an “Ama Nyamo” na ini? Sa paghiling-hiling ko sa YouTube, napaghurup-hurupan kong saro man saná an sinasabi kan mga tawong nadadangog giraray an awit: ini sarong awit na “udok sa puso.” Nata? Ano an yaon sa melodya ta nasabing harani sa puso kan mga Bikolano? Nata ta maski sarong beses pa sanáng inaawit kan koro, nakakasabay an mga tawo sa pag-awit? Simple saná para sako an simbag: nakua ni Ramirez an tanog na harani sa ekspiryensiya kan mga tawo; nakutkot nya idtong _esensyal_ na tanog na mamimidbidan kan mga Bikolano sa pagdangog asin pag-awit. Kaya ngani, sa hiling ko, an pag-awit nin mga kantang aram tang nakagamot sa ekspiryensiya asin kultura kan Bikolano sarong “paghiling giraray” _(re-cognitio)_. Naghuron kami ni Fr. Ramirez kan saro sanáng aldaw, asin may sinambit syang importanteng tataramon manungod digdi: an _anamnesis_. Sa pagsurat nin mga musika para sa liturhiya, mahalaga, sabi ni Fr. Ramirez, na magkaigwa nin sarong “pagpadagos gikan sa nakaagi” _(continuity from the past)_ asin dai dapat minasurat nin mga awit na pareho sa “pop songs” na agi saná—maabot an panahon dai na midbid: _faddish_ an terminong gamit ni Ramirez.
Sikat an mga Heswita sa Manila dahil sa mga awit pansimbahan na naisurat ninda. Pinunan kan dipuntong si Fr. Hontiveros, an pagsurat nin mga awit sa simbahan gamit an bernakular na tekstong pinapatos sa musikang kinagimatan na kan mga Kristyanong Pilipino—may pagka-Kastila ngani, sabi ni Hontiveros. Ginibo ini ni Hontiveros kan inot na mga taon kan s, bahaw na kumbaga, matapos an Ikaduwang Konsilyo Batikano –). Sarong dokumento sa Vatican II iyo an _Sacrosanctum Concilium_ na nagmando sa mga lokal na simbahan na gamiton sa liturhiya an mga bernakular na ekspresyon kan saindang kultura. Liniwat man kan dokumentong ini an paagi nin liturhiya—dating Latin, ngunyan pwede nang Bikol o Tagalog, asbp. Digdi man nangyari an paghampang kan padi sa mga tawo—an Misa na ngunyan nahihiling ta bunga kan dokumentong ini. Sa musika, inot na nag-eksperimento gamit an mga _chant_ kan mga indigenous peoples an nagkapirang mga propesor sa Unibersidad kan Pilipinas sa Diliman. An iba man nagdakitaramon _(translate)_ sa bernakular ki mga himnong relihiyoso hali sa Ingles, Aleman, Latin, asbp. Alagad, sa dae ko pa aram na dahilan, dae ini nagdanay. An mga kanta ni Hontiveros—arog kan “ [Papuri sa Diyos]( “ [Ama Namin]( “ [Ang Puso Ko’y Nagpupuri]( “ [Pananagutan]( an nagin popular sa masa. Sa tradisyon na ini kan pagsurat nin mga awit suminunod si Ramirez na kan ipinublika an sarong songbook na an titulo “ [Dolot Ki Maria]( An koleksyon na ini nin mga kanta iyo an nagin popular sa mga Misang Bikol sagkod kan binalyuhan kan mga obispo an Misal.
Kan , ilinipat sa Dyosesis kan Legazpi haling Palo, Leyte an Paúl na obispong tubong Tiwi na si Teotimo Pacis. Sarong mahigos na paradakitaramon nin mga teksto asin sarong kampyon kan tataramon na Bikol, pinunan ni Pacis an pag-Bikol kan Katolikong bersyon kan ebanghelyo haling Griyego kan (kan yaon pa sya kaini sa seminaryo kan Sorsogon bilang rektor). Bago sya nani-obispo kan , pinupunan nya naman an pagdakitaramon kan Misal na Bikol. Kaya ngani kan nalipat sya sa Legazpi, sabi sako ni Obispo Lucilo Quiambao, sarong surusemanang proyekto ni Pacis an pagpublika kan mga pamibi asin babasahón para sa Domingo (iyo na ini an _misallette_ na _Tataramon nin Buhay_).
Bago an Caceres, an Dyosesis nin Legazpi, sa panginginot ni Obispo Pacis, iyo an sentro kan buhay liturhiko sa Bikol kan panahon na idto. Nabanggit ngani sako ni Obispo Quiambao na nagdadayo pa an mga taga-Naga asin Sorsogon para saná makakua nin kopya kan mga pamibi para sa Domingong maabot. Kasabay kan pagbuhay ni Pacis kan liturhiyang bernakular sa Bikol, iyo man an pagtulod nya kan mga awit na _inculturated—_ o itong mga awit pansimbahan na gikan sa kulturang lokal _._ Kun tama an girumdom ko, hinagad ni Pacis an tabang kan propesor nin musika sa Bicol University (BU) na si Wilfreda Raquid, na taga-Oas, asin Everardo Nery Napay para maggibo nin mga awit sa liturhiya. Kan mga inot na taon kan s isinurat ni Raquid an _Misa Pastorela Bicolana_ na sarong popular na Misapara sa kapanahunan kan Pasko. Siring na ngani ki Ramirez, an _Misa Pastorela_—kasabay kan iba pa nyang mga awit ni Raquid na nagkarilingawan na—madaling “mamidbidan” nin huli ta an tanog kaini gikan asin nakagamot sa kulturang Bikolnon.
Ano an problema ngunyan? Kan , dahil sa de numerong pagkuyog kan mga lider kan Simbahan sa Bikol sa mandato kan Vatican _Liturgiam Authenticam_) _,_ na nagmawot na “husayon” an mga pagdakitaramon kan Misal na bernakular—ipinagbawal ( _banned_) an pag-awit kan mga kantang ginagamit an lumang teksto na pag-Bikol pa ni Pacis. An “Pag-umawon an Dyos” nagi nang “Kamurawayan sa Dyos”; an “asin mapasaimo man” nagi nang “asin sa saimong espiritu.” Huli ta bawal nang awiton an mga lumang kanta, napwersa an mga koro sa mga parokya na mag-awit nin mga bagong _set._ Iyo na ini an nadangog ko kan _installation Mass_ ni Obispo Baylon kan —mga awit na nawara an “pagka-Bikol,” kun ano man an buot sabihon kan terminong iyan. Garo baga makina na an tanog kan mga ibinalyong kanta—daing kalag, dangan mapagal awiton. Sabi ngani sako ki sarong padi, an ibang bagong awit garo bagang “dai masabutan kun ano an hinahagad sa Dyos.” Sa hiling ko, inaarog kan kompositor kan _set_ na ini an mga bagong uso— _trend—_ kan mga kompositorsa Amerika arog ni David Haas, asin an istilong bago ni Fr. Manoling Francisco, SJ. Mga istilo ining marhay, alagad bakong bagay para sa Bikol na Misa. Igwa kita nin sadiring ekspresyon nin pagtubod na dapat balikan—na nilingawan sa paggamit kan _set_ na ining bago haling Arkidiyosesis nin Caceres.
Ginagamit ko an tataramon na “napwersa” ta iyo ini an nangyari—kun kantahon an mga luma, sisitahon. Bawal na daa an pag-awit kan “Kamurawayan” na _antiphonal_ o su igwang _refrain_. Kun ano an _set_ na minanda kan Caceres, iyo saná iyan. Nawara na an mga awit ni Ramirez (swerte na saná an Pastorela ni Raquid ta naisalba pa). An nagkapirang mga bagong supang na kompositor sa Albay asin Sorsogon, sa panginotan kan istilo sa Caceres, iyo naman an istilo.
Makadismaya, mga tugang, an pangyaring ini. Alagad bakong desperado an sitwasyon. Hilnga baya si Joseph Reburiano, kan Unibersidad kan Ateneo de Naga, na nagsusurat nin mga magagayon na awit na nakaugat sa tanog kan Bikol. Siring man an kompositor haling Virac na si David Templonuevo na inaadal nin hararom an mga _folk songs_ kan Catanduanes tanganing mahanap an sarong _distinct_ na tanog para mahaman nya an Misa na iyo an naging tesis nya sa sarong unibersidad sa Amerika. Sa mga parokya padikit-dikit naman na ibinabalik an nagkapirang awit, urog nang gayo an nawarang “Ama Nyamo” ni Ramirez na hinusay gamit an bagong pag-Bikol kan Misal.
Harani na kita sa pagkomemorar kan limang gatos na taon nin Kristyanismo sa Pilipinas. Dapat tang masabutan na mismong an mga awit sa Misa mga gigikanan man nin kasaysayan—an naratibo kan satuyang identidad bilang mga paratubod ni Kristo sa Bikol. An maludok, mapungaw na tunog kan mga awit ta—arog kan “Sarong Banggi” asin “Ano Daw Idtong sa Gugon?”—ipinapahiling an disposisyon ta sa mga bagay na minapasato. Sa kapungawan kan mga tanog na ini mahihiling man an pagsakit nin sarong banwaan na taun-taon na binabagyo, tinutugahan nin bulkan. An mabining ritmo siring man minapahiling kan apeksyon ta sa pamilya asin urog nang gayo sa Dyos na aram an laog kan satong mga puso. Iyo ini an dapat maibalik sa liturhiya—an _kita_ na nakapalaog sa huni kan buhay.
.
Sarong estudyante kan kasaysayan nin Kristyanismo sa Unibersidad kan Yale, mahilig magkutkot kan nakaagi si Jethro Calacday. Para sa mga komento asin suhestyon, mag-email sa .
on August 20, at 8:59 am
bako akong parakanta sir.. pero aktibong serbidor kan simbahan.. tama an obserbasyon mo sir.. nakahidaw an tunay na tanog asin orihinal na kantang bikolnon lalo na sa Banal na Misa.. kudos sir.. mabalos saimo.. salamat sir Dave sa link…✌️✌️✌️🙏🙏🙏
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan
|
bik
| 1,991
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:30:00.963Z
|
https://magbikolkita.com/category/liwanag-asin-katutuuhan/#
|
Magbikol Kita | Liwanag asin Katutuuhan
|
Saturday, December 27, , 7:28am
# [Liwanag asin Katutuuhan](
Sarong estudyante kan kasaysayan nin Kristyanismo sa Unibersidad kan Yale, mahilig magkutkot kan nakaagi si Jethro Calacday. Para sa mga komento asin suhestyon, mag-email sa .
## [Si Ina sa Traslacion nin imperyo](
by [Jethro Calacday]( "Posts by Jethro Calacday") \| [Liwanag asin Katutuuhan](
Kan 18 Septyembre , isinelebrar sa Naga an solemnidad ni Ntra. Sñra. de Peñafrancia, sarong selebrasyon sa tahaw nin dakulang kapurisawan. Napabareta kaidto na pasiring na sa Naga an mga pwersang rebolusyonaryo kan bagong tugdas na Republica Filipina sa pamamayo...
## [An nawarang gayon kan musika liturhikal kan Bikol](
by [Jethro Calacday]( "Posts by Jethro Calacday") \| [Liwanag asin Katutuuhan](
Grade 4 pa saná ako kan kan iluklok si Obispo Joel Baylon kan Legazpi. Nagdakula ako sa sarong pamilyang harani sa simbahan; mga dayupot na myembro kan Neokatekumenado an lolo saka lola ko, pati na ngani an mga magurang ko. An buhay mi kaidto iyo an eskwelahan,...
## [Ekumenismo, kasaysayan, asin an 500 na taon nin Kristyanismo sa Pilipinas](
by [Jethro Calacday]( "Posts by Jethro Calacday") \| [Liwanag asin Katutuuhan](
Syam na taon an preparasyon kan Catholic Bishops’ Conference of the Philippines (CBCP) para sa selebrasyon kan 500 na taon kan pag-abot kan Kristyanismo sa Pilipinas. Itinalaan kan CBCP an taon , an penultimong taon bago an dakulang selebrasyon sa , bilang...
## [Kahugakan sa kasaysayan](
by [Jethro Calacday]( "Posts by Jethro Calacday") \| [Liwanag asin Katutuuhan](
An kasaysayan (history) bakong pasil na kurso. Kadakol na akong nadangog hali sa mga estudyante, pati na ngani sa mga paratukdo, na an Araling Panlipunan (AP) “turuuman saná.” O sa kolehiyo, daing pakundangan an mga paratukdo sa paggamit kan mga teksbuk ni Zaide pati...
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan
|
bik
| 613
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:30:00.963Z
|
https://magbikolkita.com/category/liwanag-asin-katutuuhan/feed/
|
<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss version="2.0"
<title>Liwanag asin Katutuuhan | Magbikol Kita</title>
<atom:link href=" rel="self" type="application/rss+xml" />
<description>Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon</description>
<lastBuildDate>Wed, 16 Dec :01:03 </lastBuildDate>
<language>en</language>
hourly </sy:updatePeriod>
<sy:updateFrequency>
1 </sy:updateFrequency>
<title>Liwanag asin Katutuuhan | Magbikol Kita</title>
<title>Si Ina sa Traslacion nin imperyo</title>
<dc:creator><![CDATA[Jethro Calacday]]></dc:creator>
<pubDate>Sun, 20 Sep :32:09 </pubDate>
<category><![CDATA[Liwanag asin Katutuuhan]]></category>
<category><![CDATA[Bicol]]></category>
<category><![CDATA[BIkol]]></category>
<category><![CDATA[Devotion]]></category>
<category><![CDATA[Elias Angeles]]></category>
<category><![CDATA[History]]></category>
<category><![CDATA[Jethro Calacday]]></category>
<category><![CDATA[Magbikol Kita]]></category>
<category><![CDATA[Peñafrancia]]></category>
<category><![CDATA[Philippine Revolution]]></category>
<category><![CDATA[Traslacion]]></category>
<category><![CDATA[William Freer]]></category>
<guid isPermaLink="false">
<description><![CDATA[<p>Kan 18 Septyembre , isinelebrar sa Naga an solemnidad ni Ntra. Sñra. de Peñafrancia, sarong selebrasyon sa tahaw nin dakulang kapurisawan. Napabareta kaidto na pasiring na sa Naga an mga pwersang rebolusyonaryo kan bagong tugdas na Republica Filipina sa pamamayo ni Vicente Lucban, an general ni Aguinaldo sa rona na ini kan Luzon. Nainot nang [&#;]</p>\
<p>The post <a rel="nofollow" href=" Ina sa Traslacion nin imperyo</a> appeared first on <a rel="nofollow" href=" Kita</a>.</p>\
<content:encoded><![CDATA[\
<p>Kan 18 Septyembre , isinelebrar sa Naga an solemnidad ni Ntra. Sñra. de Peñafrancia, sarong selebrasyon sa tahaw nin dakulang kapurisawan. Napabareta kaidto na pasiring na sa Naga an mga pwersang rebolusyonaryo kan bagong tugdas na Republica Filipina sa pamamayo ni Vicente Lucban, an general ni Aguinaldo sa rona na ini kan Luzon. Nainot nang nasakop kan mga rebolusyonaryo an Daet asin Tayabas (na kaidto sakop kan Dyosesis kan Nueva Caceres). Mantang dai pa nin karibukan, duminulag pasiring sa Hong Kong an kadakol na mga opisyal asin mga prayleng Kastila (pati na ngani an Obispo sa Caceres na si Arsenio del Campo y Monasterio) sa takot na magadan sa nagdadangadang na gyera magkapirang semana asin aldaw bago an pyesta ni Ina. Dai ginibo an nakagawian nang nobena sa Mahal na Birhen, ata ngani nagtagama na saná nin triduo magpuon Septyembre 16 (kun kasuarin ginibo an Traslacion hali sa Santwaryo<em> </em>pasiring sa Catedral), asin an <em>fluvial procession </em>pabalik sa Santwaryo kan sunod na aldaw, 17. </p>\
<p>An misa sa solemnidad pinamayuhan kan rektor kan <em>Seminario Conciliar </em>na si Padre Juan Santandreu, CM, mantang an nawalat na Vicario General na si Padre Roman Gonzales, OSA, an homilista. Sa saiyang sermon, pinatoninong ni Gonzales an kapurisawan kan mga tawo asin hinulitan sinda na “doblehon an saindang petisyon, asin hagadon sa Urog Kamahal na Birhen an katuninungan.” Sabi ngani nin sarong anonimong parasurat na biyong nalingawan kan mga tawo an “makakatakot na bagyo na nagdadangadang sa samo… Garo bagang inisip nyamo na an insureksyon kan mga Tagalog dai mangangahas na magluwas sa Katagalugan, asin magagadan ini bago pa man makaabot sa Bikol.” Dawa may sarong “Kapitan Dibang” na nagtsismis daa na an mga Kastila gagadanon an gabos na mga <em>indio </em>sa syudad<em>, </em>pinatonong ini ni Fray Gonzales. Nagpadagos an kapyestahan sa Naga—may barayle, pakaon, asin iba pa, antos 7:45 nin banggi. </p>\
<p>Alas-12 nin matanga kan may nagpapaputok ki badil—nagpuon na an rebolusyon. An namamayo kan mga rebolusyonaryo iyo an gwardya sibil<em> </em>na si Elias Angeles. Nagkua nin mga tawuhan si Angeles sa mga nakabilanggo sa presuhan kan Naga. Ginaradan kan mga rebolusyonaryo an mga opisyal na Kastila na nawalat—urog na idtong mga kaayon sa pulisya. Nagdulag an mga Kastila—prayle, madre, mga opisyales kan gobyerno pati an gobernador sibil—pasiring sa Simbahan kan San Francisco kun sain sinda nagkatiripon. An mga madre sa Colegio de Santa Isabel asin an mga padi kan seminario, matuninong na tinugutan kan mga rebolusyonaryo na makapasiring sa San Francisco. Dawa na ngani ini itinugot, maisog man giraray na pinunterya kan mga rebolusyonaryo an San Francisco tanganing <em>pasukuon </em>an mga Kastila. Alagad, sa interbensyon ni Vicario General Gonzales, dai ini nangyari. Pinatanidan ni Gonzales an mga Kastila sa San Francisco na sumuko na sa mga rebolusyonaryo tanganing dai na magdakol an mga gadan. Alas-5 nin hapon kan 19 Septyembre , pormal na nagsuko an mga Kastila sa Republica Filipina. Sa suhestyon ni Gonzales, nailuklok na bagong gobernador sibil kan Ambos Camarines si Elias Angeles. </p>\
<p style="color:#ffffff" class="has-text-color">.</p>\
<div class="wp-block-image"><figure class="aligncenter size-large is-resized"><img loading="lazy" src=" alt="" class="wp-image-" width="533" height="756"/><figcaption>Lumang ritrato kan orihinal na imahen ni Ina, Mahal na Birhen kan Peñafrancia. (hali sa Museo de Caceres, Syudad kan Naga)<br></figcaption></figure></div>\
<p>Kan Septyembre , nag-abot sa Naga an sarong maestrong Episcopaliano sa pangaran na William B Freer. Protestante, puti, asin Sajon Anglo—dai naitago ni Freer an saiyang paghanga asin pag-umaw sa pyesta ni Ina. Nakahiling na daa sya nin manlain-lain na pyesta sa ibang parte kan Pilipinas, alagad an Peñafrancia “<em>eclipses all others of Southern Luzon.</em>” Sabi ni Freer, bako saná daang obligasyon an pagtaong honra ki Ina, kundi binebendisyunan nya an deboto nin kapangyarihan na magbulong. Dakulang kasibutan asin kaugmahan an naabtan ni Freer sa Naga kan bisperas kan pyesta ni Ina. Ginatos, o tibaad ngani, rinibo pang tawo an nagdayo sa Naga hali sa Sorsogon asin Albay. Dukha asin mayaman nagtitipon. Makulor an Naga: an mga kaharungan napapano nin mga pahiyas asin mga dekorasyon. May mga palma asin dahon nin batag na nakasamno sa mga lanob, may mga makulor na mga arko sa aagihan kan Virgen. An mga <em>bogadores </em>(sic, <em>voyadores</em>) nagabalagaw-bagaw, nakabado nin magayon asin nagbabayaw nin mga kawayan na may mga kampanilya sa puro (na iyo an pansagwan ninda tawtaod na hapon). Sabi ngani ni Freer “<em>Excitement fills the air.</em>”</p>\
<p>Aga ginibo an Misa Cantada. Alas-5 nin hapon, “<em>the banks of the river are lined with masses of humanity standing and sitting.</em>” Dose-dosenang mga baruto an magkasurunudan, kumbaga, sa dakulong baruto na nalulunadan ni Ina. Sa bagting kan mga kampana kan katedral, sa panginutan kan prusisyon kan mga padi asin akolito, mga kolehiyala asin mga seminarista, si Ina isinakay sa barko papuli sa santuaryo, pinapalibutan nin kadakol na padi na nakatukaw sa likod nya. Dai na ngani dinakitaramon ni Freer an saiyang nadangog na kurahaw—<em>Viva! Viva Nuestra Señora de Peña Francia! Viva el Divino Rostro. </em>An mga kalalakihan, sabi ni Freer, dai minamangno an pagkakadumog ta sabi kan mga ini sa saiya, sinda mabubulong dahil man saná sa rarom nin debosyon. Ata na ngani may nagadan dahil sa pagkalunod kan aldaw na idto, alagad sabi kan mga tawo, “nagadan siya dahil na ngani sa kaugmahan.”</p>\
<p>Sa pagtapos kan fluvial, inabangan sa pampang kan <em>administrador </em>(obispo na dapat) an imahen ni Ina. An obispo na ini iyo si Jorge Barlin, ikinonsagrar na obispo kan Hunyo , na iniladawan ni Freer bilang “<em>tall and handsome</em>.” Tulong beses duminuko si Barlin, dangan nag-insenso. Sa sarong solemneng prosesyon, ibinalik sa Santwaryo an imahen—an Santwaryo na sa oras na ito panô nin kadakol na kandila. Inawit an <em>Te Deum</em>, asin nagsulo pa nin insenso.</p>\
<p class="has-text-align-center">*****</p>\
<p>Masakit an maghanap nin bida o kontrabida sa satuyang kasaysayan. Sa parte ko, haloy ko nang inisip na an hapot na ini salâ, asin daing naidudulot na produktibong kasimbagan. An halimbawa na ini kan kasaysayan ni Ina sa panahon kan Rebolusyon sagkod sa panahon kan mga Amerikano minapahiling sato na an kasaysayan bakong <em>binary. </em>An bayaning si Elias Angeles nanggadan nin mga Kastila; an saiyang mga kaiba nang-usig nin mga prayle. Alagad sinuportahan sya kan prayleng si Roman Gonzales na magin bagong gobernador kan Camarines. An Protestanteng si Freer hanga sa pagpintakasi ki Ina—ini, dawa na ngani ikinakauyam ninda an anumang “pagsamba” sa mga rebulto. Labi ka-yaman an kasaysayan para gibuhon <em>black and white. </em>Labi ka-makahulugan si Ina para sa mga rebolusyonaryo asin sa mga Protestante para angkinon saná kan mga Bikolano o kan mga Katoliko. An kasaysayan, pati si Ina, nag-iimbitar nin pagbukas—sarong pagláom para sa maabot na panahon. </p>\
<p><em>Mga Susugán</em></p>\
<p>Anonymous Manuscript, <em>Relacion de los Sucesos de Nueva Cáceres en la actual Insurección</em>, Fm 360, Microfilm, Rizal Library, Ateneo de Manila University.</p>\
<p>Freer, William B. <em>The Philippine experiences of an American teacher: A narrative of work and travel in the Philippine Islands </em>(New York: Charles Scribner’s Sons, ).</p>\
<p>Gómez, Fray Marcos OFM. <em>A friar’s Account of the Philippine Revolution</em>, trans. Apolinar Pastrana Riol, OFM. (Quezon City: Franciscan Friary of St Gregory the Great, ).</p>\
<p style="color:#ffffff" class="has-text-color">.</p>\
<p>The post <a rel="nofollow" href=" Ina sa Traslacion nin imperyo</a> appeared first on <a rel="nofollow" href=" Kita</a>.</p>\
]]></content:encoded>
<slash:comments>0</slash:comments>
<title>An nawarang gayon kan musika liturhikal kan Bikol</title>
<dc:creator><![CDATA[Jethro Calacday]]></dc:creator>
<pubDate>Sat, 15 Aug :11:56 </pubDate>
<category><![CDATA[Liwanag asin Katutuuhan]]></category>
<category><![CDATA[Archdiocese of Caceres]]></category>
<category><![CDATA[Bicol]]></category>
<category><![CDATA[BIkol]]></category>
<category><![CDATA[Church]]></category>
<category><![CDATA[Diocese of Legazpi]]></category>
<category><![CDATA[Eduardo Hontiveros]]></category>
<category><![CDATA[Fruto Ramirez]]></category>
<category><![CDATA[Jethro Calacday]]></category>
<category><![CDATA[Liturgical Music]]></category>
<category><![CDATA[Magbikol Kita]]></category>
<category><![CDATA[Teotimo Pacis]]></category>
<guid isPermaLink="false">
<description><![CDATA[<p>Grade 4 pa saná ako kan kan iluklok si Obispo Joel Baylon kan Legazpi. Nagdakula ako sa sarong pamilyang harani sa simbahan; mga dayupot na myembro kan Neokatekumenado an lolo saka lola ko, pati na ngani an mga magurang ko. An buhay mi kaidto iyo an eskwelahan, simbahan, harong. Saro sa mga nakakadara sako [&#;]</p>\
<p>The post <a rel="nofollow" href=" nawarang gayon kan musika liturhikal kan Bikol</a> appeared first on <a rel="nofollow" href=" Kita</a>.</p>\
<content:encoded><![CDATA[\
<p>Grade 4 pa saná ako kan kan iluklok si Obispo Joel Baylon kan Legazpi. Nagdakula ako sa sarong pamilyang harani sa simbahan; mga dayupot na myembro kan Neokatekumenado an lolo saka lola ko, pati na ngani an mga magurang ko. An buhay mi kaidto iyo an eskwelahan, simbahan, harong. Saro sa mga nakakadara sako pabalik sa nakaagi iyo an mga awit sa simbahan. Dawa na ngani ignorante pa ako kaidto, madaling nagtatak sa memorya ko an mga awit arog na ngani kan “Umawon an Kagurangnan” ni Fruto Ramirez, SJ, asin “Pag-umawon an Dyos” na bersyon ni Fr. Eduardo Hontiveros, SJ. An dai ko nanggad malingawan, maski na ngani pirang taon na matapos na ini itapok kan mga nakakataas sa probinsya eklesyastikal kan Bikol, iyo an “Ama Nyamo” sa A menor na isinurat man ni Fr. Ramirez (na tubong Baao, Camarines Sur). Makagirabo an bersyon na ini kan “<a href=" Nyamo</a>”, ata na nganing an iba napapaluha pa lambang pag-awit. An melodyang ini bako sanáng sikat asin midbid kan lambang parasimbang Bikolano, kundi nagi nang parte kan kulturang relihiyoso kan rehiyon. <br></p>\
<figure class="wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-block-embed-youtube wp-embed-aspect-4-3 wp-has-aspect-ratio"><div class="wp-block-embed__wrapper">\
<iframe title="Ama Niamo" width="" height="810" src=" frameborder="0" allow="accelerometer; autoplay; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture" allowfullscreen></iframe>\
<p><br>Nata ta magayon an “Ama Nyamo” na ini? Sa paghiling-hiling ko sa YouTube, napaghurup-hurupan kong saro man saná an sinasabi kan mga tawong nadadangog giraray an awit: ini sarong awit na “udok sa puso.” Nata? Ano an yaon sa melodya ta nasabing harani sa puso kan mga Bikolano? Nata ta maski sarong beses pa sanáng inaawit kan koro, nakakasabay an mga tawo sa pag-awit? Simple saná para sako an simbag: nakua ni Ramirez an tanog na harani sa ekspiryensiya kan mga tawo; nakutkot nya idtong <em>esensyal</em> na tanog na mamimidbidan kan mga Bikolano sa pagdangog asin pag-awit. Kaya ngani, sa hiling ko, an pag-awit nin mga kantang aram tang nakagamot sa ekspiryensiya asin kultura kan Bikolano sarong “paghiling giraray” <em>(re-cognitio)</em>. Naghuron kami ni Fr. Ramirez kan saro sanáng aldaw, asin may sinambit syang importanteng tataramon manungod digdi: an <em>anamnesis</em>. Sa pagsurat nin mga musika para sa liturhiya, mahalaga, sabi ni Fr. Ramirez, na magkaigwa nin sarong “pagpadagos gikan sa nakaagi” <em>(continuity from the past)</em> asin dai dapat minasurat nin mga awit na pareho sa “pop songs” na agi saná—maabot an panahon dai na midbid: <em>faddish </em>an terminong gamit ni Ramirez. </p>\
<p>Sikat an mga Heswita sa Manila dahil sa mga awit pansimbahan na naisurat ninda. Pinunan kan dipuntong si Fr. Hontiveros, an pagsurat nin mga awit sa simbahan gamit an bernakular na tekstong pinapatos sa musikang kinagimatan na kan mga Kristyanong Pilipino—may pagka-Kastila ngani, sabi ni Hontiveros. Ginibo ini ni Hontiveros kan inot na mga taon kan s, bahaw na kumbaga, matapos an Ikaduwang Konsilyo Batikano –). Sarong dokumento sa Vatican II iyo an <em>Sacrosanctum Concilium </em>na nagmando sa mga lokal na simbahan na gamiton sa liturhiya an mga bernakular na ekspresyon kan saindang kultura. Liniwat man kan dokumentong ini an paagi nin liturhiya—dating Latin, ngunyan pwede nang Bikol o Tagalog, asbp. Digdi man nangyari an paghampang kan padi sa mga tawo—an Misa na ngunyan nahihiling ta bunga kan dokumentong ini. Sa musika, inot na nag-eksperimento gamit an mga <em>chant </em>kan mga indigenous peoples an nagkapirang mga propesor sa Unibersidad kan Pilipinas sa Diliman. An iba man nagdakitaramon <em>(translate)</em> sa bernakular ki mga himnong relihiyoso hali sa Ingles, Aleman, Latin, asbp. Alagad, sa dae ko pa aram na dahilan, dae ini nagdanay. An mga kanta ni Hontiveros—arog kan “<a href=" sa Diyos</a>”; “<a href=" Namin</a>”; “<a href=" Puso Ko’y Nagpupuri</a>”; “<a href=" an nagin popular sa masa. Sa tradisyon na ini kan pagsurat nin mga awit suminunod si Ramirez na kan ipinublika an sarong songbook na an titulo “<a href=" Ki Maria</a>”. An koleksyon na ini nin mga kanta iyo an nagin popular sa mga Misang Bikol sagkod kan binalyuhan kan mga obispo an Misal. </p>\
<p>Kan , ilinipat sa Dyosesis kan Legazpi haling Palo, Leyte an Paúl na obispong tubong Tiwi na si Teotimo Pacis. Sarong mahigos na paradakitaramon nin mga teksto asin sarong kampyon kan tataramon na Bikol, pinunan ni Pacis an pag-Bikol kan Katolikong bersyon kan ebanghelyo haling Griyego kan (kan yaon pa sya kaini sa seminaryo kan Sorsogon bilang rektor). Bago sya nani-obispo kan , pinupunan nya naman an pagdakitaramon kan Misal na Bikol. Kaya ngani kan nalipat sya sa Legazpi, sabi sako ni Obispo Lucilo Quiambao, sarong surusemanang proyekto ni Pacis an pagpublika kan mga pamibi asin babasahón para sa Domingo (iyo na ini an <em>misallette </em>na <em>Tataramon nin Buhay</em>).</p>\
<p>Bago an Caceres, an Dyosesis nin Legazpi, sa panginginot ni Obispo Pacis, iyo an sentro kan buhay liturhiko sa Bikol kan panahon na idto. Nabanggit ngani sako ni Obispo Quiambao na nagdadayo pa an mga taga-Naga asin Sorsogon para saná makakua nin kopya kan mga pamibi para sa Domingong maabot. Kasabay kan pagbuhay ni Pacis kan liturhiyang bernakular sa Bikol, iyo man an pagtulod nya kan mga awit na <em>inculturated—</em>o itong mga awit pansimbahan na gikan sa kulturang lokal<em>. </em>Kun tama an girumdom ko, hinagad ni Pacis an tabang kan propesor nin musika sa Bicol University (BU) na si Wilfreda Raquid, na taga-Oas, asin Everardo Nery Napay para maggibo nin mga awit sa liturhiya. Kan mga inot na taon kan s isinurat ni Raquid an <em>Misa Pastorela Bicolana </em>na sarong popular na Misapara sa kapanahunan kan Pasko. Siring na ngani ki Ramirez, an <em>Misa Pastorela</em>—kasabay kan iba pa nyang mga awit ni Raquid na nagkarilingawan na—madaling “mamidbidan” nin huli ta an tanog kaini gikan asin nakagamot sa kulturang Bikolnon. </p>\
<p>Ano an problema ngunyan? Kan , dahil sa de numerong pagkuyog kan mga lider kan Simbahan sa Bikol sa mandato kan Vatican <em>Liturgiam Authenticam </em>)<em>, </em>na nagmawot na “husayon” an mga pagdakitaramon kan Misal na bernakular—ipinagbawal (<em>banned</em>) an pag-awit kan mga kantang ginagamit an lumang teksto na pag-Bikol pa ni Pacis. An “Pag-umawon an Dyos” nagi nang “Kamurawayan sa Dyos”; an “asin mapasaimo man” nagi nang “asin sa saimong espiritu.” Huli ta bawal nang awiton an mga lumang kanta, napwersa an mga koro sa mga parokya na mag-awit nin mga bagong <em>set. </em>Iyo na ini an nadangog ko kan <em>installation Mass</em> ni Obispo Baylon kan —mga awit na nawara an “pagka-Bikol,” kun ano man an buot sabihon kan terminong iyan. Garo baga makina na an tanog kan mga ibinalyong kanta—daing kalag, dangan mapagal awiton. Sabi ngani sako ki sarong padi, an ibang bagong awit garo bagang “dai masabutan kun ano an hinahagad sa Dyos.” Sa hiling ko, inaarog kan kompositor kan <em>set </em>na ini an mga bagong uso—<em>trend—</em>kan mga kompositorsa Amerika arog ni David Haas, asin an istilong bago ni Fr. Manoling Francisco, SJ. Mga istilo ining marhay, alagad bakong bagay para sa Bikol na Misa. Igwa kita nin sadiring ekspresyon nin pagtubod na dapat balikan—na nilingawan sa paggamit kan <em>set</em> na ining bago haling Arkidiyosesis nin Caceres.</p>\
<p>Ginagamit ko an tataramon na “napwersa” ta iyo ini an nangyari—kun kantahon an mga luma, sisitahon. Bawal na daa an pag-awit kan “Kamurawayan” na <em>antiphonal</em> o su igwang <em>refrain</em>. Kun ano an <em>set </em>na minanda kan Caceres, iyo saná iyan. Nawara na an mga awit ni Ramirez (swerte na saná an Pastorela ni Raquid ta naisalba pa). An nagkapirang mga bagong supang na kompositor sa Albay asin Sorsogon, sa panginotan kan istilo sa Caceres, iyo naman an istilo.</p>\
<p>Makadismaya, mga tugang, an pangyaring ini. Alagad bakong desperado an sitwasyon. Hilnga baya si Joseph Reburiano, kan Unibersidad kan Ateneo de Naga, na nagsusurat nin mga magagayon na awit na nakaugat sa tanog kan Bikol. Siring man an kompositor haling Virac na si David Templonuevo na inaadal nin hararom an mga <em>folk songs </em>kan Catanduanes tanganing mahanap an sarong <em>distinct </em>na tanog para mahaman nya an Misa na iyo an naging tesis nya sa sarong unibersidad sa Amerika. Sa mga parokya padikit-dikit naman na ibinabalik an nagkapirang awit, urog nang gayo an nawarang “Ama Nyamo” ni Ramirez na hinusay gamit an bagong pag-Bikol kan Misal. </p>\
<p>Harani na kita sa pagkomemorar kan limang gatos na taon nin Kristyanismo sa Pilipinas. Dapat tang masabutan na mismong an mga awit sa Misa mga gigikanan man nin kasaysayan—an naratibo kan satuyang identidad bilang mga paratubod ni Kristo sa Bikol. An maludok, mapungaw na tunog kan mga awit ta—arog kan “Sarong Banggi” asin “Ano Daw Idtong sa Gugon?”—ipinapahiling an disposisyon ta sa mga bagay na minapasato. Sa kapungawan kan mga tanog na ini mahihiling man an pagsakit nin sarong banwaan na taun-taon na binabagyo, tinutugahan nin bulkan. An mabining ritmo siring man minapahiling kan apeksyon ta sa pamilya asin urog nang gayo sa Dyos na aram an laog kan satong mga puso. Iyo ini an dapat maibalik sa liturhiya—an <em>kita </em>na nakapalaog sa huni kan buhay.</p>\
<p class="has-text-color" style="color:#ffffff">.</p>\
<p>The post <a rel="nofollow" href=" nawarang gayon kan musika liturhikal kan Bikol</a> appeared first on <a rel="nofollow" href=" Kita</a>.</p>\
]]></content:encoded>
<slash:comments>1</slash:comments>
<title>Ekumenismo, kasaysayan, asin an 500 na taon nin Kristyanismo sa Pilipinas</title>
<dc:creator><![CDATA[Jethro Calacday]]></dc:creator>
<pubDate>Sun, 09 Aug :35:41 </pubDate>
<category><![CDATA[Liwanag asin Katutuuhan]]></category>
<category><![CDATA[ Conquest]]></category>
<category><![CDATA[500 years of Christianity in the Philippines]]></category>
<category><![CDATA[Bicol]]></category>
<category><![CDATA[BIkol]]></category>
<category><![CDATA[CBCP]]></category>
<category><![CDATA[Christianity]]></category>
<category><![CDATA[Ecumenism]]></category>
<category><![CDATA[faith]]></category>
<category><![CDATA[Interreligious dialogue]]></category>
<category><![CDATA[Jethro Calacday]]></category>
<category><![CDATA[Magbikol Kita]]></category>
<category><![CDATA[Magellan]]></category>
<category><![CDATA[Philippines]]></category>
<guid isPermaLink="false">
<description><![CDATA[<p>Syam na taon an preparasyon kan Catholic Bishops’ Conference of the Philippines (CBCP) para sa selebrasyon kan 500 na taon kan pag-abot kan Kristyanismo sa Pilipinas. Itinalaan kan CBCP an taon , an penultimong taon bago an dakulang selebrasyon sa , bilang taon nin ekumenismo o interreligious dialogue. Alagad, problematikong marhay an pag-arogar kan CBCP [&#;]</p>\
<p>The post <a rel="nofollow" href=" kasaysayan, asin an 500 na taon nin Kristyanismo sa Pilipinas</a> appeared first on <a rel="nofollow" href=" Kita</a>.</p>\
<content:encoded><![CDATA[\
<p>Syam na taon an preparasyon kan Catholic Bishops’ Conference of the Philippines (CBCP) para sa selebrasyon kan 500 na taon kan pag-abot kan Kristyanismo sa Pilipinas. Itinalaan kan CBCP an taon , an penultimong taon bago an dakulang selebrasyon sa , bilang taon nin ekumenismo o <em>interreligious dialogue. </em>Alagad, problematikong marhay an pag-arogar kan CBCP sa saiyang sadiri kan pagselebrar kan anibersaryong ini, urog nang gayo na inaapod ninda ining “500 Years of <em>Christianity</em> in the Philippines” na kun sain tinatawan nin halaga saná an kasaysayan kan <em>katolisismo </em>sa nasyon na ini, asin naiilaag sa gilid-gilid saná kan diskurso an iba pang mga simbahan na bakong Romano Katoliko. Marhay na sa penultimong taon bago an anibersaryo nagin interesado an CBCP sa mga tugang tang Protestante, alagad matàbang an diskurso huli na ngani ta bakong pundamental an pakisumaro kan ibang Kristiyanong simbahan sa paghiling sa nakaagi kan relihiyon ni Kristo sa ronang ini kan kinaban.</p>\
<p>Inot, kaipuhan tang masabutan na pag sinabing “Kristyanismo” buót sabihon na ini bako sanáng Romano Katoliko, kundi an manlainlain na “<em>mga Kristiyanismo” </em>(Christianities). Sa konteksto kan Pilipinas na 80 porsyento kan populasyon mga Romano Katoliko, masakit ining maipasabot ta nagin kultural na dimensyon na sa dakol an mga Katolikong ritwal—siring na ngani kan bunyag, kasal, mga pyesta. Garo bagang sarong <em>datum </em>na kan “pagka-Pilipino” an pagigin Katoliko. An <em>conflation </em>kan duwang identidad na ini pinapakusog sa problematikong pagsalak kan mga tukdo kan Iglesia Katolika sa “Values Education” kan mga aki ta. An “moralidad” kan sarong Pilipino sarong moralidad na Katoliko sa diskurso kan Values Education. Sa historikal na perspektibo—dai ko na babanggiton sa kabilugan—an Katolisismo iyo an nagin marka kan sibilisadong Pilipino kan panahon kan <em>Propaganda Movement. </em>Sa diskurso kan mga propagandista arog ni Rizal asin ni Pedro Paterno (na kagsurat kan <em>El Cristianismo en la antigua civilización Tagalog), </em>an pagigin Katoliko na nagtutubod sa sarong Dyos marka kan pakisumaro kan “nasyon” na Pilipinas sa naratibo kan “modernisasyon” kan barbarong indio pasiring sa pagigin sibilisadong Europeo. An diskursong ini minana kan mga nagsurunod na historyador arog ni Sonia Zaide na nagsasabi—sa sarong ebanghelikong paagi—na an Pilipinas piniling banwaan kan Dyos, <em>a la</em> Israel, nin huli na ngani ta iyo saná an Kristiyanong nasyon sa Sirangan, etc. An punto iyo ini: an Katolisismo nagin <em>esensyal </em>na datum sa pagiging Pilipino.</p>\
<p>An pagdominar kan Katolisismo sa kasaysayan kan Pilipinas dapat mahiling bako saná sa lente kan Probidensya, kundi resulta kan pulitikal asin kolonyal na mga proseso. Aram ta na an mga Kastila na nadigdi kan ika-16 na siglo nagláom na ipalakop an Katolisismo—ideolohiyang buminutwa matapos an <em>reconquista </em>sa Espanya. Sa laog nin tulong siglo sagkod sa nakiaram an Estados Unidos, Katolisismo Romano saná an relihiyon na itinugot na magdanay. Alagad ini nabago. Kan , sa pag-abot kan mga Amerikano, nag-abot man an mga Protestanteng misyonero na nagpalakop nin saro pang klase nin Kristyanismo. Kan , ipinundar ni Isabelo de los Reyes an <em>Iglesia Filipina Independiente </em>(IFI) na suway sa autoridad kan Papa sa Roma. Si Gregorio Aglipay an inot na <em>obispo máximo </em>kan simbahan na ini. Kan ipinundar man ni Felix Manalo an Iglesia ni Cristo, sarong pundamentalistang simbahan na an teolohiya Unitarian. Dakulang pagbabago an nangyari sa Kristyanismo sa Pilipinas kan huring parte kan ika-19 siglo asin kan mga inot na taon kan ika-20 siglo. Bago ko malingawan: an Katolisismo mismo kan panahon kan mga Kastila bakong saro saná—an buót sabihon may manlainlain man na Katolisismo na nagreynar kan panahon na idto. Yaon na diyan an <em>Confradia de San Jose </em>na initnugdas ni Apolinario de la Cruz na pinersegir kan mga prayle asin kan gobyerno kan mga Kastila kan s. </p>\
<p>Siring man, dai ta dapat lingawan na mismong an mga tawo may sadiring pagkasabot kan Katolisismo na iba sa “institusyunal” na Katolisismo kan mga prayle asin Kastila—iyo ini an inaapod kan mga eksperto na “syncretic” o “hybrid” o minsan “folk” na Katolisismo na sinasalak an prekolonyal na mga pagtubod sa Katolisismo. Dapat na ipasabot: sinda mga Kristiyano asin mga Pilipino man.</p>\
<p>Kun susumahon asin pagahuhurup-hurupan ta, wara kitang “saro sanang” klase nin Kristyanismo o maski “Katolisismo” sa Pilipinas. Manlainlain asin makolor an kasaysayan kan pagtubod na ini sa Pilipinas. Kaya, an hapot iyo ini: ano an isineselebrar ta pag sinabing “limang gatos na taon nin Kristyanismo sa Pilipinas?” An pundasyon kan selebrasyon na ini ilinalaag kan mga nasa itaas sa inot na pagbunyag asin Misa sa Cebu kan —kan pagdatong ni Magellan. Mismo ngani an lugar kan “inot na Misa sa Pilipinas” pinag-iiriwalan pa. Ano daw kun ikiling ta an atensyon ta sa pagdiskurso tanganing masabutan an Kristyanismo sa Pilipinas sa kabilugan kaini—sarong ekumenikal na perspektibo na mayaman asin dapat na pag-isipan asin ilaag sa pundasyon kan selebrasyon. Ta sa pinakasuanoy na kasaysayan kan Simbahan mahihiling ta an manlainlain na interpretasyon kan pagiging parasunod ni Kristo na inaapod, <em>pejoratively, </em>kan sarong trayumpalistikong institusyon bilang mga <em>herejias: </em>nostisismo, marsyonismo, montanismo, dosetismo, asbp. Kun an pankinaban na kasaysayan kan Simbahan ni Kristo sarong kasaysayan nin <em>diversity, </em>ano ta dai ta ini ilapat sa pagkasabot ta kan kasaysayan kan Simbahan digdi sa Pilipinas? Bakong eksklusibong patrimonyo kan mga Katoliko an relihiyon ni Kristo.</p>\
<p><em>Ut unum sint.</em></p>\
<p class="has-text-color" style="color:#ffffff">.</p>\
<p>The post <a rel="nofollow" href=" kasaysayan, asin an 500 na taon nin Kristyanismo sa Pilipinas</a> appeared first on <a rel="nofollow" href=" Kita</a>.</p>\
]]></content:encoded>
<slash:comments>0</slash:comments>
<title>Kahugakan sa kasaysayan</title>
<dc:creator><![CDATA[Jethro Calacday]]></dc:creator>
<pubDate>Sat, 18 Jul :19:51 </pubDate>
<category><![CDATA[Liwanag asin Katutuuhan]]></category>
<category><![CDATA[Hagiography]]></category>
<category><![CDATA[Jethro Calacday]]></category>
<category><![CDATA[Kasaysayan]]></category>
<category><![CDATA[Paul Ricoeur]]></category>
<category><![CDATA[Roque Ferriols]]></category>
<category><![CDATA[Simbahan]]></category>
<category><![CDATA[Thesis]]></category>
<category><![CDATA[Trouillot]]></category>
<guid isPermaLink="false">
<description><![CDATA[<p>An kasaysayan (history) bakong pasil na kurso. Kadakol na akong nadangog hali sa mga estudyante, pati na ngani sa mga paratukdo, na an Araling Panlipunan (AP) “turuuman saná.” O sa kolehiyo, daing pakundangan an mga paratukdo sa paggamit kan mga teksbuk ni Zaide pati ni Agoncillo o sisay pa man na gustong pamurawayon kan DepEd [&#;]</p>\
<p>The post <a rel="nofollow" href=" sa kasaysayan</a> appeared first on <a rel="nofollow" href=" Kita</a>.</p>\
<content:encoded><![CDATA[\
<p>An kasaysayan (<em>history</em>) bakong pasil na kurso. Kadakol na akong nadangog hali sa mga estudyante, pati na ngani sa mga paratukdo, na an Araling Panlipunan (AP) “turuuman saná.” O sa kolehiyo, daing pakundangan an mga paratukdo sa paggamit kan mga teksbuk ni Zaide pati ni Agoncillo o sisay pa man na gustong pamurawayon kan DepEd o CHED. Ultimong mga <em>querida</em> ni Rizal dai pinapalampas na ilaog sa hermenyutika. Ako dai man na pakundangan na makondena kan mga iyan bilang mga halimbawa nin <em>kahugakan </em>sa kasaysayan. Bilang sarong estudyante na nag-aadal nin kasaysayan, sarong mapagal na laban an ipasabot sa iba na bakong <em>inclined </em>sa akademya an kumplikadong <em>area </em>na iyo an kasaysayan.</p>\
<p>Bago kita magpadagos, buot ko ipasabot kun ano an <em>kahugakan</em> na ini. Sabi ngani kan Heswitang pilosopo na si Roque Ferriols, kita natutukso na maghinugak sa pag-iisip. An kahugakan iyo an pagpundo sa pagkilatis, pagpensar, pagkutkot kun ano pa an natatago—ini man sarong ideya na dai natatawan nin pansin o mga dokumento na minapahiling nin ibang imahen kan nakaagi. An historyador na hugakon iyo an nakukuntento sa simplihon na simbag sa sarong hapot na dai ngani na<em>-define. </em>Pirang beses na kitang nakahiling ki mga tesis na minapalpak nin huli ta daing sentral na problema o hapot na dapat simbagon kan <em>research</em>? Para sa historyador, o maski sisay man na akademiko, an tesis minapuon sa tamang hapot, bako sa tamang simbag. Kun aram an hapot, magigin mabunga an pagsimbag. Imbis na haputon kun <em>ano</em> an nangyari, an makilatis na historyador mahinguwa na mag-apot kun <em>nata</em> o <em>sa anong paagi</em>. An datos asin ebidensya na nakukutkot ta bakong kasaysayan. Sabi na ngani kan pilosopong Pranses na si Paul Ricoeur, an dokumento hali sa artsibo dai mina-<em>substitute </em>sa kasaysayan.</p>\
<p>An kasaysayan bakong turuuman, bakong pag-<em>memorize</em> kan nakasurat sa teksbuk, asin bakong dokumento. Sa pinakasimplistikong pagdepinisyon <em>ko</em>, ini sarong proseso nin pagsimbag sa sarong kahaputan o problema. Kaya, bako nang “ano an kontribusyon kan mga pading Bikolano sa pag-<em>develop</em> kan rehiyon” an magayon na hapot sa kasaysayan, kundi “anu-ano an mga kundisyon na nagin basehan kan mga padi tanganing magin posible an saindang interbensyon sa <em>development.</em>” Siring man, an hugakon mahapot kun “ano an nangyari sa Cagsawa ruins?” An mas mabungang hapot iyo na kun “nata ta pinabayaan ini kaidto?” An kasimbagan digdi mangangaipo nin masiríng pagkutkot nin ebidensya, pag-analisa gamit an manlainlain na teorya. An mga datos <em>per se</em> dai minapahiling kan bilog na imahen kan nakaagi—an mga ini, kumbaga, mga <em>fragments</em> saná na kaipuhan na tipunon, i-analisa, pagyamanon sa paagi kan mga metodolohiya asin teorya, asin iba pa na hinihinguwa tang maipahiling sato an sarong <em>approximation</em> kan nakaagi.</p>\
<p>Kan , nagsurat ako sa <em>Bicol Mail</em> ki sarong halipot na artikulo manungod sa <em>hagyograpiya </em>ni Jorge Barlin, an inot na obispong Pilipino, na sinurat ni Jose Fernando Obias. Sa sakong artikulo, pinuntirya ko an mga simplistikong argumento ni Obias manungod ki Barlin, bunga na ngani kan saiyang hugak na pag-ulit saná kan mga nasabi na ni Domingo Abella kan . Dai nin pagpapayaman sa diskurso asin nakakulong sa <em>apologetics</em> para sa Simbahan Katolika an gibo ni Obias. Siring man, para sa sarong gurangan na sa akademya, kadakol na mga salâ sa saiyang pag-<em>cite </em>kan mga <em>fuentes</em> na saiyang ginaramit. Naaraman ko, pagkatapos na maipublikar an artikulo ko, na pinag-arapod akong <em>pedantic</em> kan mga datihan nang Bikolista. Sarong indikasyon ini kan saro pang kahugakan sa <em>scholarship</em> (<em>in addition</em> sa parokyalismo)—an pagkasarado sa diskurso kan mga nagkapirang mga gurang na. An <em>scholarship</em>—dapat ining masabutan—sarong <em>conversation </em>na minapadagos saná tanganing mapayaman an kamalayan historiko. Kaipuhan an padagos na pagpensar (<em>reflect</em>) sa mga bagay na ini bako saná nin huli ta gusto tang makaguno nin bagong kaaraman (mahalaga ini), kundi ta kita mga rasyunal na <em>nagyayaon </em>(terminong gamit ni Tria) na kaipuhan maaraman an kahulugan kan mga bagay na minapasato. Sa panahon ngunyan na ginagamit an kasaysayan bilang <em>tool</em> ki mga diktador, dapat mas maging kritikal kita sa inaako tang impormasyon.<br>Mahalaga an paghinguwang an <em>totoong</em> mga <em>facts</em> an maipublikar, alagad kaipuhan an <em>secondary reflection </em>(sabi na ngani ni Marcel) tanganing masabutan an buót sabihon kan mga impormasyon na an. Susi an repleksyon na ini bako saná sa <em>totoong</em> impormasyon, kundi para masabutan an mga kundisyon na nagpabutwa kan <em>saláng</em> impormasyon, siring man an mga impormasyon na maguguno saná sa paagi kan saindang <em>pagkawara.</em> Susog sa sinabi ni Trouillot sa saiyang <em>Silencing the Past—</em>mismong an <em>facts</em> mga pulitikal na konstruksyon na nakabase sa nagtago kaiyan (sa artsibo). Kaya, sa hiling ko, mahalaga an pag-<em>reflect</em> sa mga <em>facts</em>. An <em>facts</em> asin analisis mga pundamental na elemento sa pagsurat nin kasaysayan—dai dapat ini sinusuway kundi maingat, kritikal, asin pulidong inaadal.</p>\
<p class="has-text-color" style="color:#ffffff"><em>.</em></p>\
<p>The post <a rel="nofollow" href=" sa kasaysayan</a> appeared first on <a rel="nofollow" href=" Kita</a>.</p>\
]]></content:encoded>
<slash:comments>0</slash:comments>
|
bik
| 4,776
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:30:00.963Z
|
|
https://magbikolkita.com/?p=1012
|
An pagpuli sa sadiring tataramon | Magbikol Kita
|
Saturday, December 27, , 7:26am
# An pagpuli sa sadiring tataramon
Published on Sunday, August 23, , 6:30pm
by [Luis Cabalquinto]( "Posts by Luis Cabalquinto") \| [Sato-sato Saná](
May kalawigan sa buhay ko na naguyod an sakong isip kaiba kan mga Bikolanong nadara kan naglakop kaidtong pag-isip kolonyalismo, na dapat ikasupog saka tawadan paibaba an sadiring tataramon na Bikolnon. Urog pa kan nag-adal ako sa mga eskwelahan na pinagbawal an pagtaram nin Bikolnon, ta may magabat pang kastigo kun ika mapasala.
Dai ko pinagbabasulan an pagkanuod kong magtaram saka magsurat sa tataramon na Ingles. Dakula an kaugmahan ko kaidto kan an kainut-inuti kong naipublikar na sinurat nagluwas sa English-language na _The Philippines Free Press_. An pagmati ko kaidto garo baga nagsakat ko an ikapitong iskalon kan langit.
Sa kalawigan, an sakong hinimong mga pagsurat na napublikar saka natawan nin mga awards puro gabos nasa lenggwaheng Ingles, digdi sa Pilipinas saka sa iba pang nasyon.
Alagad, kun tano ta kan nasa Estados Unidos na ako, luway-luway na dinulok ako nin kapungawan, bako saná sa mga lugar kan banwang sakong pinangakian kundi pati sa pinakainot kong nagimatan na tataramon. Napag-isipan ko na an kagayunan, an kadunungan kan tataramon na Bikolnon daing kadaugan sa ano man na tataramon sa bilog nin kiinaban.
Kan nagsunud-sunod na akong magsurat sa tataramon na Bikol, nagin urog an paglinaw saka pag-ugma kan hirong pagpahayag ko kan mga burak asin bunga kan sakong pag-isip, pinag-agihan, saka imahinasyon.
Sa pagmati ko, dai nang kapunduhan an kaugmahan kong ini.
.
Pauruutrong linalakbay ni Luis Cabalquinto an pag-ultanankan Magarao asin New York kun sain sya nakaistar puon kan . Nagsusurat sya nin mga usipon, saysay, asin rawitdawit sa Bikol, Tagalog, asin Ingles, na mababasa sa pagkadakul-dakol na mga libro asin peryodikal sa Pilipinas, Estados Unidos, Canada, Ingglatera, Pransya, Czechia, India, Hongkong, asin Australia. Kag-akò sya nin kadakulon na mga premyo asin pagmidbid panliteratura sa Pilipinas asin USA.
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan
|
bik
| 691
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:30:00.964Z
|
https://magbikolkita.com/category/sato-sato-sana/#
|
Magbikol Kita | Sato-sato Saná
|
Saturday, December 27, , 7:26am
Pauruutrong linalakbay ni Luis Cabalquinto an pag-ultanankan Magarao asin New York kun sain sya nakaistar puon kan . Nagsusurat sya nin mga usipon, saysay, asin rawitdawit sa Bikol, Tagalog, asin Ingles, na mababasa sa pagkadakul-dakol na mga libro asin peryodikal sa Pilipinas, Estados Unidos, Canada, Ingglatera, Pransya, Czechia, India, Hongkong, asin Australia. Kag-akò sya nin kadakulon na mga premyo asin pagmidbid panliteratura sa Pilipinas asin USA.
## [An pagpuli sa sadiring tataramon](
by [Luis Cabalquinto]( "Posts by Luis Cabalquinto") \| [Sato-sato Saná](
May kalawigan sa buhay ko na naguyod an sakong isip kaiba kan mga Bikolanong nadara kan naglakop kaidtong pag-isip kolonyalismo, na dapat ikasupog saka tawadan paibaba an sadiring tataramon na Bikolnon. Urog pa kan nag-adal ako sa mga eskwelahan na pinagbawal an...
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan
|
bik
| 458
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:30:00.964Z
|
https://magbikolkita.com/wp-json/oembed/1.0/embed?url=https%3A%2F%2Fmagbikolkita.com%2Fliwanag-asin-katutuuhan%2Fekumenismo-kasaysayan-asin-an-500-na-taon-nin-kristyanismo-sa-pilipinas%2F
|
{"version":"1.0","provider_name":"Magbikol Kita","provider_url":"https:\/\/magbikolkita.com","author_name":"Jethro Calacday","author_url":"https:\/\/magbikolkita.com\/author\/jethro-calacday\/","title":"Ekumenismo, kasaysayan, asin an 500 na taon nin Kristyanismo sa Pilipinas | Magbikol Kita","type":"rich","width":600,"height":338,"html":"<blockquote class=\"wp-embedded-content\"><a href=\"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/ekumenismo-kasaysayan-asin-an-500-na-taon-nin-kristyanismo-sa-pilipinas\/\">Ekumenismo, kasaysayan, asin an 500 na taon nin Kristyanismo sa Pilipinas<\/a><\/blockquote>\n<script type='text\/javascript'>\n<!--\/\/--><![CDATA[\/\/><!--\n\t\t\/*! This file is auto-generated *\/\n\t\t!function(d,l){\"use strict\";var e=!1,n=!1;if(l.querySelector)if(d.addEventListener)e=!0;if(d.wp=d.wp||{},!d.wp.receiveEmbedMessage)if(d.wp.receiveEmbedMessage=function(e){var t=e.data;if(t)if(t.secret||t.message||t.value)if(!\/[^a-zA-Z0-9]\/.test(t.secret)){for(var r,i,a,s=l.querySelectorAll('iframe[data-secret=\"'+t.secret+'\"]'),n=l.querySelectorAll('blockquote[data-secret=\"'+t.secret+'\"]'),o=new RegExp(\"^https?:$\",\"i\"),c=0;c<n.length;c++)n[c].style.display=\"none\";for(c=0;c<s.length;c++)if(r=s[c],e.source===r.contentWindow){if(r.removeAttribute(\"style\"),\"height\"===t.message){if(1e3<(a=parseInt(t.value,10)))a=1e3;else if(~~a<200)a=200;r.height=a}if(\"link\"===t.message)if(i=l.createElement(\"a\"),a=l.createElement(\"a\"),i.href=r.getAttribute(\"src\"),a.href=t.value,o.test(a.protocol))if(a.host===i.host)if(l.activeElement===r)d.top.location.href=t.value}}},e)d.addEventListener(\"message\",d.wp.receiveEmbedMessage,!1),l.addEventListener(\"DOMContentLoaded\",t,!1),d.addEventListener(\"load\",t,!1);function t(){if(!n){n=!0;for(var e,t,r=-1!==navigator.appVersion.indexOf(\"MSIE 10\"),i=!!navigator.userAgent.match(\/Trident.*rv:11\\.\/),a=l.querySelectorAll(\"iframe.wp-embedded-content\"),s=0;s<a.length;s++){if(!(e=a[s]).getAttribute(\"data-secret\"))t=Math.random().toString(36).substr(2,10),e.src+=\"#?secret=\"+t,e.setAttribute(\"data-secret\",t);if(r||i)(t=e.cloneNode(!0)).removeAttribute(\"security\"),e.parentNode.replaceChild(t,e)}}}}(window,document);\n\/\/--><!]]>\n<\/script><iframe sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" src=\"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/ekumenismo-kasaysayan-asin-an-500-na-taon-nin-kristyanismo-sa-pilipinas\/embed\/\" width=\"600\" height=\"338\" title=\"&#;Ekumenismo, kasaysayan, asin an 500 na taon nin Kristyanismo sa Pilipinas&#; &#; Magbikol Kita\" frameborder=\"0\" marginwidth=\"0\" marginheight=\"0\" scrolling=\"no\" class=\"wp-embedded-content\"><\/iframe>","description":"Syam na taon an preparasyon kan Catholic Bishops\u Conference of the Philippines (CBCP) para sa selebrasyon kan 500 na taon kan pag-abot kan Kristyanismo sa Pilipinas. Itinalaan kan CBCP an taon , an penultimong taon bago an dakulang selebrasyon sa , bilang taon nin ekumenismo o interreligious dialogue. Alagad, problematikong marhay an pag-arogar kan CBCP […]","thumbnail_url":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-content\/uploads\/\/12\/MKidentity.jpg","thumbnail_width":,"thumbnail_height":}
|
bik
| 122
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:30:00.964Z
|
|
https://magbikolkita.com/?p=1356
|
Si Ina sa Traslacion nin imperyo | Magbikol Kita
|
Saturday, December 27, , 7:28am
# Si Ina sa Traslacion nin imperyo
Published on Sunday, September 20, , 9:32pm
by [Jethro Calacday]( "Posts by Jethro Calacday") \| [Liwanag asin Katutuuhan](
Kan 18 Septyembre , isinelebrar sa Naga an solemnidad ni Ntra. Sñra. de Peñafrancia, sarong selebrasyon sa tahaw nin dakulang kapurisawan. Napabareta kaidto na pasiring na sa Naga an mga pwersang rebolusyonaryo kan bagong tugdas na Republica Filipina sa pamamayo ni Vicente Lucban, an general ni Aguinaldo sa rona na ini kan Luzon. Nainot nang nasakop kan mga rebolusyonaryo an Daet asin Tayabas (na kaidto sakop kan Dyosesis kan Nueva Caceres). Mantang dai pa nin karibukan, duminulag pasiring sa Hong Kong an kadakol na mga opisyal asin mga prayleng Kastila (pati na ngani an Obispo sa Caceres na si Arsenio del Campo y Monasterio) sa takot na magadan sa nagdadangadang na gyera magkapirang semana asin aldaw bago an pyesta ni Ina. Dai ginibo an nakagawian nang nobena sa Mahal na Birhen, ata ngani nagtagama na saná nin triduo magpuon Septyembre 16 (kun kasuarin ginibo an Traslacion hali sa Santwaryopasiring sa Catedral), asin an _fluvial procession_ pabalik sa Santwaryo kan sunod na aldaw, 17.
An misa sa solemnidad pinamayuhan kan rektor kan _Seminario Conciliar_ na si Padre Juan Santandreu, CM, mantang an nawalat na Vicario General na si Padre Roman Gonzales, OSA, an homilista. Sa saiyang sermon, pinatoninong ni Gonzales an kapurisawan kan mga tawo asin hinulitan sinda na “doblehon an saindang petisyon, asin hagadon sa Urog Kamahal na Birhen an katuninungan.” Sabi ngani nin sarong anonimong parasurat na biyong nalingawan kan mga tawo an “makakatakot na bagyo na nagdadangadang sa samo… Garo bagang inisip nyamo na an insureksyon kan mga Tagalog dai mangangahas na magluwas sa Katagalugan, asin magagadan ini bago pa man makaabot sa Bikol.” Dawa may sarong “Kapitan Dibang” na nagtsismis daa na an mga Kastila gagadanon an gabos na mga _indio_ sa syudad _,_ pinatonong ini ni Fray Gonzales. Nagpadagos an kapyestahan sa Naga—may barayle, pakaon, asin iba pa, antos 7:45 nin banggi.
Alas-12 nin matanga kan may nagpapaputok ki badil—nagpuon na an rebolusyon. An namamayo kan mga rebolusyonaryo iyo an gwardya sibilna si Elias Angeles. Nagkua nin mga tawuhan si Angeles sa mga nakabilanggo sa presuhan kan Naga. Ginaradan kan mga rebolusyonaryo an mga opisyal na Kastila na nawalat—urog na idtong mga kaayon sa pulisya. Nagdulag an mga Kastila—prayle, madre, mga opisyales kan gobyerno pati an gobernador sibil—pasiring sa Simbahan kan San Francisco kun sain sinda nagkatiripon. An mga madre sa Colegio de Santa Isabel asin an mga padi kan seminario, matuninong na tinugutan kan mga rebolusyonaryo na makapasiring sa San Francisco. Dawa na ngani ini itinugot, maisog man giraray na pinunterya kan mga rebolusyonaryo an San Francisco tanganing _pasukuon_ an mga Kastila. Alagad, sa interbensyon ni Vicario General Gonzales, dai ini nangyari. Pinatanidan ni Gonzales an mga Kastila sa San Francisco na sumuko na sa mga rebolusyonaryo tanganing dai na magdakol an mga gadan. Alas-5 nin hapon kan 19 Septyembre , pormal na nagsuko an mga Kastila sa Republica Filipina. Sa suhestyon ni Gonzales, nailuklok na bagong gobernador sibil kan Ambos Camarines si Elias Angeles.
.
Kan Septyembre , nag-abot sa Naga an sarong maestrong Episcopaliano sa pangaran na William B Freer. Protestante, puti, asin Sajon Anglo—dai naitago ni Freer an saiyang paghanga asin pag-umaw sa pyesta ni Ina. Nakahiling na daa sya nin manlain-lain na pyesta sa ibang parte kan Pilipinas, alagad an Peñafrancia “ _eclipses all others of Southern Luzon._” Sabi ni Freer, bako saná daang obligasyon an pagtaong honra ki Ina, kundi binebendisyunan nya an deboto nin kapangyarihan na magbulong. Dakulang kasibutan asin kaugmahan an naabtan ni Freer sa Naga kan bisperas kan pyesta ni Ina. Ginatos, o tibaad ngani, rinibo pang tawo an nagdayo sa Naga hali sa Sorsogon asin Albay. Dukha asin mayaman nagtitipon. Makulor an Naga: an mga kaharungan napapano nin mga pahiyas asin mga dekorasyon. May mga palma asin dahon nin batag na nakasamno sa mga lanob, may mga makulor na mga arko sa aagihan kan Virgen. An mga _bogadores_(sic, _voyadores_) nagabalagaw-bagaw, nakabado nin magayon asin nagbabayaw nin mga kawayan na may mga kampanilya sa puro (na iyo an pansagwan ninda tawtaod na hapon). Sabi ngani ni Freer “ _Excitement fills the air._”
Aga ginibo an Misa Cantada. Alas-5 nin hapon, “ _the banks of the river are lined with masses of humanity standing and sitting._” Dose-dosenang mga baruto an magkasurunudan, kumbaga, sa dakulong baruto na nalulunadan ni Ina. Sa bagting kan mga kampana kan katedral, sa panginutan kan prusisyon kan mga padi asin akolito, mga kolehiyala asin mga seminarista, si Ina isinakay sa barko papuli sa santuaryo, pinapalibutan nin kadakol na padi na nakatukaw sa likod nya. Dai na ngani dinakitaramon ni Freer an saiyang nadangog na kurahaw— _Viva! Viva Nuestra Señora de Peña Francia! Viva el Divino Rostro._ An mga kalalakihan, sabi ni Freer, dai minamangno an pagkakadumog ta sabi kan mga ini sa saiya, sinda mabubulong dahil man saná sa rarom nin debosyon. Ata na ngani may nagadan dahil sa pagkalunod kan aldaw na idto, alagad sabi kan mga tawo, “nagadan siya dahil na ngani sa kaugmahan.”
Sa pagtapos kan fluvial, inabangan sa pampang kan _administrador_(obispo na dapat) an imahen ni Ina. An obispo na ini iyo si Jorge Barlin, ikinonsagrar na obispo kan Hunyo , na iniladawan ni Freer bilang “ _tall and handsome_.” Tulong beses duminuko si Barlin, dangan nag-insenso. Sa sarong solemneng prosesyon, ibinalik sa Santwaryo an imahen—an Santwaryo na sa oras na ito panô nin kadakol na kandila. Inawit an _Te Deum_, asin nagsulo pa nin insenso.
Masakit an maghanap nin bida o kontrabida sa satuyang kasaysayan. Sa parte ko, haloy ko nang inisip na an hapot na ini salâ, asin daing naidudulot na produktibong kasimbagan. An halimbawa na ini kan kasaysayan ni Ina sa panahon kan Rebolusyon sagkod sa panahon kan mga Amerikano minapahiling sato na an kasaysayan bakong _binary._ An bayaning si Elias Angeles nanggadan nin mga Kastila; an saiyang mga kaiba nang-usig nin mga prayle. Alagad sinuportahan sya kan prayleng si Roman Gonzales na magin bagong gobernador kan Camarines. An Protestanteng si Freer hanga sa pagpintakasi ki Ina—ini, dawa na ngani ikinakauyam ninda an anumang “pagsamba” sa mga rebulto. Labi ka-yaman an kasaysayan para gibuhon _black and white._ Labi ka-makahulugan si Ina para sa mga rebolusyonaryo asin sa mga Protestante para angkinon saná kan mga Bikolano o kan mga Katoliko. An kasaysayan, pati si Ina, nag-iimbitar nin pagbukas—sarong pagláom para sa maabot na panahon.
Anonymous Manuscript, _Relacion de los Sucesos de Nueva Cáceres en la actual Insurección_, Fm 360, Microfilm, Rizal Library, Ateneo de Manila University.
Freer, William B. _The Philippine experiences of an American teacher: A narrative of work and travel in the Philippine Islands_(New York: Charles Scribner’s Sons, ).
Gómez, Fray Marcos OFM. _A friar’s Account of the Philippine Revolution_, trans. Apolinar Pastrana Riol, OFM. (Quezon City: Franciscan Friary of St Gregory the Great, ).
.
Sarong estudyante kan kasaysayan nin Kristyanismo sa Unibersidad kan Yale, mahilig magkutkot kan nakaagi si Jethro Calacday. Para sa mga komento asin suhestyon, mag-email sa .
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan
|
bik
| 1,572
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:30:00.964Z
|
https://magbikolkita.com/liwanag-asin-katutuuhan/an-nawarang-gayon-kan-musika-liturhikal-kan-bikol/#
|
An nawarang gayon kan musika liturhikal kan Bikol | Magbikol Kita
|
Saturday, December 27, , 7:29am
# An nawarang gayon kan musika liturhikal kan Bikol
Published on Saturday, August 15, , 7:11pm
by [Jethro Calacday]( "Posts by Jethro Calacday") \| [Liwanag asin Katutuuhan](
Grade 4 pa saná ako kan kan iluklok si Obispo Joel Baylon kan Legazpi. Nagdakula ako sa sarong pamilyang harani sa simbahan; mga dayupot na myembro kan Neokatekumenado an lolo saka lola ko, pati na ngani an mga magurang ko. An buhay mi kaidto iyo an eskwelahan, simbahan, harong. Saro sa mga nakakadara sako pabalik sa nakaagi iyo an mga awit sa simbahan. Dawa na ngani ignorante pa ako kaidto, madaling nagtatak sa memorya ko an mga awit arog na ngani kan “Umawon an Kagurangnan” ni Fruto Ramirez, SJ, asin “Pag-umawon an Dyos” na bersyon ni Fr. Eduardo Hontiveros, SJ. An dai ko nanggad malingawan, maski na ngani pirang taon na matapos na ini itapok kan mga nakakataas sa probinsya eklesyastikal kan Bikol, iyo an “Ama Nyamo” sa A menor na isinurat man ni Fr. Ramirez (na tubong Baao, Camarines Sur). Makagirabo an bersyon na ini kan “ [Ama Nyamo]( ata na nganing an iba napapaluha pa lambang pag-awit. An melodyang ini bako sanáng sikat asin midbid kan lambang parasimbang Bikolano, kundi nagi nang parte kan kulturang relihiyoso kan rehiyon.
Ama Niamo (Felipe Fruto Ll. Ramirez, SJ) - YouTube
[Photo image of Felipe Fruto Ramirez, SJ](
Felipe Fruto Ramirez, SJ
[Ama Niamo (Felipe Fruto Ll. Ramirez, SJ)](
Felipe Fruto Ramirez, SJ
If playback doesn't begin shortly, try restarting your device.
Videos you watch may be added to the TV's watch history and influence TV recommendations. To avoid this, cancel and sign in to YouTube on your computer.
An error occurred while retrieving sharing information. Please try again later.
Nata ta magayon an “Ama Nyamo” na ini? Sa paghiling-hiling ko sa YouTube, napaghurup-hurupan kong saro man saná an sinasabi kan mga tawong nadadangog giraray an awit: ini sarong awit na “udok sa puso.” Nata? Ano an yaon sa melodya ta nasabing harani sa puso kan mga Bikolano? Nata ta maski sarong beses pa sanáng inaawit kan koro, nakakasabay an mga tawo sa pag-awit? Simple saná para sako an simbag: nakua ni Ramirez an tanog na harani sa ekspiryensiya kan mga tawo; nakutkot nya idtong _esensyal_ na tanog na mamimidbidan kan mga Bikolano sa pagdangog asin pag-awit. Kaya ngani, sa hiling ko, an pag-awit nin mga kantang aram tang nakagamot sa ekspiryensiya asin kultura kan Bikolano sarong “paghiling giraray” _(re-cognitio)_. Naghuron kami ni Fr. Ramirez kan saro sanáng aldaw, asin may sinambit syang importanteng tataramon manungod digdi: an _anamnesis_. Sa pagsurat nin mga musika para sa liturhiya, mahalaga, sabi ni Fr. Ramirez, na magkaigwa nin sarong “pagpadagos gikan sa nakaagi” _(continuity from the past)_ asin dai dapat minasurat nin mga awit na pareho sa “pop songs” na agi saná—maabot an panahon dai na midbid: _faddish_ an terminong gamit ni Ramirez.
Sikat an mga Heswita sa Manila dahil sa mga awit pansimbahan na naisurat ninda. Pinunan kan dipuntong si Fr. Hontiveros, an pagsurat nin mga awit sa simbahan gamit an bernakular na tekstong pinapatos sa musikang kinagimatan na kan mga Kristyanong Pilipino—may pagka-Kastila ngani, sabi ni Hontiveros. Ginibo ini ni Hontiveros kan inot na mga taon kan s, bahaw na kumbaga, matapos an Ikaduwang Konsilyo Batikano –). Sarong dokumento sa Vatican II iyo an _Sacrosanctum Concilium_ na nagmando sa mga lokal na simbahan na gamiton sa liturhiya an mga bernakular na ekspresyon kan saindang kultura. Liniwat man kan dokumentong ini an paagi nin liturhiya—dating Latin, ngunyan pwede nang Bikol o Tagalog, asbp. Digdi man nangyari an paghampang kan padi sa mga tawo—an Misa na ngunyan nahihiling ta bunga kan dokumentong ini. Sa musika, inot na nag-eksperimento gamit an mga _chant_ kan mga indigenous peoples an nagkapirang mga propesor sa Unibersidad kan Pilipinas sa Diliman. An iba man nagdakitaramon _(translate)_ sa bernakular ki mga himnong relihiyoso hali sa Ingles, Aleman, Latin, asbp. Alagad, sa dae ko pa aram na dahilan, dae ini nagdanay. An mga kanta ni Hontiveros—arog kan “ [Papuri sa Diyos]( “ [Ama Namin]( “ [Ang Puso Ko’y Nagpupuri]( “ [Pananagutan]( an nagin popular sa masa. Sa tradisyon na ini kan pagsurat nin mga awit suminunod si Ramirez na kan ipinublika an sarong songbook na an titulo “ [Dolot Ki Maria]( An koleksyon na ini nin mga kanta iyo an nagin popular sa mga Misang Bikol sagkod kan binalyuhan kan mga obispo an Misal.
Kan , ilinipat sa Dyosesis kan Legazpi haling Palo, Leyte an Paúl na obispong tubong Tiwi na si Teotimo Pacis. Sarong mahigos na paradakitaramon nin mga teksto asin sarong kampyon kan tataramon na Bikol, pinunan ni Pacis an pag-Bikol kan Katolikong bersyon kan ebanghelyo haling Griyego kan (kan yaon pa sya kaini sa seminaryo kan Sorsogon bilang rektor). Bago sya nani-obispo kan , pinupunan nya naman an pagdakitaramon kan Misal na Bikol. Kaya ngani kan nalipat sya sa Legazpi, sabi sako ni Obispo Lucilo Quiambao, sarong surusemanang proyekto ni Pacis an pagpublika kan mga pamibi asin babasahón para sa Domingo (iyo na ini an _misallette_ na _Tataramon nin Buhay_).
Bago an Caceres, an Dyosesis nin Legazpi, sa panginginot ni Obispo Pacis, iyo an sentro kan buhay liturhiko sa Bikol kan panahon na idto. Nabanggit ngani sako ni Obispo Quiambao na nagdadayo pa an mga taga-Naga asin Sorsogon para saná makakua nin kopya kan mga pamibi para sa Domingong maabot. Kasabay kan pagbuhay ni Pacis kan liturhiyang bernakular sa Bikol, iyo man an pagtulod nya kan mga awit na _inculturated—_ o itong mga awit pansimbahan na gikan sa kulturang lokal _._ Kun tama an girumdom ko, hinagad ni Pacis an tabang kan propesor nin musika sa Bicol University (BU) na si Wilfreda Raquid, na taga-Oas, asin Everardo Nery Napay para maggibo nin mga awit sa liturhiya. Kan mga inot na taon kan s isinurat ni Raquid an _Misa Pastorela Bicolana_ na sarong popular na Misapara sa kapanahunan kan Pasko. Siring na ngani ki Ramirez, an _Misa Pastorela_—kasabay kan iba pa nyang mga awit ni Raquid na nagkarilingawan na—madaling “mamidbidan” nin huli ta an tanog kaini gikan asin nakagamot sa kulturang Bikolnon.
Ano an problema ngunyan? Kan , dahil sa de numerong pagkuyog kan mga lider kan Simbahan sa Bikol sa mandato kan Vatican _Liturgiam Authenticam_) _,_ na nagmawot na “husayon” an mga pagdakitaramon kan Misal na bernakular—ipinagbawal ( _banned_) an pag-awit kan mga kantang ginagamit an lumang teksto na pag-Bikol pa ni Pacis. An “Pag-umawon an Dyos” nagi nang “Kamurawayan sa Dyos”; an “asin mapasaimo man” nagi nang “asin sa saimong espiritu.” Huli ta bawal nang awiton an mga lumang kanta, napwersa an mga koro sa mga parokya na mag-awit nin mga bagong _set._ Iyo na ini an nadangog ko kan _installation Mass_ ni Obispo Baylon kan —mga awit na nawara an “pagka-Bikol,” kun ano man an buot sabihon kan terminong iyan. Garo baga makina na an tanog kan mga ibinalyong kanta—daing kalag, dangan mapagal awiton. Sabi ngani sako ki sarong padi, an ibang bagong awit garo bagang “dai masabutan kun ano an hinahagad sa Dyos.” Sa hiling ko, inaarog kan kompositor kan _set_ na ini an mga bagong uso— _trend—_ kan mga kompositorsa Amerika arog ni David Haas, asin an istilong bago ni Fr. Manoling Francisco, SJ. Mga istilo ining marhay, alagad bakong bagay para sa Bikol na Misa. Igwa kita nin sadiring ekspresyon nin pagtubod na dapat balikan—na nilingawan sa paggamit kan _set_ na ining bago haling Arkidiyosesis nin Caceres.
Ginagamit ko an tataramon na “napwersa” ta iyo ini an nangyari—kun kantahon an mga luma, sisitahon. Bawal na daa an pag-awit kan “Kamurawayan” na _antiphonal_ o su igwang _refrain_. Kun ano an _set_ na minanda kan Caceres, iyo saná iyan. Nawara na an mga awit ni Ramirez (swerte na saná an Pastorela ni Raquid ta naisalba pa). An nagkapirang mga bagong supang na kompositor sa Albay asin Sorsogon, sa panginotan kan istilo sa Caceres, iyo naman an istilo.
Makadismaya, mga tugang, an pangyaring ini. Alagad bakong desperado an sitwasyon. Hilnga baya si Joseph Reburiano, kan Unibersidad kan Ateneo de Naga, na nagsusurat nin mga magagayon na awit na nakaugat sa tanog kan Bikol. Siring man an kompositor haling Virac na si David Templonuevo na inaadal nin hararom an mga _folk songs_ kan Catanduanes tanganing mahanap an sarong _distinct_ na tanog para mahaman nya an Misa na iyo an naging tesis nya sa sarong unibersidad sa Amerika. Sa mga parokya padikit-dikit naman na ibinabalik an nagkapirang awit, urog nang gayo an nawarang “Ama Nyamo” ni Ramirez na hinusay gamit an bagong pag-Bikol kan Misal.
Harani na kita sa pagkomemorar kan limang gatos na taon nin Kristyanismo sa Pilipinas. Dapat tang masabutan na mismong an mga awit sa Misa mga gigikanan man nin kasaysayan—an naratibo kan satuyang identidad bilang mga paratubod ni Kristo sa Bikol. An maludok, mapungaw na tunog kan mga awit ta—arog kan “Sarong Banggi” asin “Ano Daw Idtong sa Gugon?”—ipinapahiling an disposisyon ta sa mga bagay na minapasato. Sa kapungawan kan mga tanog na ini mahihiling man an pagsakit nin sarong banwaan na taun-taon na binabagyo, tinutugahan nin bulkan. An mabining ritmo siring man minapahiling kan apeksyon ta sa pamilya asin urog nang gayo sa Dyos na aram an laog kan satong mga puso. Iyo ini an dapat maibalik sa liturhiya—an _kita_ na nakapalaog sa huni kan buhay.
.
Sarong estudyante kan kasaysayan nin Kristyanismo sa Unibersidad kan Yale, mahilig magkutkot kan nakaagi si Jethro Calacday. Para sa mga komento asin suhestyon, mag-email sa .
on August 20, at 8:59 am
bako akong parakanta sir.. pero aktibong serbidor kan simbahan.. tama an obserbasyon mo sir.. nakahidaw an tunay na tanog asin orihinal na kantang bikolnon lalo na sa Banal na Misa.. kudos sir.. mabalos saimo.. salamat sir Dave sa link…✌️✌️✌️🙏🙏🙏
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan
|
bik
| 1,991
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:30:00.964Z
|
https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/846
|
{"id":846,"date":"T10:35:41","date_gmt":"T02:35:41","guid":{"rendered":"http:\/\/magbikolkita.com\/?p=846"},"modified":"T16:58:12","modified_gmt":"T08:58:12","slug":"ekumenismo-kasaysayan-asin-an-500-na-taon-nin-kristyanismo-sa-pilipinas","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/ekumenismo-kasaysayan-asin-an-500-na-taon-nin-kristyanismo-sa-pilipinas\/","title":{"rendered":"Ekumenismo, kasaysayan, asin an 500 na taon nin Kristyanismo sa Pilipinas"},"content":{"rendered":"\n<p>Syam na taon an preparasyon kan Catholic Bishops\u Conference of the Philippines (CBCP) para sa selebrasyon kan 500 na taon kan pag-abot kan Kristyanismo sa Pilipinas. Itinalaan kan CBCP an taon , an penultimong taon bago an dakulang selebrasyon sa , bilang taon nin ekumenismo o <em>interreligious dialogue. <\/em>Alagad, problematikong marhay an pag-arogar kan CBCP sa saiyang sadiri kan pagselebrar kan anibersaryong ini, urog nang gayo na inaapod ninda ining \u201c500 Years of <em>Christianity<\/em> in the Philippines\u201d na kun sain tinatawan nin halaga san\u00e1 an kasaysayan kan <em>katolisismo <\/em>sa nasyon na ini, asin naiilaag sa gilid-gilid san\u00e1 kan diskurso an iba pang mga simbahan na bakong Romano Katoliko. Marhay na sa penultimong taon bago an anibersaryo nagin interesado an CBCP sa mga tugang tang Protestante, alagad mat\u00e0bang an diskurso huli na ngani ta bakong pundamental an pakisumaro kan ibang Kristiyanong simbahan sa paghiling sa nakaagi kan relihiyon ni Kristo sa ronang ini kan kinaban.<\/p>\n\n\n\n<p>Inot, kaipuhan tang masabutan na pag sinabing \u201cKristyanismo\u201d bu\u00f3t sabihon na ini bako san\u00e1ng Romano Katoliko, kundi an manlainlain na \u201c<em>mga Kristiyanismo\u201d <\/em>(Christianities). Sa konteksto kan Pilipinas na 80 porsyento kan populasyon mga Romano Katoliko, masakit ining maipasabot ta nagin kultural na dimensyon na sa dakol an mga Katolikong ritwal\usiring na ngani kan bunyag, kasal, mga pyesta. Garo bagang sarong <em>datum <\/em>na kan \u201cpagka-Pilipino\u201d an pagigin Katoliko. An <em>conflation <\/em>kan duwang identidad na ini pinapakusog sa problematikong pagsalak kan mga tukdo kan Iglesia Katolika sa \u201cValues Education\u201d kan mga aki ta. An \u201cmoralidad\u201d kan sarong Pilipino sarong moralidad na Katoliko sa diskurso kan Values Education. Sa historikal na perspektibo\udai ko na babanggiton sa kabilugan\uan Katolisismo iyo an nagin marka kan sibilisadong Pilipino kan panahon kan <em>Propaganda Movement. <\/em>Sa diskurso kan mga propagandista arog ni Rizal asin ni Pedro Paterno (na kagsurat kan <em>El Cristianismo en la antigua civilizaci\u00f3n Tagalog), <\/em>an pagigin Katoliko na nagtutubod sa sarong Dyos marka kan pakisumaro kan \u201cnasyon\u201d na Pilipinas sa naratibo kan \u201cmodernisasyon\u201d kan barbarong indio pasiring sa pagigin sibilisadong Europeo. An diskursong ini minana kan mga nagsurunod na historyador arog ni Sonia Zaide na nagsasabi\usa sarong ebanghelikong paagi\una an Pilipinas piniling banwaan kan Dyos, <em>a la<\/em> Israel, nin huli na ngani ta iyo san\u00e1 an Kristiyanong nasyon sa Sirangan, etc. An punto iyo ini: an Katolisismo nagin <em>esensyal <\/em>na datum sa pagiging Pilipino.<\/p>\n\n\n\n<p>An pagdominar kan Katolisismo sa kasaysayan kan Pilipinas dapat mahiling bako san\u00e1 sa lente kan Probidensya, kundi resulta kan pulitikal asin kolonyal na mga proseso. Aram ta na an mga Kastila na nadigdi kan ika-16 na siglo nagl\u00e1om na ipalakop an Katolisismo\uideolohiyang buminutwa matapos an <em>reconquista <\/em>sa Espanya. Sa laog nin tulong siglo sagkod sa nakiaram an Estados Unidos, Katolisismo Romano san\u00e1 an relihiyon na itinugot na magdanay. Alagad ini nabago. Kan , sa pag-abot kan mga Amerikano, nag-abot man an mga Protestanteng misyonero na nagpalakop nin saro pang klase nin Kristyanismo. Kan , ipinundar ni Isabelo de los Reyes an <em>Iglesia Filipina Independiente <\/em>(IFI) na suway sa autoridad kan Papa sa Roma. Si Gregorio Aglipay an inot na <em>obispo m\u00e1ximo <\/em>kan simbahan na ini. Kan ipinundar man ni Felix Manalo an Iglesia ni Cristo, sarong pundamentalistang simbahan na an teolohiya Unitarian. Dakulang pagbabago an nangyari sa Kristyanismo sa Pilipinas kan huring parte kan ika-19 siglo asin kan mga inot na taon kan ika-20 siglo. Bago ko malingawan: an Katolisismo mismo kan panahon kan mga Kastila bakong saro san\u00e1\uan bu\u00f3t sabihon may manlainlain man na Katolisismo na nagreynar kan panahon na idto. Yaon na diyan an <em>Confradia de San Jose <\/em>na initnugdas ni Apolinario de la Cruz na pinersegir kan mga prayle asin kan gobyerno kan mga Kastila kan s. <\/p>\n\n\n\n<p>Siring man, dai ta dapat lingawan na mismong an mga tawo may sadiring pagkasabot kan Katolisismo na iba sa \u201cinstitusyunal\u201d na Katolisismo kan mga prayle asin Kastila\uiyo ini an inaapod kan mga eksperto na \u201csyncretic\u201d o \u201chybrid\u201d o minsan \u201cfolk\u201d na Katolisismo na sinasalak an prekolonyal na mga pagtubod sa Katolisismo. Dapat na ipasabot: sinda mga Kristiyano asin mga Pilipino man.<\/p>\n\n\n\n<p>Kun susumahon asin pagahuhurup-hurupan ta, wara kitang \u201csaro sanang\u201d klase nin Kristyanismo o maski \u201cKatolisismo\u201d sa Pilipinas. Manlainlain asin makolor an kasaysayan kan pagtubod na ini sa Pilipinas. Kaya, an hapot iyo ini: ano an isineselebrar ta pag sinabing \u201climang gatos na taon nin Kristyanismo sa Pilipinas?\u201d An pundasyon kan selebrasyon na ini ilinalaag kan mga nasa itaas sa inot na pagbunyag asin Misa sa Cebu kan \ukan pagdatong ni Magellan. Mismo ngani an lugar kan \u201cinot na Misa sa Pilipinas\u201d pinag-iiriwalan pa. Ano daw kun ikiling ta an atensyon ta sa pagdiskurso tanganing masabutan an Kristyanismo sa Pilipinas sa kabilugan kaini\usarong ekumenikal na perspektibo na mayaman asin dapat na pag-isipan asin ilaag sa pundasyon kan selebrasyon. Ta sa pinakasuanoy na kasaysayan kan Simbahan mahihiling ta an manlainlain na interpretasyon kan pagiging parasunod ni Kristo na inaapod, <em>pejoratively, <\/em>kan sarong trayumpalistikong institusyon bilang mga <em>herejias: <\/em>nostisismo, marsyonismo, montanismo, dosetismo, asbp. Kun an pankinaban na kasaysayan kan Simbahan ni Kristo sarong kasaysayan nin <em>diversity, <\/em>ano ta dai ta ini ilapat sa pagkasabot ta kan kasaysayan kan Simbahan digdi sa Pilipinas? Bakong eksklusibong patrimonyo kan mga Katoliko an relihiyon ni Kristo.<\/p>\n\n\n\n<p><em>Ut unum sint.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-color\" style=\"color:#ffffff\">.<\/p>\n\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Syam na taon an preparasyon kan Catholic Bishops\u Conference of the Philippines (CBCP) para sa selebrasyon kan 500 na taon kan pag-abot kan Kristyanismo sa Pilipinas. Itinalaan kan CBCP an taon , an penultimong taon bago an dakulang selebrasyon sa , bilang taon nin ekumenismo o interreligious dialogue. Alagad, problematikong marhay an pag-arogar kan CBCP […]<\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"off","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":""},"categories":[112],"tags":[336,328,69,47,331,332,327,334,329,113,114,49,335,337],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Ekumenismo, kasaysayan, asin an 500 na taon nin Kristyanismo sa Pilipinas | Magbikol Kita<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/ekumenismo-kasaysayan-asin-an-500-na-taon-nin-kristyanismo-sa-pilipinas\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Ekumenismo, kasaysayan, asin an 500 na taon nin Kristyanismo sa Pilipinas | Magbikol Kita\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Syam na taon an preparasyon kan Catholic Bishops\u Conference of the Philippines (CBCP) para sa selebrasyon kan 500 na taon kan pag-abot kan Kristyanismo sa Pilipinas. Itinalaan kan CBCP an taon , an penultimong taon bago an dakulang selebrasyon sa , bilang taon nin ekumenismo o interreligious dialogue. Alagad, problematikong marhay an pag-arogar kan CBCP […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/ekumenismo-kasaysayan-asin-an-500-na-taon-nin-kristyanismo-sa-pilipinas\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Magbikol Kita\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/magbikolkita\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"T02:35:41+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"T08:58:12+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-content\/uploads\/\/12\/MKidentity.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@magbikolkita\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@magbikolkita\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\">\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"3 minutes\">\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#organization\",\"name\":\"Magbikol Kita\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/\",\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/magbikolkita\/\",\"https:\/\/www.instagram.com\/magbikolkita\/\",\"https:\/\/www.youtube.com\/magbikolkita\/\",\"https:\/\/twitter.com\/magbikolkita\"],\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#logo\",\"inLanguage\":\"en\",\"url\":\"\",\"caption\":\"Magbikol Kita\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#logo\"}},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#website\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/\",\"name\":\"Magbikol Kita\",\"description\":\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/?s={search_term_string}\",\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"en\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/ekumenismo-kasaysayan-asin-an-500-na-taon-nin-kristyanismo-sa-pilipinas\/#webpage\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/ekumenismo-kasaysayan-asin-an-500-na-taon-nin-kristyanismo-sa-pilipinas\/\",\"name\":\"Ekumenismo, kasaysayan, asin an 500 na taon nin Kristyanismo sa Pilipinas | Magbikol Kita\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#website\"},\"datePublished\":\"T02:35:41+00:00\",\"dateModified\":\"T08:58:12+00:00\",\"inLanguage\":\"en\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/ekumenismo-kasaysayan-asin-an-500-na-taon-nin-kristyanismo-sa-pilipinas\/\"]}]},{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/ekumenismo-kasaysayan-asin-an-500-na-taon-nin-kristyanismo-sa-pilipinas\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/ekumenismo-kasaysayan-asin-an-500-na-taon-nin-kristyanismo-sa-pilipinas\/#webpage\"},\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#\/schema\/person\/defd1ad8fb2c\"},\"headline\":\"Ekumenismo, kasaysayan, asin an 500 na taon nin Kristyanismo sa Pilipinas\",\"datePublished\":\"T02:35:41+00:00\",\"dateModified\":\"T08:58:12+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/ekumenismo-kasaysayan-asin-an-500-na-taon-nin-kristyanismo-sa-pilipinas\/#webpage\"},\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#organization\"},\"keywords\":\" Conquest,500 years of Christianity in the Philippines,Bicol,BIkol,CBCP,Christianity,Ecumenism,faith,Interreligious dialogue,Jethro Calacday,Liwanag asin Katutuuhan,Magbikol Kita,Magellan,Philippines\",\"articleSection\":\"Liwanag asin Katutuuhan\",\"inLanguage\":\"en\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/ekumenismo-kasaysayan-asin-an-500-na-taon-nin-kristyanismo-sa-pilipinas\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#\/schema\/person\/defd1ad8fb2c\",\"name\":\"Jethro Calacday\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#personlogo\",\"inLanguage\":\"en\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-content\/uploads\/\/12\/12-JethroC.jpg\",\"caption\":\"Jethro Calacday\"},\"description\":\"Sarong estudyante kan kasaysayan nin Kristyanismo sa Unibersidad kan Yale, mahilig magkutkot kan nakaagi si Jethro Calacday. Para sa mga komento asin suhestyon, mag-email sa .\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/846"}],"collection":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=846"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/846\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/846\/revisions\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=846"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=846"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=846"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
|
bik
| 1,155
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:30:00.964Z
|
|
https://magbikolkita.com/liwanag-asin-katutuuhan/ekumenismo-kasaysayan-asin-an-500-na-taon-nin-kristyanismo-sa-pilipinas/#respond
|
Ekumenismo, kasaysayan, asin an 500 na taon nin Kristyanismo sa Pilipinas | Magbikol Kita
|
Saturday, December 27, , 7:29am
# Ekumenismo, kasaysayan, asin an 500 na taon nin Kristyanismo sa Pilipinas
Published on Sunday, August 09, , 10:35am
by [Jethro Calacday]( "Posts by Jethro Calacday") \| [Liwanag asin Katutuuhan](
Syam na taon an preparasyon kan Catholic Bishops’ Conference of the Philippines (CBCP) para sa selebrasyon kan 500 na taon kan pag-abot kan Kristyanismo sa Pilipinas. Itinalaan kan CBCP an taon , an penultimong taon bago an dakulang selebrasyon sa , bilang taon nin ekumenismo o _interreligious dialogue._ Alagad, problematikong marhay an pag-arogar kan CBCP sa saiyang sadiri kan pagselebrar kan anibersaryong ini, urog nang gayo na inaapod ninda ining “500 Years of _Christianity_ in the Philippines” na kun sain tinatawan nin halaga saná an kasaysayan kan _katolisismo_ sa nasyon na ini, asin naiilaag sa gilid-gilid saná kan diskurso an iba pang mga simbahan na bakong Romano Katoliko. Marhay na sa penultimong taon bago an anibersaryo nagin interesado an CBCP sa mga tugang tang Protestante, alagad matàbang an diskurso huli na ngani ta bakong pundamental an pakisumaro kan ibang Kristiyanong simbahan sa paghiling sa nakaagi kan relihiyon ni Kristo sa ronang ini kan kinaban.
Inot, kaipuhan tang masabutan na pag sinabing “Kristyanismo” buót sabihon na ini bako sanáng Romano Katoliko, kundi an manlainlain na “ _mga Kristiyanismo”_(Christianities). Sa konteksto kan Pilipinas na 80 porsyento kan populasyon mga Romano Katoliko, masakit ining maipasabot ta nagin kultural na dimensyon na sa dakol an mga Katolikong ritwal—siring na ngani kan bunyag, kasal, mga pyesta. Garo bagang sarong _datum_ na kan “pagka-Pilipino” an pagigin Katoliko. An _conflation_ kan duwang identidad na ini pinapakusog sa problematikong pagsalak kan mga tukdo kan Iglesia Katolika sa “Values Education” kan mga aki ta. An “moralidad” kan sarong Pilipino sarong moralidad na Katoliko sa diskurso kan Values Education. Sa historikal na perspektibo—dai ko na babanggiton sa kabilugan—an Katolisismo iyo an nagin marka kan sibilisadong Pilipino kan panahon kan _Propaganda Movement._ Sa diskurso kan mga propagandista arog ni Rizal asin ni Pedro Paterno (na kagsurat kan _El Cristianismo en la antigua civilización Tagalog),_ an pagigin Katoliko na nagtutubod sa sarong Dyos marka kan pakisumaro kan “nasyon” na Pilipinas sa naratibo kan “modernisasyon” kan barbarong indio pasiring sa pagigin sibilisadong Europeo. An diskursong ini minana kan mga nagsurunod na historyador arog ni Sonia Zaide na nagsasabi—sa sarong ebanghelikong paagi—na an Pilipinas piniling banwaan kan Dyos, _a la_ Israel, nin huli na ngani ta iyo saná an Kristiyanong nasyon sa Sirangan, etc. An punto iyo ini: an Katolisismo nagin _esensyal_ na datum sa pagiging Pilipino.
An pagdominar kan Katolisismo sa kasaysayan kan Pilipinas dapat mahiling bako saná sa lente kan Probidensya, kundi resulta kan pulitikal asin kolonyal na mga proseso. Aram ta na an mga Kastila na nadigdi kan ika-16 na siglo nagláom na ipalakop an Katolisismo—ideolohiyang buminutwa matapos an _reconquista_ sa Espanya. Sa laog nin tulong siglo sagkod sa nakiaram an Estados Unidos, Katolisismo Romano saná an relihiyon na itinugot na magdanay. Alagad ini nabago. Kan , sa pag-abot kan mga Amerikano, nag-abot man an mga Protestanteng misyonero na nagpalakop nin saro pang klase nin Kristyanismo. Kan , ipinundar ni Isabelo de los Reyes an _Iglesia Filipina Independiente_(IFI) na suway sa autoridad kan Papa sa Roma. Si Gregorio Aglipay an inot na _obispo máximo_ kan simbahan na ini. Kan ipinundar man ni Felix Manalo an Iglesia ni Cristo, sarong pundamentalistang simbahan na an teolohiya Unitarian. Dakulang pagbabago an nangyari sa Kristyanismo sa Pilipinas kan huring parte kan ika-19 siglo asin kan mga inot na taon kan ika-20 siglo. Bago ko malingawan: an Katolisismo mismo kan panahon kan mga Kastila bakong saro saná—an buót sabihon may manlainlain man na Katolisismo na nagreynar kan panahon na idto. Yaon na diyan an _Confradia de San Jose_ na initnugdas ni Apolinario de la Cruz na pinersegir kan mga prayle asin kan gobyerno kan mga Kastila kan s.
Siring man, dai ta dapat lingawan na mismong an mga tawo may sadiring pagkasabot kan Katolisismo na iba sa “institusyunal” na Katolisismo kan mga prayle asin Kastila—iyo ini an inaapod kan mga eksperto na “syncretic” o “hybrid” o minsan “folk” na Katolisismo na sinasalak an prekolonyal na mga pagtubod sa Katolisismo. Dapat na ipasabot: sinda mga Kristiyano asin mga Pilipino man.
Kun susumahon asin pagahuhurup-hurupan ta, wara kitang “saro sanang” klase nin Kristyanismo o maski “Katolisismo” sa Pilipinas. Manlainlain asin makolor an kasaysayan kan pagtubod na ini sa Pilipinas. Kaya, an hapot iyo ini: ano an isineselebrar ta pag sinabing “limang gatos na taon nin Kristyanismo sa Pilipinas?” An pundasyon kan selebrasyon na ini ilinalaag kan mga nasa itaas sa inot na pagbunyag asin Misa sa Cebu kan —kan pagdatong ni Magellan. Mismo ngani an lugar kan “inot na Misa sa Pilipinas” pinag-iiriwalan pa. Ano daw kun ikiling ta an atensyon ta sa pagdiskurso tanganing masabutan an Kristyanismo sa Pilipinas sa kabilugan kaini—sarong ekumenikal na perspektibo na mayaman asin dapat na pag-isipan asin ilaag sa pundasyon kan selebrasyon. Ta sa pinakasuanoy na kasaysayan kan Simbahan mahihiling ta an manlainlain na interpretasyon kan pagiging parasunod ni Kristo na inaapod, _pejoratively,_ kan sarong trayumpalistikong institusyon bilang mga _herejias:_ nostisismo, marsyonismo, montanismo, dosetismo, asbp. Kun an pankinaban na kasaysayan kan Simbahan ni Kristo sarong kasaysayan nin _diversity,_ ano ta dai ta ini ilapat sa pagkasabot ta kan kasaysayan kan Simbahan digdi sa Pilipinas? Bakong eksklusibong patrimonyo kan mga Katoliko an relihiyon ni Kristo.
.
Sarong estudyante kan kasaysayan nin Kristyanismo sa Unibersidad kan Yale, mahilig magkutkot kan nakaagi si Jethro Calacday. Para sa mga komento asin suhestyon, mag-email sa .
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan
|
bik
| 1,289
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:30:00.964Z
|
https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/913
|
{"id":913,"date":"T19:11:56","date_gmt":"T11:11:56","guid":{"rendered":"http:\/\/magbikolkita.com\/?p=913"},"modified":"T17:01:03","modified_gmt":"T09:01:03","slug":"an-nawarang-gayon-kan-musika-liturhikal-kan-bikol","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/an-nawarang-gayon-kan-musika-liturhikal-kan-bikol\/","title":{"rendered":"An nawarang gayon kan musika liturhikal kan Bikol"},"content":{"rendered":"\n<p>Grade 4 pa san\u00e1 ako kan kan iluklok si Obispo Joel Baylon kan Legazpi. Nagdakula ako sa sarong pamilyang harani sa simbahan; mga dayupot na myembro kan Neokatekumenado an lolo saka lola ko, pati na ngani an mga magurang ko. An buhay mi kaidto iyo an eskwelahan, simbahan, harong. Saro sa mga nakakadara sako pabalik sa nakaagi iyo an mga awit sa simbahan. Dawa na ngani ignorante pa ako kaidto, madaling nagtatak sa memorya ko an mga awit arog na ngani kan \u201cUmawon an Kagurangnan\u201d ni Fruto Ramirez, SJ, asin \u201cPag-umawon an Dyos\u201d na bersyon ni Fr. Eduardo Hontiveros, SJ. An dai ko nanggad malingawan, maski na ngani pirang taon na matapos na ini itapok kan mga nakakataas sa probinsya eklesyastikal kan Bikol, iyo an \u201cAma Nyamo\u201d sa A menor na isinurat man ni Fr. Ramirez (na tubong Baao, Camarines Sur). Makagirabo an bersyon na ini kan \u201c<a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=hsAh6lDU8co\">Ama Nyamo<\/a>\u201d, ata na nganing an iba napapaluha pa lambang pag-awit. An melodyang ini bako san\u00e1ng sikat asin midbid kan lambang parasimbang Bikolano, kundi nagi nang parte kan kulturang relihiyoso kan rehiyon. <br><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-block-embed-youtube wp-embed-aspect-4-3 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe title=\"Ama Niamo\" width=\"\" height=\"810\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/hsAh6lDU8co?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture\" allowfullscreen><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<p><br>Nata ta magayon an \u201cAma Nyamo\u201d na ini? Sa paghiling-hiling ko sa YouTube, napaghurup-hurupan kong saro man san\u00e1 an sinasabi kan mga tawong nadadangog giraray an awit: ini sarong awit na \u201cudok sa puso.\u201d Nata? Ano an yaon sa melodya ta nasabing harani sa puso kan mga Bikolano? Nata ta maski sarong beses pa san\u00e1ng inaawit kan koro, nakakasabay an mga tawo sa pag-awit? Simple san\u00e1 para sako an simbag: nakua ni Ramirez an tanog na harani sa ekspiryensiya kan mga tawo; nakutkot nya idtong <em>esensyal<\/em> na tanog na mamimidbidan kan mga Bikolano sa pagdangog asin pag-awit. Kaya ngani, sa hiling ko, an pag-awit nin mga kantang aram tang nakagamot sa ekspiryensiya asin kultura kan Bikolano sarong \u201cpaghiling giraray\u201d <em>(re-cognitio)<\/em>. Naghuron kami ni Fr. Ramirez kan saro san\u00e1ng aldaw, asin may sinambit syang importanteng tataramon manungod digdi: an <em>anamnesis<\/em>. Sa pagsurat nin mga musika para sa liturhiya, mahalaga, sabi ni Fr. Ramirez, na magkaigwa nin sarong \u201cpagpadagos gikan sa nakaagi\u201d <em>(continuity from the past)<\/em> asin dai dapat minasurat nin mga awit na pareho sa \u201cpop songs\u201d na agi san\u00e1\umaabot an panahon dai na midbid: <em>faddish <\/em>an terminong gamit ni Ramirez. <\/p>\n\n\n\n<p>Sikat an mga Heswita sa Manila dahil sa mga awit pansimbahan na naisurat ninda. Pinunan kan dipuntong si Fr. Hontiveros, an pagsurat nin mga awit sa simbahan gamit an bernakular na tekstong pinapatos sa musikang kinagimatan na kan mga Kristyanong Pilipino\umay pagka-Kastila ngani, sabi ni Hontiveros. Ginibo ini ni Hontiveros kan inot na mga taon kan s, bahaw na kumbaga, matapos an Ikaduwang Konsilyo Batikano \u). Sarong dokumento sa Vatican II iyo an <em>Sacrosanctum Concilium <\/em>na nagmando sa mga lokal na simbahan na gamiton sa liturhiya an mga bernakular na ekspresyon kan saindang kultura. Liniwat man kan dokumentong ini an paagi nin liturhiya\udating Latin, ngunyan pwede nang Bikol o Tagalog, asbp. Digdi man nangyari an paghampang kan padi sa mga tawo\uan Misa na ngunyan nahihiling ta bunga kan dokumentong ini. Sa musika, inot na nag-eksperimento gamit an mga <em>chant <\/em>kan mga indigenous peoples an nagkapirang mga propesor sa Unibersidad kan Pilipinas sa Diliman. An iba man nagdakitaramon <em>(translate)<\/em> sa bernakular ki mga himnong relihiyoso hali sa Ingles, Aleman, Latin, asbp. Alagad, sa dae ko pa aram na dahilan, dae ini nagdanay. An mga kanta ni Hontiveros\uarog kan \u201c<a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=istw1U5Gi3w\">Papuri sa Diyos<\/a>\u201d; \u201c<a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=lwsJoA0nuJM\">Ama Namin<\/a>\u201d; \u201c<a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=EaaYsyTPMhE\">Ang Puso Ko\uy Nagpupuri<\/a>\u201d; \u201c<a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=rOp5KsmIf50\">Pananagutan<\/a>\u201d\uiyo an nagin popular sa masa. Sa tradisyon na ini kan pagsurat nin mga awit suminunod si Ramirez na kan ipinublika an sarong songbook na an titulo \u201c<a href=\"http:\/\/(https:\/\/drive.google.com\/file\/d\/1SVzuerMp44Ii-AndHT00CeFy4ydQzuAf\/view?usp=sharing\">Dolot Ki Maria<\/a>\u201d. An koleksyon na ini nin mga kanta iyo an nagin popular sa mga Misang Bikol sagkod kan binalyuhan kan mga obispo an Misal. <\/p>\n\n\n\n<p>Kan , ilinipat sa Dyosesis kan Legazpi haling Palo, Leyte an Pa\u00fal na obispong tubong Tiwi na si Teotimo Pacis. Sarong mahigos na paradakitaramon nin mga teksto asin sarong kampyon kan tataramon na Bikol, pinunan ni Pacis an pag-Bikol kan Katolikong bersyon kan ebanghelyo haling Griyego kan (kan yaon pa sya kaini sa seminaryo kan Sorsogon bilang rektor). Bago sya nani-obispo kan , pinupunan nya naman an pagdakitaramon kan Misal na Bikol. Kaya ngani kan nalipat sya sa Legazpi, sabi sako ni Obispo Lucilo Quiambao, sarong surusemanang proyekto ni Pacis an pagpublika kan mga pamibi asin babasah\u00f3n para sa Domingo (iyo na ini an <em>misallette <\/em>na <em>Tataramon nin Buhay<\/em>).<\/p>\n\n\n\n<p>Bago an Caceres, an Dyosesis nin Legazpi, sa panginginot ni Obispo Pacis, iyo an sentro kan buhay liturhiko sa Bikol kan panahon na idto. Nabanggit ngani sako ni Obispo Quiambao na nagdadayo pa an mga taga-Naga asin Sorsogon para san\u00e1 makakua nin kopya kan mga pamibi para sa Domingong maabot. Kasabay kan pagbuhay ni Pacis kan liturhiyang bernakular sa Bikol, iyo man an pagtulod nya kan mga awit na <em>inculturated\u<\/em>o itong mga awit pansimbahan na gikan sa kulturang lokal<em>. <\/em>Kun tama an girumdom ko, hinagad ni Pacis an tabang kan propesor nin musika sa Bicol University (BU) na si Wilfreda Raquid, na taga-Oas, asin Everardo Nery Napay para maggibo nin mga awit sa liturhiya. Kan mga inot na taon kan s isinurat ni Raquid an <em>Misa Pastorela Bicolana <\/em>na sarong popular na Misapara sa kapanahunan kan Pasko. Siring na ngani ki Ramirez, an <em>Misa Pastorela<\/em>\ukasabay kan iba pa nyang mga awit ni Raquid na nagkarilingawan na\umadaling \u201cmamidbidan\u201d nin huli ta an tanog kaini gikan asin nakagamot sa kulturang Bikolnon. <\/p>\n\n\n\n<p>Ano an problema ngunyan? Kan , dahil sa de numerong pagkuyog kan mga lider kan Simbahan sa Bikol sa mandato kan Vatican <em>Liturgiam Authenticam <\/em>)<em>, <\/em>na nagmawot na \u201chusayon\u201d an mga pagdakitaramon kan Misal na bernakular\uipinagbawal (<em>banned<\/em>) an pag-awit kan mga kantang ginagamit an lumang teksto na pag-Bikol pa ni Pacis. An \u201cPag-umawon an Dyos\u201d nagi nang \u201cKamurawayan sa Dyos\u201d; an \u201casin mapasaimo man\u201d nagi nang \u201casin sa saimong espiritu.\u201d Huli ta bawal nang awiton an mga lumang kanta, napwersa an mga koro sa mga parokya na mag-awit nin mga bagong <em>set. <\/em>Iyo na ini an nadangog ko kan <em>installation Mass<\/em> ni Obispo Baylon kan \umga awit na nawara an \u201cpagka-Bikol,\u201d kun ano man an buot sabihon kan terminong iyan. Garo baga makina na an tanog kan mga ibinalyong kanta\udaing kalag, dangan mapagal awiton. Sabi ngani sako ki sarong padi, an ibang bagong awit garo bagang \u201cdai masabutan kun ano an hinahagad sa Dyos.\u201d Sa hiling ko, inaarog kan kompositor kan <em>set <\/em>na ini an mga bagong uso\u<em>trend\u<\/em>kan mga kompositorsa Amerika arog ni David Haas, asin an istilong bago ni Fr. Manoling Francisco, SJ. Mga istilo ining marhay, alagad bakong bagay para sa Bikol na Misa. Igwa kita nin sadiring ekspresyon nin pagtubod na dapat balikan\una nilingawan sa paggamit kan <em>set<\/em> na ining bago haling Arkidiyosesis nin Caceres.<\/p>\n\n\n\n<p>Ginagamit ko an tataramon na \u201cnapwersa\u201d ta iyo ini an nangyari\ukun kantahon an mga luma, sisitahon. Bawal na daa an pag-awit kan \u201cKamurawayan\u201d na <em>antiphonal<\/em> o su igwang <em>refrain<\/em>. Kun ano an <em>set <\/em>na minanda kan Caceres, iyo san\u00e1 iyan. Nawara na an mga awit ni Ramirez (swerte na san\u00e1 an Pastorela ni Raquid ta naisalba pa). An nagkapirang mga bagong supang na kompositor sa Albay asin Sorsogon, sa panginotan kan istilo sa Caceres, iyo naman an istilo.<\/p>\n\n\n\n<p>Makadismaya, mga tugang, an pangyaring ini. Alagad bakong desperado an sitwasyon. Hilnga baya si Joseph Reburiano, kan Unibersidad kan Ateneo de Naga, na nagsusurat nin mga magagayon na awit na nakaugat sa tanog kan Bikol. Siring man an kompositor haling Virac na si David Templonuevo na inaadal nin hararom an mga <em>folk songs <\/em>kan Catanduanes tanganing mahanap an sarong <em>distinct <\/em>na tanog para mahaman nya an Misa na iyo an naging tesis nya sa sarong unibersidad sa Amerika. Sa mga parokya padikit-dikit naman na ibinabalik an nagkapirang awit, urog nang gayo an nawarang \u201cAma Nyamo\u201d ni Ramirez na hinusay gamit an bagong pag-Bikol kan Misal. <\/p>\n\n\n\n<p>Harani na kita sa pagkomemorar kan limang gatos na taon nin Kristyanismo sa Pilipinas. Dapat tang masabutan na mismong an mga awit sa Misa mga gigikanan man nin kasaysayan\uan naratibo kan satuyang identidad bilang mga paratubod ni Kristo sa Bikol. An maludok, mapungaw na tunog kan mga awit ta\uarog kan \u201cSarong Banggi\u201d asin \u201cAno Daw Idtong sa Gugon?\u201d\uipinapahiling an disposisyon ta sa mga bagay na minapasato. Sa kapungawan kan mga tanog na ini mahihiling man an pagsakit nin sarong banwaan na taun-taon na binabagyo, tinutugahan nin bulkan. An mabining ritmo siring man minapahiling kan apeksyon ta sa pamilya asin urog nang gayo sa Dyos na aram an laog kan satong mga puso. Iyo ini an dapat maibalik sa liturhiya\uan <em>kita <\/em>na nakapalaog sa huni kan buhay.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-color\" style=\"color:#ffffff\">.<\/p>\n\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Grade 4 pa san\u00e1 ako kan kan iluklok si Obispo Joel Baylon kan Legazpi. Nagdakula ako sa sarong pamilyang harani sa simbahan; mga dayupot na myembro kan Neokatekumenado an lolo saka lola ko, pati na ngani an mga magurang ko. An buhay mi kaidto iyo an eskwelahan, simbahan, harong. Saro sa mga nakakadara sako […]<\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"off","_et_pb_old_content":"<!-- wp:paragraph -->\n<p>Grade 4 pa san\u00e1 ako kan kan iluklok si Obispo Joel Baylon kan Legazpi. Nagdakula ako sa sarong pamilyang harani sa simbahan; mga dayupot na myembro kan Neokatekumenado an lolo saka lola ko, pati na ngani an mga magurang ko. An buhay mi kaidto iyo an eskwelahan, simbahan, harong. Saro sa mga nakakadara sako pabalik sa nakaagi iyo an mga awit sa simbahan. Dawa na ngani ignorante pa ako kaidto, madaling nagtatak sa memorya ko an mga awit arog na ngani kan \u201cUmawon an Kagurangnan\u201d ni Fruto Ramirez, SJ, asin \u201cPag-umawon an Dyos\u201d na bersyon ni Fr. Eduardo Hontiveros, SJ. An dai ko nanggad malingawan, maski na ngani pirang taon na matapos na ini itapok kan mga nakakataas sa probinsya eklesyastikal kan Bikol, iyo an \u201cAma Nyamo\u201d sa A menor na isinurat man ni Fr. Ramirez (na tubong Baao, Camarines Sur). Makagirabo an bersyon na ini kan \u201c<a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=hsAh6lDU8co\">Ama Nyamo<\/a>\u201d, ata na nganing an iba napapaluha pa lambang pag-awit. An melodyang ini bako san\u00e1ng sikat asin midbid kan lambang parasimbang Bikolano, kundi nagi nang parte kan kulturang relihiyoso kan rehiyon.\u00a0<br><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:core-embed\/youtube {\"url\":\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=hsAh6lDU8co\",\"type\":\"video\",\"providerNameSlug\":\"youtube\",\"className\":\"wp-embed-aspect-4-3 wp-has-aspect-ratio\"} -->\n<figure class=\"wp-block-embed-youtube wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-embed-aspect-4-3 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\nhttps:\/\/www.youtube.com\/watch?v=hsAh6lDU8co\n<\/div><\/figure>\n<!-- \/wp:core-embed\/youtube -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><br>Nata ta magayon an \u201cAma Nyamo\u201d na ini? Sa paghiling-hiling ko sa YouTube, napaghurup-hurupan kong saro man san\u00e1 an sinasabi kan mga tawong nadadangog giraray an awit: ini sarong awit na \u201cudok sa puso.\u201d Nata? Ano an yaon sa melodya ta nasabing harani sa puso kan mga Bikolano? Nata ta maski sarong beses pa san\u00e1ng inaawit kan koro, nakakasabay an mga tawo sa pag-awit? Simple san\u00e1 para sako an simbag: nakua ni Ramirez an tanog na harani sa ekspiryensiya kan mga tawo; nakutkot nya idtong\u00a0<em>esensyal<\/em>\u00a0na tanog na mamimidbidan kan mga Bikolano sa pagdangog asin pag-awit. Kaya ngani, sa hiling ko, an pag-awit nin mga kantang aram tang nakagamot sa ekspiryensiya asin kultura kan Bikolano sarong \u201cpaghiling giraray\u201d\u00a0<em>(re-cognitio)<\/em>. Naghuron kami ni Fr. Ramirez kan saro san\u00e1ng aldaw, asin may sinambit syang importanteng tataramon manungod digdi: an\u00a0<em>anamnesis<\/em>. Sa pagsurat nin mga musika para sa liturhiya, mahalaga, sabi ni Fr. Ramirez, na magkaigwa nin sarong \u201cpagpadagos gikan sa nakaagi\u201d\u00a0<em>(continuity from the past)<\/em>\u00a0asin dai dapat minasurat nin mga awit na pareho sa \u201cpop songs\u201d na agi san\u00e1\umaabot an panahon dai na midbid:\u00a0<em>faddish\u00a0<\/em>an terminong gamit ni Ramirez.\u00a0<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Sikat an mga Heswita sa Manila dahil sa mga awit pansimbahan na naisurat ninda. Pinunan kan dipuntong si Fr. Hontiveros, an pagsurat nin mga awit sa simbahan gamit an bernakular na tekstong pinapatos sa musikang kinagimatan na kan mga Kristyanong Pilipino\umay pagka-Kastila ngani, sabi ni Hontiveros. Ginibo ini ni Hontiveros kan inot na mga taon kan s, bahaw na kumbaga, matapos an Ikaduwang Konsilyo Batikano \u). Sarong dokumento sa Vatican II iyo an <em>Sacrosanctum Concilium <\/em>na nagmando sa mga lokal na simbahan na gamiton sa liturhiya an mga bernakular na ekspresyon kan saindang kultura. Liniwat man kan dokumentong ini an paagi nin liturhiya\udating Latin, ngunyan pwede nang Bikol o Tagalog, asbp. Digdi man nangyari an paghampang kan padi sa mga tawo\uan Misa na ngunyan nahihiling ta bunga kan dokumentong ini. Sa musika, inot na nag-eksperimento gamit an mga <em>chant <\/em>kan mga indigenous peoples an nagkapirang mga propesor sa Unibersidad kan Pilipinas sa Diliman. An iba man nagdakitaramon <em>(translate)<\/em> sa bernakular ki mga himnong relihiyoso hali sa Ingles, Aleman, Latin, asbp. Alagad, sa dae ko pa aram na dahilan, dae ini nagdanay. An mga kanta ni Hontiveros\uarog kan \u201c<a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=istw1U5Gi3w\">Papuri sa Diyos<\/a>\u201d; \u201c<a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=lwsJoA0nuJM\">Ama Namin<\/a>\u201d; \u201c<a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=EaaYsyTPMhE\">Ang Puso Ko\uy Nagpupuri<\/a>\u201d; \u201c<a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=rOp5KsmIf50\">Pananagutan<\/a>\u201d\uiyo an nagin popular sa masa. Sa tradisyon na ini kan pagsurat nin mga awit suminunod si Ramirez na kan ipinublika an sarong songbook na an titulo \u201c<a href=\"http:\/\/(https:\/\/drive.google.com\/file\/d\/1SVzuerMp44Ii-AndHT00CeFy4ydQzuAf\/view?usp=sharing\">Dolot Ki Maria<\/a>\u201d. An koleksyon na ini nin mga kanta iyo an nagin popular sa mga Misang Bikol sagkod kan binalyuhan kan mga obispo an Misal. <\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Kan , ilinipat sa Dyosesis kan Legazpi haling Palo, Leyte an Pa\u00fal na obispong tubong Tiwi na si Teotimo Pacis. Sarong mahigos na paradakitaramon nin mga teksto asin sarong kampyon kan tataramon na Bikol, pinunan ni Pacis an pag-Bikol kan Katolikong bersyon kan ebanghelyo haling Griyego kan (kan yaon pa sya kaini sa seminaryo kan Sorsogon bilang rektor). Bago sya nani-obispo kan , pinupunan nya naman an pagdakitaramon kan Misal na Bikol. Kaya ngani kan nalipat sya sa Legazpi, sabi sako ni Obispo Lucilo Quiambao, sarong surusemanang proyekto ni Pacis an pagpublika kan mga pamibi asin babasah\u00f3n para sa Domingo (iyo na ini an <em>misallette <\/em>na <em>Tataramon nin Buhay<\/em>).<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Bago an Caceres, an Dyosesis nin Legazpi, sa panginginot ni Obispo Pacis, iyo an sentro kan buhay liturhiko sa Bikol kan panahon na idto. Nabanggit ngani sako ni Obispo Quiambao na nagdadayo pa an mga taga-Naga asin Sorsogon para san\u00e1 makakua nin kopya kan mga pamibi para sa Domingong maabot. Kasabay kan pagbuhay ni Pacis kan liturhiyang bernakular sa Bikol, iyo man an pagtulod nya kan mga awit na <em>inculturated\u<\/em>o itong mga awit pansimbahan na gikan sa kulturang lokal<em>. <\/em>Kun tama an girumdom ko, hinagad ni Pacis an tabang kan propesor nin musika sa Bicol University (BU) na si Wilfreda Raquid, na taga-Oas, asin Everardo Nery Napay para maggibo nin mga awit sa liturhiya. Kan mga inot na taon kan s isinurat ni Raquid an <em>Misa Pastorela Bicolana <\/em>na sarong popular na Misapara sa kapanahunan kan Pasko. Siring na ngani ki Ramirez, an <em>Misa Pastorela<\/em>\ukasabay kan iba pa nyang mga awit ni Raquid na nagkarilingawan na\umadaling \u201cmamidbidan\u201d nin huli ta an tanog kaini gikan asin nakagamot sa kulturang Bikolnon. <\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Ano an problema ngunyan? Kan , dahil sa de numerong pagkuyog kan mga lider kan Simbahan sa Bikol sa mandato kan Vatican <em>Liturgiam Authenticam <\/em>)<em>, <\/em>na nagmawot na \u201chusayon\u201d an mga pagdakitaramon kan Misal na bernakular\uipinagbawal (<em>banned<\/em>) an pag-awit kan mga kantang ginagamit an lumang teksto na pag-Bikol pa ni Pacis. An \u201cPag-umawon an Dyos\u201d nagi nang \u201cKamurawayan sa Dyos\u201d; an \u201casin mapasaimo man\u201d nagi nang \u201casin sa saimong espiritu.\u201d Huli ta bawal nang awiton an mga lumang kanta, napwersa an mga koro sa mga parokya na mag-awit nin mga bagong <em>set. <\/em>Iyo na ini an nadangog ko kan <em>installation Mass<\/em> ni Obispo Baylon kan \umga awit na nawara an \u201cpagka-Bikol,\u201d kun ano man an buot sabihon kan terminong iyan. Garo baga makina na an tanog kan mga ibinalyong kanta\udaing kalag, dangan mapagal awiton. Sabi ngani sako ki sarong padi, an ibang bagong awit garo bagang \u201cdai masabutan kun ano an hinahagad sa Dyos.\u201d Sa hiling ko, inaarog kan kompositor kan <em>set <\/em>na ini an mga bagong uso\u<em>trend\u<\/em>kan mga kompositorsa Amerika arog ni David Haas, asin an istilong bago ni Fr. Manoling Francisco, SJ. Mga istilo ining marhay, alagad bakong bagay para sa Bikol na Misa. Igwa kita nin sadiring ekspresyon nin pagtubod na dapat balikan\una nilingawan sa paggamit kan <em>set<\/em> na ining bago haling Arkidiyosesis nin Caceres.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Ginagamit ko an tataramon na \u201cnapwersa\u201d ta iyo ini an nangyari\ukun kantahon an mga luma, sisitahon. Bawal na daa an pag-awit kan \u201cKamurawayan\u201d na <em>antiphonal<\/em> o su igwang <em>refrain<\/em>. Kun ano an <em>set <\/em>na minanda kan Caceres, iyo san\u00e1 iyan. Nawara na an mga awit ni Ramirez (swerte na san\u00e1 an Pastorela ni Raquid ta naisalba pa). An nagkapirang mga bagong supang na kompositor sa Albay asin Sorsogon, sa panginotan kan istilo sa Caceres, iyo naman an istilo.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Makadismaya, mga tugang, an pangyaring ini. Alagad bakong desperado an sitwasyon. Hilnga baya si Joseph Reburiano, kan Unibersidad kan Ateneo de Naga, na nagsusurat nin mga magagayon na awit na nakaugat sa tanog kan Bikol. Siring man an kompositor haling Virac na si David Templonuevo na inaadal nin hararom an mga <em>folk songs <\/em>kan Catanduanes tanganing mahanap an sarong <em>distinct <\/em>na tanog para mahaman nya an Misa na iyo an naging tesis nya sa sarong unibersidad sa Amerika. Sa mga parokya padikit-dikit naman na ibinabalik an nagkapirang awit, urog nang gayo an nawarang \u201cAma Nyamo\u201d ni Ramirez na hinusay gamit an bagong pag-Bikol kan Misal. <\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p>Harani na kita sa pagkomemorar kan limang gatos na taon nin Kristyanismo sa Pilipinas. Dapat tang masabutan na mismong an mga awit sa Misa mga gigikanan man nin kasaysayan\uan naratibo kan satuyang identidad bilang mga paratubod ni Kristo sa Bikol. An maludok, mapungaw na tunog kan mga awit ta\uarog kan \u201cSarong Banggi\u201d asin \u201cAno Daw Idtong sa Gugon?\u201d\uipinapahiling an disposisyon ta sa mga bagay na minapasato. Sa kapungawan kan mga tanog na ini mahihiling man an pagsakit nin sarong banwaan na taun-taon na binabagyo, tinutugahan nin bulkan. An mabining ritmo siring man minapahiling kan apeksyon ta sa pamilya asin urog nang gayo sa Dyos na aram an laog kan satong mga puso. Iyo ini an dapat maibalik sa liturhiya\uan <em>kita <\/em>na nakapalaog sa huni kan buhay.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:paragraph {\"customTextColor\":\"#ffffff\"} -->\n<p style=\"color:#ffffff\" class=\"has-text-color\">.<\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->\n\n<!-- wp:media-text {\"mediaId\":478,\"mediaLink\":\"http:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/kahugakan-sa-kasaysayan\/attachment\/12jethro\/\",\"mediaType\":\"image\",\"mediaWidth\":19} -->\n<div class=\"wp-block-media-text alignwide is-stacked-on-mobile\" style=\"grid-template-columns:19% auto\"><figure class=\"wp-block-media-text__media\"><img src=\"http:\/\/magbikolkita.com\/wp-content\/uploads\/\/07\/12Jethro.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-478\"\/><\/figure><div class=\"wp-block-media-text__content\"><!-- wp:paragraph {\"placeholder\":\"Content\u\",\"customFontSize\":15} -->\n<p style=\"font-size:15px\"><em><em><em>Sarong estudyante kan kasaysayan nin Kristyanismo sa Unibersidad kan Yale, mahilig magkutkot kan nakaagi si <strong>Jethro Calacday<\/strong>. Para sa mga komento asin suhestyon, mag-email sa <a href=\"mailto:\"><\/a>.<\/em><\/em><\/em><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph --><\/div><\/div>\n<!-- \/wp:media-text -->\n\n<!-- wp:paragraph -->\n<p><\/p>\n<!-- \/wp:paragraph -->","_et_gb_content_width":""},"categories":[112],"tags":[290,69,47,416,414,412,411,113,410,114,49,413],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>An nawarang gayon kan musika liturhikal kan Bikol | Magbikol Kita<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/an-nawarang-gayon-kan-musika-liturhikal-kan-bikol\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"An nawarang gayon kan musika liturhikal kan Bikol | Magbikol Kita\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Grade 4 pa san\u00e1 ako kan kan iluklok si Obispo Joel Baylon kan Legazpi. Nagdakula ako sa sarong pamilyang harani sa simbahan; mga dayupot na myembro kan Neokatekumenado an lolo saka lola ko, pati na ngani an mga magurang ko. An buhay mi kaidto iyo an eskwelahan, simbahan, harong. Saro sa mga nakakadara sako […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/an-nawarang-gayon-kan-musika-liturhikal-kan-bikol\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Magbikol Kita\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/magbikolkita\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"T11:11:56+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"T09:01:03+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-content\/uploads\/\/12\/MKidentity.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@magbikolkita\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@magbikolkita\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\">\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"6 minutes\">\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#organization\",\"name\":\"Magbikol Kita\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/\",\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/magbikolkita\/\",\"https:\/\/www.instagram.com\/magbikolkita\/\",\"https:\/\/www.youtube.com\/magbikolkita\/\",\"https:\/\/twitter.com\/magbikolkita\"],\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#logo\",\"inLanguage\":\"en\",\"url\":\"\",\"caption\":\"Magbikol Kita\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#logo\"}},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#website\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/\",\"name\":\"Magbikol Kita\",\"description\":\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/?s={search_term_string}\",\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"en\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/an-nawarang-gayon-kan-musika-liturhikal-kan-bikol\/#webpage\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/an-nawarang-gayon-kan-musika-liturhikal-kan-bikol\/\",\"name\":\"An nawarang gayon kan musika liturhikal kan Bikol | Magbikol Kita\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#website\"},\"datePublished\":\"T11:11:56+00:00\",\"dateModified\":\"T09:01:03+00:00\",\"inLanguage\":\"en\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/an-nawarang-gayon-kan-musika-liturhikal-kan-bikol\/\"]}]},{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/an-nawarang-gayon-kan-musika-liturhikal-kan-bikol\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/an-nawarang-gayon-kan-musika-liturhikal-kan-bikol\/#webpage\"},\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#\/schema\/person\/defd1ad8fb2c\"},\"headline\":\"An nawarang gayon kan musika liturhikal kan Bikol\",\"datePublished\":\"T11:11:56+00:00\",\"dateModified\":\"T09:01:03+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/an-nawarang-gayon-kan-musika-liturhikal-kan-bikol\/#webpage\"},\"commentCount\":1,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#organization\"},\"keywords\":\"Archdiocese of Caceres,Bicol,BIkol,Church,Diocese of Legazpi,Eduardo Hontiveros,Fruto Ramirez,Jethro Calacday,Liturgical Music,Liwanag asin Katutuuhan,Magbikol Kita,Teotimo Pacis\",\"articleSection\":\"Liwanag asin Katutuuhan\",\"inLanguage\":\"en\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/an-nawarang-gayon-kan-musika-liturhikal-kan-bikol\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#\/schema\/person\/defd1ad8fb2c\",\"name\":\"Jethro Calacday\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#personlogo\",\"inLanguage\":\"en\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-content\/uploads\/\/12\/12-JethroC.jpg\",\"caption\":\"Jethro Calacday\"},\"description\":\"Sarong estudyante kan kasaysayan nin Kristyanismo sa Unibersidad kan Yale, mahilig magkutkot kan nakaagi si Jethro Calacday. Para sa mga komento asin suhestyon, mag-email sa .\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/913"}],"collection":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=913"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/913\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/913\/revisions\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=913"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=913"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=913"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
|
bik
| 3,184
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:30:00.964Z
|
|
https://magbikolkita.com/aw-ta-nagkarastahan/bawal-mamuot-man-kun-yaon-sa-caramoan/#respond
|
Bawal mamuot kun yaon sa Caramoan? | Magbikol Kita
|
Saturday, December 27, , 7:25am
# Bawal mamuot kun yaon sa Caramoan?
Published on Saturday, July 11, , 12:20am
by [Niles Jordan Breis]( "Posts by Niles Jordan Breis") \| [Aw, Ta Nagkarastahan?](
An sabi kaidto sako kan sarong tiyaon kong bokalison: “Ay, ate! Usmakon kan aki ka. Dai mo pag-isipon na ilusyunan an daragitang kataning mi ta primahon mo pa an.”
Buot sabihon, sing-aki ko pa daa. Pinsan. Kadugo. Kaya, bawal mamiday kaidtong mga dekada ’90 kan an Caramoan mayo pa lamang sa isip kan mga turista. Mga Caramoanon an sa parte na Lola. Basiño sinda. Kastilaloy. Bago pa naagom kan Breis. Sa Basiño man gikan an ina ni Ely Basiño Buendia kan Eraserheads. Duwa kuta kaming sikat ni Ely sa angkan kun nadagos akong magin bold actor sa mga pelikulang horror. Horrorosan ki brief(s) o kalson. Hugak na kuta akong magbwelta sa Caramoan pag bakasyon ta mala ngani maano man duman kun gabos na magagayon bawal man pasyaran. Gabos sinda kadugo mi daa. Puon Salvacion o Lipata o iba pang barangay asin hanggang sentro. Sarong aldaw, sa bulod ako nakaampos, harani sa masulog na salog asin inabot ako nin banggi. Asin ito su inot buda huri kong pakahiling nin kahoy na marambungon nin labi-labing aninipot. Marambong nanggad an kabilugan asin sa diklom, paghuna mo sarong nakalataw na liwanag, biyong naghahangos. Rumdom ko na kan mga oras na ito, kinaptan ko an sakong daghan asin pagmati ko, su kahoy buda ako… saro man saná. Sarong hinangos asin kurab-kutab. Pag-abot sa harong na garo dai pa ako naulian, ulukon su tiyaon ko. Baad daa mabua ako ta bakasyon daang naunabi alagad mayo man nin nakakaulay. Maray pa daang umuli na sa Tabaco.
Aram ko, sa ngunyan, bako mi na man gabos kadugo an mga babayi sa Caramoan asin haluyon na akong dai nakabisita duman. Lampas- trayntang taon? Alagad iyo. Su kahoy nin mga aninipot kan bangging ito na pitsuon an diklom—nasa daghan ko pa hanggan ngunyan. Kurab-kutab nin kagayunan na daing kasagkuran.
Sabi ngani kan mga gurang, bukudon daa an gabos na kayang dakupon kan daghan. Bako sanáng su mga kayang dakupon kan mata. Nasa daghan daa an tunay na pagmaan.
Sarong premyadong parasurat si Niles Jordan Breis. Guminana na sya sa Palanca, Premio Arejola, Gawad Obrang Literaturang Bikol, asin sa Premio Valledor. Gikan sya sa Tabaco, Albay. Sya an representante kan Southern Luzon sa NCCA National Committee on Literary Arts.
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan
|
bik
| 775
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:30:00.964Z
|
https://magbikolkita.com/liwanag-asin-katutuuhan/si-ina-sa-traslacion-nin-imperyo/#respond
|
Si Ina sa Traslacion nin imperyo | Magbikol Kita
|
Saturday, December 27, , 7:28am
# Si Ina sa Traslacion nin imperyo
Published on Sunday, September 20, , 9:32pm
by [Jethro Calacday]( "Posts by Jethro Calacday") \| [Liwanag asin Katutuuhan](
Kan 18 Septyembre , isinelebrar sa Naga an solemnidad ni Ntra. Sñra. de Peñafrancia, sarong selebrasyon sa tahaw nin dakulang kapurisawan. Napabareta kaidto na pasiring na sa Naga an mga pwersang rebolusyonaryo kan bagong tugdas na Republica Filipina sa pamamayo ni Vicente Lucban, an general ni Aguinaldo sa rona na ini kan Luzon. Nainot nang nasakop kan mga rebolusyonaryo an Daet asin Tayabas (na kaidto sakop kan Dyosesis kan Nueva Caceres). Mantang dai pa nin karibukan, duminulag pasiring sa Hong Kong an kadakol na mga opisyal asin mga prayleng Kastila (pati na ngani an Obispo sa Caceres na si Arsenio del Campo y Monasterio) sa takot na magadan sa nagdadangadang na gyera magkapirang semana asin aldaw bago an pyesta ni Ina. Dai ginibo an nakagawian nang nobena sa Mahal na Birhen, ata ngani nagtagama na saná nin triduo magpuon Septyembre 16 (kun kasuarin ginibo an Traslacion hali sa Santwaryopasiring sa Catedral), asin an _fluvial procession_ pabalik sa Santwaryo kan sunod na aldaw, 17.
An misa sa solemnidad pinamayuhan kan rektor kan _Seminario Conciliar_ na si Padre Juan Santandreu, CM, mantang an nawalat na Vicario General na si Padre Roman Gonzales, OSA, an homilista. Sa saiyang sermon, pinatoninong ni Gonzales an kapurisawan kan mga tawo asin hinulitan sinda na “doblehon an saindang petisyon, asin hagadon sa Urog Kamahal na Birhen an katuninungan.” Sabi ngani nin sarong anonimong parasurat na biyong nalingawan kan mga tawo an “makakatakot na bagyo na nagdadangadang sa samo… Garo bagang inisip nyamo na an insureksyon kan mga Tagalog dai mangangahas na magluwas sa Katagalugan, asin magagadan ini bago pa man makaabot sa Bikol.” Dawa may sarong “Kapitan Dibang” na nagtsismis daa na an mga Kastila gagadanon an gabos na mga _indio_ sa syudad _,_ pinatonong ini ni Fray Gonzales. Nagpadagos an kapyestahan sa Naga—may barayle, pakaon, asin iba pa, antos 7:45 nin banggi.
Alas-12 nin matanga kan may nagpapaputok ki badil—nagpuon na an rebolusyon. An namamayo kan mga rebolusyonaryo iyo an gwardya sibilna si Elias Angeles. Nagkua nin mga tawuhan si Angeles sa mga nakabilanggo sa presuhan kan Naga. Ginaradan kan mga rebolusyonaryo an mga opisyal na Kastila na nawalat—urog na idtong mga kaayon sa pulisya. Nagdulag an mga Kastila—prayle, madre, mga opisyales kan gobyerno pati an gobernador sibil—pasiring sa Simbahan kan San Francisco kun sain sinda nagkatiripon. An mga madre sa Colegio de Santa Isabel asin an mga padi kan seminario, matuninong na tinugutan kan mga rebolusyonaryo na makapasiring sa San Francisco. Dawa na ngani ini itinugot, maisog man giraray na pinunterya kan mga rebolusyonaryo an San Francisco tanganing _pasukuon_ an mga Kastila. Alagad, sa interbensyon ni Vicario General Gonzales, dai ini nangyari. Pinatanidan ni Gonzales an mga Kastila sa San Francisco na sumuko na sa mga rebolusyonaryo tanganing dai na magdakol an mga gadan. Alas-5 nin hapon kan 19 Septyembre , pormal na nagsuko an mga Kastila sa Republica Filipina. Sa suhestyon ni Gonzales, nailuklok na bagong gobernador sibil kan Ambos Camarines si Elias Angeles.
.
Kan Septyembre , nag-abot sa Naga an sarong maestrong Episcopaliano sa pangaran na William B Freer. Protestante, puti, asin Sajon Anglo—dai naitago ni Freer an saiyang paghanga asin pag-umaw sa pyesta ni Ina. Nakahiling na daa sya nin manlain-lain na pyesta sa ibang parte kan Pilipinas, alagad an Peñafrancia “ _eclipses all others of Southern Luzon._” Sabi ni Freer, bako saná daang obligasyon an pagtaong honra ki Ina, kundi binebendisyunan nya an deboto nin kapangyarihan na magbulong. Dakulang kasibutan asin kaugmahan an naabtan ni Freer sa Naga kan bisperas kan pyesta ni Ina. Ginatos, o tibaad ngani, rinibo pang tawo an nagdayo sa Naga hali sa Sorsogon asin Albay. Dukha asin mayaman nagtitipon. Makulor an Naga: an mga kaharungan napapano nin mga pahiyas asin mga dekorasyon. May mga palma asin dahon nin batag na nakasamno sa mga lanob, may mga makulor na mga arko sa aagihan kan Virgen. An mga _bogadores_(sic, _voyadores_) nagabalagaw-bagaw, nakabado nin magayon asin nagbabayaw nin mga kawayan na may mga kampanilya sa puro (na iyo an pansagwan ninda tawtaod na hapon). Sabi ngani ni Freer “ _Excitement fills the air._”
Aga ginibo an Misa Cantada. Alas-5 nin hapon, “ _the banks of the river are lined with masses of humanity standing and sitting._” Dose-dosenang mga baruto an magkasurunudan, kumbaga, sa dakulong baruto na nalulunadan ni Ina. Sa bagting kan mga kampana kan katedral, sa panginutan kan prusisyon kan mga padi asin akolito, mga kolehiyala asin mga seminarista, si Ina isinakay sa barko papuli sa santuaryo, pinapalibutan nin kadakol na padi na nakatukaw sa likod nya. Dai na ngani dinakitaramon ni Freer an saiyang nadangog na kurahaw— _Viva! Viva Nuestra Señora de Peña Francia! Viva el Divino Rostro._ An mga kalalakihan, sabi ni Freer, dai minamangno an pagkakadumog ta sabi kan mga ini sa saiya, sinda mabubulong dahil man saná sa rarom nin debosyon. Ata na ngani may nagadan dahil sa pagkalunod kan aldaw na idto, alagad sabi kan mga tawo, “nagadan siya dahil na ngani sa kaugmahan.”
Sa pagtapos kan fluvial, inabangan sa pampang kan _administrador_(obispo na dapat) an imahen ni Ina. An obispo na ini iyo si Jorge Barlin, ikinonsagrar na obispo kan Hunyo , na iniladawan ni Freer bilang “ _tall and handsome_.” Tulong beses duminuko si Barlin, dangan nag-insenso. Sa sarong solemneng prosesyon, ibinalik sa Santwaryo an imahen—an Santwaryo na sa oras na ito panô nin kadakol na kandila. Inawit an _Te Deum_, asin nagsulo pa nin insenso.
Masakit an maghanap nin bida o kontrabida sa satuyang kasaysayan. Sa parte ko, haloy ko nang inisip na an hapot na ini salâ, asin daing naidudulot na produktibong kasimbagan. An halimbawa na ini kan kasaysayan ni Ina sa panahon kan Rebolusyon sagkod sa panahon kan mga Amerikano minapahiling sato na an kasaysayan bakong _binary._ An bayaning si Elias Angeles nanggadan nin mga Kastila; an saiyang mga kaiba nang-usig nin mga prayle. Alagad sinuportahan sya kan prayleng si Roman Gonzales na magin bagong gobernador kan Camarines. An Protestanteng si Freer hanga sa pagpintakasi ki Ina—ini, dawa na ngani ikinakauyam ninda an anumang “pagsamba” sa mga rebulto. Labi ka-yaman an kasaysayan para gibuhon _black and white._ Labi ka-makahulugan si Ina para sa mga rebolusyonaryo asin sa mga Protestante para angkinon saná kan mga Bikolano o kan mga Katoliko. An kasaysayan, pati si Ina, nag-iimbitar nin pagbukas—sarong pagláom para sa maabot na panahon.
Anonymous Manuscript, _Relacion de los Sucesos de Nueva Cáceres en la actual Insurección_, Fm 360, Microfilm, Rizal Library, Ateneo de Manila University.
Freer, William B. _The Philippine experiences of an American teacher: A narrative of work and travel in the Philippine Islands_(New York: Charles Scribner’s Sons, ).
Gómez, Fray Marcos OFM. _A friar’s Account of the Philippine Revolution_, trans. Apolinar Pastrana Riol, OFM. (Quezon City: Franciscan Friary of St Gregory the Great, ).
.
Sarong estudyante kan kasaysayan nin Kristyanismo sa Unibersidad kan Yale, mahilig magkutkot kan nakaagi si Jethro Calacday. Para sa mga komento asin suhestyon, mag-email sa .
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan
|
bik
| 1,572
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:30:00.964Z
|
https://magbikolkita.com/aw-ta-nagkarastahan/bawal-mamuot-man-kun-yaon-sa-caramoan/#
|
Bawal mamuot kun yaon sa Caramoan? | Magbikol Kita
|
Saturday, December 27, , 7:25am
# Bawal mamuot kun yaon sa Caramoan?
Published on Saturday, July 11, , 12:20am
by [Niles Jordan Breis]( "Posts by Niles Jordan Breis") \| [Aw, Ta Nagkarastahan?](
An sabi kaidto sako kan sarong tiyaon kong bokalison: “Ay, ate! Usmakon kan aki ka. Dai mo pag-isipon na ilusyunan an daragitang kataning mi ta primahon mo pa an.”
Buot sabihon, sing-aki ko pa daa. Pinsan. Kadugo. Kaya, bawal mamiday kaidtong mga dekada ’90 kan an Caramoan mayo pa lamang sa isip kan mga turista. Mga Caramoanon an sa parte na Lola. Basiño sinda. Kastilaloy. Bago pa naagom kan Breis. Sa Basiño man gikan an ina ni Ely Basiño Buendia kan Eraserheads. Duwa kuta kaming sikat ni Ely sa angkan kun nadagos akong magin bold actor sa mga pelikulang horror. Horrorosan ki brief(s) o kalson. Hugak na kuta akong magbwelta sa Caramoan pag bakasyon ta mala ngani maano man duman kun gabos na magagayon bawal man pasyaran. Gabos sinda kadugo mi daa. Puon Salvacion o Lipata o iba pang barangay asin hanggang sentro. Sarong aldaw, sa bulod ako nakaampos, harani sa masulog na salog asin inabot ako nin banggi. Asin ito su inot buda huri kong pakahiling nin kahoy na marambungon nin labi-labing aninipot. Marambong nanggad an kabilugan asin sa diklom, paghuna mo sarong nakalataw na liwanag, biyong naghahangos. Rumdom ko na kan mga oras na ito, kinaptan ko an sakong daghan asin pagmati ko, su kahoy buda ako… saro man saná. Sarong hinangos asin kurab-kutab. Pag-abot sa harong na garo dai pa ako naulian, ulukon su tiyaon ko. Baad daa mabua ako ta bakasyon daang naunabi alagad mayo man nin nakakaulay. Maray pa daang umuli na sa Tabaco.
Aram ko, sa ngunyan, bako mi na man gabos kadugo an mga babayi sa Caramoan asin haluyon na akong dai nakabisita duman. Lampas- trayntang taon? Alagad iyo. Su kahoy nin mga aninipot kan bangging ito na pitsuon an diklom—nasa daghan ko pa hanggan ngunyan. Kurab-kutab nin kagayunan na daing kasagkuran.
Sabi ngani kan mga gurang, bukudon daa an gabos na kayang dakupon kan daghan. Bako sanáng su mga kayang dakupon kan mata. Nasa daghan daa an tunay na pagmaan.
Sarong premyadong parasurat si Niles Jordan Breis. Guminana na sya sa Palanca, Premio Arejola, Gawad Obrang Literaturang Bikol, asin sa Premio Valledor. Gikan sya sa Tabaco, Albay. Sya an representante kan Southern Luzon sa NCCA National Committee on Literary Arts.
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan
|
bik
| 775
|
philcrawler
|
2025-12-26T23:30:00.996Z
|
https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/1537
|
{"id":,"date":"T17:15:25","date_gmt":"T09:15:25","guid":{"rendered":"http:\/\/magbikolkita.com\/?p="},"modified":"T17:15:29","modified_gmt":"T09:15:29","slug":"bansay-ni-pansit-pansitan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/magbikolkita.com\/nagom\/bansay-ni-pansit-pansitan\/","title":{"rendered":"Bansay ni pansit-pansitan"},"content":{"rendered":"\n<p>Ano an duot? Susog ki Ralph Waldo Emerson, sarong Amerikanong pararawitdawit, \u201cAn duot sarong pananom na dai pa nadidiskubre an bans\u00e1y o <em>virtue.<\/em>\u201d <\/p>\n\n\n\n<p>Igwang mga tawo na mataas an kiray sa linyang ini ta an pagtubod ninda mayong pakinabang an duot kun kaya kaipuhan na tulus-tulos gabuton. Alagad, para sa mga ekspiryensyadong paratanom o may pagkasabot sa pananom, igwang mga duot na dapat atamanon ta gikan sainda an nagkapirang kakanon asin medisina. Kaipuhan man an ibang duot para sa pagbalanse kan sistemang ekolohikal.<\/p>\n\n\n\n<p>Sa librong <em>Organic Gardening<\/em> ni Geoff Hamilton ), ipinasabot nya na dai dapat kaungisan an gabos na duot, asin lugi an paratanom kun bas\u00e1ng sana sindang hihilamunon. Saro sa sinambit ni Hamilton an dandelion<em> <\/em>(<em>Taraxacum officinale<\/em>) na mayaman sa mga mineral, pwerteng isalak sa ensalada an ugbos na mga dahon, sagkod an mga ugat kaini magigibong <em>caffeine-free coffee<\/em>. Paborito man an dandelion<em> <\/em>kan mga kulagb\u00e1w o <em>butterfly<\/em> huli sa magatas-gatas nyang dagta asin kulor kanaryo o yellow na burak. Gusto kaini an malipot na lugar kaya digdi sa Pilipinas makukua an dandelion sa Probinsya kan Benguet, minsan may nagtutubo man sa bukid Isarog.<\/p>\n\n\n\n<p>Susog sa saliksik ni Wilma C. Dichoso kan Ecosystems Research and Development Bureau, Department of Environment and Natural Resources ) manungod sa mga duot sa Pilipinas, igwang 39 na klase nin duot an pwedeng gamiton pambulong. Sa dokumentong ini, an pirang halimbawa nin duot na makukua digdi sa Kabikulan sagkod dakul an nakakamidbid iyo an amorseko<em> (Andropogon aciculatus Retz)<\/em> o pangrot, kulong-kugong-babayi o guti-guti (<em>Ageratum conyzoides<\/em>), turog-turog (<em>Mimosa pudica<\/em>), asin kulitis (<em>Amaranthus viridis<\/em>).<\/p>\n\n\n\n<p>Arog sa mga hinahangaan kong artista sa pelikula o palabas sa telebisyon, igwa man akong paboritong duot. Ini an Pansit-pansitan (<em>Peperomia pellucida<\/em>) o ulasiman bato. Saro an pansit-pansitan sa sampulong bulong-pananom na aprubado kan Department of Health (DOH). Ginagamit ini para sa pagpababa nin uric acid, urog na sa mga taong igwang rayuma sagkod <em>gout<\/em>. Susog sa pag-aadal kan National Integrated Research Program on Medicinal Plants (NIRPOMP), Institute of Herbal Medicine National Institutes of Health, University of the Philippines-Manila, haloy nang panahon na ginagamit sa Pilipinas an pansit-pansitan bilang tradisyunal na bulong huli sa saiyang sangkap na pampaampat nin kulog <em>(analgesic), <\/em>nakakapakupos nin gatok <em>(anti-inflammatory), <\/em>saka pampababa nin uric acid <em>(anti-hyperuricemic)<\/em>. An rekomendasyon ninda kun gagamiton ini sa pagbulong iyo na punan sa \u201c80mg\/kg\/day, dangan bawasan abot sa 40mg\/kg\/day pagkalihis nin duwang semana\u201d. <\/p>\n\n\n\n<p>Mabaskog an tindog kan mga sanga kan duot na pansit-pansitan maski hababaw an mga ugat nya. Nagtutubo ini sa intirong taon asin minaabot asta 40 sentimetro an langkaw kan mga paklang na bilog sagkod matagok. Korteng puso an berdeng dahon nya na makirikintab sagkod malumhok. Pirino an pisog kaini na nagigin similya kun linulupad kan duros. Nagtutubo ini sa malindong na lugar asin medyong basang daga, kaya kun tag-uran mas minadakol an pansit-pansitan.<\/p>\n\n\n\n<p>Swabe an hagod sa halunan kan tsaang pansit-pansitan asin may walat na siram sa dila, garo man sana <em>green tea<\/em>. Iyan an saro pang dulot na benepisyo kan duot na ini apwera sa gamit-pambulong. Habang luway-luway kong sinusurop an mainit na tsaa, kalmadong pagmati an nagdadalihig sa hawak ko maski nagtuturo an ganot. Madali sana man gibuhon an tsaang pansit-pansitan. Sabi ngani kaiyan, yaon lang sa ngangaan ta an duot na ini, inaagi-agihan asin minsan natutumakan pa. Sa sarong gugom na pansit-pansitan makakatimpla ka na nin duwang tasa. Ibuntog sa tasang may mainit na tubig an hinugasan na dahon asin paklang, dangan punan ng inumon pagkalihis nin tulong minuto. An sarong tasa kan tsaang ini mapapaugma ka asin mapapamarhay an salud mo.<\/p>\n\n\n\n<p><em>Isarog Delight<\/em>, iyan an apod ko sa ensaladang pansit-pansitan ta bastanteng maray an tubo kaini sa pamitisan ni Bukid Isarog. Tradisyunal na bulong, tsaa asin kakanon sa gabos na panahon an duot na ini. Manlain-lain an bersyon na mahihiling ta manungod sa ensaladang pansit-pansitan arog kan pagkaag nin kamatis, sibuyas, sili, o luya. An resipe kong <em>Isarog Delight<\/em> simple sana nganing dai madaog an namit asin parong kan duot, kaipuhan sya an bida. Pakatapos hugasan an duot asin paklang, pinapahinuruan kong marhay nganing mar\u00e1 o mayong halong tubig. Pakabugtak sa bandehado, binubudbudan ko nin pinaalang na bignay o <em>cranberries<\/em> asin kinakagan sa ibabaw nin <em>honey suckle flowers<\/em>. Igwa man akong simpleng <em>dressing<\/em> para sa ensaladang ini. Ensaladang duot na berde, presko, asin maisog an parong alagad masiram. Garo ini si sabi kan pamosong <em>chef<\/em> na si Jamie Oliver, \u201cAn totoong kakanon mayong ingridyente. An totoong kakanon iyo an ingridyente.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>Arog sa hardin, an buhay nin tawo pan\u00f4 man nin mga duot. Halimbawa, an pagtios, kahilangan, pagpalya kan mga plano, mandatang kaisipan sa kapwa, iriwal sa pamilya o an pagtraydor nin amiga\/amigo garo man sana mga duot na may hilo o kamandag. An kurapsyon, pagratak sa karapatan pantawo, pag-uri sa kasaraditan, pagraot sa mga salog, bukid sagkod mga kahoy, paglugos sa dignidad kan mga babayi, asin pagbasang-basang sa kapakanan kan mga aki, iyo an mga klase nin duot na nagraraot sa banwaan asin peste sa namamanwaan. An pulitiko sagkod mga <em>public servant<\/em> na puros sana taram pero daing totoong serbisyo garo linya sa rawit-dawit ni Emily Dickinson, \u201cA man of words and not of deeds, Is like a garden full of weeds\u201d. <\/p>\n\n\n\n<p>Kun kaya siring sa paghilamon nin nakakadistrosong duot, kaipuhan gabuton sa puon an mga mandatang elemento sa satuyang sosyudad tanganing dai na makadanyar.\u00a0 Kuta na an magdanay na mga duot sa buhay ta asin kapalibutan arog ni Pansit-pansitan, na an bansay nakakabulong nin hilang, nakakapakalma sa pusong may purisaw, nakakahali nin gutom asin may darang kaugmahan.<\/p>\n\n\n\n<p style=\"color:#ffffff\" class=\"has-text-color\">.<\/p>\n\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ano an duot? Susog ki Ralph Waldo Emerson, sarong Amerikanong pararawitdawit, \u201cAn duot sarong pananom na dai pa nadidiskubre an bans\u00e1y o virtue.\u201d Igwang mga tawo na mataas an kiray sa linyang ini ta an pagtubod ninda mayong pakinabang an duot kun kaya kaipuhan na tulus-tulos gabuton. Alagad, para sa mga ekspiryensyadong paratanom o may […]<\/p>\n","protected":false},"author":15,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"off","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":""},"categories":[123],"tags":[69,47,130,132,700,702,49,124,125,697,698,699],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Bansay ni pansit-pansitan | Magbikol Kita<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"http:\/\/magbikolkita.com\/nagom\/bansay-ni-pansit-pansitan\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Bansay ni pansit-pansitan | Magbikol Kita\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Ano an duot? Susog ki Ralph Waldo Emerson, sarong Amerikanong pararawitdawit, \u201cAn duot sarong pananom na dai pa nadidiskubre an bans\u00e1y o virtue.\u201d Igwang mga tawo na mataas an kiray sa linyang ini ta an pagtubod ninda mayong pakinabang an duot kun kaya kaipuhan na tulus-tulos gabuton. Alagad, para sa mga ekspiryensyadong paratanom o may […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"http:\/\/magbikolkita.com\/nagom\/bansay-ni-pansit-pansitan\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Magbikol Kita\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/magbikolkita\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"T09:15:25+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"T09:15:29+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-content\/uploads\/\/12\/MKidentity.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@magbikolkita\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@magbikolkita\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\">\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"4 minutes\">\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#organization\",\"name\":\"Magbikol Kita\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/\",\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/magbikolkita\/\",\"https:\/\/www.instagram.com\/magbikolkita\/\",\"https:\/\/www.youtube.com\/magbikolkita\/\",\"https:\/\/twitter.com\/magbikolkita\"],\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#logo\",\"inLanguage\":\"en\",\"url\":\"\",\"caption\":\"Magbikol Kita\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#logo\"}},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#website\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/\",\"name\":\"Magbikol Kita\",\"description\":\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/?s={search_term_string}\",\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"en\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"http:\/\/magbikolkita.com\/nagom\/bansay-ni-pansit-pansitan\/#webpage\",\"url\":\"http:\/\/magbikolkita.com\/nagom\/bansay-ni-pansit-pansitan\/\",\"name\":\"Bansay ni pansit-pansitan | Magbikol Kita\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#website\"},\"datePublished\":\"T09:15:25+00:00\",\"dateModified\":\"T09:15:29+00:00\",\"inLanguage\":\"en\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"http:\/\/magbikolkita.com\/nagom\/bansay-ni-pansit-pansitan\/\"]}]},{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"http:\/\/magbikolkita.com\/nagom\/bansay-ni-pansit-pansitan\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"http:\/\/magbikolkita.com\/nagom\/bansay-ni-pansit-pansitan\/#webpage\"},\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#\/schema\/person\/23ab9f684c2ddc05c17f38e347b\"},\"headline\":\"Bansay ni pansit-pansitan\",\"datePublished\":\"T09:15:25+00:00\",\"dateModified\":\"T09:15:29+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"http:\/\/magbikolkita.com\/nagom\/bansay-ni-pansit-pansitan\/#webpage\"},\"commentCount\":1,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#organization\"},\"keywords\":\"Bicol,BIkol,Food,Food Security,Local flora,Local ingredients,Magbikol Kita,Maria Leny Felix,Nagom,Pansit-pansitan,Pepper Elder,Weed\",\"articleSection\":\"N\\u00e0gom\",\"inLanguage\":\"en\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"http:\/\/magbikolkita.com\/nagom\/bansay-ni-pansit-pansitan\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#\/schema\/person\/23ab9f684c2ddc05c17f38e347b\",\"name\":\"Maria Leny Felix\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#personlogo\",\"inLanguage\":\"en\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-content\/uploads\/\/12\/13-LenyF.jpg\",\"caption\":\"Maria Leny Felix\"},\"description\":\"Si Maria Leny E. Felix sarong paratanom asin paraluto sa Hardin nin mga Aninipot kun dai naglulupad-lupad. Kagsurat kan librong Rekado asin Rekwerdo. Kairiba kan mga grupong nagpapatalubo sa Irukan: Center for Sustainable Environmental Governance, sarong proyekto na an misyon pangatamanan an mga natural na kahoy sa Pilipinas asin mga salog sa Bikol.\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/"}],"collection":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/users\/15"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post="}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/\/revisions\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent="}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post="},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post="}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
|
bik
| 1,191
|
philcrawler
|
2025-12-27T02:44:36.309Z
|
|
https://magbikolkita.com/author/christian-dy/page/2/?et_blog#
|
Magbikol Kita | Christian Dy
|
Saturday, December 27, , 7:35am
Ekonomista sa buwis, investments, dangan komersiyo si Christian Dy. Pagsurat nin mga reporma sa ekonomiya an pigagibo nya ngana.
## [Mag-invest kita](
by [Christian Dy]( "Posts by Christian Dy") \| [Sentabo Kumon](
Sa ngamin na diskusyon manungod sa ekonomiya nin Bikol, pirmi mong madudungog na usad kita sa mga pinakapobreng parte kan Pilipinas. Hindi pa kita naka-eskapo sa mentalidad na pirmi na saná kitang magatios. Pero, kadakol nang nagabago sa inangal na “fundamentals” nin...
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan
|
bik
| 408
|
philcrawler
|
2025-12-27T02:44:36.309Z
|
https://magbikolkita.com/category/asog/feed/
|
<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss version="2.0"
<title>Asog | Magbikol Kita</title>
<atom:link href=" rel="self" type="application/rss+xml" />
<description>Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon</description>
<lastBuildDate>Thu, 17 Dec :43:05 </lastBuildDate>
<language>en</language>
hourly </sy:updatePeriod>
<sy:updateFrequency>
1 </sy:updateFrequency>
<title>Asog | Magbikol Kita</title>
<title>Sangay, Lain, Balayi: Pataratara sa Bikol Gender Studies</title>
<dc:creator><![CDATA[Jaya Jacobo]]></dc:creator>
<pubDate>Sat, 18 Jul :21:38 </pubDate>
<category><![CDATA[Asog]]></category>
<category><![CDATA[Gender]]></category>
<category><![CDATA[Gender Studies]]></category>
<category><![CDATA[Homosexuality]]></category>
<category><![CDATA[Jaya Jacobo]]></category>
<category><![CDATA[Magbikol Kita]]></category>
<category><![CDATA[Malcolm Mintz]]></category>
<category><![CDATA[Sangay]]></category>
<guid isPermaLink="false">
<description><![CDATA[<p>Haloy ko nang minawot na hunahunaon o paghurup-hurupan an diskurso manungod sa gender sa kulturang Bikolnon. Pàno isasa-teorya an nasabing konsepto? Ining ensayong ini sarong panginot na pag-adal sa mga posibilidad nin bernakular na pag-iisip na gikan sa sadiring runâ.  Magpuon kita sa tataramon. Kun kokonsultahon an Bikol Dictionary/Diksionáriong Bikol ) ni Malcolm W. Mintz, [&#;]</p>\
<p>The post <a rel="nofollow" href=" Lain, Balayi: Pataratara sa Bikol Gender Studies</a> appeared first on <a rel="nofollow" href=" Kita</a>.</p>\
<content:encoded><![CDATA[\
<p>Haloy ko nang minawot na hunahunaon o paghurup-hurupan an diskurso manungod sa <em>gender</em> sa kulturang Bikolnon. Pàno isasa-teorya an nasabing konsepto? Ining ensayong ini sarong panginot na pag-adal sa mga posibilidad nin bernakular na pag-iisip na gikan sa sadiring runâ. </p>\
<p>Magpuon kita sa tataramon. Kun kokonsultahon an <em>Bikol Dictionary/Diksionáriong Bikol</em> ) ni Malcolm W. Mintz, an dakit nya sa <em>gender</em> mahahanap sa &#;sangay,&#; na tinatawan nya nin kahulugan bilang <em>&#;a nickname shared by two people, used only when greeting each other&#;</em> asin <em>&#;to call each other by the same name.&#;</em> Magayon na kawat kan lenggwahe. <em>Call me by your name</em>, gayod? Eh, sa parehas man saná, patas baga. May romantisismo. Asin urog na may <em>queerness</em>. <em>Homonomenclature</em>, ano? Sangay sa pangaran! Harani na kita kaini sa homosekswalidad, sangay sa sekswal na kamawutan, iyong gayo.</p>\
<p>Tinatawan nin magaya-gayang kasakitan <em>(joyful difficulty)</em> kan depinisyon na ini an pag-intindi sa <em>gender</em> bilang sosyalisasyon kan mga lawas sunod sa kultural na gawi manungod sa pagkababayi o pagkalalaki o sa pagkatawong minakontra sa binaryong ini. Imbes na klasipikasyon na base sa kalainan <em>(difference)</em>, an diskurso nin pagkalain-lain <em>(diversity)</em>, nakasarig na sa kasangayan <em>(similarity)</em>. Pàno magkasangay an babayi sa lalaki? An babayi sa binabayi? An tomboy sa lalaki? An lalaki sa babayi? Marhay ini. Produktibong marhay. Bako na sanáng asa pirmi sa anatomiyang kinukimpirma saná kan doktor sa operating room (bako kan mismong may lawas, kan may mismong pagkaaram kun ano an pagkatawo nya), na pinupunan nin manlain-lain na porma nin byolensya ngunyan.</p>\
<p>Dagdag pa ni Malcolm W. Mintz, an <em>sangay</em> manungod man ini kun parehas an <em>gender</em> asin <em>sex</em> kan duwang tawo. Interesante, bakong iyo? Sabi ko na ngani kasubago, may <em>queerness</em> digdi. Nasa bernakular ta palan na pagkaaram kan <em>gender</em> an homosekswalidad bilang pagkatawo na normal, arog saná kaiyan. </p>\
<p>Alagad, balikan ta an ehemplong itinao kan <em>lexicographer</em>: &#;Kaming magkabalayi kun dai magkasangay an uring tawo. <em>We are like in-laws, except that our children are of the same sex</em>.&#; Sa tataramon na ini, nagdadakula an diskurso hali sa <em>gender</em> mismo, paduman sa inaapod nindang <em>kinship</em>, sa Bikolnon, &#;sadiring-tawo.&#; Magsadiring-tawo haros (balayi) ngani man talaga an duwang tawo kun an mga aki ninda ikinasal asin nagsasaro na. Sa ehemplo ni Mintz, dai ini pwedeng mangyari ta an mga aki ninda magkasangay. Kun bakong parehas na homosekswal na babayi, parehas na homosekswal na lalaki. </p>\
<p>Sunô ko an ehemplong ini ta may kritika na sa <em>cisheteropatriarchal</em> na parametro kan kulturang Bikolnon na an huna saná sa relasyon na matrimonyo, duwang tawo na magkalain, bakong magkasangay. An pwedeng ikasal, lalaki saná asin babayi, sa kumbensyunal na pagkahunà sa mga identidad na ini. Sa halimbawang tataramon, nalaladop ko an paghurup-hurop kan duwang ma-gurang sa byolensya kan sarong sosyudad na dai tinutugutan an duwang magkasangay na mga tawo na magkaminuutan. </p>\
<p>May kamunduan duman, bakong iyo? Alagad, sa diskursong nabuksan ta gamit an sadiring tataramon, may bagong kasaysayan kitang nahiling asin nadangog. Magaya-gaya, maski papàno. Kun may konsepto kita kan kalainan, pagkamanlain-lain, o an hinuhunà tang &#;malain,&#; igwa man kitang pagkaintindi sa katutuuhan kan kasangayan, na gigikanan nin hustisya sa pakikipagkapwa ta sa mga sadiring tawo sa rona.</p>\
<p class="has-text-color" style="color:#ffffff">.</p>\
<p>The post <a rel="nofollow" href=" Lain, Balayi: Pataratara sa Bikol Gender Studies</a> appeared first on <a rel="nofollow" href=" Kita</a>.</p>\
]]></content:encoded>
<slash:comments>0</slash:comments>
|
bik
| 678
|
philcrawler
|
2025-12-27T02:44:36.309Z
|
|
https://magbikolkita.com/sentabo-kumon/uno-baya-an-financial-literacy/#
|
Uno bayâ an financial literacy? | Magbikol Kita
|
Saturday, December 27, , 7:34am
# Uno bayâ an financial literacy?
Published on Sunday, August 09, , 11:01am
by [Christian Dy]( "Posts by Christian Dy") \| [Sentabo Kumon](
Nganang krisis, kadakol na naman na nagapabakal nin _financial products_ arog san life insurance gamit ang terminong _financial literacy_. Baga ibig sabihon, bago mo sinda nangilalan, wara ka barang pagkaisi sa kwarta. Baga pag nangilalan mo na sinda kina nagbakal ka nin produkto ninda, _financially literate_ ka na.
Bukon man ngamin na nasa trabaho nin pagpabakal ning _financial products_ arug sadi ang gibo. Pero, para sa usad na propesyon na pagatiwalaan mo nin kwarta, dapat kadaklan, kun bukon ngamin, rasonable dangan responsable an pagpapabakal ning produkto, lalo kun dakulang kwarta an pinaga-iristoryahan.
Primero, an ibig sabihon san _financial literacy_, tatao ka magpa-inu-ino ning kwarta, dangan indi ka nasusula san liwanag nin tuga ning sobra-sobrang delihensya. An pinaka-obheto kan _financial literacy_ dapat, su wara ka namamatian na makukusog na emosyon pag-abot sa kwarta. An _financial literacy_, simple man saná. Kapag nababayadan mo an mga obligasyon mo, indi ka nagagasto nin sobra sa kita mo, pirmi ka man nakakatagama para sa pangaipo nin ibang tawo, dangan pirmi kang ayo pasiguro para sa mga posibleng umabot na kadipisilan, _financially literate_ ka.
Kun inurualdaw ka nang kikulit ning ahente, na baga wara ka na barang ginibong tama sa buhay mo kun wara kang health o life insurance, bukon _financial literacy_ an gusto san tao na iyan para simo.
Likay kapag an pagturo nin _financial literacy_ pirming ayo kaibang produkto. An angal namon na mga ekonomista sa posibleng problema didi, _principal-agent problem_. Ika, bilang _principal_, nagatiwala kan kwarta mo sa _agent_. Naglaláom ka baya na su _agent_, su ikarahay mo an gigibuhon. Pero, ta si _agent_ ayo _commission_ magsa-mahray ang kamutangan mo o indi basta magbayad ka, mas dakula an posibilidad na papabakalan ka ni _agent_ nin mga produkto na indi mo man talaga ikarahay, o indi man talaga pinakamarahay para simo, kisa wara transaksyon na mangyari. Lain pa dyan su pag mahal an produkto, syempre mas dakula an _commission_ ni _agent_.
Kaya importante na an _financial literacy_, maadalan sa eskwelahan, sa broadcast media, dangan sa iba pang independenteng paagi. Lalo ta bukon man barato an _financial products_ arog san _insurance_, importante kuta na _financially literate_ ka na bago ka maka-istorya na san mga nagpabakal ning _financial products_. Alangan man sabihan ka sa tindaan nin _luxury items_ na magtipid ka saná! Syempre, pirmi nang an pasunod na _financial literacy_ san nagatinda, bakalun mo su produkto ninda.
Sa puntong yadi, gusto ko man iduon sainyo na an _financial literacy_ indi pwedeng iseparar sa realidad kan buhay. Kun kulang talaga an suweldo mo, kaiba sa _financial literacy_ an pag-akò na para sa ibang tao, indi talaga magka-amo an kita sagod sa indi nagalangkaw an sweldo o kaya naga-baba an presyo nin mga babakalon. An _financial literacy_ bukon mahika. Pag kulang, kulang. Indi magtubod sa aroganteng insulto san ibang _financial coaches_ na “indi ka saná pauno tatao magbudget” kun dipisil man talaga ang buhay mo.
An _financial literacy_ kaiba an bilog na aspektong pinansyal san buhay nin usad na tawo. Kaipuhan tatao kang iwasan an mga ikararaot san estado pinansyal mo—arog san bukon patas na patakaran para sa mga empleyado, dangan pagboto sa inkompetenteng mga politiko. Kapag an _financial literacy_ bukon konektado sa _social awareness_, o pagigin maaram sa estado nin sosyudad, pirmi mong isipon na kasàlan mo kaya ka nagatios.
Narumduman ko, su mga maestra ko sa MORMS, pirming lubong sa utang maski ngani bukon man mahal mabuhay sa probinsya. Pag inunga ko kun nyata pirming kulang an sweldo ninda, an simbag sakon, “Minsan kaya napapagasto para sa pamilya, ta ibibawi ko na saná su pirmi akong wara sa balay. Ayo pati mga kaipwan man bakalon para sa classroom.”
Ayo daw mangahas magsabi na mararaot na tawo an mga maestrang yadi? Siisay an ayo buót na magsabing _financially illiterate_ pauno sinda kaya pirmi sindang baon sa utang? Makatabang an matanos na pagbadyet, pero an mas importante, matanos na polisiya para bukon surobra an oras ning trabaho nin mga maestro dangan maestra. An _financial literacy_ dapat nakakatabang sa pagigin mas marhay dangan mas maugmang tao. Bukon _financial literacy_ an pagigin manhid sa reyalidad san tawo, dangan pagka-warang-pagmakulog sa iba.
.
Ekonomista sa buwis, investments, dangan komersiyo si Christian Dy. Pagsurat nin mga reporma sa ekonomiya an pigagibo nya ngana.
[Jocelyn P. Castelo](
on August 21, at 8:57 am
Salamat sa pagkakarar sading punto na yadi ta ako sa kamaturan dara dara ko sagkod ngana ang sanit sa boot na piga akusar sakun na kuripot daw ako. Sa bilog kung buhay nagatubod ako na ang pag gastos nin uyon sana sa pigakita mo ukon man pagiging kuripot. Lalo na ta d ako nangutang para sana mag show off (maghanda sa birthday party para maging in sa mga “friends kuno”.
Naogma ako sa nabasa kong paliwanag mo ta financial literacy palan talaga ang angal didtu sa ulay ko ng pigapractice na “live within my means”. Hindi naga gastos nin sobra sa income.
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan
|
bik
| 1,215
|
philcrawler
|
2025-12-27T02:44:36.309Z
|
https://magbikolkita.com/wp-json/oembed/1.0/embed?url=https%3A%2F%2Fmagbikolkita.com%2Fnagom%2Fkakanon-sa-panahon-nin-pandemya%2F&format=xml
|
{"version":"1.0","provider_name":"Magbikol Kita","provider_url":"https:\/\/magbikolkita.com","author_name":"Maria Leny Felix","author_url":"https:\/\/magbikolkita.com\/author\/maria-leny-felix\/","title":"Kakanon sa panahon nin pandemya | Magbikol Kita","type":"rich","width":600,"height":338,"html":"<blockquote class=\"wp-embedded-content\"><a href=\"https:\/\/magbikolkita.com\/nagom\/kakanon-sa-panahon-nin-pandemya\/\">Kakanon sa panahon nin pandemya<\/a><\/blockquote>\n<script type='text\/javascript'>\n<!--\/\/--><![CDATA[\/\/><!--\n\t\t\/*! This file is auto-generated *\/\n\t\t!function(d,l){\"use strict\";var e=!1,n=!1;if(l.querySelector)if(d.addEventListener)e=!0;if(d.wp=d.wp||{},!d.wp.receiveEmbedMessage)if(d.wp.receiveEmbedMessage=function(e){var t=e.data;if(t)if(t.secret||t.message||t.value)if(!\/[^a-zA-Z0-9]\/.test(t.secret)){for(var r,i,a,s=l.querySelectorAll('iframe[data-secret=\"'+t.secret+'\"]'),n=l.querySelectorAll('blockquote[data-secret=\"'+t.secret+'\"]'),o=new RegExp(\"^https?:$\",\"i\"),c=0;c<n.length;c++)n[c].style.display=\"none\";for(c=0;c<s.length;c++)if(r=s[c],e.source===r.contentWindow){if(r.removeAttribute(\"style\"),\"height\"===t.message){if(1e3<(a=parseInt(t.value,10)))a=1e3;else if(~~a<200)a=200;r.height=a}if(\"link\"===t.message)if(i=l.createElement(\"a\"),a=l.createElement(\"a\"),i.href=r.getAttribute(\"src\"),a.href=t.value,o.test(a.protocol))if(a.host===i.host)if(l.activeElement===r)d.top.location.href=t.value}}},e)d.addEventListener(\"message\",d.wp.receiveEmbedMessage,!1),l.addEventListener(\"DOMContentLoaded\",t,!1),d.addEventListener(\"load\",t,!1);function t(){if(!n){n=!0;for(var e,t,r=-1!==navigator.appVersion.indexOf(\"MSIE 10\"),i=!!navigator.userAgent.match(\/Trident.*rv:11\\.\/),a=l.querySelectorAll(\"iframe.wp-embedded-content\"),s=0;s<a.length;s++){if(!(e=a[s]).getAttribute(\"data-secret\"))t=Math.random().toString(36).substr(2,10),e.src+=\"#?secret=\"+t,e.setAttribute(\"data-secret\",t);if(r||i)(t=e.cloneNode(!0)).removeAttribute(\"security\"),e.parentNode.replaceChild(t,e)}}}}(window,document);\n\/\/--><!]]>\n<\/script><iframe sandbox=\"allow-scripts\" security=\"restricted\" src=\"https:\/\/magbikolkita.com\/nagom\/kakanon-sa-panahon-nin-pandemya\/embed\/\" width=\"600\" height=\"338\" title=\"&#;Kakanon sa panahon nin pandemya&#; &#; Magbikol Kita\" frameborder=\"0\" marginwidth=\"0\" marginheight=\"0\" scrolling=\"no\" class=\"wp-embedded-content\"><\/iframe>","description":"An pagmawot nin n\u00e0gom sa kakanon garo man sana pagliwuy-liwoy sa hadok kan namumutan. Kaidtong hayskul ako sa Unibersidad kan Nueva Caceres, luglog an paborito kong mirindalan ta man\u00e0gom na, barato pa. Makukua ini sa mga karihan sa Barangay Abella [sa Naga] kairiba an baduya, kalingking, banana cue, asin linubak. Urog na minaluwas an n\u00e0gom […]","thumbnail_url":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-content\/uploads\/\/07\/13Leny-1.png"}
|
bik
| 105
|
philcrawler
|
2025-12-27T02:44:36.309Z
|
|
https://magbikolkita.com/monasteryo-sa-kadlagan/ahimsa/#
|
Ahimsa | Magbikol Kita
|
Saturday, December 27, , 7:43am
Published on Sunday, November 08, , 6:50pm
by [Jingjin 淨近]( "Posts by Jingjin 淨近") \| [Monasteryo sa Kadlagan](
Sa sarong text, igwang naghapot kun vegetarian ako. Simbag ko, “Vegan po.” Naghapot giraray kun ano an diperensya kan duwa.
An vegan dai nagkukunsumo nin sugok, gatas, asin tangguli. Dai man ako naggagamit o nagsusulot nin produkto na gikan sa hayop, siring kan anit, seda, lana, asin iba pang mga gikan sa pag-abuso sa hayop siring kan _lab experiment_. Dai ako nagdadalan nin circus kun igwang pinapasakitan na hayop; dai ko man pinapasyaran an zoo, an aquarium, o an tourist spots kun sain igwang pinapasakitan na hayop.
Apat na dekada na akong vegetarian antes magin vegan. Pitong taon na akong vegan.
Tano ta vegan ako?
Sarong simbag sana: _Ahimsa_.
Ano an Ahimsa?
Hali ini sa duwang tataramon: _himsa_ (paglugad, pagkulog, byolensya); asin _a_ (mayo). Ahimsa: _mayong byolensya_. Sa Budismo ini an primerong presepto: an dai mangkulog, dai manggadan, sa isip, sa taram, sa gibo. Kabali digdi an dai pagkulog sa mga hayop.
Aram na kan kadaklan na an vegetarian dai nagkakakan nin karne, manok, asin sira. Bawal sa vegetarian na kakanon an gabos na may buhay. An dai pa maintintihan kan kadaklan kun tano ta an vegan dai nagkukunsumo nin gatas, sugok, asin tangguli. An simbag: Ahimsa.
Ahimsa nin huli ta an _dairy industry_ saro sa mga pinakamaringis na industriya sa planeta. Tanganin magatasan an baka, pwersahan binabados ini sa paagi nin “artificial insemination.” Sa ibang taram, _linulupigan_. An ugbon sinusuway tulos sa saiyang ina sa laog nin 24 oras. Kun lalaki an ugbon, binebenta o ginagadan (mayong pakinabang sa negosyo). Kun babayi pinapadakula sagkod na pwersahan binabados siring kan saiyang ina.
Pag sinda ginagatasan ginagamit an “milking machine” na gibo sa goma, aluminyum, o asero. An resulta, an baka nagkaka- _mastitis_, sarong impeksyon na hali sa bakterya na dara kan sangkap na ginagamit sa paggatas. An suso kan baka sensitibong marhay. Maski kamot an gamiton mo, nalulugadan an suso ninda kan saindong mga kuko. An resulta, kadaklan na gatas may salak na nana.
An normal na manok nagsusugok nin 12 sugok sa laog nin sarong taon. Pero sa paagi nin _genetic manipulation_, pinipirit ining magsugok nin 300 na sugok sa laog nin sarong taon. An calcium sa sugok kinukua sa saiyang hawak kaya nanruruluya asin dai na sinda nakakatindog. Garo man sana pinipirit mo an sarong babayi na magregla arualdaw.
An tangguli kakanon kan mga putyukan. Matrabaho an pagprudusir nin tangguli. Kinukulekta ninda an pollen asin tagok sa manlainlain na mga burak. Kun mayong tangguli, magugutom sinda. An pagkua kan saindang kakanon, sarong paghabon. An tangguli para sa putyukan.
Tano ta sa kada espesyal na okasyon, kaipuhan maggadan nin hayop? Sa kasal, bunyag, kumpleanyo, anibersaryo, pasko, bagong taon, pyesta, nakapasar sa exam, graduation, asin kadakol pang iba‚tano ta kaipuhan maggadan nin hayop? Tanganin mag-enjoy, tano ta dapat maggadan?
Sa kada segundo, 300,000 na mga hayop an ginagadan sa kinaban. Namamatian ninda kun bubunuon na sinda. Mahihiling mo sa saindang mga mata, nagkikimahirak, pero dai ta iniintindi.
An buhay kan sarong urig mas importante kan sakuyang pagnamit nin lechon.
Tama daw na maggadan nin sarong linalang na nagkukuragrit, nakikimahirak na dai man tabi sya gadanon? Kaya mo daw hilngon sa mata an sarong manok asin sabihon saiya na dai ka mabubuhay kun dai ka magkakan nin fried chicken? Arin an mas importante?
“Speciesism” an apod kaini, an pag-abaw-abaw ta na kita an pinaka-soberano na linalang sa planeta. Ini an salâ na pagtubod na minukna kita tanganing mamayo asin mag-asertar kan satuyang superyoridad sa mga hayop. Na an hayop minukna para satuya tanganin kakanon ta. Na an hayop mayong kalag kaya ok sanang gamiton sinda siring kan sarong obheto. Ining isip na ini an kawsa kan _deforestation_ na kun tano naglakop an virus.
Nin huli kan mga ini, anti-logging asin anti-mining an adbokasiya ko, ligal man an negosyo o iligal. An kakahuyan mga pulmon yan kan planeta. Mga antena ini na nagririsibi nin enerhiya hali sa “electromagnetic field” kan uniberso tanganing masuportahan an buhay sa satuyang planeta.
Pero ano an ginigibo ta? Deforestation.
Sabi ngani ni Senadora Cynthia Villar, an pagrumpag sa mga iniirukan kan mga “wildlife habitats” nakasumpay sa paglakop nin mga virus. (Philstar Global, Hulyo 6, )
Hapot: An mga tinanom nakukulgan man kun ginuguno, bakong iyo?
Simbag: Tama. Mantang kita nabubuhay, dai ta maibitaran an pagkulog sa iba. Pero dai tinutuyo. Sa paglakaw ta sana, dai maiibitaran matungtungan an mga insekto. An hangaw ta nakakagadan nin dakol na mikroorganismo. Pero dai man pwedeng dai na kita maghangos.
An pagka-vegan bakong perpekto, pero naiinaan an tios kan mga hayop.
An hayop dai nagtutulod nin droga, dai naghahabon sa kaban kan banwa, dai nanlulupig nin mga inosenteng babayi—tano ta pinapasakitan asin ginagadan? Ano an saindang kasalan? Porke hayop “sana”? Ano na an nangyari sa Animal Welfare Act of (RA )?
Hapot: Pano mo makukumbinsi an tawo na sala an paggadan nin hayop? Bako daw tiwaring an hiling sa vegan?
Simbag: Kun nabuhay kita kaidtong mga , tiwaring ka kun sabihon mo na an kinaban bakong sentro kan uniberso. Kan , tiwaring ka kun sabihon mo na sala an pang-uuripon (slavery). Maski an ibang relihyon kaidto sasabihon saimo na tama sana yan. Kun nabuhay ka kan , ngingisihan ka kun sabihon mo na may diretso mag-boto an mga babayi. An babayi sa harong sana, sasabihon saimo. Kaidtong mga , delikado an buhay mo sa Amerika kun imungkahi mo na dapat patas-patas sana an puti asin an itom. Kaidtong mga , ngingisihan ka kun sinusuportahan mo an mga “gay.” Kan , irereklamo ka, siring kan pigreklamo ako kan ibang estudyante, kun dai mo sinda tinugutan mag sigarilyo sa laog kan klase. Diretso daa ninda yan. Ngunyan tiwaring pa giraray an hiling samuya nin huli ta habo ming magkakan nin karne.
“An sakuyang tulak bakong sementeryo nin mga bangkay,” sabi ni Leonardo da Vinci, sarong vegetarian. Tiwaring daw yan? Si Pythagoras binabayaran an mga parasira idaklag sana an mga sira pabalik sa dagat. Tiwaring man sya?
Balaog kong iniririkomendar na dalanon nindo an pelikulang _Earthlings_ (dir. Shaun Monson, ) na isinaysay ni Joaquin Phoenix na ganador kan Best Actor sa Academy Awards para sa pelikulang _Joker._
Namamatian ta na an mga konsekwensya na dara kan “himsa.” Sagkod na dai ta seryosohon ini, babalikbalikan kita kan virus. Dai ko na aram kun ano an magigin “new normal” kun mayo nang normal na buhay. An industrya nin karne, manok, sira, gatas, sugok iyo an kawsa nin mga danyos sa satuyang palibot. Huli ka ini, an pagka-vegan iyo na sana an nawawalat na opsyon.
Sa ibabaw kan gabos: an bweltada kan karma na mayong pigsasanto.
Pwede daw mag vegan na kita?
Bako sanang para sa mga hayop, pero para sa malinig na tubig, para sa dagat, bukid asin salog, sa mga kakahuyan, sa satuyang salud, sa katuninungan, sa futuro kan satuyang mga aki—para sa interong planeta.
**Mga katakod na basahón:**
[“Screaming for Their Skin: No Sweater is Worth Their Suffering”](
[“Definition of veganism”](
[“Ahimsa — the most beautiful word ever written”](
[“The honey industry”](
[“Animals slaughtered for food every second”](
[“If we keep eating animals, another virus will come”](
[“Destruction of wildlife habitats linked to spread of diseases”](
[“Plants feel pain too!”](
[“Earthlings movie narrated by Joaquin Phoenix”](
.
Si Jingjin (淨近) iyo an Chairman Emeritus kan Board of Trustees kan Universal Wisdom Foundation, Inc. Bago magretiro, nagtao sya nin mga Dharma Talks sa Wisdom Park Temple asin sa iba pang mga Buddhist temples sa laog nin duwang dekada. Para sa mga hapot, mag-email sa: .
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan
|
bik
| 1,638
|
philcrawler
|
2025-12-27T02:44:36.309Z
|
https://magbikolkita.com/nagom/lutong-sorsoganon-lutong-tootsie/#comment-243
|
Lutong Sorsoganon, lutong Tootsie | Magbikol Kita
|
Saturday, December 27, , 7:37am
# Lutong Sorsoganon, lutong Tootsie
Published on Tuesday, December 08, , 2:54pm
by [Maria Leny Felix]( "Posts by Maria Leny Felix") \| [Nàgom](
Pàno ko malilingawan an tangro na imbong kan lutong Sorsoganon. Ngunyan na mauran an panahon, nagigirumduman ko an _ananakla_ sa Prieto Diaz ta mas dakol an dakop kun tag-uran. Kapamilya an ananakla kan _crayfish_ na madadakop sa _mangroves_ o bakawanan na igwa nin dikit na askad an tubig. Garo ini sadit na banagan o _lobster_ na mahamis-hamis an namit kumpara sa usbon. Pwedeng gàgaon o unugon sa ganot kan nagkakalaga-kagang tubig dangan idutdot an laman sa suka na may bawang asin sili sa oras nin pagkakan. Kun igwang nyog, masiram an ginutaan kaini na sinalakan nin lumbod na langka. Para sa espesyal na okasyon, pwede ining ihurno sa mantikilya na may dinukdok na bawang asin giniris na sili. Sa sarong restoran sa Suva, Fiji, nanamitan ko an kabaing na kakanon-dagat, an ginutaan na Fijian _mud crabs_ na binudbudan nin _Mexican coriander_. Maski masiram man ini, dai ko pa giraray ipapadaog an ananakla kan Sorsogon. Tentasyon sa siisay man na nagdidyeta an gisong ananakla ta sa siram kaini, dakol kang makakakan na maluto. (Ed’s note: Kapinunan pa saná, nakakagutom na.)
Apwera sa ananakla, makukua sa probinsya kan Sorsogon an manlainlain na klase nin masiram na kakanon asin matitibay na mga paraluto. Siisay an dai mauugma ki Tiya Betty, an gurangan na paraluto kaidto sa Our Lady of Penafrancia Seminary, Sorsogon. An tagingting kan harak-hatak nya siring na ka-siram kan saiyang maharang asin naglalana-lanang ginutaan na santol. Igwa ining salak na mariguso asin binangutan nin làbas na balaw. Kun buhay pa ngunyan asin napadpad sa Sorsogon an _chef_ na si Anthony Bourdain, mauugma sya kun manumpungan nya si Tiya Betty, ta sa tahaw kan mga suanoy nyang usipon manungod sa istilo nin pagluto, tatangruan sya kaini nin simpleng kakanon, alagad managom.
Sa pagsuroy-suroy ko sa Sorsogon, namidbidan ko man si Mamay Belen na ngunyan yaon na sa paraiso ni Amang Dyos. Nakaistar sya sa Barangay Buhang, saro sa mga kostal na barangay kan Bulusan, Sorsogon, na bastante sa sira asin iba pang kakanon-dagat. Sa harong nya nanamitan ko an inun-on na turos o _rabbitfish_ ( _Siganus guttatus_). Saro ining sadit na sira na dakula asin maitom an mata sagkod garo ngusong-rabbit kaya nginaranan na rabbitfish. An kulor kan kublit nya halong kanaryo asin itom. Bakong kagayunan an panluwas na itsura kan turos kaya dai mo huhunaon na abang nagom kan namit. Sadiring suka na gibo sa tubig kan nyog an pantimpla ni Mamay Belen sa inun-on na turos, binudbudan nin dinukdok na làya na hali sa natad nya, tama sanang asin, bawang sagkod sibuyas, dangan kakagan nin siling labuyo bago halion sa kalayo. Simpleng pakaluto sa turos, alagad makakamati ka nin kasagkudan sa kakanon o an inaapod na _foodgasm_.
Pag yaon ako sa Syudad kan Sorsogon, an pagbisita sa saudan parte kan iskedyul ko. Garo ini sarong ritwal ta pirming interesante sakuya an saudan maski sibot, surusuan asin manlainlain an parong ta digdi mo mahihiling an totoong buhay kan sarong lugar. Magayagayang hilingon an makulor na mga papag nin mga prutas, gulay, sira, karne asin iba pang paninda. Iba-ibang klase nin tawo an masasabatan. Maugmang dangugon an surubahan, iristuryahan sagkod tarawadan sa presyo kan barakalon. Dai ako pwedeng maghali sa saudan na mayong bitbit na kuyog, bin\`utong, puto lanson, asin suman. “Kun muya mong magkakan nin preskong lato, kaipuhan amay kitang magsaod”, iyan an pirming pagirumdom kan amiga kong si Benett, an nagtukdo sakuya kun pàno magkakan nin lato o _seaweeds_ na pinirisan nin limonsito na may asin. Paborito ming padisan ini nin sinanlag na pasayan na nag-hiikul-hikol pa mantang linuluto.
Dai kumpleto an istorya ko manungod sa lutong Sorsoganon kun mayo an lutong Tootsie. Bistado si Tootsie o Reynaldo Jamoralin bilang Bikolanong parasurat, peryodista, asin historyador. Bakong dakol an nakakaaram na matibay man syang paraluto bago sya na-stroke asin nagadan kan Marso 12, sa edad na 66. Sa harong ninda sya an mas nagsasaod asin nagluluto. Maugmang girumdumon na mantang naglulubid kami nin kun anu-anong istorya manungod sa artista, pulitika, o trabaho kan saiyang agom na si Ella asin aking si Suyin, sibot man si Tootsie magluto nin pangudtuhan o pamanggihan. Kaniguan na siram an ngaran ko sa giso nyang adobong baluko o _pen shell (Pinnidae)_. Sarong kakaibang kakanon an baluko na bantog sa mga Sorsoganon. An namit kan laman kaini siring sa pinagsarong tahong asin bibi. Pwedeng prituhon o gutaan an baluko, alagad numero uno an adobong baluko ni Tootsie na binudbudan nin alang na _laurel_ o _bay leaf_. Sya man an inot na nagpabisto sako kun gurano kasiram an spaghetti na linuto sa preskong kamatis na may salak na oregano. Sa paghuna ko sana, padagos nyang pighahambog ki San Pedro an pulutan nyang sinanlag na mani na may _kaffir lime_ mantang nag-iinom kan paborito nyang serbesa kahampang si Ryan Filgueras asin Jess Hapal, an mga amigo nyang human rights workers.
Alagad, an masasabi kong _masterpiece_ nyang luto iyo an mga suraton asin mga inisyatiba na sinapna nya para ipakipaglaban an mga karapatan pantawo. An nagkakapira sa kontribusyon nya iyo an duwang edisyon kan librong _Tracing: From Solsogon to Sorsogon_ na pinublikar kan Social Action Center (SAC) asin National Commission for Culture and the Arts (NCCA) kan . Nabilog nya man bilang _editor_ asin saro sa mga kagsurat an librong _Pulang Hamtik_, sarong koleksyon nin halipot na saysaybuhay kan mga martir na hoben sa panahon kan _Martial Law_ sagkod sa dekada ‘90. Sagkod ngunyan buhay “Si Bulusan nan si Agingay,” an bayling-drama na sinurat nya sa tataramon na Sorsoganon basado sa lokal na alamat kan mga danaw na Bulusan sagkod Agingay”. Kan Oktubre 23, , pinasali ini sa Abelardo Hall sa Unibersidad nin Pilipinas, Diliman. Kaiba man sya sa nagbilog kan Pagsurat Bikolnon kan taon , an pinakainot na taragpuan nin mga parasurat hali sa anom na probinsya kan Bikol.
Sa mga panahon na inaabutan ako nin pungot sa maribong na sitwasyon kan Pilipinas, nakakaisip na magdulag pasiring sa ibang nasyon o magi na sanang bungog na sawa, minapasabong an tataramon ni Tootsie: “Bako gabos na kakanon masiram, alagad hahamilon mo tanganing dai magutom, tanganing padagos na mabuhay. Arog man yan sa pagsirbi ki Inang Banwaan, bako gabos kaugmahan an resulta. Minsan mas dakol an kamunduan asin pwede ka pang mapreso o magadan, alagad minapadagos kita ta kumpara sa kakanon na pwedeng mag-expire, an pagkamuot sa banwaan mayong expiration date.”
Tama man nanggad an mga linya sa rawit-dawit ni [France Clavecillas]( na yaon sa libro nyang _Wounds of My Landscape_ ) bilang paglaladawan ki Tootsie:
_Para kay Tootsie, sarong nagsusurat_
_parasa sa kapakanan kan kinapobrehan_
an hagobohob kan salog
sagkod sa piggigikanan
pero dai nakakapahiro
sa gabos.
na an tinta sa papel
garo dagat an kusog.
sisaniban an uran sa kalye
sa pagsusog kan tubig
kan mga pinaniniwalaan ta
sa buhay.
an tinta kabaing nin buhay
kun iniistorya an pagmawot
o mga pobreng taga siudad
na naghahanap nin trabaho
para makapaadal sa U.P.
o sa pinakaharaning maray na unibersidad;
o kun iniistorya an mga aking nagagadan sa dengue
na dai nakapadoktor;
o kun iniistorya an mga nangaki
na nasa pangpang nin kahaditan
asin kagadanan.
an kahiwasan asin dai natatapos
na mga kamawotan ta sa buhay
padudumanan.
.
Si Maria Leny E. Felix sarong paratanom asin paraluto sa Hardin nin mga Aninipot kun dai naglulupad-lupad. Kagsurat kan librong Rekado asin Rekwerdo. Kairiba kan mga grupong nagpapatalubo sa Irukan: Center for Sustainable Environmental Governance, sarong proyekto na an misyon pangatamanan an mga natural na kahoy sa Pilipinas asin mga salog sa Bikol.
on December 10, at 6:07 pm
Nakakatanyog an kumparasyon mo kan pagkakan asin an pagsirbe sa Inang banwaan. Mapuersang maray ang sinabi ni Tootsie na bakong gabos na kakanon masiram alagad hahamilon mo parang mabuhay. Tapos sabi mo an pagkamoot sa Inang banwaan dai nag-iexpire. Hararom an pinaghugutan kan kaisipan na ini. Salamat sa paggamit kan rawitdawit ko sa artikulong ini.
-  o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan
|
bik
| 1,727
|
philcrawler
|
2025-12-27T02:44:36.309Z
|
https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/1412
|
{"id":,"date":"T14:01:56","date_gmt":"T06:01:56","guid":{"rendered":"http:\/\/magbikolkita.com\/?p="},"modified":"T14:02:01","modified_gmt":"T06:02:01","slug":"balingbing-101","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/magbikolkita.com\/nagom\/balingbing-101\/","title":{"rendered":"Balingbing 101"},"content":{"rendered":"\n<p>Dakol sa mga bagong tubo ngunyan an dai na aram kun ano an prutas na balingbing. Kan hinapot ko an nagkapirang milenyals kun midbid an balingbing, an simbag sako: \u201cIyo po, si kongresman mi, o kun bako man, si gobernador o si mayor.\u201d Maski napapangirit ako sa simbag ninda, yaon an kamunduan ta pulitiko na san\u00e1 palan an pakabisto ki balingbing, saro sa mga prutas na kinagimatahan asin paborito ko. Amot an rekwerdo ko nin pagsakat sa puon kaini, pagtukdol sa mga bunga asin pagkakan kan prutas.<\/p>\n\n\n\n<p>Tano ta sa gabos na prutas, balingbing an nagin bansag sa mga pulitikong birik-birik an tambod? Siring kan prutas na balingbing na igwang lima o anom na tarom an garo bituon na lalawgon, an pulitikong balingbing igwa man daang dakol na lalawgon. <\/p>\n\n\n\n<p>Susog sa kasaysayan kan Pilipinas, nagpuon an pagbirik-birik nin tambod sa sistemang pulitikal kaidtong sakupon kita kan kolonyalistang Kastila puon sagkod . Nagpadagos an sistemang ini sa panahon kan kolonyalismong Amerikano abot ngunyan. Pigladawan kan historyador na si Ambeth Ocampo si Pedro Paterno bilang maabilidad na balingbing ta kan inot nasa lado sya kan Kastila, alagad sa Malolos Convention sya pa an nagin Presidente. Saro pa sa pamosong halimbawa nin balingbing iyo si Felipe Buencamino. Kan nagkurab an rebolusyon, suminurog ini sa mga Kastila dangan buminalyo sa lado kan mga Pilipino pagkatapos madakop kan mga rebolusyonaryo. Kan nahiling ni Buencamino na mas dakul an benepisyong makukua sa kolonyalistang Amerikano, liwat ining buminaliktad pasiring sa lado ninda.<\/p>\n\n\n\n<p>Dati, mga Partidong Liberal asin Nacionalista san\u00e1 an pwedeng balyuhan kan mga balingbing ta <em>two-party system<\/em> kaidto an Pilipinas. Ngunyan na an sistemang elektoral <em>multi-party<\/em> na, pwedeng magbalyo sinda sa anuman na partido depende sa benepisyong makukua. Kaya kun si prutas balingbing dikit-dikit ng nawawara, padagos man an paglataw nin dagmang na mga pulitikong balingbing sa gobyerno nasyunal asin lokal. <\/p>\n\n\n\n<p>Apwera sa dakol na lalawgon, dakula an pagkakaiba kan prutas na ini sa balingbing na pulitiko. An kublit kan prutas mahimpis asin mahalnas bakong arog kan sa pulitiko na mahibog sagkod maragkot ta an dila san\u00e1 ninda an mahalnas. Mala ta sabi ngani kan kadaklan, \u201cmahibog an apog.\u201d Kun hilaw pa an prutas na balingbing, berde an kolor kan kublit na nagigin kolor yelo pag hinog na. An kublit kan balingbing na pulitiko iba-iba an kulor, pwedeng yelo kasuudma, ngunyan pula o berde, dangan saaga asul o depende kun ano an mas poderosong kulor. An tagok kan hinog na prutas masiram maski maaraalsom sagkod may dikit na sakrot, bakong arog sa matigsom na tagok kan balingbing na pulitiko.<\/p>\n\n\n\n<p>Pamoso an balingbing o \ustar fruit\u (<em>Averrhoa carambola<\/em>) sa dakol na nasyon urog na sa Southeast Asia kun sain ini gikan. Halimbawa, nahiling ko ini sa mga saudan kan Thailand, Malaysia, Vietnam, Laos, Cambodia, asin Fiji. Pigkukultibar man ini sa Sri Lanka, Australia, Florida, sagkod sa iba pang lugar kan Amerika asin Africa. Siring sa prutas na ini, pamoso man an balingbing na pulitiko sa enterong kinaban ta parte sinda kan kalakawan sa pulitika. <\/p>\n\n\n\n<p>Kumpara sa pait na dara kan balingbing na pulitiko, an prutas na ini masiram sagkod dakula an benepisyo ta pwedeng kakanon asin makatabang sa salud kan mga tao. Mayaman an prutas na balingbing sa Vitamin C sagkod igwang <em>dietary fiber<\/em> na tabang kontra sa kolesterol. Manlainlain an kakanon na pwedeng gibuhon arog kan ensalada, jam, atsara, dulsing prutas, pang-alsom sa sinabawan na sira o pasayan, jelly, asin konserbang dulsi. An tagok kaini pwedeng gibuhon na inumon asin an burak pandekorasyon sa ensalada.<\/p>\n\n\n\n<p>Igwa akong sadiring luto sa prutas na ini, an <em>lumpyang balingbing<\/em>. Apwera sa pinakaproduktong lumpya, kun minaluto ako kaini mayong sayang. An gabos na parte kan prutas, puon sa giringgiting na ubak, sagkod sa tagok, pisog, asin laman. An tagok ginigibo kong inumon na hinamisan nin honey hali sa Bukid Isarog asin kinakagan ko nin yerba buena o peppermint. An pisog pinapaalang tanganing pambudbod sa ensalada asin an ubak pambahog sa manok. An laman kan prutas iyo an ginigibong lumpya. Uya an resipe ko kan <em>Lumpyang Balingbing<\/em>:<\/p>\n\n\n\n<p><em>1 kilo nin hubal na balingbing, giniris na pino<\/em><br><em>1 lata nin de latang tuna, kininit<\/em><br><em>3 kutsara nin olive oil na panggisa<\/em><br><em>1 payo nin bawang, rinunot\u00a0<\/em><br><em>\u00bd tasa nin preskong dahon kan thyme, giniris na pino<\/em><br><em>1 kutsara nin bilog na pamintang itom, dinukdok<\/em><br><em>asin na pantimpla<\/em><br><em>2 kutsara nin honey<\/em><br><em> pidaso nin pamatos lumpya\u00a0<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Kun igwa kamong `food processor\u pwede ining gamiton sa paggiris kan balingbing, alagad kun mayo, pwede man girison nin pino gamit an matarom na kutsilyo. Pahinuruan dangan gumuson sa \ucheese cloth\u o katsa an giniris na balingbing tanganing mahali an tagok. Igilid an tagok ta gigibuhon ining inumon na balingbing. Painiton sa maluya san\u00e1ng kalayo an kawali, ibuhos an lana dangan ibuntog an bawang, paminta, sagkod asin. Gisahon an mga salak na ini sa laog nin 1 minuto. Magkasunod na ikaag an kininit na de latang tuna sagkod an giniris na balingbing. Timplahan nin asin sagkod honey. Ukagon nin sarama an mga salak. Pakatapos nin 2-3 minuto, palsukon na an kalayo ta kaipuhan maragmo pa giraray an balingbing na papatuson. Ilipat sa saraan an linuto nganing maglipot sagkod mahali an tadang likido\/tubig ta dapat dai mabasa an lumpyang pamatos. Kun mayo ng nagtuturong likido, patuson na an mga salak. Pwedeng umabot sa pidaso an lumpyang magigibo nganing \ubite size\u o depende sa gusto tang pagkadakula kan lumpya an magigin bilang na pidaso.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Ngunyan na igwang pandemya mas kaipuhan ta an Vitamin C kan prutas na balingbing bilang panlaban ki CoViD19. Padakulon ta giraray an prutas na ini sa paagi nin pagtanom nin mga bagong puon, padagos na patalubuon an mga buhay pang puon asin suportahan an mga negosyong kakanon na gamit an prutas na ini. Kun igwa kang balingbing na muyang isikwal, pwede man kun si mga pulitikong birik-birik an tambod, bako an prutas na ini ta kanugon kan namit na siram.<\/p>\n\n\n\n<p style=\"color:#ffffff\" class=\"has-text-color\">.<\/p>\n\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dakol sa mga bagong tubo ngunyan an dai na aram kun ano an prutas na balingbing. Kan hinapot ko an nagkapirang milenyals kun midbid an balingbing, an simbag sako: \u201cIyo po, si kongresman mi, o kun bako man, si gobernador o si mayor.\u201d Maski napapangirit ako sa simbag ninda, yaon an kamunduan ta pulitiko na […]<\/p>\n","protected":false},"author":15,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"off","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":""},"categories":[123],"tags":[626,69,47,130,629,132,49,124,125,628,630,627],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Balingbing 101 | Magbikol Kita<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/magbikolkita.com\/nagom\/balingbing-101\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Balingbing 101 | Magbikol Kita\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Dakol sa mga bagong tubo ngunyan an dai na aram kun ano an prutas na balingbing. Kan hinapot ko an nagkapirang milenyals kun midbid an balingbing, an simbag sako: \u201cIyo po, si kongresman mi, o kun bako man, si gobernador o si mayor.\u201d Maski napapangirit ako sa simbag ninda, yaon an kamunduan ta pulitiko na […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/magbikolkita.com\/nagom\/balingbing-101\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Magbikol Kita\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/magbikolkita\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"T06:01:56+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"T06:02:01+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-content\/uploads\/\/12\/MKidentity.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@magbikolkita\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@magbikolkita\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\">\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"4 minutes\">\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#organization\",\"name\":\"Magbikol Kita\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/\",\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/magbikolkita\/\",\"https:\/\/www.instagram.com\/magbikolkita\/\",\"https:\/\/www.youtube.com\/magbikolkita\/\",\"https:\/\/twitter.com\/magbikolkita\"],\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#logo\",\"inLanguage\":\"en\",\"url\":\"\",\"caption\":\"Magbikol Kita\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#logo\"}},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#website\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/\",\"name\":\"Magbikol Kita\",\"description\":\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/?s={search_term_string}\",\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"en\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/nagom\/balingbing-101\/#webpage\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/nagom\/balingbing-101\/\",\"name\":\"Balingbing 101 | Magbikol Kita\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#website\"},\"datePublished\":\"T06:01:56+00:00\",\"dateModified\":\"T06:02:01+00:00\",\"inLanguage\":\"en\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/magbikolkita.com\/nagom\/balingbing-101\/\"]}]},{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/nagom\/balingbing-101\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/nagom\/balingbing-101\/#webpage\"},\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#\/schema\/person\/23ab9f684c2ddc05c17f38e347b\"},\"headline\":\"Balingbing 101\",\"datePublished\":\"T06:01:56+00:00\",\"dateModified\":\"T06:02:01+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/nagom\/balingbing-101\/#webpage\"},\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#organization\"},\"keywords\":\"Balingbing,Bicol,BIkol,Food,Food and history,Food Security,Magbikol Kita,Maria Leny Felix,Nagom,Politics,recipe,Star Fruit\",\"articleSection\":\"N\\u00e0gom\",\"inLanguage\":\"en\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/magbikolkita.com\/nagom\/balingbing-101\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#\/schema\/person\/23ab9f684c2ddc05c17f38e347b\",\"name\":\"Maria Leny Felix\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#personlogo\",\"inLanguage\":\"en\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-content\/uploads\/\/12\/13-LenyF.jpg\",\"caption\":\"Maria Leny Felix\"},\"description\":\"Si Maria Leny E. Felix sarong paratanom asin paraluto sa Hardin nin mga Aninipot kun dai naglulupad-lupad. Kagsurat kan librong Rekado asin Rekwerdo. Kairiba kan mga grupong nagpapatalubo sa Irukan: Center for Sustainable Environmental Governance, sarong proyekto na an misyon pangatamanan an mga natural na kahoy sa Pilipinas asin mga salog sa Bikol.\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/"}],"collection":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/users\/15"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post="}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/\/revisions\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent="}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post="},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post="}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
|
bik
| 1,239
|
philcrawler
|
2025-12-27T02:44:36.309Z
|
|
https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/1023
|
{"id":,"date":"T18:57:19","date_gmt":"T10:57:19","guid":{"rendered":"http:\/\/magbikolkita.com\/?p="},"modified":"T18:43:59","modified_gmt":"T10:43:59","slug":"mag-invest-sa-matanos-na-reputasyon","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/magbikolkita.com\/sentabo-kumon\/mag-invest-sa-matanos-na-reputasyon\/","title":{"rendered":"Mag-invest sa matanos na reputasyon"},"content":{"rendered":"\n<p>Pauno baya yumaman? Kadakol ngana mga nagatangro nin \uoportunidad\u para kuno kumita nin dakulang kwarta. Ayo ngani ako nakitang <em>online business offer<\/em> kuno na an kwentada ko, % an delihensiya kun matod. Syempre, bukon matod\uta kun arog sadi katibay an oportunidad na sisabi sading mga nagatangro, nyata ta paintrahon ka pa man? Syempre, kun matod, di naman ninda kaipwan an <em>investment<\/em> mo. Kaya likay kita.<\/p>\n\n\n\n<p>An tawo talaga, gustong yumaman tulos. Ulay na yan. Sadto ngani, maski su mga pinakamatitibay na syentista, nagatubod pa sa <em>alchemy<\/em>, na kaya kunong gibuhon bulawan an tingga.<\/p>\n\n\n\n<p>Sa kamaturan, halos wara man saton yayaman tulos. Mas posible ka pa ngani kikilatan kisa manggana sa <em>lotto<\/em>. Pero, indi ibig sabihon na wara kita dalan pasiring sa komportableng buhay. <\/p>\n\n\n\n<p>Matod na bukon patas an sistema. Kaya ngani sa mga nakaaging kolum, idinuon ko na importanteng imbwelto kita ngamin sa pagbabago sa sosyudad. Pero, ayo kita mga kayang gibuhon sa sadiri tang buhay para, maski uno pang mangyari sa sosyudad, matugon an natutuntungan natun na pundasyon.<\/p>\n\n\n\n<p>Narumduman ko su sabi ni dipuntong DILG Secretary Jesse Robredo: Importante an abilidad dangan karakter, pero kung mamili ka sa duwa, karakter nguna an pilion mo, ta an abilidad naingukudan na san\u00e1. Matod man yadi sa <em>personal finance<\/em>. Mas importante an integridad, an karakter, kisa sa abilidad.<\/p>\n\n\n\n<p>Sa Pilipinas ugaring, paborito ta an \udiskarte.\u Kun kikiton ta, halos ngamin na \udiskarte\u na nakatuudan ta na, ayo pagbikog nin integridad. Traffic? Kayang diskartehan\uagi kita sa bawal, basta wara man pulis. Ayo ka produktong pwedeng ipabakal sa gobyerno? Diskartehan ta, ayo ako mga ngilala sa munisipyo, basta porsyentuhan mo sanea. An resulta, natitipon an saraday na pagkompromiso nin integridad, kaya an nabibilog na kultura, kurakot. <\/p>\n\n\n\n<p>Pauno nagigin importante sa personal finance an integridad? Uno an integridad sa personal finance? Simple man san\u00e1. An integridad sa personal finance, su maasahan kang gibuhon nin honesto dangan tama an ngamin na tama na itinawala simo para gibuhon. Kun ayo ka negosyo, ibig sabiyon, maasahan ka san kliyente na an produkto mo, de-kalidad dangan tama sa presyong binayadan. Sa trabaho, ngamin na itinuga mong tatapuson mo, titapos mo. <\/p>\n\n\n\n<p>Sa madaling sabi, magin \umaaasahan\u sa tamang gibo. Natitipon an <em>goodwill<\/em> na git sa pagiging \umaaasahan.\u Pinakaimportante didi na kaya mo magl\u00e1om sa sadiri mo na gigibuhon mo an ngamin na itinuga mo sa sadiri mo, dangan an ngamin na tuga mo, kaya mong gibuhon.<\/p>\n\n\n\n<p>Syempre, arog san <em>compounding interest<\/em>, ulay bago makita an maray na epekto nin integridad. Pero, pag nag-abot na an panaon na ngamin na ngilala mo, an pagkangilala simo, maray na tawo na nagigibo an ngamin na tuga nya, nasisiguro ko simo na mas madali mong maabot an mga gusto mong makuko sa buhay. Marereparo mo na san\u00e1, na dakol na naugmang magbayad simo para sa serbisyo mong itatao, ta kumpiyansa sinda na magigibo mo nin matanos dangan malinig.<\/p>\n\n\n\n<p>Ungaun mo an sadiri mo. Uno an pagkangilala sakun san mga nakapalibot sakun? Kun ngilala kang nagabayad ning ngamin na obligasyon sa tamang panaon, matanos na nagigibo an sadiring trabaho, mahigos dangan matyaga, matipid dangan likay sa sobrang luho, maugma sa pagtabang sa sosyudad, dangan sinsero sa ngamin na pakipagkapwa, mas madali mong maabot an pagiging komportable sa buhay, ta pag ayo mga matanos oportunidad na rarani na san\u00e1 simo. Maski indi mo bukudon. Makikigkig ka na san\u00e1.<\/p>\n\n\n\n<p>Maski indi ka yumaman, makakatipon ka nin respeto na maray para sa trabaho dangan negosyo. Kun yumaman ka man, mas marhay, ta yuminaman kang warang dinaya. Wara ka kaipuhan itago o ikasupog. Kaya mong umampang sa maski siisay, ta kumpyansa ka na an ngamin na ayo ka, pinagalan sa ulay, honesto, dangan tamang paagi. Ngamin man na maray na investment, arug san.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-white-color has-text-color\">.<\/p>\n\n\n\n\n\n<p class=\"has-text-color\" style=\"color:#ffffff\">.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Pauno baya yumaman? Kadakol ngana mga nagatangro nin \uoportunidad\u para kuno kumita nin dakulang kwarta. Ayo ngani ako nakitang online business offer kuno na an kwentada ko, % an delihensiya kun matod. Syempre, bukon matod\uta kun arog sadi katibay an oportunidad na sisabi sading mga nagatangro, nyata ta paintrahon ka pa man? Syempre, kun matod, […]<\/p>\n","protected":false},"author":11,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"off","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":""},"categories":[37],"tags":[69,47,476,81,83,350,475,473,474,82,49,85,106],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Mag-invest sa matanos na reputasyon | Magbikol Kita<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/magbikolkita.com\/sentabo-kumon\/mag-invest-sa-matanos-na-reputasyon\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Mag-invest sa matanos na reputasyon | Magbikol Kita\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Pauno baya yumaman? Kadakol ngana mga nagatangro nin \uoportunidad\u para kuno kumita nin dakulang kwarta. Ayo ngani ako nakitang online business offer kuno na an kwentada ko, % an delihensiya kun matod. Syempre, bukon matod\uta kun arog sadi katibay an oportunidad na sisabi sading mga nagatangro, nyata ta paintrahon ka pa man? Syempre, kun matod, […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/magbikolkita.com\/sentabo-kumon\/mag-invest-sa-matanos-na-reputasyon\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Magbikol Kita\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/magbikolkita\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"T10:57:19+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"T10:43:59+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-content\/uploads\/\/12\/MKidentity.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@magbikolkita\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@magbikolkita\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\">\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"2 minutes\">\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#organization\",\"name\":\"Magbikol Kita\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/\",\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/magbikolkita\/\",\"https:\/\/www.instagram.com\/magbikolkita\/\",\"https:\/\/www.youtube.com\/magbikolkita\/\",\"https:\/\/twitter.com\/magbikolkita\"],\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#logo\",\"inLanguage\":\"en\",\"url\":\"\",\"caption\":\"Magbikol Kita\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#logo\"}},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#website\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/\",\"name\":\"Magbikol Kita\",\"description\":\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/?s={search_term_string}\",\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"en\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/sentabo-kumon\/mag-invest-sa-matanos-na-reputasyon\/#webpage\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/sentabo-kumon\/mag-invest-sa-matanos-na-reputasyon\/\",\"name\":\"Mag-invest sa matanos na reputasyon | Magbikol Kita\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#website\"},\"datePublished\":\"T10:57:19+00:00\",\"dateModified\":\"T10:43:59+00:00\",\"inLanguage\":\"en\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/magbikolkita.com\/sentabo-kumon\/mag-invest-sa-matanos-na-reputasyon\/\"]}]},{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/sentabo-kumon\/mag-invest-sa-matanos-na-reputasyon\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/sentabo-kumon\/mag-invest-sa-matanos-na-reputasyon\/#webpage\"},\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#\/schema\/person\/58cf79fcebafcb4cab3\"},\"headline\":\"Mag-invest sa matanos na reputasyon\",\"datePublished\":\"T10:57:19+00:00\",\"dateModified\":\"T10:43:59+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/sentabo-kumon\/mag-invest-sa-matanos-na-reputasyon\/#webpage\"},\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#organization\"},\"keywords\":\"Bicol,BIkol,Character,Christian Dy,Financial Educaton,financial literary,Goodwill,Honesty,Integrity,Investment,Magbikol Kita,Security,Sentabo Kumon\",\"articleSection\":\"Sentabo Kumon\",\"inLanguage\":\"en\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/magbikolkita.com\/sentabo-kumon\/mag-invest-sa-matanos-na-reputasyon\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#\/schema\/person\/58cf79fcebafcb4cab3\",\"name\":\"Christian Dy\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#personlogo\",\"inLanguage\":\"en\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-content\/uploads\/\/12\/09-ChristianD.jpg\",\"caption\":\"Christian Dy\"},\"description\":\"Ekonomista sa buwis, investments, dangan komersiyo si Christian Dy. Pagsurat nin mga reporma sa ekonomiya an pigagibo nya ngana.\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/"}],"collection":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/users\/11"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post="}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/\/revisions\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent="}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post="},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post="}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
|
bik
| 865
|
philcrawler
|
2025-12-27T02:44:36.309Z
|
|
https://magbikolkita.com/?p=1023
|
Mag-invest sa matanos na reputasyon | Magbikol Kita
|
Saturday, December 27, , 7:32am
# Mag-invest sa matanos na reputasyon
Published on Sunday, August 23, , 6:57pm
by [Christian Dy]( "Posts by Christian Dy") \| [Sentabo Kumon](
Pauno baya yumaman? Kadakol ngana mga nagatangro nin ‘oportunidad’ para kuno kumita nin dakulang kwarta. Ayo ngani ako nakitang _online business offer_ kuno na an kwentada ko, % an delihensiya kun matod. Syempre, bukon matod—ta kun arog sadi katibay an oportunidad na sisabi sading mga nagatangro, nyata ta paintrahon ka pa man? Syempre, kun matod, di naman ninda kaipwan an _investment_ mo. Kaya likay kita.
An tawo talaga, gustong yumaman tulos. Ulay na yan. Sadto ngani, maski su mga pinakamatitibay na syentista, nagatubod pa sa _alchemy_, na kaya kunong gibuhon bulawan an tingga.
Sa kamaturan, halos wara man saton yayaman tulos. Mas posible ka pa ngani kikilatan kisa manggana sa _lotto_. Pero, indi ibig sabihon na wara kita dalan pasiring sa komportableng buhay.
Matod na bukon patas an sistema. Kaya ngani sa mga nakaaging kolum, idinuon ko na importanteng imbwelto kita ngamin sa pagbabago sa sosyudad. Pero, ayo kita mga kayang gibuhon sa sadiri tang buhay para, maski uno pang mangyari sa sosyudad, matugon an natutuntungan natun na pundasyon.
Narumduman ko su sabi ni dipuntong DILG Secretary Jesse Robredo: Importante an abilidad dangan karakter, pero kung mamili ka sa duwa, karakter nguna an pilion mo, ta an abilidad naingukudan na saná. Matod man yadi sa _personal finance_. Mas importante an integridad, an karakter, kisa sa abilidad.
Sa Pilipinas ugaring, paborito ta an ‘diskarte.’ Kun kikiton ta, halos ngamin na ‘diskarte’ na nakatuudan ta na, ayo pagbikog nin integridad. Traffic? Kayang diskartehan—agi kita sa bawal, basta wara man pulis. Ayo ka produktong pwedeng ipabakal sa gobyerno? Diskartehan ta, ayo ako mga ngilala sa munisipyo, basta porsyentuhan mo sanea. An resulta, natitipon an saraday na pagkompromiso nin integridad, kaya an nabibilog na kultura, kurakot.
Pauno nagigin importante sa personal finance an integridad? Uno an integridad sa personal finance? Simple man saná. An integridad sa personal finance, su maasahan kang gibuhon nin honesto dangan tama an ngamin na tama na itinawala simo para gibuhon. Kun ayo ka negosyo, ibig sabiyon, maasahan ka san kliyente na an produkto mo, de-kalidad dangan tama sa presyong binayadan. Sa trabaho, ngamin na itinuga mong tatapuson mo, titapos mo.
Sa madaling sabi, magin ‘maaasahan’ sa tamang gibo. Natitipon an _goodwill_ na git sa pagiging ‘maaasahan.’ Pinakaimportante didi na kaya mo magláom sa sadiri mo na gigibuhon mo an ngamin na itinuga mo sa sadiri mo, dangan an ngamin na tuga mo, kaya mong gibuhon.
Syempre, arog san _compounding interest_, ulay bago makita an maray na epekto nin integridad. Pero, pag nag-abot na an panaon na ngamin na ngilala mo, an pagkangilala simo, maray na tawo na nagigibo an ngamin na tuga nya, nasisiguro ko simo na mas madali mong maabot an mga gusto mong makuko sa buhay. Marereparo mo na saná, na dakol na naugmang magbayad simo para sa serbisyo mong itatao, ta kumpiyansa sinda na magigibo mo nin matanos dangan malinig.
Ungaun mo an sadiri mo. Uno an pagkangilala sakun san mga nakapalibot sakun? Kun ngilala kang nagabayad ning ngamin na obligasyon sa tamang panaon, matanos na nagigibo an sadiring trabaho, mahigos dangan matyaga, matipid dangan likay sa sobrang luho, maugma sa pagtabang sa sosyudad, dangan sinsero sa ngamin na pakipagkapwa, mas madali mong maabot an pagiging komportable sa buhay, ta pag ayo mga matanos oportunidad na rarani na saná simo. Maski indi mo bukudon. Makikigkig ka na saná.
Maski indi ka yumaman, makakatipon ka nin respeto na maray para sa trabaho dangan negosyo. Kun yumaman ka man, mas marhay, ta yuminaman kang warang dinaya. Wara ka kaipuhan itago o ikasupog. Kaya mong umampang sa maski siisay, ta kumpyansa ka na an ngamin na ayo ka, pinagalan sa ulay, honesto, dangan tamang paagi. Ngamin man na maray na investment, arug san.
.
.
Ekonomista sa buwis, investments, dangan komersiyo si Christian Dy. Pagsurat nin mga reporma sa ekonomiya an pigagibo nya ngana.
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan
|
bik
| 1,038
|
philcrawler
|
2025-12-27T02:44:36.309Z
|
https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/1416
|
{"id":,"date":"T15:15:31","date_gmt":"T07:15:31","guid":{"rendered":"http:\/\/magbikolkita.com\/?p="},"modified":"T18:39:33","modified_gmt":"T10:39:33","slug":"kinano-dapat-magbakal-nin-awto","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/magbikolkita.com\/sentabo-kumon\/kinano-dapat-magbakal-nin-awto\/","title":{"rendered":"Kinano dapat magbakal nin awto?"},"content":{"rendered":"\n<p>Sa Pilipinas, kaiba sa pangarap san pamilya an magkaayo nin auto. Makikita ta iyan sa mismong \u201cAmbisyon \u201d, su survey kan gobyerno para maisihan an ambisyon san ordinaryong pamilyang Pilipino para sa puturo ninda. <\/p>\n\n\n\n<p>Sa atun sa probinsiya, \u201cstatus symbol\u201d na man ang magka-awto. Inda man kin niyanga, pero baga paghuna san mga kahimanwa, pag nag-OFW o kaya nagtrabaho sa Manila, dapat pag-uli ayo na awto. Syempre ta indi man baya uso sa probinsya an magpatugdok ning garahe, ibibulad sana man san mga tagsadiri an awto sa tinampo. Baga paray na pinagango.<\/p>\n\n\n\n<p>Nung nauso pa su ababang downpayment para sa awto, dangan duminakol an auto-loan financing, lalong nagin madaling kumuko nin \u201cbrand new\u201d na awto. Mala ta kung babyahe ka git Guinobatan pasiring Legazpi, labi na baga an traffic. Su mga kaidad ko, marurumduman na bukon man arog san an traffic nu naga-high school pa sana kami, nu nakaaging dekada.<\/p>\n\n\n\n<p>Dakul na man an nagaunga sakun kun kinano maray magbakal ning auto? An mga kaungaan, pirming nakasentro sa king kinano barato ang auto, o kaya king unong modelo ning awto an \u201csulit.\u201d An pirmi kong abiso, rebisarun nganay ninda king niyanga ta muya na nindang magbakal ning auto. Kinano baya marayun magbakal ning auto?<\/p>\n\n\n\n<p>Marayun magbakal nin auto king kaipwan mo ning auto\uwara na ibang matanos na panaon.<\/p>\n\n\n\n<p>Primero, an awto, pagluwan sa casa, bukon na tulos \u201cbrand new.\u201d Ibig sabihon, kun ipapasa mo an awto kinabuwasan, dakula na tulos ang tapyas sa pwede mong ipresyo sa babakal. Ikaduwa, ang kaiba sa gasto sa awto, bukon sana su downpayment dangan hulugan. Kaiba sa marayon na pag-awto an matanos na pagmantenir. Tandaan na pag magamaneho ka sa tinampo, ayo ka pinadalagan na tinoneladang bakal. Pag bukon marayon an pagmantenir san awto, makakadeskwido ka ning ibang tao. Sa madaling sabi, dapat kaya mon an bayadan ang responsableng pagiging tagsadiri nin awto kapag babakal ka.<\/p>\n\n\n\n<p>Kun, sa pag-estimar mo, kaipuhan mo na talaga an awto pakatapos mong ikonsiderar yading duwa, dangan an ibang alternatibo sa awto, saka ka na bumakal ning awto. <\/p>\n\n\n\n<p>Kin ayo ka na natipuhan na modelo, kun medyo mahal dangan wara man \u201csale,\u201d paliman-limanon mo nganay. An tao, bukon pasensyosong konsumidor. Minsan, pag napawot na kita, muya ta nang mag-iwag maski bukon pinakamarayon na iwag an gusto tang gibuhon. Aram san mga casa na mapinawuton kita\ukaya ngani pirming \u201cbuy now and save x\u201d an mga karatula, maski kun rereparuhon mo, halos di man nagabago an presyo.<\/p>\n\n\n\n<p>Ayo man mga nagasabi na \u201cinvestment\u201d an awto. Investment man sana an awto kun kaipuhan mo sa paghanapbuhay. Pero, kun su auto sana mismo an kikiton mo, an awto \u201cfrontloaded expense.\u201d Urualdaw, nababawasan an presyo san binakal nang awto. Kin nakakita ka na nin mga segunda manong SUV na Php100,000 na sana ipinabakal, makikita mong bukon investment, kundi expense o gasto an awto.<\/p>\n\n\n\n<p>Masiram magkaawto, lalo kin bago dangan deklase. Ako mismo mahilig sa magayon na awto. Pero, arog san ngamin na masiram, dapat inunga ta an sadiri ta kin marayon o kaipuhan bago naton kuon. <\/p>\n\n\n\n<p>An pinakabaratong awto, nasa Php500,000 an brand new. An depreciation, o pagbawas sa balor san awto, nasa 30% sa primerong taon. Pakatapos sa limang taon, nasa 60% na san balor san awto an nawawara. Kaya, kaya mong ipabakal an segunda manong mong awto pakaagi nin limang taon sa presyong Php200,000 na sana. <\/p>\n\n\n\n<p>Kun indi mo pa man kaipuhan nin awto, dangan ibinutang mo na sana sa siguradong investment (arog san PAGIBIG Fund MP2 na nasa 6% kada taon an dividend), nasa P670,000 na an kwarta mo pagkatapos san limang taon. Usad na desisyon, Php407,000 an diperensya. <\/p>\n\n\n\n<p>Isipon mo na sana: nyanga ta ayo mga baratong segunda manong awto dawa bago pa? Ta ayo mga nagbakal nin awto na hindi nakapag-ulat maski hindi pa man kaipuhan dangan hindi man palan kayang panindugan an gasto. Syempre, sa ultimo, kwarta mo iyan kaya bahala ko sadin mo gustong ibutang. An abiso ko sana: saka na bumakal nin awto pag kaipuhan na. Importante sa buhay-pinansyal pirmi an pasensya.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-color\" style=\"color:#ffffff\">.<\/p>\n\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sa Pilipinas, kaiba sa pangarap san pamilya an magkaayo nin auto. Makikita ta iyan sa mismong \u201cAmbisyon \u201d, su survey kan gobyerno para maisihan an ambisyon san ordinaryong pamilyang Pilipino para sa puturo ninda. Sa atun sa probinsiya, \u201cstatus symbol\u201d na man ang magka-awto. Inda man kin niyanga, pero baga paghuna san mga kahimanwa, pag […]<\/p>\n","protected":false},"author":11,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"off","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":""},"categories":[37],"tags":[69,47,634,635,81,83,506,49,106],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Kinano dapat magbakal nin awto? | Magbikol Kita<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/magbikolkita.com\/sentabo-kumon\/kinano-dapat-magbakal-nin-awto\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Kinano dapat magbakal nin awto? | Magbikol Kita\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Sa Pilipinas, kaiba sa pangarap san pamilya an magkaayo nin auto. Makikita ta iyan sa mismong \u201cAmbisyon \u201d, su survey kan gobyerno para maisihan an ambisyon san ordinaryong pamilyang Pilipino para sa puturo ninda. Sa atun sa probinsiya, \u201cstatus symbol\u201d na man ang magka-awto. Inda man kin niyanga, pero baga paghuna san mga kahimanwa, pag […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/magbikolkita.com\/sentabo-kumon\/kinano-dapat-magbakal-nin-awto\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Magbikol Kita\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/magbikolkita\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"T07:15:31+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"T10:39:33+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-content\/uploads\/\/12\/MKidentity.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@magbikolkita\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@magbikolkita\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\">\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"3 minutes\">\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#organization\",\"name\":\"Magbikol Kita\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/\",\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/magbikolkita\/\",\"https:\/\/www.instagram.com\/magbikolkita\/\",\"https:\/\/www.youtube.com\/magbikolkita\/\",\"https:\/\/twitter.com\/magbikolkita\"],\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#logo\",\"inLanguage\":\"en\",\"url\":\"\",\"caption\":\"Magbikol Kita\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#logo\"}},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#website\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/\",\"name\":\"Magbikol Kita\",\"description\":\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/?s={search_term_string}\",\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"en\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/sentabo-kumon\/kinano-dapat-magbakal-nin-awto\/#webpage\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/sentabo-kumon\/kinano-dapat-magbakal-nin-awto\/\",\"name\":\"Kinano dapat magbakal nin awto? | Magbikol Kita\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#website\"},\"datePublished\":\"T07:15:31+00:00\",\"dateModified\":\"T10:39:33+00:00\",\"inLanguage\":\"en\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/magbikolkita.com\/sentabo-kumon\/kinano-dapat-magbakal-nin-awto\/\"]}]},{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/sentabo-kumon\/kinano-dapat-magbakal-nin-awto\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/sentabo-kumon\/kinano-dapat-magbakal-nin-awto\/#webpage\"},\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#\/schema\/person\/58cf79fcebafcb4cab3\"},\"headline\":\"Kinano dapat magbakal nin awto?\",\"datePublished\":\"T07:15:31+00:00\",\"dateModified\":\"T10:39:33+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/sentabo-kumon\/kinano-dapat-magbakal-nin-awto\/#webpage\"},\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#organization\"},\"keywords\":\"Bicol,BIkol,Car loan,Car ownership,Christian Dy,Financial Educaton,Financial Security,Magbikol Kita,Sentabo Kumon\",\"articleSection\":\"Sentabo Kumon\",\"inLanguage\":\"en\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/magbikolkita.com\/sentabo-kumon\/kinano-dapat-magbakal-nin-awto\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#\/schema\/person\/58cf79fcebafcb4cab3\",\"name\":\"Christian Dy\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#personlogo\",\"inLanguage\":\"en\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-content\/uploads\/\/12\/09-ChristianD.jpg\",\"caption\":\"Christian Dy\"},\"description\":\"Ekonomista sa buwis, investments, dangan komersiyo si Christian Dy. Pagsurat nin mga reporma sa ekonomiya an pigagibo nya ngana.\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/"}],"collection":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/users\/11"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post="}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/\/revisions\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent="}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post="},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post="}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
|
bik
| 915
|
philcrawler
|
2025-12-27T02:44:36.309Z
|
|
https://magbikolkita.com/gira/pagpabisto/#respond
|
Pagpabisto | Magbikol Kita
|
Saturday, December 27, , 7:41am
Published on Saturday, July 11, , 6:46am
by [Dennis Gonzaga]( "Posts by Dennis Gonzaga") \| [Gira](
Nasa katahawan kita kan panahon nin katibaadan. Mantang igwa pang pandemya, igwa pa kitang aatubangon na krisis pan-ekonomiya. Sa presente, inaatubang ta man an mga isyung pulitikal asin kultural na dara kan mga paghirong lokal asin pan-kinaban. Kaining mga nakaaging aldaw, nadangog ta sa radyo, asin nadalan ta sa telebisyon asin sa Internet an mga agi-aging pulitikal na nagtapos sa pagtanggal kan prangkisa sa pinakadakulang ahensya kan midya sa Pilipinas. Saro saná ini sa mga sunod-sunod na mga hiro kan gobyerno na nagdara nin kahaditan sa mga tawo.
Sa irarom kan mga agi-aging ini, yaon an gutom, kawaran nin trabaho, asin iba pang mga personal na krisis.
Sa mga panahon na ini, iisipon ta na mayo sa prioridad ta an mga urulay manungod sa arte asin kultura. Ano man nanggad ta iinuton ta an pagpagibo nin sarong rebulto imbes na paghanap nin pagbuhay sa arualdaw. An pandemyang ini an nagpagabat urog sa krisis pan-kultura sa satong banwaan.
Sa tahaw kan mga katibaadan na ini, kinaulay ko an mga Bikolnon na pintor asin iskultor. Hinapot ko an sitwasyon ninda. Dai ta siguro aram, alagad dakol kitang mga pintor asin iskultor na sa paggibo saná kan saindang mga obra solamenteng nakakakua nin pambuhay sa sadiri asin sa pamilya. Alagad sabay sa pagsara kan mga negosyo, nagsasara naman an ibang mga art gallery na nagsisirbing tulay sa mga kolektor. Mala ta an iba ngani sainda, binayaan na an saindang mga pinta asin mga tigib.
Namumundo ako sa mga nangyayari na ini. An arte, kaiba na literatura asin iba pang mga gibong-kultural, iyo an boses asin kalag kan banwaan. Sarong rason kun tano ta mas minamati ta an kadikluman kan mga panahon na ini iyo an pagkawara kan arte asin kultura sa tahaw kan satong paghurop-hurop. May dakula asin hararom na kalot na kaipuhan mahipnuan.
May duwang kamawutan an kolum na ini: Inot, gusto tang tawan nin maninigong pagbisto sa higos asin husay an satuyang mga lokal na visual artist. Sinda an padagos na nagtatao nin kabansayan sa lawog kan arteng Bikolnon. Panduwa, mawot tang payamanon man an satong paghiling asin paghurup-hurop sa estetikong Bikolnon. Sa paagi nin pagtao nin rebyu sa mga piling gibo ninda, masisirni ta an sadiri tang pilososopiya nin kagayunan na haloy man na natambunan kan kolonyal na mga kaisipan.
Sa paagi kan kolum na ini, mawot kong ipabisto saindo an mga visual artists ta na may ugat sa Bikol. Dakol kitang mga pintor, iskultor, asin mixed media artist na dai pa bistado alagad may urag asin rarom an isip asin gibo. An iba sa mga visual artists na ini, pinabisto naman sa paagi kan pagpahiling kan saindang gibo sa The 416 Art Space, sarong sadit na art gallery sa kalabaan kan Bagumbayan Sur, Naga City. Alagad dakol pa kitang mabibisto. Sabi ngani kayan, an bulawan nakukua sa mga gilid, harayo sa katahawan.
Para sa mga iba pang mga rebyu, pwede man nindo i-follow an satong FB page sa [
Padagos saná para sa Arteng Bikolnon!
.
Parasurat, parakurit, asin dating akademiko si Dennis B. Gonzaga. Dati syang nagtutukdo nin Humanidades sa Ateneo de Naga University. Ngunyan, sya an kagsadiri asin curator kan The 416 Art Space, sarong art gallery sa Naga City. Nagtapos sya nin Political Science sa Ateneo de Naga University. Igwa syang Masterado sa Asian Studies sa UP Diliman.
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan
|
bik
| 948
|
philcrawler
|
2025-12-27T02:44:36.309Z
|
https://magbikolkita.com/gira/pagpabisto/#
|
Pagpabisto | Magbikol Kita
|
Saturday, December 27, , 7:41am
Published on Saturday, July 11, , 6:46am
by [Dennis Gonzaga]( "Posts by Dennis Gonzaga") \| [Gira](
Nasa katahawan kita kan panahon nin katibaadan. Mantang igwa pang pandemya, igwa pa kitang aatubangon na krisis pan-ekonomiya. Sa presente, inaatubang ta man an mga isyung pulitikal asin kultural na dara kan mga paghirong lokal asin pan-kinaban. Kaining mga nakaaging aldaw, nadangog ta sa radyo, asin nadalan ta sa telebisyon asin sa Internet an mga agi-aging pulitikal na nagtapos sa pagtanggal kan prangkisa sa pinakadakulang ahensya kan midya sa Pilipinas. Saro saná ini sa mga sunod-sunod na mga hiro kan gobyerno na nagdara nin kahaditan sa mga tawo.
Sa irarom kan mga agi-aging ini, yaon an gutom, kawaran nin trabaho, asin iba pang mga personal na krisis.
Sa mga panahon na ini, iisipon ta na mayo sa prioridad ta an mga urulay manungod sa arte asin kultura. Ano man nanggad ta iinuton ta an pagpagibo nin sarong rebulto imbes na paghanap nin pagbuhay sa arualdaw. An pandemyang ini an nagpagabat urog sa krisis pan-kultura sa satong banwaan.
Sa tahaw kan mga katibaadan na ini, kinaulay ko an mga Bikolnon na pintor asin iskultor. Hinapot ko an sitwasyon ninda. Dai ta siguro aram, alagad dakol kitang mga pintor asin iskultor na sa paggibo saná kan saindang mga obra solamenteng nakakakua nin pambuhay sa sadiri asin sa pamilya. Alagad sabay sa pagsara kan mga negosyo, nagsasara naman an ibang mga art gallery na nagsisirbing tulay sa mga kolektor. Mala ta an iba ngani sainda, binayaan na an saindang mga pinta asin mga tigib.
Namumundo ako sa mga nangyayari na ini. An arte, kaiba na literatura asin iba pang mga gibong-kultural, iyo an boses asin kalag kan banwaan. Sarong rason kun tano ta mas minamati ta an kadikluman kan mga panahon na ini iyo an pagkawara kan arte asin kultura sa tahaw kan satong paghurop-hurop. May dakula asin hararom na kalot na kaipuhan mahipnuan.
May duwang kamawutan an kolum na ini: Inot, gusto tang tawan nin maninigong pagbisto sa higos asin husay an satuyang mga lokal na visual artist. Sinda an padagos na nagtatao nin kabansayan sa lawog kan arteng Bikolnon. Panduwa, mawot tang payamanon man an satong paghiling asin paghurup-hurop sa estetikong Bikolnon. Sa paagi nin pagtao nin rebyu sa mga piling gibo ninda, masisirni ta an sadiri tang pilososopiya nin kagayunan na haloy man na natambunan kan kolonyal na mga kaisipan.
Sa paagi kan kolum na ini, mawot kong ipabisto saindo an mga visual artists ta na may ugat sa Bikol. Dakol kitang mga pintor, iskultor, asin mixed media artist na dai pa bistado alagad may urag asin rarom an isip asin gibo. An iba sa mga visual artists na ini, pinabisto naman sa paagi kan pagpahiling kan saindang gibo sa The 416 Art Space, sarong sadit na art gallery sa kalabaan kan Bagumbayan Sur, Naga City. Alagad dakol pa kitang mabibisto. Sabi ngani kayan, an bulawan nakukua sa mga gilid, harayo sa katahawan.
Para sa mga iba pang mga rebyu, pwede man nindo i-follow an satong FB page sa [
Padagos saná para sa Arteng Bikolnon!
.
Parasurat, parakurit, asin dating akademiko si Dennis B. Gonzaga. Dati syang nagtutukdo nin Humanidades sa Ateneo de Naga University. Ngunyan, sya an kagsadiri asin curator kan The 416 Art Space, sarong art gallery sa Naga City. Nagtapos sya nin Political Science sa Ateneo de Naga University. Igwa syang Masterado sa Asian Studies sa UP Diliman.
### Submit a Comment[Cancel reply](
Your email address will not be published. Required fields are marked \*
Save my name, email, and website in this browser for the next time I comment.
This site uses Akismet to reduce spam. [Learn how your comment data is processed](
**Importanteng Paisi:** An _Magbikol Kita_ minatao nin galang asin nagmimidbid sa katalingkasan kan lambang kag-ambag na parasurat na makapaglahayag kan saiyang personal na ideya, opinyon, o panànaw, sa pagtubod na ini nakasusog saka nakagamot sa pag-adal, pagsaliksik, asin hararom na paghurup-hurop. An indibidwal na mga artikulo dai nagsasalming sa pangkagabsan na paninindugan kan _Magbikol Kita_.
Kag-ambag na mga Parasurat
Kenneth Isaiah Ibasco Abante
Ronald ‘Bong’ Rodriguez
Javier Leonardo Vitug Rugeria
Jonas Cabiles Soltes
Magbikol Kita is published by
We create blogs, videos, websites, graphics, and social media content so you can engage customers online and offline. Visit **[Creative Coconut Ph]( for ideas and to **[contact us](
Resibihon an mga artikulo sa email
Magsubscribe sa mailing list kan **Magbikol Kita**. Resibihon an mga artikulo direkta sa saindong email.
## Yaon ka na sa mailing list!
An **Magbikol Kita** sarong adbokasiyang nagtutulod, nagpapararom, asin nagpapahiwas kan paggamit sa mga tataramon na Bikol sa online na kinaban. Orihinal ining sarong midyum nin paghiras nin kaaraman dapit sa lenggwaheng Bikol para sa mga nagtutukdo asin nag-aadal kan tataramon. An paghimo kan website na ini sarong lakdang nin pagpahiwas kan sakop asin abot kan **Magbikol Kita** tanganing magin sarong kamalig nin impormasyon para sa mga Bikolnon—asin mga buót makanuod kan tataramon—yaon man sinda sain sa bilog na kinaban. Madya na, **Magbikol Kita**!
Para sa mga buót maghiras nin mga artikulo, opinyon, suhestyon, asin iba pang buót nindong ipaabot samuya, mag-email sa [](mailto:) o imessage kami sa contact form sa ibaba.
An ortograpiya asin istilo sa lenggwahe na ginagamit kan **Magbikol Kita** nakasusog sa ginagamit kan Mother Tongue-Based Multilingual Education (MTB-MLE) kan Departamento kan Edukasyon. Ini tanganing an anuman na maipublikar sa idea hub na ini pwedeng magamit kan mga eskwela, urog na sa mga pampublikong eskwelahan.
- [Follow]( "Follow on Facebook")
- [Follow]( "Follow on Instagram")
- [Follow]( "Follow on Youtube")
I-message sana kami para sa mga hapot o anuman na buót nindong ipaabot sa samuya.
Magbikol Kita © Reserbado an gabos na karapatan
|
bik
| 948
|
philcrawler
|
2025-12-27T02:44:36.309Z
|
https://magbikolkita.com/wp-json/wp/v2/posts/477
|
{"id":477,"date":"T23:19:51","date_gmt":"T15:19:51","guid":{"rendered":"http:\/\/magbikolkita.com\/?p=477"},"modified":"T16:59:45","modified_gmt":"T08:59:45","slug":"kahugakan-sa-kasaysayan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/kahugakan-sa-kasaysayan\/","title":{"rendered":"Kahugakan sa kasaysayan"},"content":{"rendered":"\n<p>An kasaysayan (<em>history<\/em>) bakong pasil na kurso. Kadakol na akong nadangog hali sa mga estudyante, pati na ngani sa mga paratukdo, na an Araling Panlipunan (AP) \u201cturuuman san\u00e1.\u201d O sa kolehiyo, daing pakundangan an mga paratukdo sa paggamit kan mga teksbuk ni Zaide pati ni Agoncillo o sisay pa man na gustong pamurawayon kan DepEd o CHED. Ultimong mga <em>querida<\/em> ni Rizal dai pinapalampas na ilaog sa hermenyutika. Ako dai man na pakundangan na makondena kan mga iyan bilang mga halimbawa nin <em>kahugakan <\/em>sa kasaysayan. Bilang sarong estudyante na nag-aadal nin kasaysayan, sarong mapagal na laban an ipasabot sa iba na bakong <em>inclined <\/em>sa akademya an kumplikadong <em>area <\/em>na iyo an kasaysayan.<\/p>\n\n\n\n<p>Bago kita magpadagos, buot ko ipasabot kun ano an <em>kahugakan<\/em> na ini. Sabi ngani kan Heswitang pilosopo na si Roque Ferriols, kita natutukso na maghinugak sa pag-iisip. An kahugakan iyo an pagpundo sa pagkilatis, pagpensar, pagkutkot kun ano pa an natatago\uini man sarong ideya na dai natatawan nin pansin o mga dokumento na minapahiling nin ibang imahen kan nakaagi. An historyador na hugakon iyo an nakukuntento sa simplihon na simbag sa sarong hapot na dai ngani na<em>-define. <\/em>Pirang beses na kitang nakahiling ki mga tesis na minapalpak nin huli ta daing sentral na problema o hapot na dapat simbagon kan <em>research<\/em>? Para sa historyador, o maski sisay man na akademiko, an tesis minapuon sa tamang hapot, bako sa tamang simbag. Kun aram an hapot, magigin mabunga an pagsimbag. Imbis na haputon kun <em>ano<\/em> an nangyari, an makilatis na historyador mahinguwa na mag-apot kun <em>nata<\/em> o <em>sa anong paagi<\/em>. An datos asin ebidensya na nakukutkot ta bakong kasaysayan. Sabi na ngani kan pilosopong Pranses na si Paul Ricoeur, an dokumento hali sa artsibo dai mina-<em>substitute <\/em>sa kasaysayan.<\/p>\n\n\n\n<p>An kasaysayan bakong turuuman, bakong pag-<em>memorize<\/em> kan nakasurat sa teksbuk, asin bakong dokumento. Sa pinakasimplistikong pagdepinisyon <em>ko<\/em>, ini sarong proseso nin pagsimbag sa sarong kahaputan o problema. Kaya, bako nang \u201cano an kontribusyon kan mga pading Bikolano sa pag-<em>develop<\/em> kan rehiyon\u201d an magayon na hapot sa kasaysayan, kundi \u201canu-ano an mga kundisyon na nagin basehan kan mga padi tanganing magin posible an saindang interbensyon sa <em>development.<\/em>\u201d Siring man, an hugakon mahapot kun \u201cano an nangyari sa Cagsawa ruins?\u201d An mas mabungang hapot iyo na kun \u201cnata ta pinabayaan ini kaidto?\u201d An kasimbagan digdi mangangaipo nin masir\u00edng pagkutkot nin ebidensya, pag-analisa gamit an manlainlain na teorya. An mga datos <em>per se<\/em> dai minapahiling kan bilog na imahen kan nakaagi\uan mga ini, kumbaga, mga <em>fragments<\/em> san\u00e1 na kaipuhan na tipunon, i-analisa, pagyamanon sa paagi kan mga metodolohiya asin teorya, asin iba pa na hinihinguwa tang maipahiling sato an sarong <em>approximation<\/em> kan nakaagi.<\/p>\n\n\n\n<p>Kan , nagsurat ako sa <em>Bicol Mail<\/em> ki sarong halipot na artikulo manungod sa <em>hagyograpiya <\/em>ni Jorge Barlin, an inot na obispong Pilipino, na sinurat ni Jose Fernando Obias. Sa sakong artikulo, pinuntirya ko an mga simplistikong argumento ni Obias manungod ki Barlin, bunga na ngani kan saiyang hugak na pag-ulit san\u00e1 kan mga nasabi na ni Domingo Abella kan . Dai nin pagpapayaman sa diskurso asin nakakulong sa <em>apologetics<\/em> para sa Simbahan Katolika an gibo ni Obias. Siring man, para sa sarong gurangan na sa akademya, kadakol na mga sal\u00e2 sa saiyang pag-<em>cite <\/em>kan mga <em>fuentes<\/em> na saiyang ginaramit. Naaraman ko, pagkatapos na maipublikar an artikulo ko, na pinag-arapod akong <em>pedantic<\/em> kan mga datihan nang Bikolista. Sarong indikasyon ini kan saro pang kahugakan sa <em>scholarship<\/em> (<em>in addition<\/em> sa parokyalismo)\uan pagkasarado sa diskurso kan mga nagkapirang mga gurang na. An <em>scholarship<\/em>\udapat ining masabutan\usarong <em>conversation <\/em>na minapadagos san\u00e1 tanganing mapayaman an kamalayan historiko. Kaipuhan an padagos na pagpensar (<em>reflect<\/em>) sa mga bagay na ini bako san\u00e1 nin huli ta gusto tang makaguno nin bagong kaaraman (mahalaga ini), kundi ta kita mga rasyunal na <em>nagyayaon <\/em>(terminong gamit ni Tria) na kaipuhan maaraman an kahulugan kan mga bagay na minapasato. Sa panahon ngunyan na ginagamit an kasaysayan bilang <em>tool<\/em> ki mga diktador, dapat mas maging kritikal kita sa inaako tang impormasyon.<br>Mahalaga an paghinguwang an <em>totoong<\/em> mga <em>facts<\/em> an maipublikar, alagad kaipuhan an <em>secondary reflection <\/em>(sabi na ngani ni Marcel) tanganing masabutan an bu\u00f3t sabihon kan mga impormasyon na an. Susi an repleksyon na ini bako san\u00e1 sa <em>totoong<\/em> impormasyon, kundi para masabutan an mga kundisyon na nagpabutwa kan <em>sal\u00e1ng<\/em> impormasyon, siring man an mga impormasyon na maguguno san\u00e1 sa paagi kan saindang <em>pagkawara.<\/em> Susog sa sinabi ni Trouillot sa saiyang <em>Silencing the Past\u<\/em>mismong an <em>facts<\/em> mga pulitikal na konstruksyon na nakabase sa nagtago kaiyan (sa artsibo). Kaya, sa hiling ko, mahalaga an pag-<em>reflect<\/em> sa mga <em>facts<\/em>. An <em>facts<\/em> asin analisis mga pundamental na elemento sa pagsurat nin kasaysayan\udai dapat ini sinusuway kundi maingat, kritikal, asin pulidong inaadal.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-color\" style=\"color:#ffffff\"><em>.<\/em><\/p>\n\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>An kasaysayan (history) bakong pasil na kurso. Kadakol na akong nadangog hali sa mga estudyante, pati na ngani sa mga paratukdo, na an Araling Panlipunan (AP) \u201cturuuman san\u00e1.\u201d O sa kolehiyo, daing pakundangan an mga paratukdo sa paggamit kan mga teksbuk ni Zaide pati ni Agoncillo o sisay pa man na gustong pamurawayon kan DepEd […]<\/p>\n","protected":false},"author":14,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"off","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":""},"categories":[112],"tags":[118,113,116,114,120,121,117,119,122],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v15.5 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Kahugakan sa kasaysayan | Magbikol Kita<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/kahugakan-sa-kasaysayan\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Kahugakan sa kasaysayan | Magbikol Kita\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"An kasaysayan (history) bakong pasil na kurso. Kadakol na akong nadangog hali sa mga estudyante, pati na ngani sa mga paratukdo, na an Araling Panlipunan (AP) \u201cturuuman san\u00e1.\u201d O sa kolehiyo, daing pakundangan an mga paratukdo sa paggamit kan mga teksbuk ni Zaide pati ni Agoncillo o sisay pa man na gustong pamurawayon kan DepEd […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/kahugakan-sa-kasaysayan\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Magbikol Kita\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/magbikolkita\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"T15:19:51+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"T08:59:45+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-content\/uploads\/\/12\/MKidentity.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@magbikolkita\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@magbikolkita\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\">\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"3 minutes\">\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#organization\",\"name\":\"Magbikol Kita\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/\",\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/magbikolkita\/\",\"https:\/\/www.instagram.com\/magbikolkita\/\",\"https:\/\/www.youtube.com\/magbikolkita\/\",\"https:\/\/twitter.com\/magbikolkita\"],\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#logo\",\"inLanguage\":\"en\",\"url\":\"\",\"caption\":\"Magbikol Kita\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#logo\"}},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#website\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/\",\"name\":\"Magbikol Kita\",\"description\":\"Mga Ideyang Bikolnon, Bikol na Tataramon\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/?s={search_term_string}\",\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"en\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/kahugakan-sa-kasaysayan\/#webpage\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/kahugakan-sa-kasaysayan\/\",\"name\":\"Kahugakan sa kasaysayan | Magbikol Kita\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#website\"},\"datePublished\":\"T15:19:51+00:00\",\"dateModified\":\"T08:59:45+00:00\",\"inLanguage\":\"en\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/kahugakan-sa-kasaysayan\/\"]}]},{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/kahugakan-sa-kasaysayan\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/kahugakan-sa-kasaysayan\/#webpage\"},\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#\/schema\/person\/defd1ad8fb2c\"},\"headline\":\"Kahugakan sa kasaysayan\",\"datePublished\":\"T15:19:51+00:00\",\"dateModified\":\"T08:59:45+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/kahugakan-sa-kasaysayan\/#webpage\"},\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#organization\"},\"keywords\":\"Hagiography,Jethro Calacday,Kasaysayan,Liwanag asin Katutuuhan,Paul Ricoeur,Roque Ferriols,Simbahan,Thesis,Trouillot\",\"articleSection\":\"Liwanag asin Katutuuhan\",\"inLanguage\":\"en\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/magbikolkita.com\/liwanag-asin-katutuuhan\/kahugakan-sa-kasaysayan\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#\/schema\/person\/defd1ad8fb2c\",\"name\":\"Jethro Calacday\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"@id\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/#personlogo\",\"inLanguage\":\"en\",\"url\":\"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-content\/uploads\/\/12\/12-JethroC.jpg\",\"caption\":\"Jethro Calacday\"},\"description\":\"Sarong estudyante kan kasaysayan nin Kristyanismo sa Unibersidad kan Yale, mahilig magkutkot kan nakaagi si Jethro Calacday. Para sa mga komento asin suhestyon, mag-email sa .\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/477"}],"collection":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/users\/14"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=477"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/477\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/477\/revisions\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=477"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=477"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/magbikolkita.com\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=477"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
|
bik
| 1,026
|
philcrawler
|
2025-12-27T02:44:36.310Z
|
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.